exempt from tax or impost.
Անհարկ եւ անբեկար. (Մխ. դտ.։)
Անկեալ ի հարկէ պաշտաման եկեղեցւոյ.
without asking.
Ի մահուն անկարեկից եւ անհարց մեռանին, իբր ի մէջ թշնամեաց. (Պիտ.։)
without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.
Իբրեւ եկն բարբառն, նոքա (Մովսէս եւ Եղիա) անհետ լինէին. (Ոսկ. մտթ.։)
inexperience, unskilfnlness, ignorance.
Այլ եւ զառակս մեկնեցից, որպէս զի մի՛ վնասեսցիս գերեցելովն՝ անհմտութեամբդ. (Ածաբ. մկրտ.։)
impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.
Մութն անհնարին։ Անհնարին հարուածք, կամ տանջանք, ցաւք։ Անհնարին երկիւղիւ։ Անհնարին գազանօք։ Ցնորք անհնարին երազոց։ Անհնարին բարկութիւն գազանաց։ Անհնարին մահու կորիցեն։ Բեկումն անհնարին։ Պատերազմ անհնարին։ Անհնարին մեղք, կամ մոլորութիւն, անմտութիւն, թշնամութիւն, գազանութիւն, գոչիւն։ Անդունդք անհնարինք. եւ այլն։
alteration, changement, variation, mutation;
emotion, perturbation;
corruption, degeneration;
falsification;
distemper, disorder, indisposition.
Ետես զիս այլայլեալ, եւ ծանեաւ զիմոյ այլայլութեան զօրինակն։ Ճարպոյ եկեալ զակամբ՝ յայլայլութիւն մտաբերէին, անգիտացեալք յիմարեցան. (Վրք. հց. ՟Դ։) (Ագաթ.։)
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
Մի՛ վասն այնորիկ սակս ճշմարտութեան այլանդակս պատմեսցեն (կամ մեկնեսցեն). (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
allegorical;
— յորջորջումն, allegory.
Շրջէ զբանն յայլասացիկ յորջորջումն։ Յորժամ գիրք այլասացիկ բարբառով իրս ինչ ճառիցեն, անդէն վաղվաղակի զմեկնութիւնն այլասացիկ յորջորջմանն ի մէջ բերեն։ Վայրապար է ցանկութիւն այնոցիկ, որ զայլասացիկսն հաստատել կամին. (Ոսկ. ես.։)
Մեկնէ զայլասացիկ բանին զդէմս. (Գէ. ես.։)
cf. Այլասեր.
Ի տունս բարեկամաց սիրով ընթանամք այլասեռքս քրիստոնեայք. (Լմբ. ատ.։)
of a different sex;
of a different gender, kind or species;
heterogeneous, of a different nature or quality.
Անխառն գոլ ախորժեն օրէնքն զայլասերսն. (Մեկն. ղեւտ.։)
to change to a different gender or kind;
to make degenerate, to spoil.
Այլասերեն ոմանք զճշմարտութեանն գեղեցկութիւն, որպէս զդահեկան ինչ փոխեալ յայլ գիծ. (Պրպմ. ԼԷ։)
change, transmutation, conversion;
metamorphosis;
corruption, degeneration.
Եթէ ումեք ի ձէնջ ի վերայ եկեալ հասանէ յայլափոխութեանց յայսցանէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
goat, she-goat.
Ոչխար կատարեալ՝ յօգեաց եւ յայծեաց առնուցուք։ Եթէ յայծեաց իցէ պատարագն։ Զամենայն զճարպ զայծեաց մի՛ ուտիցէք։ Նոխազ յայծեաց։ Սալ մի յայծեաց։ Իբրեւ զխոյս այծեօք հանդերձ։ Մեկնեսցէ զօգիս յայծեաց։ Զայծիսն ի ձախմէ. եւ այլն։
Capricorn.
αἱγόκερως. capricornus Անուն միոյ ի կենդանակերպից՝ յարմարեալ ի հեթանոսական պատմութեանց, յոր յածի արեգակն ի իա դեկտ. ցյունվարի իա. եւ յայնժամ կոչի ԱՐԵՒԱԴԱՐՁ ԱՅԾԵՂՋԵՐ. օզլագ. ճէտի. ճէտա պիւրճի. պիւզէ.
goat-footed.
Որ յետոյսն այծոտք էին. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ա.։)
that, it, the.
Էմմանուէլին, այն՝ որ արար խաղաղութիւն։ ԶԱրարչէն ամենայնի, այն՝ որոյ բանիւ երկինք հաստատեցան։ Դատաստանացն Աստուծոյ, այն՝ որ չափով եւ կշռով բաժանէ։ ԶԱրիոսին կրեն հերձուած, այն՝ որ չարչարելի ասաց զԱստուածութիւն Բանին։ Զսատանայական յանցանս, այն՝ որ հակառակ եկաց Աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)
Ընդէ՞ր եկաք. յա՞յն ինչ, զի ... թէ յա՛յն ինչ, զի եւ այլն. (անդ. ՟Բ։)
Որդի Մասեկայ ընդոծնի իմոյ, այն է Եղիազար Դամասկացի։ Ի ճանապարհին Եփրաթայ, այն իսկ է Բեթղահէմ։ Ետուն պատերազմ ընդ թագաւորին Բաղակայ, այսինքն է Սեգովր. եւ այլն։
Այն ինչ եկեալ յԻտալիայ. (Գծ. ԺԸ. 2։)
Մինչեւ ցԱբրահամ, այն որ պարծին նովաւ եբրայեցիք։ Էր ընդ Պօղոսի Արիստարքոս, այն՝ որ վասն այսորիկ կոչէ զնա գերեկից իւր։ Դիոնեսիոսն այն որ ասէ վասն նորա ի գործս առաքելոցն. (Եւս. պտմ. ստէպ։)
ever, since, from that time, thenceforward, thenceforth.
Այնուհետեւ եկեալ մտեալ էին։ Անդ այնուհետեւ ի նմին ժամանակի լցեալ կատարի ասացեալն բան. (Ագաթ.։)
Տապալէր այնուհետեւ զմիութիւն եկեղեցւոյ. (Լմբ. ատ.։)
to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.
Այպանեսցեն զքեզ։ Այպանել հարկանել եւ ի խաչ հանել։ Իւրաքանչիւր զբարեկամ իւր այպանեն։ Ծանեան զքեզ եւ այպանեցին։ Զօր ամենայն հանի ի գլուխ այպանեալ։ Արհամարհօղք, այպանօղք։ Ոչ նստայց յատենի այպանողաց։ Այպանեաց զնոսա Եղիա Թեղբացի, եւ ասէ. մեծաձա՛յն կարդացէ՛ք, զի Աստուած է։ Եթէ ոչ այպանիցէք զբանիւք իմովք. եւ այլն։
raillery, mockery, derision;
— կատականաց, ignominy, contempt;
— առնել, — եւ կատակ առնել, — կատականաց առնել, to jeer, to deride, to mock, to ridicule, to rail, to insult, to despise, to scorn;
— լինել, to be derided or a laughing-stock.
Զի մի մատնեսցէ ի նախատինս եւ յայպն հեթանոսաց։ Արարեր զմեզ նախատինս, ծաղր եւ այպն կատականաց թշնամեաց մերոց։ Եղաք մեք այպն կատականաց։ Ետու զքեզ յայպն ամենայն աշխարհաց. (Յուդթ. ՟Դ. 10։ Սղ. ԽԳ. 15։ ՀԸ. 4։ Եզեկ. ԻԳ. 4։)
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
Հողմ ուր կամի ասէ, շնչէ, այս ինք է՝ որ յամենայն մարդիկ մատակարարէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
possessed with a devil or evil genius, tormented with a devil, demoniac.
Իբրեւ զայր մի այսակիր։ Մարգարէք նորա այսակիրք։ Այսակիր (կամ այսաբեկ) եղեւ. (Ովս. ՟Բ. 7։ Սոփ. ՟գ. 4։ Երեմ. ՟Բ. 24։)
thus, in this manner, in the same manner;
so.
Այսպէսն մանկավարժ։ Այսպէս բարեկարգութեամբ։ Ոչ այսպէսն ընդ պատճառաւ է. (Պիտ.։)
such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.
Այսպիսի իմն եկեալ հասեալ էր վախճան տէրութեանն. (Եղիշ. ՟Ա։)
here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.
Ձայնեա՛ առ իս զամենայն այր Յուդայ, եւ դու այսր եկեսցես։ Գտջիք զնա անտի այսր գանալից։ Եթէ գայցէ՞ այսր այրն։ Մատուցանել այսր։ Մատուցէ՛ք այսր զամենայն ազգս Իսրայէլի։ Ե՛կ այսր։ Սոքա եւ այսր հասին։ Մի՛ մերձենար այսր։ Ո՞ ած զքեզ այսր։ Եկեսջի՛ք առ իս այսր. եւ այլն։
Այսր քան զժամանակն նոցա։ Զկնի ուրեմն այսր քան զժամանակն բեկտորի. (Սարկ. քհ. եւ Սարկ. հանգ.։)
back, again;
եկից — ենդհուպ, I shall return here immediately, I shall be hack presently.
today, this day;
մինչեւ ցայսօր, to this day, up to this time.
Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար. (Նար. ՀԱ։)
cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.
ԱՅՏ մանաւանդ ԱՅՏՔ. Որպէս թէ այտուցեալ կամ ի յայտք եկեալ մասն երեսաց. որ եւ ԹՈՒՐԾ. որպէս եւ երես՝ իբրեւ երեւեալ. Փափուկ մասն ծնօտից դիմաց՝ ի գոյն խնձորոյ կամ դեղձի, որոյ ներքին կողմն ասի թուռ. երես, թուշ. եանագ. ավուրտ. μῆλον (որ եւ խնձոր). παρεί. mala, gena, maxilla
virile, manly.
(Մկրտեալն՝ սպիտակ զգենու), վասն զի այրականիւ եւ աստուածատեսակաւ առաքինութեամբ ի հակառակիցն՝ անզարդն զարդարի. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)
to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.
Զցերեկ այրեալ լինէի ի տօթոյ, եւ զցայգ ի ցրտոյ. (Ծն. ԼԱ. 40։)
visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.
Զոր արարէք ձեզ ինքեանց պէսպէս զարդս, եւ պղծեսցեն զնոսա, եւ պղծեսցեն զայցելութիւնս իմ, եւ մտցեն ի նոսա անխտիր. (Եզեկ. ՟Է. 22.) իմա՛ զտաճարն՝ ուր գային յայցելութիւն, եւ զընծայս՝ զոր տային յայցելութեանդ։
late, late in the evening, at a late hour.
Անագան, իբր ի տարաժամել աւուրն. ընդ երեկս. յերեկոյի. ἐσπέρας, ἑν ἐσπέρᾳ. verspere. իրիկուն եղած, ուշկեկ. ագշամլայըն.
to delay, to linger, to loiter, to tarry, to stay;
to arrive late, to be late.
Գայ, եւ ոչ անագանեսցի։ Որ գալոցն է, եկեսցէ եւ ոչ անագանեսցի. (Ես. ԺԴ. 1։ Ամբ. ՟Բ. 3։)
Եւ յանագան ժամու՝ ընդ երեկս գալ. ὁψίζω vesperi venio
made of tin;
plated or covered with tin.
κασσίτερος. stanneus Յանագէ կազմեալ. նման անագի. կլայեկէ. գալայ.
cf. Անախորժ.
Անախորժելի յանդիմանութիւն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
not subject to diseases or passions.
Եւ իբր անկարեկից.
invariably, immutably, constantly.
Ըստ մեզ մարդանալովն՝ առ շարադրութիւնն անայլայլաբար եկն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։)
unmarried (woman).
Ապա եթէ մեկնեսցի, անայր մնասցէ. (՟Ա. Կոր. ՟Է. 11։)
irreproachable, irreprehensible.
Որք անանգոսնելի ունին զկեանսն. (Մեկն. ղեւտ.։)
inseparable, indivisible.
ἁχώριστος, inseparabilis, inseparatus Որ չունի զատանիլ անջատիլ. անբաժանելի. անբաժան. անմեկնելի. այրըչմազ, նամէֆրուգ.
իբր անանջատաբար. առանց ի բաց մեկնելոյ.
Բազումս փոխանակ միոյ տեարս եւ տիկնայս ստասցիս ի ներքս ի քեզ որջացեալս, որ զքո զոգիդ անանջատ եւ անմեկնելի ջնջեն. (Փիլ. լին.։)
indivisibly.
Կամ անմեկնելի օրինակաւ. ἁχωρίστως, inseparabiliter.
unfatigued, fresh;
easy, not difficult;
easily, without fatigue or trouble.
Անաշխատ եւ երագ շինեալ։ Հարկքն անաշխատ առ քեզ ոչ եկեսցեն. (Խոր.։)
banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.
Այր մի օտարական եւ անաշխարհիկ եկիր յարեցար ի մեզ. (Ագաթ.։)
incorruptible;
pure, chaste, inviolate.
Մեռեալն եկն արտաքս անապական. (Շար.։)
impenitent, hardened, obdurated.
Դողումն մահու է յանապաշաւ յանցանաց եկեալ. (Կլիմաք.։)
cf. Անապաշաւ.
Բարկութիւնն եկեալ ի վերայ անապաշխարիցն։ Անապաշխար՝ մեղօք լինին. (Շ. մտթ. եւ Յիսուս որդի.։)
to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.
Հանցեն զիս ի լեառն սուրբ եւ ի յարկս քո զանապատացեալս ի գերակայ բնութենէն ի ստորին նուաստութիւնս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
dissolutely, lewdly, wantonly;
prodigally, lavishly.
Վասն անառ ամրութեան դղեկին. (Վրդն. պտմ.։)
without a guide or chief, indirected.
ԱՆԱՌԱՋՆՈՐԴ. ըստ յն. ոճոյ, իբր անղեկավարութիւն. τὸ ἁκυβέρνητον.
unspeakable, ineffable.
Անասելի բարեկենդանութիւն. (Իգն.։)
to become quite a brute, to lead the life of a brute;
to be clownish or churlish, to be besotted.
Մի՛ անասնանալ ախտիւք։ Ծովահեղձ արար զանասնացեալ եւ զգազանացեալ ազգս մարդական։ Խաչիւ եւ եկեղեցեաւ փրկեաց զանասնացեալ եւ զգազանամիտ ազգս մարդկան. (Տօնական.։)