cf. Կենդանատու.
· Calfa
Զկենսատու փրկիչն մեր քրիստոս։ Գերեզմանն կենսատուին։ Ի կենսատուին մահն. (Ժմ.։ Շար.։ Նչ. եզեկ.։)
Կենսատու խաչ. մահ, գերեզման, աւազան, երանութիւնք, օրէնք. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Նար.։ Շար.։ Խոր. ՟Բ. 80։ Յճխ. ՟Ժ։ Նչ. եզեկ.։)
a fattened calf.
· Calfa
βουκόλιον armenta. Կով մայր եղեալ որթու ծնելոյ ի պառակս. եւ կամ Մայր պառակ. երեւելի փարախ անդեայց. զի (Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 6.)
Passover;
Easter;
the paschal lamb.
· Calfa
Յամսեանն առաջնում, որ օր չորեքտասան իցէ ամսոյն, եղիցի ձեզ տօնն պասեք. (Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 22։)
answer, response, reply;
return, repartee, rejoinder;
account, reason, defence, apology, excuse, justification;
հրաման —նւոյ, oracle;
համարձակ, յանդուգն, խուսափական, նպաստամատոյց, հաւաստի, դրական, ժխտական, լակոնական, աննշան, չոր, անմիտ, կարճ —, haughty or imperious, impertinent, evasive, favourable, certain, positive, negative, laconic, insignificant, dry, foolish, curt or short reply;
— առնել, to answer, to reply, to make answer to;
— տալ, to answer for;
to defend, excuse or justify oneself;
տալ վասն անձին —, to plead one's own cause;
ընդունել զ—, to receive the reply;
ի — նամակիդ, in reply to your letter;
չընդունել զ—, to receive no reply;
սպասել —նւոյ, to await a reply;
չիք —, there is no reply, no answer;
cf. Ընդդէմ.
· Calfa
ՊԱՏԱՍԽԱՆԻ ԱՌՆԵԼ. կամ ԱՌՆԵԼ ՊԱՏԱՍԽԱՆԻ. նոյն ընդ Պատասխանի տալ. ἁπόκρισιν ποιέω. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 14.) եւ ἁποκρίνομαι. (Դատ. ՟Ը. 8։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ. 6։ Երեմ. ՟Ի՟Գ. 35։ Եզեկ. ՟Ժ՟Դ. 3։)
cf. Պատերազմիչ.
· Calfa
Խորտակեսցի աղեղն պատերազմող։ Պատերազմօղ զինուքն իւրեանց. (Զաք. ՟Թ. 10։ Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 27։)
cf. Պատշաճ.
· Calfa
Հանապազ իրաւացի եւ պատկանաւոր է զոսոխին դարանակալութենէ զեկուցանել. (Սարկ. քհ.։)
side chamber;
projecture, balcony, verandah, belvedere, terrace;
porch.
· Calfa
եւ ահա երկու պատշգամք ի ներքոյ սրահին. (Եզեկ. ՟Խ. 44։ Տե՛ս եւ ՟Խ՟Ա. 10. 11։ ՟Խ՟Բ. 4 = 13։ ՟Խ՟Զ. 19. 23։)
cf. Պատշգամ.
· Calfa
եւ ահա երկու պատշգամք ի ներքոյ սրահին. (Եզեկ. ՟Խ. 44։ Տե՛ս եւ ՟Խ՟Ա. 10. 11։ ՟Խ՟Բ. 4 = 13։ ՟Խ՟Զ. 19. 23։)
twined, wound round, entwined;
full of sinuosities.
· Calfa
Ծնօտքն պատուածոյք շուրջանակի պատեալզնովաւ. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 17։)
to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.
· Calfa
Պատրուակեցից զերկինոս ... խաւարեցուցից զաստեղս նորա. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 7։)
comprehension, containing, embracing;
syllepsis;
party, assembly;
— առաքինութեանց, the union of all the virtues.
· Calfa
Սիրողք զեկուցման բոլոր պարառութեան բարւոյ. (Պիտ.։)
cf. Պարադիտեմ.
· Calfa
Զերկնի բնութիւն եւ զերկնի՝ քննութեամբ պարատեսեալ զեկոյց բոլորեցուն։ Պարատեսող խոհականութեմբ ծանօթանայր իւրէ անն երանգի. (Պիտ.։)
to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.
· Calfa
Զընտիր ընտիր հաւուց պարարելոց։ Զուարակք պարարեալք (յն. ճարպացեալք) են ամենեքեան. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 23։ Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 18։)
Առ ժամանակ մի պարարէ զքիմս քո։ համբաւ բարի պարարէ զոսկերս։ Ոսկերք քո պարարեսցին։ Ընդ բազում ջրով պարարեսցի. (Առակ. ՟Է. 3։ ՟Ծ՟Է. 30. կամ ՟Ծ՟Զ. 2։ Ես. ՟Լ՟Ը. 11։ Եզեկ. ՟Ծ՟Է. 8. 10։)
fattened, fat, obese, lusty, plump, oily, greasy, unctuous;
nutritious, succulent;
rich, fertile, fruitful.
· Calfa
Ընդ բիւրաւոս նոխաղաց կամ գառանց պարարտաց։ Անդրք (այսինքն անդեյոյք) նոցա պարարք են։ Զպարարասն զենուք։ Պարարտն եւ գէրն եւ սպիտակն գնաց ի քէն. (Միք. ՟Ղ. 7։ ՟Ճ՟Խ՟Գ. 14։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 3։ Յայտ. ՟Ծ՟Ը. 14։)
arcaded;
arcade;
atrium, porch.
· Calfa
αἱλάμ, αἱλάμμων, ἑξελισσομένος aelammon, circumvolutus. Կամարօք կապեալ կամարայարկ (սրահ). եբր. էլա, էլամմօն։ (Եզեկ. խ. 22։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 3։ ՟Է. 8։)
will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.
· Calfa
Կամաւ ուխտս մատուցանել։ Զկամաւ յօժարութեան, եւ զպատարագս ժողովրդեանն. (Ղեւտ. ՟Է. 16։ Թուոց, ՟Ժ՟Ե. 3։ Եղեկ. ՟Խղ. 12։ Յուդթ. ՟Դ. 16։ Զկամաւ անօրէնութիւնն զեկուցանէ. Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)
station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.
· Calfa
Լցուցիչ է բոլորից, եւ պատճառ շարժման եւ կայանի. (Նչ. եզեկ.։)
to clap the hands or stamp the feet in sign of joy, to applaud, to load with applause;
to dance, to leap, to jump, to caper, to cut capers.
· Calfa
Կայթեցեր դու ձեռամբ քով, եւ տոփեցեր ոտամբ քով. (Եզեկ. ՟Ի՟Ե. 6։)
a cubit long;
ժանիս —ս երեք, teeth three cubits long.
· Calfa
Կամարք յերկուց կանգնոց. (այս երկու կանգնեան կամարքս. Նչ. եզեկ.։)
the raising up;
re-establishment, building, erection, construction;
restoring, reviving;
resurrection.
· Calfa
Կանգնումն պարսպաց, կամ աշխարհի. (Նախ. եզեկ.։ Վեցօր. ՟Է։)
cf. Կանգնութիւն.
· Calfa
Կանգնումն պարսպաց, կամ աշխարհի. (Նախ. եզեկ.։ Վեցօր. ՟Է։)
foreknowing, pre-scient;
diviner, foreboder;
prognosticator.
· Calfa
Կանխագէտն ասեմ շնորհիւ (մարգարէութեան)։ Կանխագէտ տեսանօղս։ Զկանխագէտ տեսութիւն զեկուցանէր. (Պիտ.։)
to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.
· Calfa
Կանխեաց եզեկիաս արքայ՝ ժողովեաց զիշխանս քաղաքին. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 20։)
lead;
caper;
caper-bush.
· Calfa
Ընկղմեցան որպէս կապար ի ջուրս սաստիկս։ Բաց յերկաթոյ եւ ի կապարոյ։ Ի կապարի կամ ի վէմս քանդակեալ. եւ այլն. (Ել. ԺԵ. 10։ Թուոց. ԼԱ. 22։ Յոբ. ԺԹ. 24։ Երեմ. Զ. 29։ Եզեկ. ԻԲ. 18. 20։)
to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.
· Calfa
Զլեզու քո կապեցից կապեցից ի քիմս քո. (Եզեկ. ՟Գ. 26։)
price of prostitution.
· Calfa
Զկապէնս պոռնկի։ Կապէնս առնուն։ Ժողովէ կապէնս։ Իկապինաց պոռնկութեան. (Օր. ՟Ի՟Դ. 18։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 31=34։ Ովս. ՟Բ. 12։ Միք. ՟Ա. 7։)
cab, bin, ephah, bath;
bezel, mounting, setting;
—ք աչաց, socket or orbit of the eye;
—ք կօմկաց, vamp of a shoe;
iron greaves, armor for the legs;
— ատամանց, socket, alveolus.
· Calfa
Չորրորդ կապճի։ Կապիճ արդար։ Տասներորդն գրուի (այսինքն գոմորի) եղիցի կապիճ։ Կապիճ մի ցորեան, եւ երեք կապիճ գարի. (՟Դ. Թագ. ՟Ղ. 25։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 36։ Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 10։ Յայտ. ՟Զ. 6։)
Կապիճ որ ի տեսնէն մի է ի դրուէն. (Նչ. եզեկ.։)
bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.
· Calfa
Ոսկի եւ արծաթ, եւ պղինձ, եւ կապուտակ, եւ ծիրանի։ Ի բեհեզոյ մանելոյ, եւ ի կապուտակէ, եւ ի ծիրանւոյ։ Ի վերայ կապուտակին մանելոյ։ Կապուտակ եւ ծիրանի զգեցուցանեն նոցա. (Ել. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Զ. ՟Ի՟Ը։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. Երեմ. ՟Ժ։ Եզեկ. ՟Ի՟Է։ ՟Ա. Մակ. ՟Դ 23։)
to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.
· Calfa
Կառո՛ զսանն, կամ զկաթսայդ. (՟Դ. Թագ. ՟Դ. 38։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 3։)
cinnamon;
cf. Կակժիրակ.
· Calfa
Ցորենովք եւ խնկովք եւ կասեաւ. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 17։)
to thrash corn;
to triturate, to pound, to bruise, to grind.
· Calfa
Կասօղ եւ մանրօղ իբրեւ զզուարակ. որ եւ կալոտի. (Նախ. եզեկ.։)
pleasantry, jesting, foolery;
mockery, jeering, jeer, scoff, taunting;
opprobrium;
ծաղր եւ այպն կատականաց առնել, to laugh, to scoff or jeer at, to cover with ridicule;
— լինել or — ծաղր եւ այպն կատականաց լինել, to make oneself ridiculous, to render oneself an object of derision;
to be the sport or laughing-stock of.
· Calfa
Լինել ի կատականս։ Ի ծաղր եւ ի կատականս։ Ի նախատինս եւ ի կատականս։ Առնել կամ լինել ծաղր եւ այպն կատականաց. (Երեմ.։ Եզեկ.։ Յոբ.։ Սղ.։)
cf. Չորեքդիմի.
· Calfa
Չորեքդիմեան կառք իմանալիք՝ ըստ հրաշալի տեսլեանն եզեկիելի. (Երզն. լս.։)
four-faced.
· Calfa
Չորեքդիմեան կառք իմանալիք՝ ըստ հրաշալի տեսլեանն եզեկիելի. (Երզն. լս.։)
cf. Չորեքին.
· Calfa
Ի չորեսին կողմանս նոցա։ Յաջմէ կամ ի ձախմէ չորեցունց։ Գազանացն չորեցունց։ Լի էին աչօք թիկունք նոցա շուրջ զչորեքումբք, եւ այլն։ Զչորեցունց տանոց կախեալ. (Եզեկ. ՟Ա. 8=18։ Գծ. ՟Ժ. 11։)
all the four.
· Calfa
Ի չորեսին կողմանս նոցա։ Յաջմէ կամ ի ձախմէ չորեցունց։ Գազանացն չորեցունց։ Լի էին աչօք թիկունք նոցա շուրջ զչորեքումբք, եւ այլն։ Զչորեցունց տանոց կախեալ. (Եզեկ. ՟Ա. 8=18։ Գծ. ՟Ժ. 11։)
four-winged;
four-armed.
· Calfa
Եզեկիէլ յաւելու չորեքկերպեանս եւ չորեքթեւեանս. (Մխ. դտ.։)
fourth;
— մասն, the fourth part, a quarter, quadrant.
· Calfa
Չորիր մասն քո մահու սպառեսցի. եւ չորիր մասն քո սովով վախճանեսցի ի միջի քում. եւ զչորիր մասն քո ընդ ամենայն հողմս ցրուեցից. եւ չորիր մասն քո շուրջ զքեւ ի սուր անկցի. (Եզեկ. ՟Ե. 12։)
twine, string, cord, rope;
line, halter.
· Calfa
Կախեաց զնոսա չուանաւ ընդ պատուհանն։ Արկցուք չուանս ի գլուխս մեր։ Փոխանակ կամարացն՝ չուան գօտի։ Գանձս ընտիրս վանդակեալս չուանօք. (Յես. ՟Բ. 15։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի. 31։ Ես. ՟Գ. 14։ Եզեկ. ՟Ի՟Է. 24։)
breakage, rupture;
split, cleft;
great fright, consternation, terror, dismay.
· Calfa
Այլ իմն զեկուցանէ ի ձեռն աղեղան ... ոչ սաստկութիւն մինչեւ ի պախումն հասեալ։ Քանզի մեծն ջրհեղեղ պախմամբ պատառմամբ եղեւ։ Զի մի՛ պրկմամբ անհանգստութեամբ պախումն առցէ (նուագարանն)։ Զի մի՛ պատառեսցի. մի՛ գուցէ պախումն ընկալցի մին ի միոջէն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)
guard, guardianship;
guard, sentry, mounting guard;
watch;
watching;
hour, moment, time;
guard, guard-house, post, vedette;
prison;
occupancy;
siege;
— դուռն, cf. Պահակ;
— ընդ —, from time to time;
յայնմ —ու, then, at that time;
ի —ուն յորում, at the time when;
յառաւօտուն —ուն, it was already the morning watch;
ի չորրորդում —ու գիշերոյն, about the fourth watch at night;
ի — աշխարհին, to keep the country;
ի — անձին, to save his life;
— ունել, to guard, to defend;
to mount guard;
ի — արկանել, ունել, ի —ու առնուլ զոք, to arrest, to put in prison;
— արկանել, ի — առնուլ, to besiege, to occupy;
դնել ի — to keep or place in reserve.
· Calfa
Արկցեն շուրջ զքեւ պահ։ Շուրջ զքեւ պահ դիցէ։ Կարգեցեր զինեւ պահ։ Ի պահ զգուշութեան փակել։ Պահ պատնէշ պաշարումն մատուցանէր. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 24։ ՟Ի՟Զ. 8։ Յոբ. ՟Է. 12։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 7։ ՟Ժ՟Գ. 19։)
preservative, defensive;
phylactery.
· Calfa
Պահպանական հմայս ի բազուկս եւ ի գլուխս նոցա կապէին. (Նախ. եզեկ.։)
dried fig, string of dried figs, a frail.
· Calfa
Եզեկիա թագաւորն բժշկեցաւ պաղատիտ թզովք։
cf. Պաղատումն.
· Calfa
Եզեկիա մատոյց զաղօթս ջերմեռանդ, եւ Ասա մատոյց զպաղէտ աղաչանօք։ Մատոյց զջերմեռանդ պաղէտն խնդրուածովք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ. եւ ՟Ժ՟Է։)
splendid ornament, embellishment, magnificence, glory.
· Calfa
Պատմէ ... զեկեղեցւոյ պայծառազարդութիւն խաչիւն եւ սեղանով, մարմնով եւ արեամբն տեառն. (Նար. երգ.։)
splendidly, gloriously, pompously, magnificently.
· Calfa
Պայծառապէս զարդարէ զնա (այսինքն զեկեղեցին). (Ուռպ.։)