covered with boards, planks, boarded, planked, floored;
wainscoted;
wooden floor;
scaffolding;
wainscot;
— նաւու, deck;
— առնել, գործել, to wainscot, to plank, to board, to floor.
· Calfa
σανιδωτός tabulatus, asseribus tectus ἑξυλώμενος ligno tectus, contignatus. Տախտակօք մածեալ, պատեալ, զօդեալ. Խոր տախտակամածս արասցես զնա (զսեղանն)։ Բովանդակ տախտակամած գործեաց զնա։ Շինեցեր քեզ տուն ... տախտակամածս ի մայրից։ Տունն եւ որ զնովաւ յարկքն ... տախտակամած. (Ել. ՟Ի՟Է. 8։ ՟Լ՟Ը. 7։ Երեմ. ՟Ի՟Բ. 14։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 18։)
to stretch on the earth;
to beat down, to overthrow.
· Calfa
Հանից զքեզ կարթիւ իմով. տախտապարեցից զքեզ ի վերայ երկրի, եւ լցցինքեւ դաշտք. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 4։)
cf. Սիմինտր.
· Calfa
մեղր եւ ձեթ եւ սիմինտր ետու ի կերակուր քո։ Առեալ զձեթ եւ զգինի եւ զսիսինտրն իմ՝ մոռացար զիս. (Դամակ.) (ըստ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 19. հաց եւ նաշիհ)։
to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.
· Calfa
Ահա սիրեցէք զեկեղեցիս, եւ սիրեցայք յեկեղեցւոյ. (Փարպ.։)
sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.
· Calfa
Որպէս զածելի սուր։ Որպէս սուր սուսեր։ Իբրեւ զսուսեր։ Սուր քան զսուսեր վարսավիրայից. (Սղ. ՟Ծ՟Ա. 4։ ՟Ծ՟Զ. 6։ Ես. խթ. 2։ Եզեկ. ՟Է. 1։)
to kill, to slay, to put to death, to take away life, to assassinate, to massacre, to slaughter, to cut the throat of, to behead, to execute;
— զմիմեանս, to kill each other;
— զկրակ, to put out, to extinguish, to quench fire;
cf. Ընթադրութիւն.
· Calfa
Սո՛ւր սրեա՛ց, եւ զայրացի՛ր, զի սպանցես զսպանումն. այսինքն սպանանելով սպանցես. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։)
cf. Սպանումն.
· Calfa
φόνος caedes, homicidium. Մարդասպանութիւն. սպանողութիւն. հեղումն արեան. եւ Կոտորումն սրոյ. մարդ սպաննելը, արունտէր ըլլալը ...։ Տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Թ. 2։ Առակ. ՟Ա. 18։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 7. եւ այլն։) Իսկ ἁλληλοφονία mutuae caedes. նիւթական թարգմանութեամբ ասի՝ Զմիմեանս սպանութիւն.
killing, murder, homicide, assassination;
execution, butchery, slaughter, carnage, massacre.
· Calfa
φόνος caedes եւ σφαγή mactatio σφάγιον , victima. Սպանանելն. սպանութիւն. կոտորումն. զենումն. սպանդ։ Տե՛ս (Ել. ՟Ե. 3։ Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 7։ Օր. ՟Ի՟Բ. 8։ Ես. ՟Ծ՟Դ. 2։ Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 3։ ՟Ի՟Բ. 17։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։ Յոբ. ՟Ժ. 16։ ՟Ի՟Ա. 20։ Առակ. ՟Է. 22։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 37. եւ այլն։)
armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.
· Calfa
Ազգաց սպառազինաց։ Իւրովք սպառազինօք։ Զսպառազէնս զանուանիս։ Իշխանք նորա եւ սպառազէնք նորա։ Առ փիղ փիղ հազար հազար այր սպառազէն. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 4. 5։ Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 23։ ՟Գ. Թագ. ՟Թ. 22։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 35։)
branch, bough, shoot;
stalk, stem, trunk;
focil;
dactyle;
key, stop;
cf. Ստեղի;
umbel;
— ծխոյ, pillar of smoke;
ստեղունք աշտանակաց, branches of a candelabrum;
ստեղունք եղջերուաց, antlers or branches of stags' horns;
ստեղունք դաշնակի, keys, key-board, finger-board of a piano-forte;
— արձակել, to branch out, to ramify.
· Calfa
Անկան ոստք նորա, խորտակեցաւ ստեղն նորա։ Ի ստեղն նորա հասին ամենայն գազանք վայրի։ Եղիցի ստեղն նորա անտառ ացեալ շուրջ զնովաւ։ Ո՞վ է սա՝ որ ելանէ յանապատէ իբրեւ զստեղն ծխոյ խնկեալ (կամ իբրեւ զծուխ ծառացեալ բարձրացեալ)։ Արասցես աշտանակ. բունն եւ ստեղունքն եւ սկահքն եւ գնդակք եւ շուշանքն անդստին ի նմանէ։ Ի միում ստեղանն։ Վեցեցունց ստեղանցն արձակելոց յաշտանակէ անտի. (Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 12. 13։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 8։ Երգ. ՟Գ. 6։ Ել. ՟Ի՟Ե. 31=36։ ՟Լ՟Է. 18=25։)
speed, haste, alacrity, diligence;
frequent, instant;
frequently, often, instantly;
— —, quickly, hastily;
very often, continually, incessantly;
ստիպաւ or —պով, in haste, in a hurry, quick, fast, with great speed or alacrity;
eagerly, hotly;
— կալ, to persevere in, to be assiduous, steadfast in, constant in, to apply or addict oneself to, cf. Հանապազորդեմ
· Calfa
Ի դուռն կոչէր ստիպով սաստիկ։ Շինէ զեկեղեցին ստիպով. (Յհ. կթ.։)
commercial, mercantile, trading;
opulent merchant, rich treader;
— քաղաք, mercantile city;
— լինել, to trade, to deal, to traffic, to gain.
· Calfa
Որ բնակեալդ ես ի մուտս ծովուդ վաճառաշահ ազգաց ի կղզեաց բազմաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 3։)
suitableness, proportion, propriety, decency, conveniency;
decorum, dignity, nobleness;
comeliness, elegance, grace, beauty, splendour;
enjoyment, use;
delight, pleasure, advantage;
— երեսաց, comeliness, loveliness, attractiveness.
· Calfa
Վայելչութիւն գեղոյ։ Ո՞յր իցեն վայելչութիւնք Իսրայէլի. (Սղ. ՟Խ՟Դ. 4։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 14։ ՟Ա. Թագ. ՟Թ. 20։)
court-yard, vestibule, lobby.
· Calfa
Ելանէր ջուր ի ներքոյ վայրագաւթաց տաճարին ընդ արեւելս. (Եզեկ. ՟Խ՟Է. 1։)
enclosed by a grating;
bars, grating, trellis;
— պատուհանաց, window-grating, lattice;
blinds.
· Calfa
Վանդակապատ պատուհան։ Պատուհանք վանդակապատք. (ԴԱտ. ՟Ե. 28։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. 16։)
to grate, to bar, to trellis, to lattice;
— զբեռինս, to cord a bale, to bind up as with netting;
— զգունդս, to levy, to assemble, to muster soldiers.
· Calfa
Գանձս ընտիրս վանդակեալս չւանօք. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 24։)
usury, illegal interest;
—իւ, ի —ու, with usury, upon usury.
· Calfa
Եթէ ոտնահար եղէ ի վերայ գլորման թշնամւոյ իմոյ, եւ ասացի ի սրտի իմում, թէ վա՛շ։ Իբրեւ փող հարկանի, նա վա՛շ վա՛շ կարդայ. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 29։ ՟Լ՟Թ. 25։ տե՛ս՝ Սղ. ՟Լ՟Դ. 25։ ՟Լ՟Թ. 16։ կթ. 4։ Եզեկ. ՟Զ. 11։ ՟Ի՟Զ. 2։ ՟Լ՟Զ. 2։)
to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.
· Calfa
Ես տէր վառեցի զնա, եւ ոչ շիջցի. (Եզեկ. ՟Ի. 48։)
to dissipate, to consume, to use up, to lavish, to scatter, to dilapidate, to fritter away, to waste, to run through, to exhaust;
— զինչս, to waste one's substance or goods, to squander away one's fortune.
· Calfa
Մէգ եւ մառախուղ ի մէջ խաշանաց իւրոց վատնելոց. (Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 12։)
staircase, stairs, ladder;
երկբացիկ —, double ladder, trestles;
ծալածոյ —, folding ladder;
— չուանեայ, rope-ladder, foot-rope;
— հրդեհի, fire-ladder, fire-escape;
— պաշարման, scaling-ladder;
— շրջանակաւ, winding staircase;
ելանել ընդ —ղս, to go up stairs;
իջանել ի սանդղոց, to come down stairs;
ելանել ի վեր սանդղովք, to scale, to climb over, to escalade;
ելանել սանդղովք ի պարիսպս, to scale the walls.
· Calfa
Եւ ահա սանդուղք հաստատեալ յերկրի։ Բարձեալ բերէին սանդուղս եւ մանգղիոնս։ Ընդ եօթն սանդուխս ելանէին ի նա։ Եօթն սանդուխք ելանելիք նորա. (Ծն. ՟Ի՟Ը. 12։ ՟Ա. Մակ. ՟Է. 30։ Եզեկ. խ. 22=37։)
scattering, dispersion;
defeat, rout, destruction.
· Calfa
Ի վարատման ձերում ի մէջ աշխարհաց. (Եզեկ. ՟Զ. 8։)
rose-coloured, rosy, roseate.
· Calfa
Վարդագոյն վառեալ ծաղիկ։ Վարդագոյն արեամբ քո պսակեցեր զեկեղեցի. (Շար.։)
net, netting;
snare.
· Calfa
Սփռեցից ի վերայ նորա զվարմ իմ, եւ ըմբռնեսցի ընդ պաշարմամբ իմով։ Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի գլուխ գահաւանդի՝ զոր որսորդք յորս հաստատեցին։ Արկից ի վերայ նոցա զվարմ իմ, եւ իբրեւ զթռչունս երկնից իջուցից զնոսա։ Որոգայթս իբրեւ զվարմս հաւորսաց կանգնեցին. (Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 20։ Ովս. ՟Ե. 1։ է. 12։ Երեմ. ՟Ե. 26։)
cf. Սովորիմ.
· Calfa
Ոչ եւս սովորեցին հարցանել զեկեալ ոք ի հեռաստանէ. (Եղիշ. ՟Ը։)
staff, javelin-shaft.
· Calfa
Զնիզակաբեկս, զբեկորս աղեղանց, զտիգաբունս, զսւնակոթս (կամ զսունէակոթս). (Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 9։)
sworded, wearing a sword.
· Calfa
Եւ յուգաս չորեքհարիւր յիսուն հազար արանցսուսերաւորաց։ Վահանաւորս, եւ սուսերաւորս. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 5։ Եզեկ. ՟Լ՟Ը. 4։)
completion of a century.
· Calfa
Ի դարագլուխսն կարգեցաք զարսն երեւելիս, զաբէլ, զենովք, եւ այլն. (Նչ. եզեկ.։)
circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.
· Calfa
Դարձուցից զդարձուածս նոցա։ Զդարձուածս սոդոմայ, եւ այլն. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 53։)
cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.
· Calfa
եւ մ. ԴԷՄ ՅԱՆԴԻՄԱՆ. նխ. եւ մ. κατὰ πρόσωπον, ἁπέναντι contra, coram եւ այլն. իբր Դէմ ընդդէմ. հանդէպ. յանդիման. առաջի. Տե՛ս (Եզեկ. ՟խա. 21։ ՟խբ. 8։ Ել. ՟ժդ. 2։ Յուդթ. ՟ժզ. 24։ ՟ա. մն. ՟ժթ. 11։ ՟բ. մն. ՟լդ. 4. եւ այլն։)
to strike, to clash, to shock, to knock, to hit;
to vex, to torture;
— եղջերօք, to butt;
to toss, to gore.
· Calfa
Եղջիւր միեղջերուի եղջիւրք նորա, խեթեկեսց նոքոք զազգս։ Եղջերօք ձերովք խեթկէիք զանազագն։ Եղջիւրս երկաթիս ... սոքօք խեթկեսցես զասորիս. (Օր. ՟Լ՟Գ. 17։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 21։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 11։)
cf. Խեղ.
· Calfa
զոր եւ տեսանեմք ի ծառայութիւն զեկեալս սատանայի խեղանդամս, եւ հոգեհաշմս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.
· Calfa
Զհերս քո խզեսցես. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 34։)
breaking, rupture, bursting, tearing.
· Calfa
Զտանջանս խզումն կարծիցէ մեղացն. (Նչ. եզեկ.։)
to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.
· Calfa
Հի՞մ զարմիցն քոց խմբես զեկս ջրհեղեղին։ Յաւետագոյն խմբեալ երջանկութիւնք։ Ի բազմահաւաք դիւցազնական խմեցելոցն։ Շուրջ խմբեցելոց. (Պիտ.։)
jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.
· Calfa
Ծնօտս ուղկեանս քանդակագործս։ Պսակ շուրջ զծնօտիւք նորա շուրջանակի թզաւ մի։ Եւ ծնօտքն պատուածոյք. (Եզեկ. ՟Խ 43։ ՟Խ՟Գ. 13. 17։)
fringe, thrum, trimming;
tassels;
edge, border.
· Calfa
Ծրարել ի տտան մեկնոցին, կամ ի ծոպսն պնդել. (Նչ. եզեկ.։)
sea;
lake;
the molten sea in the Temple;
—ն լայնասփիւռ, the main sea, the deep, the high or open sea;
անդունդք ծովու, the depths of ocean, the mighty deep;
ի խորս ծովու, far out at sea;
կապուտակն ծովուց, sea-green;
ջուր —ու, sea-water;
հէն ծովու, sea-rover, pirate;
ընտել ծովու, accustomed to the sea;
ընդ ծով եւ ընդ զամաք, by sea & land;
գնալ ընդ —, to go to sea, to put to sea, to sail;
անցանել ընդ —, to go over or across, to cross the sea;
զեփիւռ ծովու, sea-breeze;
հողմախաղաղ —, հարթածաւալ —, calm sea, as smooth as glass;
կապուտակային՝ անշարժ՝ խաղաղաւէտ՝ ընդարձակ՝ անհուն —, blue, still, quiet, vast, immense ocean;
մոլեգնութիւն ծովու, the raging or fury of the sea, the roughness of the waters;
ալեկոծ՝ յուզեալ է —ն, the sea is turbulent, swelling, rolling;
ալեկոծի, փրփրէ ծովն, the sea runs high, foams, froths;
մրրկալից՝ մոլեգին՝ զայրագին՝ փրփրադէզ՝ ահեղագոչ՝ անսանձ՝ սպառնալից՝ անգութ —, stormy or tempestuous, dreadful or furious, angry or raging, foaming, thundering or roaring, unruly or ungovernable, threatening, pitiless ocean;
— աչեր, blue of sea-green eyes.
— հեշտութեանց՝ ցաւոց, a sea of delights, of griefs or sorrows.
· Calfa
ԾՈՎ կոչի ի սուրբ գիրս եւ Արեւմուտք, զի միջերկրականն ծով է յարեւմտից կուսէ պաղեստինու. Տե՛ս (Ծն. ՟ժգ. 14։ ՟գ. թգ. ՟է. 25։ Եզեկ. ՟Խ՟Ը. 18։ Դան. ՟Ը. 4։ Այլ ի Սղ. ՟Ճ՟Ղ. 3.) դնի փոխանակ հարաւոյ. զի ի հարաւակողմն հրէաստանի անկանի կարմիր ծովն, մեռեալ ծովն, եւ օվկիանոսն գլխովին.
sea-cost.
· Calfa
ԾՈՎԱԿՈՂՄՆ գրի եւ ԾՈՎԱԿՈՂՄ. Կողմն ծովու. ծով. եւ Արեւմտեան կողմն հրէաստանի. Ծովին կողմը. Տե՛ս (Ծն. ՟Ի՟Ը. 14։ Թուոց. ՟Բ. 18։ Օր. ՟Գ. 27։ Յես. ՟Ը. 9։ Ես. ՟Ժ՟Ա. 14։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. 12։ ՟Խ՟Ը. 1. 4. 21։)
to bend, to bow, to incline;
— զդէմս, to make grimaces.
· Calfa
Ծուռ՝ ծռեցեալ. (Նչ. եզեկ.։)
to sketch, to trace the contours, to draw the outlines of;
to describe, to write, to trace.
· Calfa
Ծրագրէ զտեղին (շինուածոյ), կամ զեզերս աշխարհին, կամ զաշխարհն (ժառանգելի վիճակաւ). (Յհ. իմ. եկեղ.։ Նախ. թուոց. եւ Նախ. եզեկ.։)
to bind, to reduce afracture.
· Calfa
Զբեկեալն կաղանդեա՛, կամ կաղանդէ. (Տօնակ.։ Նչ. եզեկ.։)
to interrupt, to discontinue;
to divide into two parts;
to separate, to hinder;
to intermeddle;
— զխոսս ուրուք, to interrupt, to break in upon;
— զճանապարհն, to go half the way.
· Calfa
Գիշերն ընդմիջէր։ Յընդմիջել կենաց։ Տօնն ընդմիջեցաւ։ Յընդմիջել տարւոյն. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 14։ Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 17։ Յհ. ՟Է. 14։ Ել. ՟Լ՟Դ. 22։)
quackery, idle talk.
· Calfa
Շատխօսութեամբ եւ ընդվայրաբանութեամբ առաւելեալ. (Ոսկ. եզեկ.։)
chosen, worthy;
fine, good;
civil, of good family, elegant, excellent, exquisite, nice, genteel, pretty, noble, polished, precious, pure, singular, sovereign, superb;
the best, the most excellent, the choice, the select, the flower, the cream;
զընտիր զարդուցն եդին ի հպարատութիւն, precious ornaments served to beget pride;
զ—ս Գաղղիոյ սատակեաց, he beat down the choice troops, the flower of France;
գումարել զ— նահատակս, զօրս, to reunite the bravest warriors, the picked soldiers;
— անասունք, very fast animals;
— յոյժ, best, first quality;
cf. Ընտրելագոյն;
— մատենագիր, classic author;
ընդ —ս հանել, to select, to make choice of, to elect;
յ— առնել, to give the choice, to permit the selection;
— առնել, to choose, to make choice of, to appreciate;
ընտրոյ տէր, he who has the choice, arbiter;
զնոսա թողացոյց ընտրոյ տեարս լինել, he left them the choice.
· Calfa
Զընտիր ընտիր երկիրն. (Եզեկ. ՟Ի՟Ե. 9։)
Ընտիր ընտիր մեղու. առջի ելած մեղրը. յն. առաջին. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 17։)
to warn, to advise, to notify, to instruct, to inform, to announce.
· Calfa
ἑμφανίζω, ἁνατίθημι, μηνύω , δειλόω certiorem, vel notum facio, expono, refero, indico, significo, nuncio, declaro, manifesto Զեկուցանել. իրազեկ առնել. ազդ առնել. յուշ առնել. նշանակել. յայտնել. պատմել. իմա՛ց ընել, իմացընել, հասկըցընել.
to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.
· Calfa
Դէտ կացուցի զքեզ ... Զգուշացուցանիցես անօրինին ... Ոչ զգուշացուցեր նմա. եւ այլն. (Եզեկ. ՟Գ. 18 = 21։)
reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.
· Calfa
Զեռուն ասելով, զամենայն ինչ՝ որ կենաց մասն ունի եւ զեռալոյ, զեկոյց. (Վրդն.։)
cook, man-cook.
· Calfa
ասէ սամուէլ ցքոհակերն։ Եփեաց զխոհակերն զազդրն։ արկեր ի ներքս խոհակերս՝ զենուլ ի ներքս եւ այլն։ Այս տունք են խոհակերաց, ուր հասուցանիցեն պաշտօնեայքն տանն զզենլիս ժողովրդեանն. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 23. 24։ Ողբ. ՟Բ. 20։ Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 24։)
chief-cook;
chief executioner.
· Calfa
Նաբուզարդան խոհակերապետ. (Նչ. եզեկ.։)
kitchen;
անօթք —ի, utensils;
cf. Խահարան.
· Calfa
Խոհակերոցք շինեալք ի ներքոյ պատշգամացն շուրջանակի. (Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 23։)