Definitions containing the research իբր : 8114 results

Կանթեղ, աց

s.

lamp.

· Calfa


Կանխագէտ

adj. s.

foreknowing, pre-scient;
diviner, foreboder;
prognosticator.

· Calfa


Կանխագիտութիւն, ութեան

s.

foreknowledge, prescience, gift of prophecy.

· Calfa

NBHL (2)

πρόγνωσις praenotio, praescientia πρόνοια providentia եւ consultum, industria. Կանուխ կամ կանխաւ գիտութիւն հանդերձելոց, յառաջ գիտութիւն. իբրու սեպհական աստուծոյ՝ ասի.

Եւ իբրեւ հաղորդական մարգարէից.


Կանխակալ, ոյ

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՆԽԱԿԱԼ ԿԱՆԽԱԿԱԼՈՒ. προληπτικός anticipans, praesumens, praerogativus. Որ ինչ ի վաղուց հետէ կալեալ է, կամ պահեալ. ընդաբոյս. բնաւորեալ. սովորական. իբրեւ օրէնք եղեալ.


Կանխակալութիւն, ութեան

s.

ancient custom or usage, ancientness;
prejudice, prepossession.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՆԽԱԿԱԼ ԿԱՆԽԱԿԱԼՈՒ. προληπτικός anticipans, praesumens, praerogativus. Որ ինչ ի վաղուց հետէ կալեալ է, կամ պահեալ. ընդաբոյս. բնաւորեալ. սովորական. իբրեւ օրէնք եղեալ.

πρόληψις praesumtio. Կանխակալն գոլ. հնութիւն՝ իբր իրաւունք համարեալ. ձեռներիցութիւն.


Կանխահաս, ից

adj.

early, precocious, premature, forward.

· Calfa


Կանխասացիկ

adj.

prophetic.

· Calfa


Կանխարկ

adj.

thrown down or fallen early.

· Calfa


Կանխաւ

adv.

before, antecedently, formerly, anciently, in bygone times.

· Calfa

NBHL (1)

Արարէ՛ք տօնս ուրախութեան կանխաւ մինչեւ յանկիւնս սեղանոյ. իմա՛ որպէս անուն, կանխեաւ, այսինքն նորաբոյս եւ վաղ բողբոջեալ՝ թաւ ոստով. ըստ յն. πυκάζων condensus որ այլուր թարգմանի՝ պտղախայծ, բղխեալ, եւ այլն. որպէս եւ եբր. ապօթ իբր ոլորք, նարօտ եւ այլն.


Կանխութիւն, ութեան

s.

priority, anteriority;
anticipation.

· Calfa


Կանճոխ

s.

rod, stick, switch;
pole, perch.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՆՃՈԽ ԿԱՆՋՈՒԽ. νάρθυξ ferula. Գաւազան, ցուպ, մանաւանդ ձող. որ եւ ջոխ ասի իբր ռմկ. լըպուգ, չօփ.


Կանջուխ

cf. Կանճոխ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՆՃՈԽ ԿԱՆՋՈՒԽ. νάρθυξ ferula. Գաւազան, ցուպ, մանաւանդ ձող. որ եւ ջոխ ասի իբր ռմկ. լըպուգ, չօփ.


Կանոն, աց

s. arith.

rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՆՈՆ որ եւ ԿԱՆՈՎՆ, ՔԱՆՈՆ, ՔԱՆՈՒՆ. Բառ յն. κανών canon, regula, forma Գանօն. Չափ ուղղութեան՝ իբրեւ զլծակ կամ զմէտ կշռոց. ուղիղ ձեւ ուղղիչ այլոց. գիծ ուղղաձիգ. եւ Փակեալն ի մեջ գծից. աղիւսակ. ցանկ. որոշեալ գլուխ բանից. սահման. կարգ. օրէնք, եւ օրինակ նախատիպ. ... եբր. մէսուքա որ եւ ցանկ, պատնէշ։ Զպէսպէս առմունս յայտ առնեն վկայութիւնք նախնեաց։


Կանոնական, ի, աց

adj.

canonical.

· Calfa

NBHL (2)

Ի նմին լերին զկանոնական աղօթսն առնէր (քրիստոս, իբր կանոնով սահմանեալ անձին իւրում). (Ագաթ.։)

Երիցունք մի իշխեսցեն ամենեւին կանոնական թուղթս տալ. (իբր թուղթ ընծայութեան. Կանոն.։)


Կանչ, ոյ, ի

s.

cry, scream, shriek;
— եւ կառանչ իմ, my cries shouts.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատ Կանչելոյ, իբր Կանչիւն. գոչիւն. ճչիւն. ճիչ.


Կանչեմ, եցի

vn.

to cry, to cry out, to scream;
to exclaim;
to call after, to halloo.

· Calfa

NBHL (1)

Կանչեալ իբրեւ զառիւծ. (Արծր. ՟Բ. 1։)


Կաշանամ, ացայ

vn. fig.

to become as hard as leather, to grow hard or tough, to shrivel;
to become rude, coarse, to be clownish.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՇԱՆԱՄ որ եւ ԿԱՇԻԼ. Խստանալ իբրեւ կաշի.


Կաշառաբեկ

adj.

bribed, corrupted, suborned;
venal;
—ս առնել, to bribe with gifts or with money.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհասակոծ առնէր զդպիրսն իբրեւ զկաշառաբեկս. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 15։)


Կաշառանք

s.

act of bribing or corrupting.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ կաշառանօք ի պատճառս երկրաւոր փափկութեան զուր պաշտեն զիս. այսինքն իբր կաշառութեամբ յինէն. (Անան. ի յովնան.։)


Կաշառառու, աց

adj.

taking bribes, greedy of gifts, corrupted, venal;
sub-orned;
— դատաւոր, venal or unjust judge.

· Calfa

NBHL (1)

Դատաւորաց կաշառառու յեղադարձութիւնս. (ՃՃ. իբր կաշառական։)


Կաշիմ, եցայ

vn.

cf. Կաշանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Այն որ ծունկք իւր իբրեւ զուղտու կաշեալք էին. (Մագ. ՟Ե։)


Կաշկանդեմ, եցի

va.

to bind, to tie fast, to bind tightly, to lash together.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդապէս կապել քարշելով (կամ իբր կաշւով, փոկով). պրկել. արգելուլ եւ պնդել անշարժ.


Կաշկառ, աց

s.

heap of stones, mass of rocks.

· Calfa


Կապակից, կցի, կցաց

adj.

bound together;
conjoined.

· Calfa

NBHL (1)

Տեր ի վերայ կացոյց նոցա իբր երասանակակալ զմիտսն, որպէս զի զկապակիցն սանձեսցէ։ Ամենայն ոգի լուծեալ եւ քակտեալ ի կապակցէս. (Փիլ. լին.։)


Կապանք, նաց

s. pl. bonds;
hand-cuffs, fetters, manacles;
rope, cord, string;
pass, defile;
censure, excommunication;
տուն —նաց, prison, jail, gaol;
ի կապանս արկանել, to fetter, to put in irons;
to imprison.

· Calfa

NBHL (2)

Գտանի եւ եզակի Կապան, իբր Կապ.

ԿԱՊԱՆ եւ ԿԱՊԱՆՔ, իբր կիրճ. տե՛ս ի վեր անդր։


Կապարեայ, էի, ից

adj.

leaden, made of lead.

· Calfa


Կապարան, աց

s.

detention;
prison;
bond, cord.

· Calfa

NBHL (2)

Կապարանք զըստին հաստուածոյ յոշատեցաւ (իբր զօդ)։ Կապարան ձգողական։ Կապարանին շրջափակութեամբ. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Խ՟Ե։)

Զօր ունին ի նաւի իբր ի կապարանի երկաթի շղթայս. (Պիտ.։)


Կապերտ, ից

s.

piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.

· Calfa


Կապնդեղ, ոյ

s. bot. lovage.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՊՆԴԵՂ որ եւ կոչի ՔԵՂՈՅ ՍԵՐՄՆ. ՔԱՇՄ. Խոտ եւ արմատ կծու ախորժ՝ օգտակար ստամոքաց, իբր համազօր պղպեղի մանանխոյ. ... ըստ Մենինսքեայ որպէս լտ. ligusticum, siler montanum, կամ cunilago եւ այլն. (Բժշկարան.։)


Կապտութիւն, ութեան

s.

spoiling, stripping, depredation, pillage.

· Calfa

NBHL (1)

Անբեղմնաւոր կապտութիւն (իբր մերկութիւն)։ Կապտումն զինուց. (Պիտ.։)


Կապտումն, ման

s.

cf. Կապտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անբեղմնաւոր կապտութիւն (իբր մերկութիւն)։ Կապտումն զինուց. (Պիտ.։)


Կառապետ

cf. Կառապետ.

· Calfa


Կառավար, աց

s.

coachman, driver;
drover;
governor, regent, chief, rector.

· Calfa


Կառավարեմ, եցի

va.

to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զանշարժն իբր զընթացօղ կառավարես. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Կառարշաւ, աց

adj.

racing in chariots;
chariot-race.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն իբր զկառարշաւ ձիաւարութեամբ զփրկութեանցն խօսեր բանս։ Այլեւ ի կառարշաւնսն (կամ ի կառարշաւանսն) յաջողապէս պատկանեալ. (Պիտ.։)


Կառափեմ, եցի

va.

to strike on the head;
to behead, to execute, to decapitate.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ Բրսղ. մրկ. իմանալով զկառափն իբր գանկ ադամայ, գրէ.


Կառափնատ

adj.

whose skull or head is wounded.

· Calfa


Կառն, ռին

s. bot.

prickly artichoke;
hawthorn, may.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՌՆ կամ ԿԱՌ, ի. Փուշ՝ որ կառչի եւ կռուի ընդ անցաւորս. բոյս փշաւոր, որ տայ սերմն թաղիացեալ աղուամազիւք, որք իբրեւ անիւ հոլովին այսր անդր յերեսաց հողմոյ. որպէս եւ պ. խառ ՝ է փուշ։ Իսկ ի տեղիս տեղիս աշխարհին հայոց ԿԱՌ կոչի փուշ հաստ բնով, զոր կեղեւեալ ուտեն, որպէս եւ զԵրիժնակ կոչեցեալն.

Եւ խրոխտացեալ կառին, (կամ կառի) եւ նորին Նմանեացն, ասեն՝ թէ մեք հարկանօղ գոլով, եւ այլն. (Մխ. առակ.։ Իսկ ի բառս Գաղիան. Կառն եւ Թաղիք իբր նոյն դնին։)


Կառուցանեմ, ուցի

va.

to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հասարակաց արգահատելով մարդկային բնութիւն՝ զնոյն կառուցեալ ընդ միտ ածէք. իբր ակնկառոյց լինելով. (Պիտ.։)


Կառուցումն, ման

s.

establishment, construction, edifice, erection;
elevation.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ կացուցանիջիք զոտս ձեր յանցաւորիս կառուցմամբ իբրեւ յաւիտենականի. (Յհ. կթ.։)


Կասդրիոս

ast.

s. zool. beaver, castor;
Castor.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍԴՐԻՈՍ կամ ԿԱՍՏՐԻՈՍ. որ վրիպակաւ գրի եւ Կոտորոց, Կոթորոս, եւ այլն. իբր յն. լտ. գասդօր, որ է Կուղբ. ջրշուն.


Կասի, սեայ

s.

cinnamon;
cf. Կակժիրակ.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՍԻ ԿԱՍԻԱ. Նոյն եւ յն. լտ. κασία, κασσία casia, cassia. եբր. գէծիա, եւ ֆաննակ (իբր փիւնիկեան). իտ. canella. ռմկ. տարչին. որ եւ ԴԱՐԵՃԵՆԻԿ, ԿԱՍԻՄՈՆ. Բոյս եւ ներքին կեղեւ նորա բարակ՝ անուշահոտ, ի կարգի համեմից եւ խնկոց. լինի յեթէովպիա, եւ յարաբիա, ի դաշտին Կիննամայ. վասն որոյ եւ Կինամոմոն ասի.

Իսկ ԿԱՍԻԱ cassia ըստ իտալ. իբր ռմկ. խիարչեմպէ, տե՛ս ԿԱԿԺԻՐԱԿ։


Կասիա, այի

cf. Կասի.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՍԻ ԿԱՍԻԱ. Նոյն եւ յն. լտ. κασία, κασσία casia, cassia. եբր. գէծիա, եւ ֆաննակ (իբր փիւնիկեան). իտ. canella. ռմկ. տարչին. որ եւ ԴԱՐԵՃԵՆԻԿ, ԿԱՍԻՄՈՆ. Բոյս եւ ներքին կեղեւ նորա բարակ՝ անուշահոտ, ի կարգի համեմից եւ խնկոց. լինի յեթէովպիա, եւ յարաբիա, ի դաշտին Կիննամայ. վասն որոյ եւ Կինամոմոն ասի.

Իսկ ԿԱՍԻԱ cassia ըստ իտալ. իբր ռմկ. խիարչեմպէ, տե՛ս ԿԱԿԺԻՐԱԿ։

ԿԱՍԻԱ 2 գ. ԿԱՍԻԱ cassia ըստ իտալ. իբր ռմկ. խիարչեմպէ, տե՛ս ԿԱԿԺԻՐԱԿ։


Կասկած, ի, ոյ

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍԿԱԾ. ա. իբր Կասկածելի, կամ կասկածոտ.


Կասկաջուր, ջրոյ

s.

malt-liquor, beer;
— սեղանոյ, table-beer;
— ընտիր, ale;
զօրաւոր or սեաւ —, porter;
— յոռի, swipes.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեքեան սոքա ի միոյ իբրեւ ի կասկաջրէ եւ ի համաքամուածէն ընկալեալ մասն արեան. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)


Կասում, սի

va.

to thrash corn;
to triturate, to pound, to bruise, to grind.

· Calfa

NBHL (1)

Կասօղ եւ մանրօղ իբրեւ զզուարակ. որ եւ կալոտի. (Նախ. եզեկ.։)


Կաստանայ

s.

chestnut.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍՏԱՆԱՅ որ եւ ռմկ. քէստանէ. Պտուղ յայտնի. եւ ծառ նորա. որ եւ ՇԱԳԱՆԱԿ. պ. ղիւլիգէ. nux, juglans. ըստ ոմանց՝ եւ Շահպալուտ (իբր արքայական կաղին)։ (Վստկ.։ Բժշկարան.։)


Կատակաբան

adj.

droll, facetious, jocular, waggish.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի լիցի մեզ ծաղու եւ կատակի, իբր թէ այժմ թագաւոր եղեր. (Բրսղ. մրկ.։)


Կատաղախօս

adj.

speaking furiously,

· Calfa

NBHL (1)

Որ խօսի իբրեւ զշուն կատաղեալ.


Կատաղիմ, եցայ

vn.

to become furious, to be enraged, to fly into a passion, to put oneself in a fury, to break into a fit of rage, to fall into a violent passion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց վազեսցէ իբր ի գազանէ վայրենացելոյ եւ կատաղեցելոյ։ Կատաղեալ եբրայեցիքն. (Փիլ.։ Խոր.։)