Definitions containing the research իբր : 8114 results

Պարտիմ, տէի

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր կ. Պարտականութիւն գոյ կամ գտանի. որ է ոճ լտ. debetur, oportet.


Պերճ, ից

adj. adv.

illustrious, famous, distinguished, celebrated, renowned;
elegant, magnificent, excellent;
pompous, sumptuous, fine, rich, superb;
proud, haughty, stiff and starched;
— or —ս, proudly, haughtily;
pompously;
— եւ պաճոյճ, richly and magnificently;
—ս խօսել, to speak elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այսոքիկ պերճ եւ պայծառ՝ պղատոնականքն իբր եղանիլ բանք. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Սարահարթ

adj. s.

flat-topped;
table-land.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ սարն է հարթ՝ իբրեւ զհովիտ. հովտաձեւ.


Սարաւանդիմ

vn.

to sit in high;
to tower;
to be of very ancient lineage.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրանալ իբրեւ սարաւանդ, կամ բազմիլ իբրեւ ի վերայ սարաւանդակի. եւ Գերամբարձեալ. վերանստեալ. բարձրածայրեալ. եւ Ծագեալ ի բարձանց կամ ի բնոյ անտի ազգին.


Սարդանկու

adj.

woven by a spider, as thin or fine as a cobweb.

· Calfa


Սարկաւագակից, կցի, կցաց

s.

fellow-deacon.

· Calfa

NBHL (1)

Սարկաւագունք սթափեալ պարծեսցին իբրեւ սարկաւագցաւ. (Բրս. ի ստեփ.։)


Սարսատիմ, եցայ

vn. va. to dry, to dry up.

· Calfa

NBHL (1)

ցամք էր ազազուն ասէ գոլ նմա (տերեւոյն), իբրութենէ ահա ցամաքեալ ի վերայ սարսատեալ երկրի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 43։)


Սարսելի

cf. Սարսափելի.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ մատիցես ի բաժակն սարսելի, իբր անտի ի կողոյն իսկ ըմպելոյ այնպէս մատիցես յառաջ։ Բաժակ մահուն՝ ամենեցուն սարսելի, Եղեւ աշխատելոցն կարօտելի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39. եւ Ոսկ. ննջ.։)


Սաւառնազարդ

adj.

adorned, furnished with wings.

· Calfa

NBHL (2)

ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴ ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴԵԱԼ. Զարդարեալ իբր թեւօք կամ փետրոք եւ սաղարթիւք. գեղեցկատարած, շրջազարդ, եւ թեւապարեալ. հովանաւորեալ.

Առադրեալ քարինք իբր յեսուայ՝ սաւառնազարդ հիմունք սիոնի. (Գանձ.։)


Սաւառնաթեւ, ից

adj.

whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.

· Calfa


Սաւառնիմ, եցայ

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւք իւրեանց տարածեալ՝ սաւառնէին ընդ միմեանս։ Լսէի զձայն թեւոց նոցա ի սաւառնելն՝ իբրեւ զձայն ջուրց բազմաց։ Տեսի ձայն թեւոց գազանացն սաւառնելոց ընդ միմեանս. (Եզեկ. ՟Ա. 23. 24։ ՟Գ. 13։)


Սաւուղաբար

adv.

like Saul.

· Calfa


Սաւոք

s.

black poplar.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՒՈՔ կամ ՍԱՒՈՅՔ. (եթէ չիցէ գրելի, Սաւոք, սօոք). իբրու Սեաւ կաղամախ. αἵγειρος populus nigra, alnus. կամ ἱτέα salix. (իբրու ուռի. սէօյիւտ ).


Սափրեմ, եցի

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.

· Calfa

NBHL (1)

κείρω, ξύω tondeo, rado. Վարսավիրայել. ածելեաւ յապաւել՝ փոքրել զհերս. քերծուլ. գերծուլ, իրօք կամ նմանութեամբ. կտրել. կարճել. ածիլել. (լծ. եւ սիւքիւրմէք. մաքրել իբր աւել ածելով).


Սաքրեմ, եցի

vn.

cf. Սաքրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Փախստեայ լինէին սարսելով ի սորին զօրութենէ, մանաւանդ եւ սաքրէին, որ է առաւել զարհուրել իբր թաքստեամբ. (Շ. բարձր.։)


Սգամ, ացայ, ացի

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

· Calfa

NBHL (1)

Լայ եւ սգայ ի վերայ աբեսողոմայ։ Եղիցես իբրեւ զկին մի սգացեալ ի վերայ բազմօրեայ մեռելոյ։ Ընդ սգաւորս սգացիր։ Տառապեցարուք սգացարուք։ Եւ ոչ առաւել սգացարուք. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 1. եւ ՟Ժ՟Դ. 2։ Սիր. ՟Է. 38։ Յկ. ՟Դ. 9։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 2։)


Սգաւոր

adj.

in mourning;
mournful;
սուգ առնուլ —օք, to wear mourning.

· Calfa

NBHL (1)

Սգաւոր զսգաւոր ոչ մխիթարէ, բայց եթէ կրկին սուգ ի վերայ սգոյ յաւելու։ Արտաքնոցն երեւէին իբրեւ այրիք սգաւորք։ Նստէին ի վերայ երկրի՝ զօրէնս սգաւորացն կատարելով. (Մամբր.։ Եղիշ. ՟Ը։ Իսիւք.։)


Սեխենի, նւոյ, նեաց

s.

melon-plant.

· Calfa


Սեղանակապուտ, պտի, պտից

adj. s.

sacrilegious, impious;
profaner, spoiler.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Սեղանակապտական.


Սեղանաւոր, աց

s.

banker, changer;
տալ or արկանել զարծաթ ի —ս, to place money in a bank at interest, to put out money to interest.

· Calfa


Սեղեխաբար

adv.

like a lover, in a coquettish manner.

· Calfa


Սեղմ

adj.

close, dense, compact, firm, strait, narrow, compressed, confined.

· Calfa

NBHL (1)

Արար աստուած յերկրորդ աւուրն զհաստատութիւնն սեղմ եւ թաղուն (իբր թաղկեալ) բնութիւն, հինգերորդ էութիւն. (Մխ. այրիվ.։)


Սենգելոս

s.

chancellor.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵՆԳԵԼՈՍ որ եւ ՍԻՒՆԿԵՂՈՍ. Բառ յն. սինգէ՛լլօս. συγκέλλος syncellus. իտ. canceliere. որ էր իբրեւ Դպրապէտ եւ աւագ սարկաւագ եպիսկոպոսի.


Սեպ, ոց, ից

s. adj.

peak, point, summit of a rock, steep rock;
peg, wedge;
steep, cragged, a-peak, precipitous.

· Calfa

NBHL (2)

Հերձեալ փայտ մեծ, եւ եդեալ սեպս յիւրաքանչիւր կողմանս. եւ իբրեւ եդին, ոստոյց զերիթսն. (Մխ. առակ. ՟Ձ՟Զ։)

ՍԵՊ. ա. իբր Սեպացեալ. ցցեալ. կամ զառ ի վայր. շեպ.


Սեպհականաբար

adv.

cf. Սեպհականապէս.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՍԵՊՀԱԿԱՆԱՊԷՍ. իբրեւ սեպհական ինչ իւր. տիրապէս.


Սեպհականացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.

· Calfa


Սեպհականեմ, եցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.

· Calfa


Սեպհականեցուցանեմ, ուցի

va.

to appropriate, attribute, ascribe or impute to oneself.

· Calfa


Սեպտեմբեր, ի

s.

September.

· Calfa

NBHL (1)

september. Անուն ամսոյ հռովմայեցւոց իբր եօթներորդ կոչեցեալ ի մարտէ եւ անդր. (վր. եւ ռմկ. սեկտեմբեր )։ Տօմար.։ Յայսմաւ. եւ այլն։


Սեռական, ի, աց

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

· Calfa

NBHL (1)

Մասնաւոր իմանալիք, սեռական իմանալին. մասնաւոր զգալիք, սեռական զգալին։ Սեռականն՝ ամենայն, իբրու զի կատարեալ է։ Մեծ գետն՝ որոյ չորք վտակք եղեն, սեռական առաքինութիւն. իսկ տեսականքն չորքն ի սեռականէն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սեռակնաձեւ

adj.

of an universal or resplendent form (the Cross).

· Calfa


Սեռաձեւ

adj.

round or spherical.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զհամայնատարած ձեւ. որպիսի է երկինքն, որ է գնդաձեւ, եւ կոչի նաեւ քառակուսի միաչափ կիվոս. իբր սեռակնաձեւ.

Զերկինս գործականեցեր անճառապէս՝ ջրային, սեռաձեւ, ամպայարմար, իբրեւ զառագաստս ինչ տարածեալ ըստ օդս, հովանաւորեալ անմեայնի. (Ճշ.։)


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (2)

Անիւ սայլի է գութ մորոսաց. եւ իբրեւ սեռն շրջի խորհուրդ նոցա. (Սիր. ՟Լ՟Գ. կամ ՟Լ՟Զ. 5։)

Կեանք աշխարհիս հոլովման անուոյ նման է, որ իբրեւ զսեռն սայլի շրջի չորիւք յեղանակօք. (Տօնակ.։)


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (2)

Անիւ սայլի է գութ մորոսաց. եւ իբրեւ սեռն շրջի խորհուրդ նոցա. (Սիր. ՟Լ՟Գ. կամ ՟Լ՟Զ. 5։)

Կեանք աշխարհիս հոլովման անուոյ նման է, որ իբրեւ զսեռն սայլի շրջի չորիւք յեղանակօք. (Տօնակ.։)


Սեռութիւն, ութեան

s.

the being of the same progeny or race.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քրիստոսէ սնուցեալք՝ իբրեւ զհոլով եւ զսեռութիւն ընկալան, որպէս որդիք ի հօրէ անու անակոչեալք՝ քրիստոնեայք անուանեցան. (որպէս արշակունիք յարշակայ. Զքր. կթ.։)


Սերմն, սերման, սերմունք, սերմանք, մանց

s. fig. bot. med.

seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.

· Calfa

NBHL (3)

Սերմանել սերմն։ Որոյ սերմն յիւր ի նմին։ Պտուղ սերման։ Սերմն եւ հուձք։ Տուր սերմն, զի սերմանեսցուք։ Առէք ձեզ սերմանս։ իբրեւ զսերմն դնձոյ սպիտակ։ Սերմն բարի։ Փոքրագոյն է քան զամենայն սերմանիս.եւ այլն։

Ի մարմնոյ ծնողիցն ժողովեցեր զծննդական սերմունսն, եւ մածուցեր զիս յարգանդի մօրն իբրեւ զպանիր ի տիպս. (Իսիւք.։)

ՍԵՐՄՆ կամ ՍԵՐՄ եւ ՍԵՐՄԱՆԻՔ. լծ. յն. եւ լտ. σπέρμα, σπόρος, σπορά semen, satum, satio, sparsio. Նիւթ եւ հիւթ ցանելի՝ սկիզբն սերնդեան բուսոց եւ կենդանեաց. ունդ. եւ Ցանումն. սերունդ. ծնունդ. զաւակ. (թ. թօխում. լծ. ընդ տոհմ. որպէս եւ սէռփմէք ՝ ընդ սփռել). իբրեւ ունդ ( հունտ ), կամ ցանումն ( էքին ), ասի.


Սերմնական, ի, աց

adj.

seminal;
spermatic.

· Calfa

NBHL (1)

Զցօղն իբրեւ զսրմնական իմն բան ընկալեալ մեղուն՝ լինի յղի։ Սերմնական բանք։ Նշխարս թողլով սերմնական սկզբունս, ի ձեռն որոց վերստին լցցին ունայնացեալքն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 16։)


Պերճանամ, ացայ

vn.

to be proud of, to act the master, to make parade or show of, to strut, to pique oneself on, to tower or rise above, to domineer, to lord over;
to abound, to increase.

· Calfa

NBHL (1)

Յոլով տուեալ իմ ողորմութիւն, պերճանային՝ իբրեւ թէ զամենայն արքայութիւն ստացեալ եմ. (Ճ. ՟Գ.։)


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa


Պիլօր

cf. Բիւրեղ.

· Calfa


Պին

s.

pinna, pinna-marina.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՆ ՊԻՆԱՅ. գրի եւ ՊԻՆՆՈՍ, ի. եւ ՊԻՆՆԱՅ. եւ ՊԻՆՆԵԱԿ. (Վրիպակաւ եւ Իպանիոս). Բառ յն. բի՛ննա. πίννα pinna. Խեցեմորթ մեծ կրկնապատեան՝ երկայն եռանկիւնի, որ բերէ մազս իբրու մետաքս խոշոր, կամ ասր կարմիր. եւ գտանի խրեալ յաւազուտս եւ ի տղմուտս. ունի եւ մարգարիտս մեծամեծս, այլ տգեղս.


Պինայ, ից

cf. Պին.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՆ ՊԻՆԱՅ. գրի եւ ՊԻՆՆՈՍ, ի. եւ ՊԻՆՆԱՅ. եւ ՊԻՆՆԵԱԿ. (Վրիպակաւ եւ Իպանիոս). Բառ յն. բի՛ննա. πίννα pinna. Խեցեմորթ մեծ կրկնապատեան՝ երկայն եռանկիւնի, որ բերէ մազս իբրու մետաքս խոշոր, կամ ասր կարմիր. եւ գտանի խրեալ յաւազուտս եւ ի տղմուտս. ունի եւ մարգարիտս մեծամեծս, այլ տգեղս.


Պիստակ

s.

pistachio.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՈՒՍՏ կամ ՊԻՍՏ. բուսդէր, պիսդ, պուսսէդ, վիւսսէդ. Գոհար ծովային՝ իբր բոյս քարացեալ. (Բժշկարան.։)


Պիտակ, աց

adj. s.

false, improper, abusive, adventitious, extrinsic;
degenerate, bastard;
note, letter, bill, card;
— ի պարտուց, innocent, guiltless, faultless.

· Calfa

NBHL (1)

Պիտակն ի պարտուց. (Նար. խչ. իբր անպարտական։)


Պիտակաբար

adv.

abusively, falsely, improperly;
catachrestically;
— վարիլ, to abuse, to use improperly.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ոք կարծեսցէ ի վերայ աստուածոյ զստուերս իսկապէս տիրաբանիլ, քանզի պիտակաբար իրք են այս (իբր զեղծումն չարաչար Վարումն). (Փիլ. իմաստն.։)


Պիտանի, նւոյ, նեաց

adj.

useful, profitable, advantageous, necessary;
good, excellent.

· Calfa


Պիտանութիւն, ութեան

s.

utility, profit, advantage;
use, employ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՏԱՆՈՒԹԵԱՄԲ իբր մ. որ եւ ՊԻՏԱՊԷՍ. Օգտակարապէս. բարւոք, ըստ արժանաւոյն. որպէս պարտ էր.


Պիտառեմ, եցի

va.

to deliver oracles, to foretell, to predict;
to use, to make use of.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ պէտս անօղ. կամ առեալ ի պէտս շահեկանս. այն է Հրամանահան. պատգամատու. վկայ հաւատարիմ, կամ օգտակար եւ շահավաճառ. իբր յն. χρησμοδός qui oracula edit. կամ χρεώδης, χρήσιμος utilis եւ χρηματίστης negotiator եւ այլն.


Պիտիմ

v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՏԵՑԵԱԼ. իբր Պիտացեալ. վարեցեալ.


Պիտոյ

adj.

necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?

· Calfa

NBHL (2)

Զկէսն հատանել ընենուլ իբրեւ զպիտոյս. (Եզնիկ.։)

ՊԻՏՈՅՔ պիտոյից, իւք. գ. Ուղղականն է առաւել ռամկական. որ ըստ գրոց ասի Պէտք. զոր տեսցես՝ իբր անհոլով. զի եւ այն կարոտի հոլովականի սորա. χρεία necessitas, indigentia, necessaria. Պիտոյ իրք. պէտք. կարիք. կարօտութիւն. իրք կարեւորք. հարկաւորութիւն. պիտանաւորութիւն, պէտք եղած բաները.