Definitions containing the research իբր : 8114 results

Վշտացուցանեմ, ուցի

va.

to cause displeasure, to sadden, to offend, to afflict, to grief, to plague, to discompose, to vex, to torment.

· Calfa


Վոհմակ, աց

s.

herd, drove, flock of animals.

· Calfa


Վուշ, վշոյ

s. mar.

flax;
tow, hards of flax, flaxen tow, stuffing;
oakum.

· Calfa


Վսեր, ի — գալ

s.

cf. Վէս;
cf. Հէք;
boldness, effrontery;
cf. Վզանութիւն;
ի — գալ, to grow bold, to withstand, to oppugn, to impugn, to contend, to dispute.

· Calfa

NBHL (2)

Նաւաստիք յիշին պարսաւանօք իբրեւ զ՝ի վսեր եկեալս վասն աւելաստացու ագահութեան։ Ընդ որս ի վսեր եկեալ՝ հարկեցան մարտնչել վասն աւելորդացն տենչմանց։ Վասն չքաւորութեան աղցաւորացն ի վսեր եկեալ՝ ետուն զանձինս յայսպիսի թշուառութիւն. (Պիտ.։)

Վէճ. վէգ. կամ Վիսութիւն. վզանութիւն. յանդգնութիւն. ուստի ասի՝ Ի ՎՍԵՐ ԳԱԼ, իբր ոգորիլ. յանդգնիլ. πάντα τολμάω omnia audeo. եւ Ի ՎՍԵՐ ԵԿԵԱԼ, կամ ՎՍԵՐԵԿԵԱԼ. որպէս Յանդուգն. կամ նոյն ընդ Վսեր. ա.


Վտակալից

adj.

streamy, abounding in brooks or rivers, well irrigated.

· Calfa


Վտակախաղաց

adj.

flowing, abundant, very copious.

· Calfa


Վտակահոս

adj.

streaming.

· Calfa

NBHL (2)

Հոսեալ իբրեւ զվտակ. ուղխօրէն բղխեալ.

Հեղլով իբրեւ զջուր վտակահոս արեանն (գէորգեայ). (Տաղ կոստանդեայ.։)


Վտականամ, ացայ

vn.

to stream down, to fall or flow as a river.

· Calfa

NBHL (1)

Հոսիլ՝ բղխել՝ յորդել՝ վիժել իբրեւ զվտակ.


Վտանգ, աց

cf. Վտանկ.

· Calfa


Վտանգակից լինիմ

sv.

to be a companion in danger, to encounter risks or dangers together.

· Calfa

NBHL (1)

Վտանկակի՛ց լեր իբրեւ զբարւոք զինուոր յիսուսի քրիստոսի. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Վտանգաւոր, աց

adj.

perilous, dangerous, hazardous;
in danger, exposed in jeopardy;
sad, fatal, disastrous;
— ժամանակ, critical moment;
— վայրկեան, crisis.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կայր աշխարհս ի մեծ վտանգաւոր աղէտս։ Լինիցիս իբրեւ զմի ի մահապարտաց, որ անձամբ զանձինս հերքեցին ի կենաց վտանգաւոր մահուամբ. (Արծր. ՟Բ. 1։ ՟Գ. 10։)


Վտանգեմ, եցի

va.

cf. Վտանգեցուցանեմ.

· Calfa


Վտանգիմ, եցայ

vn.

to be in peril, in jeopardy, to risk, to run danger.

· Calfa

NBHL (1)

իբր ձ. cf. ՎՏԱՆԳԵՄ


Վտարանդի, նդւոյ, նդեաց

cf. Վտարանդիկ.

· Calfa


Վտարեմ, եցի

va.

to dislodge, to remove, to expel, to drive away, to send off, to banish, to exile;
to usurp, to seize, to assume wrongfully.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ ցմահ եւ զենումն զմեզ վտարեն. (Ոսկ. գծ. (որ բերի ի կրկին նշ. իբրու վարել սաստկապէս)։)


Վտաւատ, աց

s.

lappet, skirt.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ մասն վտաւակի. Վերջք. քղանցք. որ լինի եւ իբրու ծածկոյթ. քօղ.


Վտտանամ, ացայ

vn.

cf. Վտտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վտտեսցէ (կամ վատեսցէ) զնոսա, եւ բացուստ ի բաց հալածեսցէ՝ իբրեւ զունգ յարգի հոսեալ։ Ոչ եւս վտտեսցին ի սովոյ ի վերայ երկրի։ Եօթն ջլօք գալարովք չվտտելովք. (Ես. ՟Ժ՟Է. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 29։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 7։)


Վտտեմ, եցի

va.

to make lean or thin, to emaciate, to weaken.

· Calfa

NBHL (1)

Վտտեսցէ (կամ վատեսցէ) զնոսա, եւ բացուստ ի բաց հալածեսցէ՝ իբրեւ զունգ յարգի հոսեալ։ Ոչ եւս վտտեսցին ի սովոյ ի վերայ երկրի։ Եօթն ջլօք գալարովք չվտտելովք. (Ես. ՟Ժ՟Է. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 29։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 7։)


Վրէժ, վրիժուց

s.

revenge, vengeance;
ի —, in return, in requital;
առնուլ, խնդրել, հանել զ—ն, —ս պահանջել, հանել զքէն վրիժուն, to avenge, to revenge, to avenge oneself, to take vengeance, to be revenged, to have revenge;
—ս լուծանիլ, պահանջիլ, տալ, to suffer vengeance, to bear punishment, to pay dear for, to smart for;
ի — նախատանաց դստեր իւրոյ, to avenge his daughter;
առից ի նմանէ զ— իմ, I will revenge myself or him, he shall pay me dearly;
խնդրեաց զ— զրկելոյն, he avenged the wrongs of him who suffered;
հատուցից —ս թշնամեաց իմոց եւ ատելեաց իմոց հատուցից, I will be avenged of my enemies and I will requite them who hate me;
եօթն —ս լուծցէ, he shall be avenged seven fold.

· Calfa

NBHL (1)

ՎՐԷԺ. իբր Ոճիր. չարիք, յանցանք.


Վրէժխնդիր, դրաց

adj.

revengeful, vindicative, avenging;
— լինել, to call for vengeance, to be revenged.

· Calfa

NBHL (1)

ՎՐԷԺԽՆԴԻՐ. իբր Վրէժխնդրական. որ ինչ հայի յոճիր արժանի վրիժուց.


Վրիժակ, աց

adj. s.

cf. Վրէժխնդիր;
defensive weapon;
means of defence;
—ք կնճի, razors;
—ք փղի, tusks of an elephant.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զի զեղջերացն զղինական զօրութիւնն ի բաց ընկեցին, իբր ի սպառազինութենէ վրիժակացն մերկք եղեն։ Երեւի վրիժակացն գործեաց ի նմա բազմութիւն. (Փիլ. լիւս.։)


Վրիպակ, աց

s. adj. adv.

error, mistake;
failing, fault, perversity;
unforeseen event, accident, casualty, hazard, chance;
wanting, failing, wrong, mistaken, false, erroneous, perverse;
—աւ, by mistake, erroneously;
accidentally, casually, by chance;
— տպագրութեան, erratum;
— ժամանակագրական, anachronism;
— գտանիլ, to wander, to go astray, to deviate.

· Calfa

NBHL (1)

Վրիպակ իմն գործեցաւ ի մեզ։ Վրիպակաւ, (իբր մ) եւ ոչ առ թշնամութեան մղեսցէ զնա. (՟Ա. Թագ. ՟Զ. 9։ Թուոց. ՟Լ՟Ե. 22։)


Վրիպական, ի, աց

adj.

faulty, fallible.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՎՐԻՊԱԿ. իբր Սխալական.


Տ (dioun)

s.

the thirty first letter of the alphabet, and the twenty fifth of the consonants;
four thousand, four thousandth.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Բաղաձայն տառ՝ անուանեալ Տիւն (կամ տի-ուն), ի կարգէ անձայնից՝ իբր նուրբ կամ լերկ քան զլծորդ իւր, որ է դ. որ եւ մեղմի երբեմն որպէս տ. վասն որոյ անխտիր գրի՝ բանտ, բանդ. արգանդ. արգանտ. ընտել, ընդել. դոփել, տոփել. որպէս եւ դրամն է տրամ։

Տ. Ի սկիզբն բառից ունի զզօրութիւն պակասական մասնկան, որպէս ան. կամ բացբարձական եւ եղծական, որպէս տար. եւ իբր լտ. տէ, եւ յն. տիս. լծ. ընդ մերս դժ, թշ. զոր օրինակ Տգեղ, Տգէտ, Տմարդի, Տքնութիւն. եւ այլն. տե՛ս եւ ՏԱԲՈՒՆ։


Տաբուն

adj.

unnatural, monstrous.

· Calfa

NBHL (1)

παρὰ φύσιν praeter naturam. իբր Տարաբուն. արտաբուն. այսինքն Օտար ի բնութենէ. արտաքոյ բնութեան. ըստ ոչ բնութեան.


Տաժան, ի

adj.

worn out by fatigue, overwhelmed with labour, weary, tired out.

· Calfa


Տաժանագործ

adj.

working hard, very laborious;
troublesome, tiresome.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ ոք տաժանագործ նիւթող կամ ոստայնանկ (իբրեւ զսարդ). (Փիլ. լիւս.։)


Տաժանելի, լւոյ, լեաց

adj.

painful, grievous, hard, difficult, incommodious, vexatious, laborious, fatiguing, tiring, toilsome, annoying, rude, heavy.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Տաժանօղ. որ տաժանի, եւ դիւրաւ խոնջի.


Տաժանեմ, եցի

va.

to fatigue, to tire, to overdo, to harass, to oppress, to vex.

· Calfa


Տաժանիմ, եցայ

vn.

to give oneself trouble, to have much trouble, to toil, to be fatigued, worn out with fatigue, to drudge, to work hard.

· Calfa


Տալի, լւոյ, լեաց

adj. s.

donable;
giver, donor;
—ք, liabilities, debts.

· Calfa

NBHL (1)

իբր կր. Որ ինչ ունի տուեալ լինել. եւ Տուրք. պածգեւ.


Տախտակ, աց

s. ast.

board, plank, shelf, table, tablet;
tables;
book;
cf. Երկնացոյց;
— երկաթի;
iron-plate, sheet-iron;
— մետաղեայ;
plate of metal;
—ք վկայութեան, the tables of the decalogue;
— դատաստանաց, breastplate, pectoral, rational;
— նկարուց, canvass, wood;
— ճատրակի, chess-board;
— զստի, the hollow of the thigh;
— խոհանոցի, trencher.

· Calfa

NBHL (1)

Որովայն նորա տախտակ փղոսկրեայ։ Ի վերայ տախտակի զըստին։ Զտախտակէ զստին յակոբայ։ Տախտակ դատաստանաց (որ էր իբր լանջապանակ քահանայապետին). եւ այլն։ Ի տախտակս դատաստանի, որ է կրծանոցն. (Նախ. ել.։)


Տախտապար, ի — արկանել

adj.

stretched on the earth;
ի տախտապար արկանել, cf. Տախտապարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱԽՏԱՊԱՐԵՄ, Ի ՏԱԽՏԱՊԱՐ ԱՐԿԱՆԵՄ. ἑκτείνω extendo Սփռել տարածել ի վերայ տախտի կամ իբրեւ զտախտակ. ձկտել. յորսայսել. լարել. փռել.


Տախտապարեմ, եցի

va.

to stretch on the earth;
to beat down, to overthrow.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱԽՏԱՊԱՐԵՄ, Ի ՏԱԽՏԱՊԱՐ ԱՐԿԱՆԵՄ. ἑκτείνω extendo Սփռել տարածել ի վերայ տախտի կամ իբրեւ զտախտակ. ձկտել. յորսայսել. լարել. փռել.


Տածողական, ի, աց

adj.

nutrive, alimentary.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Տածիչ.


Տակ, ի, ից, աց, ուց

s. bot.

bottom, under part or side;
root;
beet;
— առնուլ, to take root, to be rooted;
մամլոյ —, in the press;
race, row, range, string;
խոտս —աւ մեծաւ, great provision.

· Calfa


Տաղաւարեմ, եցի

vn.

cf. Տաղաւարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՂԱՒԱՐԵՄ ՏԱՂԱՒԱՐԻՄ. σκηνόω . (որ ի սուրբ գիրս թարգմանի բնակել) tentorium figo, in tabernaculo ago, commoror, habito. տաղաւարի. բնակել. հանգչել իբր ի խորանի կամ ի հովանւոջ.


Տաղտաղտ

cf. Տաղտկալի.

· Calfa


Տաղտապիմ, եցայ

vn.

to be distressed, harassed, uneasy, annoyed, plagued.

· Calfa

NBHL (1)

Դանդաղին, տաղտապին (կամ տաղտկապին). քանզի յամենայն կողմանց բազում իրօք (ալեօք) կոշկոճին. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.) յն. ξενοπαθέω . իբրեւ յօտար իրաց խորշիլ։


Տաղտկամ, ացայ

vn.

cf. Տաղտկանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ այլ տաղտկամք։ Զի մի՛ տաղտկայցէք ի նեղութիւնս յայսոսիկ։ Տաղտկասջիք յերեսաց անօրէնութեանց ձերոց։ Տաղտկացաւ երկիրն ի բնակչաց իւրոց։ Ի հրամնաց իմոց տաղտկացաւ անձն նոցա։ Տաղտկացայ ազգաւն այնուիկ։ Յումմէ՞ տաղտկացաւ, եւ այլն։ Տաղտկամ իբրեւ ի գարշելեաց. (Նիւս. թէոդոր.։)

ՏԱՂՏԿԱՄ կամ ՏԱՂՏԿԱՆԱՄ. προαχθίζω, -ομαι , ἅχθομαι, βαρύνομαι infensus sum, abhorreo, graviter sive moleste fero ἁποδυσπετέω stomachor. Տաղտուկ համարել զիմն իբր աղտեղի եւ ախտաւոր, եւ դժուարին եւ ձանձրալի. գարշիլ. յետս քարշիլ. նողկտալ, զզուիլ. խորշիլ. տաղտապիլ. դժուարիլ. նեղիլ. ծանր համարել. յափրանալ. գանիլ, քաշուիլ, պեղրիլ, ձանձրանալ, դժարը գալ.


Տաղտկանամ, ացայ

vn.

to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ այլ տաղտկամք։ Զի մի՛ տաղտկայցէք ի նեղութիւնս յայսոսիկ։ Տաղտկասջիք յերեսաց անօրէնութեանց ձերոց։ Տաղտկացաւ երկիրն ի բնակչաց իւրոց։ Ի հրամնաց իմոց տաղտկացաւ անձն նոցա։ Տաղտկացայ ազգաւն այնուիկ։ Յումմէ՞ տաղտկացաւ, եւ այլն։ Տաղտկամ իբրեւ ի գարշելեաց. (Նիւս. թէոդոր.։)

ՏԱՂՏԿԱՄ կամ ՏԱՂՏԿԱՆԱՄ. προαχθίζω, -ομαι , ἅχθομαι, βαρύνομαι infensus sum, abhorreo, graviter sive moleste fero ἁποδυσπετέω stomachor. Տաղտուկ համարել զիմն իբր աղտեղի եւ ախտաւոր, եւ դժուարին եւ ձանձրալի. գարշիլ. յետս քարշիլ. նողկտալ, զզուիլ. խորշիլ. տաղտապիլ. դժուարիլ. նեղիլ. ծանր համարել. յափրանալ. գանիլ, քաշուիլ, պեղրիլ, ձանձրանալ, դժարը գալ.


Տաղտուկ

adj. s.

wearisome, tedious, tiresome, bothering, troublesome;
idle, cowardly, tedious to oneself;
cf. Տաղտկութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ իբր գ. գտանի յօրնակս ինչ ՟Բ. (Մակ. ՟Գ. 17.)


Տաճարակողոպուտ

cf. Սեղանակապուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթսիրութիւնն տաճարակողոպուտ եւ մատնիչ արար զնա։ Ասես, թէ չեմ իբրեւ զսա տաճարակողոպուտ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Տաճարապետ, աց

s.

house-steward;
chief-captain;
high-priest;
governor or ruler of the feast, high seneschal;
cf. Հացերէց.

· Calfa


Սերտ, ից

adj. fig. adv.

solid, firm, hard, compact, constant, fix, stable, strong;
true, sincere, close, intimate, cordial;
—, —իւ, firmly, constantly;
voluntarily, willingly;
sincerely, intimately, closely;
— առաքինութիւն, solid virtue;
— սիրով, tenderly, affectionately, cordially;
— սիրել, to love sincerely, with all one's heart, passionately;
— աղօթել, to pray intensely, warmly, earnestly, eagerly.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրելի՝ սերտ եւ ստոյգ որդի։ Ոչ խորթ որդիս եւ ոչ օտարածինս, այլ՝ սերտ որդիս սիրունս եւ հաւատարիմս։ Զմիածին եւ զսերտ որդին։ Մինչեւ պօղոսի որդի լինել ոչ վայրապար, այլ սերտ ... իբրեւ որդւոյ, եւ սերտի որդւոյ պատուիրէ։ Ոչ ի դոյզն մարդկանէ համարէի ես զձեզ, այլ սերտս եւ պիտանս եւ վաստակաւորս. (Իգն.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։ Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ. եւ Ոսկ. գաղ.։)


Սերտեմ, եցի

va.

to strengthen, to fix, to make firm, to establish, to consolidate;
*to learn, to study.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն զիւրսն առ մեր տկարութիւնս միաւորեալ, եւ խառնեալ ընդ միմեանս՝ իբր ջղօք սերտիցէ զմարդոյս բնութիւնս, եւ առ իւրն փոխադրիցէ կարծրութիւն. (Պիտառ.։)


Սերտիմ, եցայ

vn.

to be strengthened by, consolidated, to gather strength from.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն զիւրսն առ մեր տկարութիւնս միաւորեալ, եւ խառնեալ ընդ միմեանս՝ իբր ջղօք սերտիցէ զմարդոյս բնութիւնս, եւ առ իւրն փոխադրիցէ կարծրութիւն. (Պիտառ.։)


Սեւ

cf. Սեաւ.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. սեւումուր. Սեաւ իբրեւ զմուր, թխատիպ. թշվառ. փորձանաւոր.


Սեւադէմ

adj. s.

black-faced;
negro.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր դէմքն է սեւաւ իբրեւ հնդիկ կամ եթովպացի.


Սեւազգած

cf. Սեւազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)