bosom, cavity, hollow;
bottom;
— սրտի, ventricle.
· Calfa
ԽԻՆԾ ԽԻՆՁ. κόλπος sinus եւ κεραία apex, minuta pars. Գոգ. ծոց. խորշ. քունջ. ունջ. եւ Խեց կամ խեշեր. իբր ծայր՝ մասն կամ կոտոր եւ կերուք իրաց. եւ Գրախեց.
thickness, density;
close, dense, thick, serried;
compact, dense;
crowded, numerous, frequent;
full;
—, — առ, — ընդ —, thickly, densely;
frequently, often, much;
— առ — հարուածք, repeated blows.
· Calfa
Խիտ առ խիտ մի զմիով կուտակեալ իբր զծովական ալիս. (Սկեւռ. աղ.։)
hasty-pudding;
gruel;
paste;
starch.
· Calfa
(յորմէ ռմկ. խաւիծ) Փոխինդ. Փափուկ ուտելի զանգեալ յալերէ ընդ իւղոյ եւ մեղու, եւ այլն. եւ ամենայն կերակուր, կամ դեղ բաղադրեալ. ... յն. ἅλευρον , ալիւր. եւ բայիւ ψωμίζω իբրու պատառս գործել.
s. med. cancer;
a shrewd person, a sly one.
· Calfa
ԽԼԻՐԴՆ գրի եւ ԽԼՐԴՆԻ. (տպ. Խլրդենի) Քաղցկեղ, խոյլխեցգետի, որ իբրեւ զխլուրդն խլրտեալ ի ներքուստ ի վեր՝ ճարակի զմարմինն.
to pull or haul about;
to tease, to plague;
to neglect, to omit;
to counterfeit, to feign, to pretend;
to pretend not to understand.
· Calfa
Իբրեւ հասանէր թագաւորն իրանց հաստատութեան ի վերայ, եւճշգրտէր զիրսն, խլխլեալ անսայր բանին առ ժամանակ մի. (իբր ռմկ. քաշքշելով լուռ կենալ ). (Բուզ. ՟Դ. 15։)
gangrene;
horrid, dark-working.
· Calfa
Խլրդենի դիմօք իբրեւ գազան մի կատաղեալ։ Բացեալ լինէր պատրուակ կեղծաւորութեանն ի խլրդենի դիմաց. (Արծր. ՟Բ. 5։ ՟Գ. 2։)
to move;
to stir;
to agitate, to shake.
· Calfa
Խլրտեալ զխոյն՝ ցուցանէր իբր զկենդանի. (Պիտ.։)
to stuff, to cram, to gorge;
— — զորովայն, to gorge one's self.
· Calfa
Խճողել զպարպատումն. լնուլ եւ խնուլ, իբր խծծով. տըխել.
tow, hards of flax or hemp;
լնուլ խծծով, to stop with tow;
to calk.
· Calfa
Եղեն կարքն ՛ն բազուկս նորա իբրեւ զխծուծ, յորժամ ի հուր հոտոտից. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 14։)
ulceration, suppuration, pus, purulent matter;
hypocrisy;
—ք երկրի, earth-worms;
—ք խոտոց, liquid refuse from putrid vegetation.
· Calfa
to make case of conscience of, to scruple, to doubt;
ոչ ինչ խղճեմ, my conscience does not blame me;
երթ առանց իրիք —ոյ, go without scruple or hesitation.
· Calfa
to fill, to heap up, to stuff, to cram;
— զորովայն, to gorge, to gormandize, to stuff or cram one's self, to eat too much.
· Calfa
tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.
· Calfa
Եւ իբր Խնամողական, նախախնամական.
care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.
· Calfa
ԽՆԱՄԱԿԱԼՈՒԹԵԱՄԲ. իբր մ. ἑπιμελῶς diligenter, accurate. Խնամով. փութով պնդութեամբ. զգուշութեամբ. ուշի ուշով.
cf. Խնամակալ.
· Calfa
Ի խորին կիտին առաւել էր խնամարկու քան ի ցամաքի։ Զնեղութիւնս տառապելոց բառնալ իբրեւ զխնամարկուս. (Անան. ի յովնան.։ Արծր. ՟Գ. 9։)
affinity, alliance, relationship;
հոգեւոր —, sponsorship;
արկանել —, — առնել ընդ, cf. Խնամենամ.
· Calfa
Լայնաբար իբր Կենակցութիւն. ընտանութիւն. սովորութիւն. συνήθεια consuetudo.
to rejoice, to be merry, delighted, glad;
greeting;
— ընդ ումեք, to rejoice with;
բազում — ասել, to wish good morning, good bye;
խնդա՛, rejoice! good morning, good day;
adieu, God be with you.
· Calfa
Հյց. խնդ. իբր. հելլենաբանութեամբ.
unequal, uneven, rugged, winding;
—ք, spot, stain;
inequality, unevenness, roughness, ruggedness, asperity.
· Calfa
Զփայտ խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ առեալ դրօշեաց, եւ նմանեցոյց զնա պատկերի մարդոյ, եւ զամենայն խնդբունդս (կամ խու՛նդ բու՛նդս, կամ խնդաբունս) նորա ծեփեաց հողով. (Իմ. ՟Ի՟Գ. 14.) յն. κηλίς macula. կեղտ. արատ. այլ ըստ հյ. երեւի լինել κοῖλον cavum, իբրու խոռոչ. անհարթութիւն։
s. zool. cricket.
· Calfa
ԾՂՐԻԴ կամ ԾՂՐԻԹ. Ճպուռն աշնանոյ, գիշերախօս, իբր մամախ փոքր. լտ. իտ. կռի՛լլուս, կռի՛լլօ. ի յն. ղռի՛լլօս, իբրեւ ճչօղ, կռնչօղ։ (Բժշկարան.։)
to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.
· Calfa
իսկ ծնցես, ն. Ծնցիս. ն. ծնեաւ, ծնիցեալ. τίκτω pario γεννάω, γένναμαι, γίνομαι gigino, genero, gignor, nascor, fio, factus sum. Արտադրել կենդանւոյ զնման իւր. ի լոյս ընծայել. ծագել. յառաջ բերել, եւ գալ. եղանիլ. լինել. ծնանիլ, ծնիլ. (եբր. եալատ. իբր ելանել, ելուզանել. ուստի՝ վէլէտ, էվլատ, եւ այլն)
s. bot. asparagus.
· Calfa
Ուստի ոսկին եւ արծաթն հատանի՝ երկրաբոյս իբրեւ զծնէբեկ. (Խոր. աշխարհ.։)
child-birth, birth;
generation.
· Calfa
ԾՆԵԼՈՒԹԻՒՆ. որպէս կր. Ծնանիլն. Ծնեալ գոլն. լինելն ծնունդ կամ որդի. որդիութիւն. ... Վարի իբրեւ յատկութիւն միածնին, որ է երկրորդ անձն աստուածային. որպէս ծնողութիւնն եւ զծնելութիւնն բնութիւն աստուծոյ դնեն (եւնոմեանք)։ Ամենայն ինչ՝ որ որդւոյ է, եւ հոգւոյ, բաց ի ծնելութենէ. (Ածաբ. յայտն. եւ պենտեկ։)
lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.
· Calfa
concerning or relating to parents, paternal or maternal.
· Calfa
γεννητικός, γενητικός generans, efficiens. իբր generativus, effectivus. կամ genitori vel genitrici proprius. Սեպհական ծնողի եւ թնողութեան. հայրական, մայրական, արտադրական, եւ արտադրօղ.
Ոչ յիշեցան նոցա աղէկոտոր խնամք ծնողականաց. իբր ծնողաց, կամ ծնողական խնամք. (Յհ. կթ.։)
generation, paternity, maternity.
· Calfa
Ծնօղն գոլ. հայրութիւն. մայրութիւն. իբր γέννησις generatio, paternitas, maternitas.
childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.
· Calfa
իբր ն. τοκετός, τόκος, τίκτειν, λοχεύεσθαι. partus, puerperium, parere, parturire. Ծնանելն զզաւակ՝ մանաւանդ որպէս մայր. յառաջ բերելն զբերս. տօղուրմասը (լծ. յն. դօգէդօ՛ս, դօգօս). վիլատ.
Միւսանգամ ծնունդ. իբր յարութիւն. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 9. 14։)
man-midwife, surgeon-accoucheur;
midwife, matron
· Calfa
Մերթ՝ Ծնանօղ իբրեւ մայր. ծնիչ.
jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.
· Calfa
ԾՆՕՏ ասի նմանութեամբ եւ Զարդն շուրջանակի իբրեւ գօտի իւրաց. ծիր. եբր. զէր. թ. զէրնիզան. κυμάτιον (որպէս փոքր ալիք, ծածանումն) cymatium կամ -cium, limbus.
cf. Ծոծորակ.
· Calfa
ԾՈԾՈՐԱԿ եւս եւ ԾՈԾՐԱԿ. κοτίς occiput. Յետին կողմն գլխոյն կամ պարանոցին, րպէս ծորակ՝ երակ եւ անցք ուղղոյ կամ ծծոյ ընդ անրակն, եւ իբրու ծործոր կամ ձորամէջ.
that voyages or goes by sea, sailing;
ploughing the sea;
— լինել, to sail, to navigate;
— ընդ երկիր բերեալ լինել, to pass over the sea as if by a bridge.
· Calfa
ԾՈՎԱԳՆԱՑ ԾՈՎԱԳՆԱՑԻԿ. Ընդ գնացօղ. նաւարկօղ. իբր յն. θαλασσοπόρα, θαλασσόπλοος.
cf. Ծովագնաց.
· Calfa
ԾՈՎԱԳՆԱՑ ԾՈՎԱԳՆԱՑԻԿ. Ընդ գնացօղ. նաւարկօղ. իբր յն. θαλασσοπόρα, θαλασσόπλοος.
sea-green;
blue, sky-coloured;
ultramarine.
· Calfa
Ունօղ զգոյն ծովու. կանաչ, եւ կապուտակ երկնագոյն. եւս եւ ըստ ցոլացման արեւու՝ մանուշակագոյն, ծիրանագոյն. կամ ի գոյն ծովու ծիրանւոյ. իբր θαλασσοπόρφυρος purpureus.
great lake, inland sea, lagune, loch.
· Calfa
λίμνη ( լինմի. յորմէ թերեւս լիմն անապատ կամ կղզի) palus, stagnum, lacus, mare. Ծովակ իբր լիճ. կամ լիճ մեծ ծովացեալ.
stretching like a sea.
· Calfa
Ծաւալեալ իբրեւ զծով. ծովացեալ. յորդեալ յոյժ յոյժ.