Definitions containing the research իբր : 8114 results

Քանդակ, աց

s.

carving, sculpture, chiselling, chasing;
notch;
cameo;
բարձր —ակ, relief, relievo, embossment.

· Calfa

NBHL (1)

γλυφή, γλύμμα sculptura, caelatura եւ ἑγκόλαμμα , ἑκτύπομα expressio, efformatio. որ եւ ՔԱՆԴ, ՔԱՆԴՈՒԱԾ, իբր քանդակուած. փորուած, եւ Փորուածոյ ինչ, քերուած. գրօշուած. գրուած խորանիստ. տպավորութիւն. դրոշմ. փորուած, տաշուարք.


Քանդակագործ, աց

s. adj.

sculpture;
chiselling;
sculptured or chased object;
sculptor, carver;
chaser;
sculptured, carved, chiselled, notched.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ քանդակագործ տերեւոցն անօսրութիւնն մացէ մեղմով արեւն։ Զիա՞րդ ծակոտեալ դրոշմեալ են իբրեւ զգործ քանդակագործի զարմանալի՝ տերեւովքն այդիք. (Վեցօր. ՟Ե.) (ուր իմաստն եւեթ տեսան ի յն)։


Քանիութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՆԻՈՒԹԵԱՄԲ իբր մ. ποσῶς quodam modo. Ըստ իմիք. չափով իւիք.


Քանիօն

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

· Calfa

NBHL (2)

Զի եթէ դաւիթ զարդարսն իբրեւ զարմաւենիս ծաղկեալ ասէ վասն վայելչականութեանն, քանօ՞ն աստուածացեալ մարմինն. (Նար. երգ.։)

ՔԱՆԻՕ՛Ն. մ. ՔԱՆԻՕ՛Ն ԵՒՍ կամ ՔԱՆԻՕ՛Ն ԱՌԱՒԵԼ. πόσῳμᾶλλον;
quanto magis? Քանի՞ եւս առաւել. ո՞րչափ եւս առաւել. քանի՞ աւելի (ըստ յն. եւ լտ. ասի՝ ո՞րքանիւ կամ ո՞րչափով, իբր քանւո՞վն առաւել)


Քաննակ

s.

table.

· Calfa

NBHL (1)

Բեւեռեա՛ զքեզ ընդ երկիւղն Աստուածոյ իբրեւ զբեւեռ ի քաննակս վարսեալք. (լոկ. առբեւեռեալ) (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։)


Քանոն

cf. Կանովն.

· Calfa


Քանքարաթաքոյց

adj.

hiding one's talent.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զքանքարաթաքոյցն տանջեաց չարաչար։ Զի մի՛ իբր զքաքարաթաքոյց զայծ ծառայն։ Զի ապրեսցիս ի քանքարաթաքոյց ծառային որոգայթից. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Քաջաբան, ից

cf. Քաջաբանիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց վռամ արծաթ բազում տալ նմա իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն։ Առ ի յիմաստութիւն ճահաւոր՝ գեղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբանս գոլ։ Քաջաբան եւ լի իմաստութեամբ շարադրած. (Խոր. ՟Գ. 65։ Նոննոս.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Քաջաբանիկ

adj.

well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց վռամ արծաթ բազում տալ նմա իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն։ Առ ի յիմաստութիւն ճահաւոր՝ գեղեցկագոյնքն ի համբակացն. քանզի զքաջակերպն ասեն եւ քաջաբանս գոլ։ Քաջաբան եւ լի իմաստութեամբ շարադրած. (Խոր. ՟Գ. 65։ Նոննոս.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Քաջագօտի, տւոյ

adj.

having the clothes well tucked up, or well girdled round the body, agile, brisk, active, alert, lithe.

· Calfa

NBHL (1)

Միագօտեալ քաջագօտի պնդէին զմէջս. (Յհ. կթ.) (իբր մ. արիաբար. ժրութեամբ)։


Քաջազուարթ, ի, ից

cf. Քաջազուարճ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտէզ քաջազուարճ, զամենայն անկոցն ունելով յինքեան զգեղեցկութիւն։ Կին քո իբրեւ այգի քաջազուարճ. (Նիւս. երգ.։)


Քաջազուարճ, ի, ից

adj.

flourishing, full-blown;
cheerful, brisk, joyous, merry-looking.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտէզ քաջազուարճ, զամենայն անկոցն ունելով յինքեան զգեղեցկութիւն։ Կին քո իբրեւ այգի քաջազուարճ. (Նիւս. երգ.։)


Քաջաթուխ

adj.

very dark, as black as ebony;
— հերք, raven locks.

· Calfa

NBHL (1)

Վարոք նորա կռածոյք սեաւք իբրեւ զագռաւ. զի վարսք քաջաթուխք կարի յոյժ են երիտասարդաց. (Նար. երգ.։)


Քաջաթռիչ

adj.

soaring very high.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչին նշոյլք ճառագայթից՝ իբրեւ թեւք քաջաթռիչք յամենայն կողմանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Վարշամակ, աց

s.

handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.

· Calfa


Վարոց, աց

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

· Calfa

NBHL (2)

(Ի գիրս (Վստկ. ՟Մ՟Ժ՟Դ. ՟Մ՟Ղ՟Ե.) գրի իբր ռմկ.

ՎԱՐՈՑ. իբր Ջրհեղ անդամ արու կենդանեաց. միզանոց. որ եւ լտ. virga.


Վարուժան

cf. Վարուժանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորովիմբ ըմբռնի իբրեւ զճնճղուկ ի վարուժանակէ (բազէի կամ ցնոյ). (Մաշկ.։)


Վարուժանակ, աց

s.

male bird, cock.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորովիմբ ըմբռնի իբրեւ զճնճղուկ ի վարուժանակէ (բազէի կամ ցնոյ). (Մաշկ.։)


Վարս, վարսք, ից

s. fig. ast.

hair, head of hair, locks, tresses;
foliage, leafy branches, leaves, green dress;
coma, beams;
—ք գիսաւորի, beams or tail of a comet;
—ք բերինիկեայ, Berenice's hair, coma Berenicis;
—ք առիւծու, ձիոյ, mane;
—ք գեղածփեալ, waving, flowing locks;
cf. Հիւսակ;
հողս արկանել զ—իւք, to cover the head with ashes;
cf. Հեր, cf. Մազ.

· Calfa

NBHL (2)

Ցցունս ի վարսից գլխոց ձերոց մի՛ առնիցէ՛ք։ Աճեցուցեալ զվարսս մազոյ գլխոյ իւրոյ։ Կտրեաց զվարսս իւրոյ։ Առեա զվարսից իմոց՝ փետտեաց զիս։ Կալաւ զվարսից գլխոյ նորա։ Վարսք իբրեւ զառիւծուց մեծացան։ Զվարսս իւրեանց մի՛ անօսրացուսցեն։ Զգլխոյն մորթն վարսիւք հանդերձ զերեսօքն արկանէին։ Վարսք քո իբրեւ զերամակս այծից.եւ այլն։

Վարսս իւր յիրաւի ասասցէ քրիստոս իբրեւ զզարդ գլխոյ՝ զառաքեալսն. (Իսիւք.։)


Վարսաւոր, աց

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՐՍԱՒՈՐ. ա. τρίχα ἕχων . Ունակ վարսից. առատ կամ թաւ վարսիւք գլխոյ. Երբեմն իբր վարսաւոր հինաւուրցն երեւի. (Ոսկ. ես.։)


Վարսաւորեմ

va.

cf. Վարսեմ.

· Calfa


Վարք, րուց

s.

life, habits, manners, conduct, behaviour, morals;
use, employment;
անարատութիւն վարուց, morality;
ընտիր, բարեկիր —, good morals;
անարատ, անբիծ —, pure morals;
գեղեցիկ վարովք վարեցան, they led a good life;
որք գերաշխարհիկք են վարուք, who show themselves pure of heart;
է երբեք զի եւ անբարիք ծնանին օրէնս բարիս, good laws are often produced by evil customs.

· Calfa

NBHL (2)

χρῆσις usus. Յոքնականն բառիս Վար, իբր վարումն, վարմունք, այսինքն կիրառութիւն իրաց. բանեցնելը, գործածութիւն.

Քրիստոս կանգնեաց մեզ իբրեւ զարձանս զվարսն իւր. (Իսիւք.։)


Վաւաշոտաբար

adv.

profligately, licentiously, lasciviously, dissolutely.

· Calfa


Վեհագոյն

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտիմք եւ մեք այսմ վեհագոյն բարձրանալ. ((իբր մ) Լմբ. պտրգ.։)


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրանջեմք եւ վեհերիմք, թոյլանդամ եւ իբր լուծեալ գտանիմք։ Տագնապին վեհերին, եւ ոչ խնդութեամբ ընթանան։ Ոչ ներեմք լսել, ինչ յասացելոցն, այլ վեհերեմք եւ հեղգամք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12. 30։)


Վերականգնեմ, եցի

va.

to raise again, to restore, to set up again.

· Calfa

NBHL (1)

Վերականգնեա՛ ահաւոր։ Վերականգնեսցես ի կենդանութիւն իբր զսիրելին յանշնչական մեռելութենէ. (Նար. ՟Բ. ՟Ժ՟Ը։)


Վերակացու, աց

s.

superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.

· Calfa


Վերաձեռնեմ

va.

to give a helping hand.

· Calfa


Վերամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զստորանկեալս յոտս քո վերամբարձցես ամենաթագաւորին աստուծոյ. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։ (կամ որպէս գրի, վերամբարձեսցես. գուցէ իբր՝ տացես վերամբառնալ)։)


Վերամբարձ

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ աստուածք իցեն, զիա՞րդ իբրեւ զբեռինս ծանունս վերամբարձ կրիցին. քանզի ոչ եթէ աստուածեղէն զօրութիւն վերամբարձ ումեք կրիցի. (Ոսկ. ես.։)

Որպէս զի վերամբարձ կայցէք յաւէտ՝ ընդ իմաստս հոգւոյն իբրեւ պարանաւ կապեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմացուածս գրոցն իբր յերիվար ոչ վերացաւ. (Վահր. յար.։)


Վերառնում, առի

va.

to take or carry on high, to raise, to heave up;
to receive, to take home;
to glow, to leap with joy, to exult;
յաստուածութիւն — զոք, to place among the gods;
յաստուածութիւն վերառեալ լինել, to receive divine honours.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհեալ ի մերս՝ վերառեր զմարմին։ Առօղ բանն օծանէ զվերառեալ մարդկութիւն իւր։ Զոր վերառեաց մասն ի մեր հողանիւթ բնութենէս իբրեւ զշիւղ ձիթենւոյ։ Անդին յիջանել բանին յարգանդ սուրբ կուսին՝ վերառեաց ի կուսական համբարանէն մասն. (Շար.։ Զքր. կթ. ծն. եւ Զքր. կթ. մկրտ.։ Ժող. շիրակ.։)


Վերատեսուչ, սչի

s.

director;
bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Տարագիր է յաստուածաբանութենէ օտար վերատեսուչ (իբր օտարատեսուչ, այսինքն որ խառնի յայլոյ տեսչութիւն). եւ իւրաքանչիւրոք ի կարգի պաշտաման իւրոյ կացցէ. (Դիոն. թղթ.։)


Վերարկու, աց

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

· Calfa

NBHL (2)

Իւրաքանչիւր ոք ի մարտիրոսաց զմարմինսն իբրեւ զհին վերարկու մերկացեալ ի տանջանս. (Գանձ.։)

ՎԵՐԱՐԿՈՒ ԼԻՆԵԼ. իբր Հովանի լինել.


Վերելակեմ, եցի

vn.

to mount on, to ascend;
— ի նաւ, to go on board ship, to embark;
— սանդղօք, to ascend, to scale.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն մեր միտք իբր ի մակոյկ ինչ վերելակել։ Եւ ինքն եւս ընդ նոսին ի նաւսն վերելակեալ. (Յհ. կթ.։)


Վերծանութիւն, ութեան

s.

reading, recitation.

· Calfa

NBHL (1)

Ապումուսէ ոմն, որում վերծանութեան յայտնութիւն՝ երիցու որդի ճանաչէր. իմա՛, անուն ծանուցեալ՝ իբր մականուն, կամ թարգմանութիւն անուան։


Վերնադուռն, դրանց

s.

high gate;
flood-gate, sluice;
stocks, ceps.

· Calfa

NBHL (1)

καταράκτης cataracta. Վերին դուռն. դուռն բանտի ի վերուստ իբր սահմանք.


Վերնայարկ, աց

s. fig.

the highest floor, garret, attic;
palate;
պատուհան —ի, garret-window;
բնակիչ —ի, garretteer.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՆԱՅԱՐԿ. ա. իբր Վերնայարկեան. վերին յարկի. բարձր.


Վերոյ, ի —

prep. adv. up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԵՐՈՅ. իբր Ի վերոյ, ի վերոյ քան.

Չարն ի ներքոյ՝ դառն ապաժոյժ զեղւոյ, իսկ ի վերոյ բարեկերպ գունեալ իբր քաղցր օծմամբ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Վերուստ

adj. adv.

high, superior;
ի —, from above, from on high, from heaven;
from the beginning;
— ի վայր, from top to bottom;
անդուստ ի —, from ancient times, from the beginning;
ի — եւ ի սկզբանէ այնպիսիք էին, they were so from the beginning;
յառաջագոյն ի — գիտէի զայս, I knew that long since.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ՎԵՐՈՒՍՏ. ἅνωθεν altius, jam, olim, ab initio. ըստ յն. ոճոյ, իբր Անդստին ի սկզբանէ, ի բնէ, յառաջնմէ, ի նախնեաց անտի, ի հիմանց, եւ այլն. տե՛ս եւ ԱՆԴՈՒՍՏ Ի ՎԵՐՈՒՍՏ.


Վերջ, ից, ոց

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՋԻ ԹԵՒ . Ի Հոլովականէ բառիս ՎԵՐՋ, իբր Վերջապահ թէ զօրաց.


Վերջամնաց, ից

adj.

remaining back;
outliving, surviving.

· Calfa


Վերջատօնակ տօն

sn.

feast after feast.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՋԱՏՕՆԱԿ ՏՕՆ. μετέορθος ἐορτή festum festo succedens. Տօն զկնի տօնի. որպէս նոր կիրակէ՝ իբր երկրորդ զատկի.


Վերստայք

adj.

aforesaid, above-mentioned.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՍՏԱՅՔ կամ ՎԵՐՍՏԵԱՅՔ. ὀ, οἰ ἁνότατω . իբր Անդուստ ի վերուստ կամ ի վեր անդր ասացեալք.


Վերտ

adj. s.

mail, made of mail, of chains, meshed, linked, woven;
coat of mail;
network;
զրահք —ք, cuirass, hauberk;
շապիկս —ս զգենուլ, to wear a coat of mail.

· Calfa

NBHL (1)

Զի շռնչան խելապատակին վերտ առեալ դեգեւեսցին այսր անդր ոտնառութեամբ. (Մագ. ՟Լ։ (Նոյն է գոգցես, եթէ ընթեռնուս Վերտառեալ, իբր ագուցեալ)։)


Վերտառութիւն, ութեան

s.

reform, regeneration;
epigram;
inscription;
title.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՏԱՌՈՒԹԻՒՆ ասի առ իբր Մակագիր. վերնագիր, արձանագիր, տիտղոս։ (Ոսկիփոր.։)


Վերտեմ, եցի

vn.

cf. Վերտիմ.

· Calfa


Վերտիմ, եցայ

vn.

to dance, to hop, to jump, to skip about;
to put on a cuirass, to wear a coat of mail.

· Calfa


Վեցդարեան

adj.

of six ages or epochs.

· Calfa

NBHL (1)

Յեօթներորդ դարուն հանգուսցէ զաշխատեալսն, որ աշխատեցան ի վեցդարեան իւրեանց ժամանակի, իբրեւ այն թէ ընդ նմա աշխատեցան յիւրեանց ժամանակի անդ։ Ընդ նմա աշխատեցան ի վեցդարեան ժամանակին իւրեանց. (Ագաթ.։ Նար. երգ.։)