Definitions containing the research իբր : 8114 results

Տրամաչափ, ի

s.

diameter.

· Calfa

NBHL (1)

διάμετρος, -ον diametrus, -um. Որ ինչ չափէ զմիջոց իբր զտրամագիծ. յար եւ նման ինչ. դէմընդդէմ ուղղակի ի հանդիպոյ.


Տրապիզ, աց

s. geom.

trapeze, table;
trapezium.

· Calfa


Տրմէս, մեսաց

s.

triens, trimessis.

· Calfa

NBHL (1)

τριτημόριον triens, trimessis. (պ. թէրմէսե. լտ. դռէմիսսիս, դռիմէսիս. իբր երիս ասսիս կամ դանկ. ... ). Երիր մասն դահեկանի. կամ ոսկի ի չափ վեցերորդ մասին ունեաց.


Տրմուղ, մղի

s.

inexperienced, inexpert, raw, unpracticed, new;
untamed, wild.

· Calfa

NBHL (2)

ոչ ուսայ իբրեւ զընջուղ տրմուղ. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 18. (այն է երինջ, որթ. որթուկ. մոզի. յն))

Նստուցին ի վերայ տրմուղ իշոյ։ Ընդեսցուցանէ իբրեւ զյաւանակ տրմուղ։ Նստար ի յէշ՝ յաւանակին, զգօնացելոյն՝ եւ տրմըղին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 39։ Մանդ. ՟Բ։ Յիսուս որդի.։)


Տրոհեմ, եցի

va.

to divide, to sort.

· Calfa


Տրոքիլոս

s.

trochilus, gold-crested wren.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. դրօ՛խիլօս. τρόχιλος, τροχίλος trochilus. Անուն փոքրիկ եւ մեծանունզ թռչնոյ՝ իբրու թագաւորի հաւուց.


Տրտմական, ի, աց

adj.

saddening, painful, vexatious, provoking.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ իբր Տրտմեցեալ. անձն տրտմեալ.


Տրտմահաղորդ

adj.

mingled with sadness.

· Calfa

NBHL (1)

Հաղորդ տրտմութեան՝ իբրու կից ընդ տրտմական ցաւոց. ցաւագին. դառն.


Տրտմիմ, եցայ

vn.

to be displeased, afflicted, grieved, chagrined, to sorrow, to take to heart, to repine, to fret.

· Calfa


Տրտնջեմ, եցի

vn.

to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ զայս տրտնջեցի քեզ իբրեւ բարեբարոյ տեառն. (Արշ.։)

γογγύζω (լծ. գանգատել) murmuro, mussito, musso, obmurmuro καταλαλέω obloquor. որ եւ ՏՐՏՆՋԱԼ. Տրտունջ առնել. (իբր ընդ ունչս տրտմել կամ տռտռալ) քրթմնջել. շշնջել. մրմնջել տժգոհութեամբ. գանգատ ունել. բողոքել. չարախօսել զանձանց եւ զիրաց՝ որ չիցեն ըստ հաճոյս անձին. տռտռալ. մրմռալ. գանկըտիլ.


Տրտնջողութիւն, ութեան

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Արբ ժողովուրդն զտրտնջման բաժակն։ Բերանն՝ զբամբասանիացն, զանիծից, զտրտնջմանն։ Բարեմիտ լինել, եւ առանց տրտնջման։ Զտրտնջման բանս իբրեւ զպարսաքարս ընդդէմ աստուծոյ արձակեն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Տրտնջութիւն, ութեան

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Արբ ժողովուրդն զտրտնջման բաժակն։ Բերանն՝ զբամբասանիացն, զանիծից, զտրտնջմանն։ Բարեմիտ լինել, եւ առանց տրտնջման։ Զտրտնջման բանս իբրեւ զպարսաքարս ընդդէմ աստուծոյ արձակեն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Տրտնջումն, ման

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Արբ ժողովուրդն զտրտնջման բաժակն։ Բերանն՝ զբամբասանիացն, զանիծից, զտրտնջմանն։ Բարեմիտ լինել, եւ առանց տրտնջման։ Զտրտնջման բանս իբրեւ զպարսաքարս ընդդէմ աստուծոյ արձակեն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Տրտում

adj. adv.

sad, sorry, afflicted, chagrined, melancholy, dull;
sadly;
— լինել, to be sorry, grieved, to have one's heart full of affliction or sorrow.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբրեւ Տտմական. տրտմալից.


Տօթ, ոյ

s. adj. adv.

hot weather, great or ardent heat, burning atmosphere, solar heat, sunburning;
hot;
—ոյ, during the heat;
— ամարայնոյ, summer heat;
հարկանիլ ի —ոյ, to be corrupt, to rot, to putrefy.

· Calfa

NBHL (2)

Ցուրտ եւ տօթ։ Զցերեակ այրեալ լինէի ի տօթոյ։ Եղիցի հովանի ի տօթոյ։ Զծանրութիւն աւուրն բարձաք, եւ զտօթ։ Թարշամեսցի իբրեւ զբանջար ի տօթի։ Դիակունք նոցա եղիցին անկեալ ի տուէ եւ ի տօթի.եւ այլն։

ՏՕԹ. ա. իբր Տօթագին.


Տօթագին

adj. s.

very hot, burning;
— ժամ or — ժամանակ, hot hours of the day;
ի — ժամու աւուրն, in the heat of the day;
— ժամու or ի — ժամու, during the heat.

· Calfa


Տօթահար

adj.

parched with heat.

· Calfa


Տօնական, ի, աց

adj.

festive, festival;
holy, solemn, public;
— օր, feast-day, holiday;
— գիրք, cf. Տօնացոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Սողոմոն մաքենոցի հայրն արար զտօնականն. (Ոսկիփոր.) (որ կա՛մ է տօնացոյց հին, եւ կամ ճառական մատեան յաղագս տօնից)։ Ետու աւետարան, եւ տօնական։ Ի տօնական գրոց, ի գաւազանգրոց, ի հարանց վարուց, ի մարտիրողոք գրոց. Յիշատ.։ Որպէս եւ ի նշանակել մեր յընթացս գործոյս՝ Տօնակ. իբրու տօնական, իմա՛ զմատեանս՝ յորս աւանդին ճառօրէն Պատճառք տօնից սրբոց եւ տէրունականաց։ Յայս ամենայն նշանակութիւնս հայի ասելն.


Տօնացոյց, ցուցի

s.

calendar of feasts or high days, ordo, directory, rubric.

· Calfa

NBHL (1)

calendarium ἑφημερίς ἑπιμήνιος, ἠμερολόγιον . որպէս լտ. Ցուցակ տօնից եւ տօնական պաշտամանց, իբր օրացոյց եկեղեցական. կաղանդացոյց.


Տօնուտ

cf. Տօնական.

· Calfa


Ր (ré)

s.

the thirty second letter of the alphabet, & the twenty sixth of the consonants;
five thousand, five thousandth;
It is sometimes confounded with ռ, as : մրմռամ — մռմռամ, ձմեռն — ձմերան. Also with the լ & ղ letters, as : բելիար — պէլիալ. And also with the յ : աներկբար — աներկբայ;
It is sometimes redundant in words, for example : բարժանեմ — բաժանեմ;
There are but few words which commence with this letter, & those are either abbreviations or foreign words, it is rather used as a medial final.

· Calfa

NBHL (1)

Տառ բաղաձայն՝ կիսաձայն, նուազ քան Ռ. զի սկսանի տալ իւրեւ զձայն ինչ իբրեւ զայն, այլ մեղմ եւ անոյշ իբրու կէսն նորին. զի այն թաւ է, եւ սա լերկ կամ նուրբ, եւ նա՛յ. զի եւ ըստ Հին քերականի


Րաբունաբար

adv.

masterly, doctorally, like a master.

· Calfa


Րախճան

cf. Խրախճան.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ա. Խրախճանական, կամ ուրախ՝ իբր հրաւիրեալ ի խրախճան.


Րահետ

cf. Արահետ.

· Calfa


Րամ, ի, ից

s.

cf. Երամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր ա. Րամիչ. ժողովօղ լսողաց առ ինքն (որպէս աւետաւոր ձայնիւ).


Րամեմ

va.

cf. Երամեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Րամեալ յերկինս կոչեցար. իբր հրաւիրեալ կամ պատրաստեալ. (Երզն. այբուբ.։)


Րամկական, ի, աց

adj.

whole, total, all together.

· Calfa


Րոտեմ, եցի

va.

to assemble, to reunite;
to beseech, to beg;
to drive away.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս թէ Առյօգել, կամ իբր րամոտել, ժողովել. կցորդել. միաբանել. զօդել. յօրինել.

Խնդրել, հայցել. իբր յն. թռօդա՛օ. լտ. ռօ՛կօ.

իբրու Փարատել.

ՐՈՏԵԼ. Խնդրել, հայցել. իբր յն. թռօդա՛օ. լտ. ռօ՛կօ.


Րոտին

adj.

vile, abject, despicable, miserable.

· Calfa


Ց (tzo)

s. prep.

the thirty third letter of the alphabet, and the twenty seventh of the consonants;
six thousand, six thousandth;
As a prefix to words it is a sign of the dative, for example : ասէ ցտէր, he says to the Lord;
to, as far as;
till;
ցայդ վայր եկեսցես, heither shalt thou come, come thus far ! ցմեծ ժամս, for long time;
կասկածեմ ցառաւօտն, եւ հառեալ յառաւօտն՝ երկնչիմ ցերեկոյն, suspicions assail me till morning light, from break of day fear torments me till evening.

· Calfa

NBHL (1)

Գիր բաղաձայն, կիսաձայն, կրկնակ, իբրու բաղկացեալ ի տառիցս դս, դձ, ձս. անուանեալ Ցո՛յ, կամ ցո՛. վասն որոյ ասի ի Հին քեր.


Ցախեմ, եցի

va.

to rake, to harrow.

· Calfa

NBHL (1)

Ցախիւք հարթել զգետինն յետ վարելոյն եւ ցանելոյն. տափանել ցախիւք. կապել զցախ զկնի արջառոյ կամ տափանի, զի զմնացեալ կոշտս հողոյ հարթեսցէ իբր աւելածութեամբ. ցաքել.


Ցածուն, ծնոց

adj.

humble, meek, modest, moderate, sober, good;
low, lower;
— վայրք, lowlands;
— խորհուրդ, wise or prudent counsel.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱԾՈՒՆ. իբր Ցածագոյն. ստորին. զիջագոյն. ցածկուկ, վարի.


Ցամաք, աց

adj. s.

dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.

· Calfa

NBHL (4)

Անցի ընդ ծովն կարմիր իբրեւ ընդ ցամաք երկիր. (Եբր. ՟Ժ՟Ա. 29։)

Անցին ընդ մէջ ծովուն իբրեւ ընդ ցամաք, յն. ցամաքութիւն։ (Նեեմ. ՟Թ. 11։)

Մերթ՝ իբր Ցամաքութիւն բերանոյ. պասքումն. պապակումն.

ՑԱՄԱՔ ԿՂԶԻ. (իբրեւ բարդ՝ Ցամաքակղզի). χερρόνησος, χερσόνησος chersonesus, cherronesus, peninsula. Ցամաք կղզիացեալ՝ երկայնելով ի մէջ ծովու, դոյզն պարանոցաւ կից ընդ ցամաքի, իբր միանգամայն ցամաք եւ կղզի.


Ցամաքիմ, եցայ

vn.

to dry, to dry up;
to drain, to be exhausted;
to wither, to fade, to die;
— յոգւոց, to expire, to breath one's last, to die;
— զօրութեան, to grow weak, to lose strength, to fall away, to languish;
— սիրոյ, to grow indifferent.

· Calfa

NBHL (2)

Մինչեւ ցամաքել ջրոյն յերկրէ։ Ցամաքեցաւ երկիր, կամ հեղեղատ. բանջար, խոտ, արմատ, դդմենի։ Ցամաքեսցի ամենայն մարմին, եւ ամենայն շունչ։ Ցամաքեսցին ձկունք նոցա ի ջուրցն պակասութենէ։ Ոսկերք ցամաքեալք։ Ստինս ցամաքեալս։ Ցամաքեսցի սէր բազմաց։ Այրն ցամաքեալ դնէր (իբր անշունչ)։ Լեզունք նոցա ի ծարաւոյ ցամաքէին. եւ այլն։

Կործանեալ՝ յոգւոցն ցամաքիւր։ Ցամաքեցան ի սովոյ անտի, իբրեւ պատկերք մեռեալք։ Ձեռն նորա ցամաքեցաւ։ Զօրութիւն դիւին ցամաքեցաւ ի ձեռն նշանի խաչելոյն։ Ցամաքեալ յարդարութենէ. (Կոչ. ՟Զ։ Եւս. պտմ.։ Ճ. ՟Բ.։ Եղիշ. դտ.։)


Ցայգ, ոյ

s. adv.

night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.

· Calfa

NBHL (1)

Զցերեկ այրեալ լինէի ի տօթոյ, եւ զցայգ ի ցրտոյ։ Չուեսցեն զցերեկ կամ զցայգ։ Ի գնալն զցայգ եւ զցերեկ։ Արք մտեալ են այսր զցայդս։ Որ եկին ի տուն քո զցայգ։ Իջցուք զհետ այլազգեացն զցայգս։ Զցայգ պահ արկցուք զմեօք շուրջ։ Եւ զցայգ եղիցին իբրեւ զգողս։ Պաշտէր զցայգ եւ զցերեկ.եւ այլն։


Ցայգակռիւ մարտ

sn.

nocturnal combat.

· Calfa


Ցայն

adv.

cf. Ցայնքան.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱՅՍ ՑԱՅՆ. Իբր Ցայսքան ցայնքան. կամ հայելով յայս ինչ եւ յայն. յն. իբրու.


Ցայսօր

adv.

hitherto, to this day, till today, until now.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱՅՍ ՑԱՅՆ. Իբր Ցայսքան ցայնքան. կամ հայելով յայս ինչ եւ յայն. յն. γε ὠς իբրու. այլ ըստ հյ. τέως.


Ցան, ի, ից

s. adj. adv.

sowing;
dispersion;
cf. Ցռօտ;
scattered, disseminated, spread;
— եւ ցիր, ցիր եւ —, scattered about, dispersed every where;
here & there;
— եւ ցիր առնել, կացուցանել, սրփել, to scatter here & there, to disperse;
— աստ անդ հարցանել, to interrogate (a scholar) promiscuously.

· Calfa

NBHL (1)

σπορά satio, satus. Արմատ Ցանելոյ. իբր Ցանումն. սփռումն. սերմն. ցանք.


Ցանգ

cf. Ցանկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱՆԳ ՑԱՆԳԱԼ ՑԱՆԳԵԼ ՑԱՆԳՈՐԴԵԼ ՑԱՆԳՈՒԹԻՒՆ. cf. ՑԱՆԿ. ՑԱՆԿԱԼ. ՑԱՆԿԵԼ. ՑԱՆԿՈՐԴԵԼ. ՑԱՆԿՈՒԹԻՒՆ. (զի գ ընդ ն մեղմ հնչի իբր կ։


Ցանեմ, եցի

va.

to sow, to strew;
to spread, to scatter, to diffuse;
to sprinkle, to besprinkle.

· Calfa


Ցանկալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր գ. ἑπιθυμία cupiditas, desiderium.


Ցանկամ, ացայ

vn.

to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱՆԿԱՄ կամ ՑԱՆԿԱՆԱՄ. ἑπιθυμέω, ποθέω, ἑράω, ἰμείρομαι եւ այլն. concupisco, desidero, cupio, opto. գրի եւ ՑԱՆԳԱԼ, ՑԱՆԳԱՆԱԼ. Ցանկ կամ ի սպառ բերիլ սրտիւ առ իմն իբր յեզր բաղձանաց, կամ յայն ինչ՝ յոր յանգի յօժարութիւնն. բաղձալ. ըղձալ. անձկալ. փափաքել. տենչալ. տարփալ. եւ Տռփալ. յօժարիլ, պապակիլ, պասքիլ. սիրտը ուզել, կարօտնալ, աչք ձգել.


Ցանկանամ, ացայ

vn.

cf. Ցանկամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱՆԿԱՄ կամ ՑԱՆԿԱՆԱՄ. ἑπιθυμέω , ποθέω, ἑράω, ἰμείρομαι եւ այլն. concupisco, desidero, cupio, opto. գրի եւ ՑԱՆԳԱԼ, ՑԱՆԳԱՆԱԼ. Ցանկ կամ ի սպառ բերիլ սրտիւ առ իմն իբր յեզր բաղձանաց, կամ յայն ինչ՝ յոր յանգի յօժարութիւնն. բաղձալ. ըղձալ. անձկալ. փափաքել. տենչալ. տարփալ. եւ Տռփալ. յօժարիլ, պապակիլ, պասքիլ. սիրտը ուզել, կարօտնալ, աչք ձգել.


Ցանկատեսակ

adj.

pretty, fine, nice-looking.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսքն անուշահոտ՝ իբրեւ զիւրղսն, կէսքն ցանկատեսակք՝ որպէս ծաղիկք. (Նար. երգ.։)


Ցանկեմ, եցի

va.

to surround with hedges, to hedge or wall in, to enclose, to encircle;
— զհամարս տանց, to divide into chapter and verse.

· Calfa

NBHL (2)

Մեղուն իբր ի քաղաքի մօտ ապարանք ցանգով շուրջանակի մօտ առ միմեանս խիտ ցանգէ. (Փիլ. լիւս.։)

Մտի ես ի դրախտն ցանկեալ։ Սուրն այն՝ որ ցանկեցաւ (եդեալ իբրու ցանկ) ի դրախտի անդ ի պատճառս եւայի, բարձաւ ի ձեռն Մարիամու. (Եփր. համաբ.։)


Ցանց, ից

s. fig. anat.

net, seine;
net-work;
snare;
cf. Ցանցատեսակ;
սփռել զ—, to spread nets;
անկանիլ ի —ս, to be caught, taken in a net;
to be snared, netted, entrapped.

· Calfa


Ցանցեմ, եցի

va.

to fish with nets, to take or catch in a net.

· Calfa

NBHL (2)

Ցանցիւ որսալ՝ պաշարել՝ ըմբռնել. ուռկանել. ցանց արկանել առ որսալ, եւ Ի վեր կամ ի դուրս հանել իբր ցնցմամբ.

Գայլն անկաւ յորոգայթ, եւ սկսաւ ցանցել (կամ ցնցտել) յայսկոյս եւ յայնկոյս. եւ աղուէսն ասէ, ընդ նոյնդ եւ ես ցանցեցի երբեմն, եւ ոչ զերծայ. (Ոսկիփոր.) (որ է ոճ ռմկ. իբր թ. չապալանմագ )։


Ցասկոտ, աց

adj.

inclined to anger, hasty, irascible, passionate, choleric.

· Calfa

NBHL (1)

Անձն ցասկոտ (յն. ջերմ) իբրեւ զհուր բորբոքեալ. (Սիրաք. ՟Ի՟Գ. 22։)


Ցաւագնեմ, եցի

vn.

to be in pain, to have a pain, to be ill, to suffer;
to pain, to be afflicted, vexed, chagrined, sorry.

· Calfa