heap of stones.
· Calfa
Քարակոյտն իբրեւ զբլուր եղեւ ... մերձ ի քարակոյտն. (Ճ. ՟Դ.։)
Առ ի յոյժ թանձրանալ դիականցն անկելոցն իբրեւ զքարակոյտս դերբկաց երեւէին. (Եղիշ. ՟Զ։)
s. adj. cf. Քարակոփ.
· Calfa
Ես իբրեւ քարակուռ զքարինս մածուցի ի շինուած. (Մծբ. ՟Ժ։)
stone's throw.
· Calfa
Ի վերնատուն մի ժողովեալ էին. եւ էր բարձրութիւն նորա կարի մեծ յոյժ՝ իբրեւ ձեռամբ ի վերայ քարաձիգք մի. (նոր ձ. բարձր իբրեւ քարընկէց) (Ոսկիփոր.։)
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
· Calfa
ἁπολιθόομαι ut lapis fio. Փոխիլ ի քար. իբրեւ զքար լինել. քար դառնալ՝ կտրիլ.
stone-hearted, flinty-hearted, hard-hearted, obdurate.
· Calfa
Ոյր սիրտն է իբր քարեղէն կամ քարացեալ. խստասիրտ.
precipitation, falling headlong;
steep, precipice.
· Calfa
Քարավէժն լինել. Գահավիժումն, եւ Դարահոս վայրք, վախք. իբր յն. κρημνός praeceps rupes.
to petrify, to turn into stone, to stone;
to harden, to obdurate.
· Calfa
Քարացուցանէին զսիրտս նորա իբր զապառաժ խստաքար։ Զսիրտն քարացուցանէ՝ չլինել ունկնդիր խրատու եղբարց։ Չէր քարացուցեալ Աստուածոյ զսիրտն փարաւոնի. (Մեծ. ՟Ժ՟Թ։ Մանդ. ՟Ժ՟Գ։ Եզնիկ.։)
cf. Քարեղէն.
· Calfa
Եղերո՛ւք իբրեւ զկուռքս զայս քարեղէն։ Պաշտեն զկուռս քարեղէնս. (Վրք. հց. ժ՟Զ։ Ագաթ.։)
Որ թէ եւ քարեղէն (իբր քարասիրտ), քան զամենայն ոք լինիցիս մարդասէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
made of stone, stony, stone.
· Calfa
Եղերո՛ւք իբրեւ զկուռքս զայս քարեղէն։ Պաշտեն զկուռս քարեղէնս. (Վրք. հց. ժ՟Զ։ Ագաթ.։)
Որ թէ եւ քարեղէն (իբր քարասիրտ), քան զամենայն ոք լինիցիս մարդասէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
stumbling-block, stumbling-stone;
— լինել, to stumble over a stone, to trip, to stumble.
· Calfa
obelisk, cippus;
cf. Կոթող.
· Calfa
Մնտսջիք իբրեւ զքարկոթող մի նշանակեալ ի վերայ բլրոց. (Գէ. ես.։)
cf. Քարակոփ.
· Calfa
(իբր կր) ա. Կոփեալ կամ կոփածոյ քարամբք. քարաշէն։ cf. ՔԱՐԱԿՈՓ.
ՔԱՐԿՈՓ (իբր ն) գ. ՔԱՐԿՈՓԻՉ փչի, չաց. Քարակոփ. քարագործ. գաղատոս. եւ Ակնագործ.
thin-bearded.
· Calfa
Դանիէլ էր այր քարձ, մինչեւ կարծել հրէիցն՝ թէ ներքինի՛ իցէ։ Էր դանիէլ քարց, եւ ցամաք մարմնով։ Երաժշտական անուն կնոջ, նաեւ քարձն (իբր անմօրուս, կամ քած)։ Բերանուն կոչի յիրացն բերմանէ. գունչ, քարձ (կամ քարց). (Մահ դան.։ եւ Հ. օգոստ. ՟Ի՟Ե.։ Դամասկ.։ Երզն. քեր.։)
bird's crop, maw, craw.
· Calfa
πρόλοβος ingluvies, stomachus gallinae, sive ventriculus. Նոյն եւ ռմկ։ թ. գուրսագ. Քսակիկ իբր ստամոքս ի կոկորդն հաւու՝ քարուտ, ուր կան հատք եւ խիճք կլեալք.
cf. Քարշումն;
ի —, ընդ —, trailingly, creepingly;
ըստ or ի — ածել, արկանել, ձգել, to train, to trail, to draggle, to drag or draw along;
ի — գնալ, to crawl, to creep in the belly.
· Calfa
մ. ՔԱՐՇ, Ի ՔԱՐՇ. Արմատ Քարշելոյ, իբր Քարշումն, քարշմամբ, քարշելով ընդ գետին. ձգձգելով. բայիւ՝ ըստ յն. κατασύρω detraho. քաշելով, քաշքշելով, ի քաշ.
to draw, to drag, to pull or haul about, to drag along, to lead away;
— յինքն, to attract, to win, to gain or bring over;
— ընդ գետին, to drag on the ground;
— առ դատաւորն, to lead or drag before the judge, to bring to justice;
յարտասուս —, to stir to pity, to affect, to move;
— զոք, to defame, to slander, to bite.
· Calfa
Քարշեսցի զհերացն։ Ի հրապուրանաց հեշտութեանն քարշեալք Որպէս խոզք ընդ տիղմ քարշեալք։ Ընդ գետինն քարշէր։ Իբրեւ զշուն մեռաւ, եւ իբրեւ զէշ քարշեցաւ. (Սեբեր.։ Յճխ.։ Ոսկ.։ Եզնիկ.։ Եղիշ.։)
իբրեւ զբոզ մի քարշեցին զքոյր մեր. (Ծն. ՟Լ՟Դ. 31.) իբրեւ ընդ բոզ վարեցան ընդ քոյր մեր։
attraction, act of drawing to, dragging or drawing along.
· Calfa
Ամբովան է այսպէս, իբր վայր քաշումն եւ լափումն ջրոյն եղեալ. քանզի ջուրն քարշեալ լինի առ ծակս ոմանս դատարկս վիմացն. (Նոննոս.։)
preaching;
—ն, proclaimer, herald.
· Calfa
Լուուցանեն իբրեւ քարոզական բարբառեալ ձայնիւ։ Սա մեզ խըրատ՝ օրըստօրէ քարոզական. (Պիտ.։ Երզն. ոտ. երկն.։)
acetous, acid, pungent;
corrupt, spoiled;
*stewed fruit.
· Calfa
Մերթ՝ գ. իբր Քացախութիւն. ապականութիւն.
to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.
· Calfa
Եւ այն՝ որ ասացն շմաւոնի ի ժամանակի, իբրեւ քաւեացն զնա, ե՛րթ յետս. (Եփր. համաբ.։)
grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.
· Calfa
ՔԵՐԱԿԱՆ ա. γραμματικός, -κή, -κόν grannaticus, -ca, -cum;
grammaticalis. իբր Քերականական, եւ քերթողական կամ բանաստեղծական, եւ ճարտար՝ կամ արուեստական ոճով.
grammar.
· Calfa
Յաղագբ քերականութեան։ Քերականութիւն է հմտութիւն՝ որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.) այսինքն հմտութիւն սովորական ոճոյ բանաստեղծից եւ մատենագրաց։
γραμματική grammatica, -ce, litteratura. Գրականութիւն. գրագիտութիւն. . անվրէպ դպրութիւն իբր քերեալ եւ հարթեալ. արուեստ ուղղախօսութեան եւ ուղղադրութեան ըստ կանոնաց բնիկ լեզուի գրոց.
to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.
· Calfa
Գիր ասի, վասն զի իբր քերելով իմն գաղափարի. քանզի գրելդ քերել ասիւր առ նախնեօքն. որպէս եւ ի հոմերոնի (ասի), Եւ գրեալ (է) իմ զոտին այժմ զքո գարշապար, ունայն պանծաս. (Թր. քեր.։)
poet;
philologer;
grammarian.
· Calfa
ՔԵՐԹՈՂ կամ ՔԵՐԴՈՂ. (գրի ի հին մատեանս եւ ՔԵՐԹԱՒՂ, իբր ՔԵՐԹՕՂ, ի, աց) ποιητής poeta. Կերտօղ ոտանաւոր եւ չափաբերական բանից, եւ վիպասանութեանց. բանաստեղծ. չափաբան. տաղաչափ, ստէպ բեպհականել հոմերոսի առ յոյնս, եւ առ մեզ մովսեսի խորենացւոյ. (յն. բիիդիս. այսինքն արարօղ, արարիչ. յորմէ. լտ. բօէդա. հյ. պուետ. պուետէս, պուետիկոս) ոտանաւոր. շինօղ, կամ պէլիդ շինօղ. այսինքն շինօղ զտունս բանից.
chersonese, peninsula, (Crimea).
· Calfa
ՔԵՐՍՈՆ կամ ՔԵՌՍՈՆ. (ի յն. խէ՛ռսօն, խէ՛րրոն. թ. գըռ, խըռ. այսինքն չոր եւ ցամաք, ամայի. յորմէ քէռսօ՛նիսօս, կամ քէրըընիսըս. խըռըմ, գըրըմ ). Ցամաք կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի, այլ կից ընդ ցամաք երկիր միով ծայրիւ. որպիսի են խըռըմ, եւ մօռա.
to gall, to wound.
· Calfa
Կեղն քերքեշեալ մորթոյ երեսաց ձեռաց եւ ոտից. (Վրդն. ել.։ իբրու ...)
to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.
· Calfa
to louse;
to flea.
· Calfa
Նոյն եւ ռմկ. իբր Կտուել. որոնել եւ քաղել զմանր հատս, եւ զոջիլ. կրկտելով մտքրել.
palate;
liking, caprice, fancy;
ընդ քմաց, by whim, humorously, capriciously, fantastically;
ի քմաց, according to one's fancy, liking;
ընդ քիմս ժպտիլ, to laugh constrainedly, from the teeth outward;
լեզու նորա ի քիմս իւր կցեցաւ, his tongue clove to his palate.
· Calfa
Լինի նոցա իբրեւ կեր ի քիմս կարթի (յն լինի նոցա խայծ). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)
s. bot. heathpease, ervum, orobus, bitter vetch, fitch.
· Calfa
պ. քէսէնէ, քիւշէնէ, քիւշնէ. թ. ագ պուրլագ. ὅρωβος ervum. իտ. ervo, moco, rubiglia. Ունդ իբր վայրենի ոլոռն, որ լինի սպիտակ, եւս եւ կարմիր, եւ դեղին.
perspiration, sweat;
fatigue, labour, hard work, toil, hardship;
— մահու, death-sweat, perspiration preceding death;
առատ, կծու, գարշահոտ, թթու —, copious, acrid, fetid, sour or unpleasant perspiration;
ընդ — մտանել or հարկանել ի քրտան լինել, to sweat, to perspire, to transpire, to be all in a perspiration;
ի քրտունս համակիլ, ողողիլ յաւի, քրտան, to be all over in a sweat, to be bathed in perspiration;
քրտամբք երեսաց հայթայթել զկեանս, to earn one's bread or livelihood by the sweat of one's brow;
հարայ ընդ — ցուրտ, I fell into a cold sweat;
— ցուրտ ընդ անդամսն իջանէր, a cold sweat ran from all his members;
cf. Ապաժոյժ;
cf. Թաթաւիմ.
· Calfa
Քրտամբք երեսաց քոց կերիցես զհաց քո։ Հոսէին ի նմանէ քրտունք իբրեւ զկայլակս արեան։ Մինչեւ ի հիւանդս տանել ի քրտանէ նորա թաշկինակս։ Իբրեւ զձի ընդ քիրտն մտեալ։ Մի՛ դիւրին ինչ ջան համարիջիք, կամ սակաւ քրտանց եւ տքնութեանց արժանի.եւ այլն։
Եղեւ քիրտ նորա իբրեւ զշիթք արեան. (Եփր. համաբ.։)
cf. Քնածեայ.
· Calfa
Միայնակեաց քնած անկցի ի չարիս. իսկ որ արթունն է՝ իբրեւ զճընճղուկ կեայ. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Քնէած.
· Calfa
Միայնակեաց քնած անկցի ի չարիս. իսկ որ արթունն է՝ իբրեւ զճընճղուկ կեայ. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ։)
lyrist.
· Calfa
Լուայ իբրեւ զձայն քնարահարաց, զի հարկանէին զքնարս իւրեանց, եւ երգէին զերգս նորս. (Յայտ. ՟Ժ՟Դ. 2։)
bed, couch, sleepingroom, dormitory;
grave, tomb;
— մանկան, crib, cradle.
· Calfa
to examine, to study, to investigate, to discuss;
to censure, to control;
to meditate, to consider, to think;
cf. Տեղեկագոյն.
· Calfa
thy;
adj. poss. thine.
· Calfa
Իմքս ամենայն քոյ են, եւ քոյքն՝ իմ։ Քոյոյ փութոյդ։ Քոյումդ հետեւել խոստովանութեան։ Հրամանաւ քոյով։ Բանիւ քոյով։ Քոյով օժանդակութեամբ։ Քով մեծաւ ողորմութեամբդ։ Պա՛րտ է իբրեւ քոյոյ (այսինքն քոյում) անդամոյ խնամ ունել ընկերին։ Զքոյս ի քոյոցս քեզ մատուցանեմք. (Կիւրղ. գանձ.։ Ոսկ. յհ.։ Աթ. ՟Ը։ Մաշտ.։ Շ. բարձր.։ Խոսր.։ Մանդ.։ Պտրգ.։)
s. gr. amphimacer.
· Calfa
ՔՈՂԱԲՈՐԲ ՔՈՂԱԲՈՐԲԵԱԼ. Որ իբր առնու զիւրեւ զաղօտ ինչ՝ որպէս զբորբ (լուսոյ կամ ծխոյ). քողածածուկ. անյայտ եւ ճարտար՝ որպէս ուռկանն ծածկեալ ընդ ջրով.