of nothing, of little value, puny, light, feeble, low, despicable, frivolous, futile, vain;
very little, small.
· Calfa
εὑτελής (դիւրածախ, դիւրագին) εὑτελέστατος , ἑλάχιστος, σμικρότατος tenuis, vilis, frivolus, vilissius, exiguus, minimus οὑδαμός nihil. (ի բառէս Չինչ, այսինքն ոչինչ) Համարեալն իբրու ոչինչ, դոյզն. կարի փոքրիկ, տկար. անպիտան. սին. սնոտի, եւ այլն. փուճ, ցած, պզտըտիկ.
dry;
dried, arid, parched, dead;
— հաց, dry bread;
— ճաշակել, to fast on lenten diet.
· Calfa
Ոչ մահիճս եւ ոչ տնկողինս, այլ չոր ի մսուր եդեալ. (իբր սին սոսկ. չոփ չոր) (Ճ. ՟Գ.։)
to talk nonsense, to prate foolishly.
· Calfa
ներգործական բայ չէզոքական բայ Շամբուշս կամ իբրեւ զշամբուշս խօսել. շաղփաշաղել. բաջաղել.
foolish, mad;
extravagant, absurd;
carried away by passion, furious, maniac, mad for, dotingly fond of, lovestricken;
lewd, libidinous.
· Calfa
Շամբուշ ցանկութիւնք, եւ շռփմունք իբրու մոլեկանք. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
full of canes or reeds;
— տեղի, cane-brake.
· Calfa
ՇԱՄԲՈՒՏ որ եւ իբր ռմկ. ՇԱՄԲՈՏ. Եղեգնուտ. կնիւնոտ. խոտաւէտ. սազլըփ.
to spit, to put upon the spit;
to run or to pierce through and through, to transpierce.
· Calfa
Ի շամփուր հարկանել. իբրեւ ի շամփուր անցուցանել. շիշէ սանճմագ, սափլմագ.
burning like a thunderbolt;
— առնել, to fulminate, to strike with lightning;
— լինել, to be lightning-struck.
· Calfa
Շանթիւ կամ իբրեւ զշանթ կիզանօղ. որպէս հուրն երկնատեղաց ի սոդոմ.
cf. Շանթընկէց.
· Calfa
Ուր իցէ ձգումն շանթից. շանթընկէց, ձգօղ զշանթս. ձգեալ իբրեւ յշանդ.
to make a noise, to rumble, to clash;
to clack, to crack, to crackle;
to boil violently, to burst, to blow up;
to shiver, to crepitate;
to rustle, to murmur;
to thunder, to detonate;
— սողնոց, to hiss;
to whistle;
to whiz;
— մեղուաց, ճանճից, to buzz, to hum.
· Calfa
Մռնչեն իբրեւ զառիւծ, շաչեն իբրեւ զօձ, գոռանզ որպէս վիշապ. (Վրդն. աւետար.։)
cf. Շաչումն.
· Calfa
Հնչմամբ նոցա եւ շաչմամբ իբրեւ ծովու ալհեկոծեցելոյ՝ ականջք լցեալ են. (Բրս. արբեց.։)
noise, burst, crackling, crash;
rustling, rumbling;
report, clap, explosion;
resounding;
gurgling, murmur.
· Calfa
Հնչմամբ նոցա եւ շաչմամբ իբրեւ ծովու ալհեկոծեցելոյ՝ ականջք լցեալ են. (Բրս. արբեց.։)
to incrust, to plaster, to coat.
· Calfa
Պատել իբր շապկաւ. թիթղամբ, թաղանթիւք, եւ այլն.
red, reddish;
— աչք կամ երեսք, fiery or flashing eyes;
cf. Տենդ.
· Calfa
Եկն ել որդին անդրանիկ շառագոյն ամենեւին՝ իբրեւ զմորթ թաւ. (Ծն. ՟Ի՟Ե. 25։)
red, redness;
flush, blush, shame, bashfulness.
· Calfa
Եթէ իցեն մեղք ձեր իբրեւ զձանձախարիթ (որ ըստ ոմանց է գոյն կարմիր). զծիրանեգոյն մեղացն զշառագունութիւնսն ի ձեան սպիտակութիւն փոխարկէ. (Նանայ.։)
Ի պղծեալ բագինսն հպեալք՝ փոխանակ թագաւորաց խոհակերք լինին. եւ շառագունութեամբ արեանն՝ իբրեւ մարմնավաճառք ի սպանդանոցի նստելով. յն. արիւն եւ շարաւ. (Նիւս. թէոդոր.։)
shoot, sprout, twig, sucker, sprig;
offspring, scion, sons, descendants, posterity;
beam of light, gleam, ray;
branch, part, member of body;
cf. Ճառագայթ;
— արմատոյ, root-tips;
— անուոյ, spoke of wheel;
— օրհնութեան, blessed offspring;
— դառնութեան, accursed progeny.
· Calfa
ՇԱՌԱՒԻՂ կամ ՇԱՌԱՒԵՂ. (լծ. լտ. սու՛ռգուլուս ). φυή , βλαστός germen παραφύας, ἕκφυσις, μόσχευμα surculus, propago ῤάδαμος ramus κλών ramulus ὄρπηχ stolo, virga. Ստեղն, ուղէշ, բարունակ, ճիւղ տնկոյ վերաբուսեալ յարմատոյ կամ յոստոյ իբրեւ գաւազան. ընձիւղ. բողբոջ. ծիղ. ճուղ. ֆիլիս. (յն. ֆիի՛, բառաֆի՛օս եւ այլն) Նմանութեամբ՝ Ծնունդ. սերունդ. զաւակ. թոռունք.
talkative, verbose, loquacious, garrulous;
prating, chattering, tattling, prattling;
cf. Շատխօս.
· Calfa
Մի՛ շատախօսք լինել (իբրեւ շատախօս լինիցիք, կամ շատախօսք լինիք) իբրեւ զհեթանոսսն. (Մտթ. ՟Զ. 7։)
multitude of words, loquacity, garrulousness;
chit-chat, babble, tattle, prattle.
· Calfa
Տարաք զշատախօսութիւն նոցա իբրեւ զայր երկայնամիտ. (Լմբ. առ լեւոն.։)
cf. Շատախօսութիւն.
· Calfa
Ո՞ր օգուտ ի բազում բանիցն, ուր շատխօսութեանն հոսանք իբրեւ յաղբիւրէ դիմեն յանզգայութենէ. (Ածաբ. ՟Ժ՟Զ. յորմէ եւ Խոր. ՟Բ. 89։ Յհ. իմ. երեւ.։)
composer, writer, author;
cf. Շարագրած;
letter, character.
· Calfa
Քերականութիւն է հմտութիւն (բանից՝) որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.։)
(Հերոդոտոս) զձեւ շարագրի ցուցանելով՝ իբրեւ հաւաստութեան լինել պատմօղ։ Ստութեամբ լի զբանսն համարելի է զշարագիրս. (Պիտ.։)
cover;
veil;
— գրոց, cover or binding of a book, book-cover.
· Calfa
Օրհնեա՛ տէր եւ զկաշի կազմի սորա (մատենիս), եւ զսեկ շարագուրի՝ իբր զվիժակսն եւ զնուարտանս եւ զվերնափեղկս փառաց խորանին. (Մաշտ.։)
compound;
composed;
arranged, put in order;
prosaic.
· Calfa
Եւ իբր Արձակ՝ հետեւակ՝ առանց տաղաչափութեան.
to put together, in order, to arrange, to re-unite, to connect, to join, to combine;
to construct, to make, to form;
cf. Շարագրեմ.
· Calfa
Կապարայօդ հիւսմամբ շարադրեալ իբրեւ զպեւարիսպ պղնձի. (Արծր. ՟Ե. 2։)
to interlace, to interweave, to intertwine, to lace, to join, to unite.
· Calfa
Տեսանե՞ս զսէրն աստուծոյ շաղկապեալ ընդ մերումս, եւ իբր զգէսս ինչ շարամանեալ։ առնուլ զոսկետեսակն տպազիովն, եւ շարամանել ի թագի նորա։ Երկուս ձարս շարամանեալս ի խոտոյ։ Շարամանէ ընդ միմեանս զբարեգործութիւնն եւ զուրախութիւնն։ Եւ այսոքիկ բազում անգամ շարամանեալք (յանհունս)։ Պա՛րտ է ասացուածին դաշնաւոր գոլ եւ ծաղկեալ եւ շարամանեալ ամենայն ձեւովք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31։ Արծր. ՟Ե. 11։ Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. ժղ.։ Պերիարմ.։ Պիտ.։)
Որ խեղդէ զորբ մանուկ՝ վաշխք հայրենիք շարամանեալք իբրեւ զօձս. (Բրս. պհ. ՟Ա։)
pus, matter, ichor, sanies, purulence;
rottenness;
stench, stink;
— առնուլ;
to effervesce, to swell, to become inflamed.
· Calfa
Շարաւով տեսանեմ զկերակուր իմ իբրեւ զհոտ առիւծու։ Աւուրք իմ անցին շարաւով. (Յոբ. ՟Զ. 7. 11։)
purulent, full of pus or sanies, ichorous, sanious, putrid, rotten, fetid.
· Calfa
Որ ծորէ յիւրմէ զշարաւ. կամ յորմէ ծորի շարաւ. կամ ծորեալ իբրեւ զշարաւ. թարախածոր.
stinking, fetid;
շարաւ արիւն, corrupt blood;
cf. Շարաւահոտութիւն.
· Calfa
Իբրեւ զմեռեալ մի գարշելի՝ թաթաւեալ արեամբ, իբրեւ զձորձս շարաւահոտ անսուրբ. (Գէ. ես.։ Զճենճերս շարաւահոտս. Յիշատ. ոսկ. յհ.։)
moveable.
· Calfa
κινητικός movendi vi praeditus, movens, motabilis եւս եւ motuus, mobilis. իբր κινούμενος . Ունօղ զկարողութիւն շարժելոյ զայլս, եւս եւ զինքն. այսինքն իբր շարժիչ, եւ շարժուն.
obscurity in day-time.
· Calfa
Թուի որպէս պրս. շէպառուզի, գիշեր եւ տիւ. իբրու Մթութիւն. գիշերոյ հասեալ ի տուընջեան, կամ տխրութիւն յուրախութեան.
cf. Շափիւղայ.
· Calfa
Յաթոռն շափիւղայ (իբր շափիւղայ) ի վերայ հրեղէն թեւոցն. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
cf. Շեղջ ;
pile upon pile, towering heaps.
· Calfa
Բերին այր իւրաքանչիւր գինդ մի, եւ ընկենուին ի շեղջակոյտ անդր. եւ եղեւ շեղջակոյտ գնտացն՝ լտերս իբրեւ ռ եւ ութհարիւր. (Եղիշ. դտ.։)
ՇԵՂՋԱԿՈՅՏ. ա. իբր Շեղջակուտեալ.
to collect, gather or heap together, to heap up, to amass, to pile up, to accumulate, to hoard;
—կուտեալ մեղօք, laden with sins.
· Calfa
Զնիւթսն զաւելաստացութեանն իբրեւ զաւաղ եւ կամ իբրեւ զփոշի շեղջակուտիցէ. (Նիւս. երգ.։)
σωρεύω, περισωρεύω cumulo, coacervo, aggero συλλέγω congero, colligo. Շեղջակոյտ առնել. կուտել իբրեւ զշեղջ. շեղջել. դիզել. բարդել. կուտակել ի վերայ միմեանց.
shrill voice;
accent, acute accent;
an Armenian note;
cf. Շեշտակի;
— ոլորիլ, to end in a point.
· Calfa
ՇԵ՛ՇՏ մ. ὁξέως acute. որպէս Շեշտակի. սո՛ւր եւ խիստ ուժգնութեամբ. դէպուղիղ կշռակի եւ արագ մխելով սրութեամբ. յանկարծ ճեղքելով՝ հանգոյն սլաքի, իբրեւ ի սայր սուսերի, եւ այլն. ուժով շիփշիտակ.
ὁξύς, ὁξεία, ὁξύ acutus, -ta, -tum, accentus acutus. (լծ. Սաստ, սաստիկ, խիստ, եւ աշտեայ. թ. խըշտ, շիշ եւ լտ. սէ՛քօ, սէքցիօ. կտրել. կտուրք, եւ այլն) Հնչիւն սո՛ւր եւ բարկ կամ սաստիկ. եւ Ոլորակ սուսերաձեւ ի նշանակ սո՛ւր հնչման. (յն. օքսի՛ս, օքսի՛. որք իբր ածակ. թարգմանին ի մեզ սո՛ւր, բարկ, սաստիկ, արագ, եւ այլն. եւ իբր գոյակ. շեշտ)
acutely, pointedly, piercingly, sharply, keenly;
instantly.
· Calfa
cf. ՇԵ՛ՇՏ) իբր Սաստկապէս պատռուածով. անհնարին սաստկութեամբ եւ արագութեամբ կամ սրութեամբ. արագ արագ. թրի՝ դանկի՝ նետի՝ կրակի պէս, կտրուկ՝ չուստ՝ շուտ մը, ճղքելով.
storax-grove.
· Calfa
Ի շերոց մտեալ իբր ի պարտէզ, բայց զկորուստ իւր եգիտ. (Հին քեր.։)
to bark in strips, to streak, to stripe;
to scarify;
to cup.
· Calfa
Զգաւազանսն շերտեալ արկանէր յաւազանսն. իբր զի ոչխարացն տեսեալ ի ջուրսն, ի գաւազանացն շերտից (այսինքն շերտելոց կամ շերտուածոց) խորհրդեամբ յղացեալ ծնանէին խայտախարիք. (Շ. բարձր.։)
cf. Շեփորայ.
· Calfa
Ի շեփոր բարբառոյ տալ նմա պատգամս։ առաքեաքն իբր շիփորք անուանեցան։ Որոտընդոստ ահագնագոչ շիփորայիւք. (Ագաթ.։)
haut-boy;
cf. Փող.
· Calfa
Ի շեփոր բարբառոյ տալ նմա պատգամս։ առաքեաքն իբր շիփորք անուանեցան։ Որոտընդոստ ահագնագոչ շիփորայիւք. (Ագաթ.։)
of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.
· Calfa
Շեկ տղայ. (իբր մատաղ եւ խարտեաշ. Մաղաք. աբեղ.։)
cf. Շքթեմ.
· Calfa
Սակաւիկ մի զգլուխն խոնարհեցուցեալ ի ցանկալի ի վտակս ջուրցն անուշութեան՝՝ ծայրիւք մատանց ձեռինն՝ ներքոյ ի վեր շթքելով լեզուօք իբրեւ զշունս լակեն. (Եղիշ. դտ.։)
squint-eyed or goggle-eyed;
short-sighted or dim-sighted;
— ակնարկել, to goggle, to squint, to look askew.
· Calfa
ἕφηλος qui clavum habet in oculis, lippus. գերմ. եւս՝ շիլ. (յորմէ՝ Շլանալ) Պակասաւոր աչօք, իբր դժուարատես, կարճատես, վտտեալ, եւ Թիւրակն՝ որ առ ի շեղ հայի. աչքը սախատ, հաւկուր, կամ շիլ, շաշի.
country-man, country-fellow, rustic, peasant, villager;
—ք or —եր, the peasants, peasantry, country people;
rustic, gross, rude, impolite, uncivil, clownish, boorish;
կին —, country-woman, peasantess;
մանուկ —, country lad;
աղջիկ —, country lass, cottage girl.
· Calfa
extinguishable.
· Calfa
σβεστικός իբր σβεστός extinguibilis. Շիջական. շիջանելի դիւրաւ. անցաւոր.