oval;
omelet.
· Calfa
Նաշիհ իւղով զանգեալ եւ տապակաւ արարեալ՝ թանձր արասցես ասէ, որ իբրեւ զձուարդ երեւեսցի. (Կիւրղ. ղեւտ.։)
to cast, to smelt, to found;
to freeze, to harden by cold;
to solidify;
—եսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, they shall turn their swords into ploughshares.
· Calfa
fish;
Pisces;
կապոյտ —, silurus, sheat-fish;
կարմիր —, gold-fish;
— ծովու, salt-water fish;
ձկան ականջ, մահարար, cf. Ձկնականջ, cf. Խռնդատ;
ծովու ձկան արիւն, cf. Կոնքեղ;
սակառի, սոսինձ, տապակ, փամփուշտ, թեփ, մորթն ձկան, fish basket, fish glue or isinglass, fish kettle, fish maw, fish scale, fish skin;
— որսալ, to fish, to go a fishing;
— խորովել, to grill, to broil fish.
· Calfa
Իշխեցէ՛ք ձկանց ծովու։ Ձկունք որսացեալք ցանցիւք։ Ի պորտ ձկանն։ Ձկունք նորա իբրեւ զձկունս ծովուն մեծի։ Ձկունք՝ որ ի գետ այդր են։ Խօսեցաւ զանասնոց եւ զթռչնոց եւ զձկանց։ Հինգ նկանակ, եւ երկուս ձկունս.եւ այլն։
gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.
· Calfa
ՁՐԻ. իբր Ի զուր. զուր տարապարտուց.
ՁՐԻ. ա. իբր Ձրիական.
presumptuous;
to one's mind or liking, pleasing.
· Calfa
(Մելիքշահ որդի ալփասլանայ) մտահաճ եղեալ՝ զնորայսն (զհօրն) բասրէր իմացմունս իբր եղեալ հակառակ խաղաղութեան եւ կենաց մարդկան. (Սարկ. պտմ. առ սամ.։)
comprehensible, easy to understand, intelligible, plain.
· Calfa
(Իսկ իբրեւ Հասու, խելամուտ, գտանի ի (Կիր. պտմ.))
to enter, to go or come in, to introduce, insinuate or intrude oneself;
to penetrate into, to slip in;
— առ ոք, առաջին ուրուք, to present oneself, to call on, to visit;
— աղօթից առաջի ուրուք, to be heard, hearkened to;
— առ ումեմն, to be a guest, to receive hospitality, to be lodged;
— առ կին, to know a woman;
— ի վերայ օտարի ամուսնոյ, to commit adultery;
— ի or ընդ գիրկս, ընդ աղեղն, to bend a bow;
ի դատաստան, ի դատ —, to sue, to bring an action against, to summon before a magistrate or court of justice;
ընդ դատաւորաւ —, to act the judge;
ընդ երկիր —, to plunge into an abyss, to be engulfed, swallowed up;
ընդ գետին —, to be overwhelmed with shame, to hide one's confusion under the earth;
— ի ծառայութիւն, to enter a person's service, to serve;
— յորդեգրութիւն, to be adopted;
երաշխաւոր —, to guarantee, to become security;
— ի պայքար, to dispute, to contest;
ի փորձ —, to prove, to try, to make an experiment;
— ընդ մերով մարդկութեամբս, to be clothed with our humanity;
ի քուն —, to be overcome with sleep, to sleep, to lay to sleep;
— արեգական, to go down, to set;
ընդ քիրտն —, to sweat, to work hard, to give oneself much trouble;
— ի նաւ, to embark, to go on board a vessel;
— ընդ անձին, to be at enmity with oneself;
— ընդ լծով or — ընդ ձեռամբ ուրուք, to submit, to become subject to;
— դիւի ի մարդ, to possess;
— ի ճաշ, to sit or be at table.
· Calfa
reasonable, rational, sensible, intelligent, wise, judicious.
· Calfa
Ո՛վ մտացի դու, եւ ո՞ւր ուսար վիրօք զվէր բժշկել. (Լմբ. ատ. (հեգնութեամբ, իբր անմիտ։))
intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.
· Calfa
ՄՏԱՒՈՐ՝ ասի եւ զգործոց եւ զբանից, իբր Մտաւորական. իմանալի. ներքին. հոգեւոր. խոհական.
intellectual, spiritual;
mental, ideal.
· Calfa
Առ քեզ համբառնամք աչս իբր ծառայ առ տէր։ Ի մռայլ մտաւորական կուրութեան գնացի։ Մտաւորական զօրութիւն իմաստից։ Մտաւորական շարժմունք. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Նար. ՟Կ՟Գ։ Շ. հրեշտ.։ Գր. հր.։)
faithfully, sincerely, candidly;
intimately, cordially, confidently, familiarly.
· Calfa
whip;
spur;
stimulus;
— չուանեայ, whip-cord;
— հեծելոց, riding-whip;
հարուածք —աց, lash, cut, stroke of a whip;
cf. Կուշտ.
· Calfa
Կայթեսցո՛ւք մտրակաւ հոգւոյն ի վերայ եգիպտական զօրուն սատանայի։ Զծուլութիւն մարդկային ազգիս իբրեւ մտրակաւ զարթուցանէ ի ստադինս. (Նար. յովէդ.։ Մագ. ՟Ա.։)
Անմեղ ոք յայնպիսի տանջանս (այսահարութեան) մատնիցի. զոր իբրեւ մտրակ կախեալ ի մեծի տանս ցուցանէ աստուծոյ տեսչութիւնն. զի հայեցեալ ընդ այն բազմաց՝ ամփոփեսցին. (Եզնիկ.։)
to horse whip, to lash, to whip;
to prick, to spur;
to stimulate.
· Calfa
Մտրակել զերիվարն, կամ իբրեւ զերիվար. (Խոր. ՟Բ. 82։ Ճ. ՟Ա.։ Նար. յիշ. խչ.։ Կեչառ. աղեքս.։)
μαστιγόω flagello, flagris caedo, verbero եւ κέντω stimulo. Մտրակաւ հարկանել, վարել, կամ իբրեւ ձաղկել. եւ Խթանել.
gardener, watcher;
cottage.
· Calfa
Պարտիզպան՝ որ պահէ զմիրգս պարտիզին՝ նստելով ի խուղ մի, որ կոչի Տաղաւար կամ Հիւղ կամ Հովանի մրգապահաց. յն. մի բառ, ὁπωροφυλάκιν իբր մրգապահարան. custodia sive locus ubi custodiuntur fructus autumnales. Տե՛ս (Ես. ՟Ա. 8։ ՟Ի՟Դ. 20։ Միք. ՟Ա. 6։ ՟Գ. 12։ Սղ. ՟Հ՟Ը. 2։ Երեմ. ՟Ի՟Զ. 18։)
vile, abject, low, base, mean, despicable;
obscure.
· Calfa
Ստորին. յետնեալ. փանաքի. անարգ. անաւագ. աննշան. սինլքոր. նուաստ. ընկեցիկ. երկրաքարշ. (արաբ. է յերկիր հարստեալ, մխեալ, իբր ի կենդրոն. թաղեալ. ծածկեալ)
pioneer;
digger, delver.
· Calfa
Որպէս զմրճաւորս քարահատաց, կամ իբրեւ զուռնաւորս. (Մամիկ.։)
smoky, sooty, fuliginous.
· Calfa
Եւ ոչ մրեալ զարտեւանունսն իբրեւ զմրճոտ (կամ զմրճճոտ) պուտան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)
to smoke, to blacken with soot, to soil, to dirty.
· Calfa
Մրճոտեալ աղտեղեալ գունով զազրութեան իբր զպաշտօնատար մեհենի։ Մաքրիմ, եւ այլ մրճոտիմ. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Ա։)
to blacken with smoke or soot.
· Calfa
Մրճոտեալ աղտեղեալ գունով զազրութեան իբր զպաշտօնատար մեհենի։ Մաքրիմ, եւ այլ մրճոտիմ. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Ա։)
to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.
· Calfa
Մրմնջեսցեն ի միասին, որպէս մրմնջեն ի միտս իւրեանց։ Եւ ոչ այնպէս՝ որպէս ողբան ի մովաբ. մրմնջեսցես, եւ պատկառեսցես։ Մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ։ Այս ամենայն է՝ զոր մրմնջէին զքէն առակօք. (Ովս. ՟Է. 2։ Ես. ՟Ժ՟Զ. 7։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 32։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 44։)
եւ ն. μελετάω mussito, murmuro ἑπᾴδω, κωμῳδέω , ἑκτραγωδέω cano, recanto ἁποκλαίω defleo եւ այլն. Մրմունջ առնել. մռմռալ ընդ ունչս կամ իբրեւ զմունջ. յերգ առնուլ եւ հենգնել. հծծել. հեծեծել. ողբալ. մեղմաձայն հնչել. մնչել. շշնջել. եւ Քրթմնջել, տրտնջել.
murmur, whisper;
low utterance, humming;
moan, groan.
· Calfa
Տաղ ի տէր ներսիսէ, մրմո՛ւնջ ասա՛ (այսինքն իբրեւ զմրմունջ, կամ մեղմաձաչն). Նոր ծաղիկ այսօր բղխէ յարմատոյն յեսսեայ. (Տաղ.։)
ant-nest, ant-hole.
· Calfa
Նմանութեամբ՝ Կեղ ինչ, որոյ սպիքն են իբր հետք խածուածոյ մրջմանց, կամ նման բունոյ նոցա։ Ասի եւ որպէս ռմկ. մրջիբոյն. μυρμηκία formicans vel formicaria veruca, formicatio
s. med. pricking like the stinging of ants, formication;
cf. Մրջիւնոց.
· Calfa
Նմանութեամբ՝ Կեղ ինչ, որոյ սպիքն են իբր հետք խածուածոյ մրջմանց, կամ նման բունոյ նոցա։ Ասի եւ որպէս ռմկ. մրջիբոյն.
causing or producing tempests;
cf. Մրրկաբեր;
նշանք —ք, prognostics, signs which usher in the storm.
· Calfa
raining impetuously;
— նետք, սլաքք, a storm of arrows.
· Calfa
Գործք չարեաց իբրեւ զմրրկատարափ նետս տարածեցաւ։ Հա՛ն ի խորութենէ սորա զսլաքս մրրկատարափ. (Բենիկ.։)
to be tempest-tost or tempest-tossed, to be driven, or whirled about, to be very agitated, rough;
մրրկէր ծուշ ընդ երկիր, curling clouds of smoke ascended to the skies.
· Calfa
wrestling.
· Calfa
ἇθλος certamen. Մրցութիւն ասպարիզի իբր ի մարտի. գօտեմարտութիւն. հանդէս նահատակութեան.
premium, prize or reward;
fight, combat;
տանել զ—, to win, to carry the prize, to bear away the bell;
— առնուլ, to get, gain or obtain a prize.
· Calfa
Ազատութեան, կամ ամօթոյ մրցանակ (իբր նպատակ)։ Երկրորդ մրցանակօքն շատեալ. (Փիլ. քհ.։)
prep. adv. near, nigh, next, close by, by;
near, next;
cf. Մերձ;
— այսր, near to this place;
— առ —, — ի —, — ի —ոյ, quite near or close, contiguously, thickly;
— ընդ —, — ընդ հուպ, soon, directly, instantly;
ի or ընդ մօտոյ, ի —է, մօտուստ ի —ուստ, near, nearly, close by or to, next;
soon, shortly, soon after;
lately;
ընդ — աւուրս, shortly, soon;
— լինել, to be near or close to, to approach, to draw near;
ի — կալ, to stand near, to be present at, to attend;
— կտրել, to cut quite short;
— անցանել, to pass close to, or hard by;
— է առ քեզ յորժամ կամի ցիս՝ կարող լինել, where there is a will there is a way;
ի մօտոյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.
· Calfa
Ոչ մօտ ի մօտ են իբրեւ ի քաղաքս։ Բազում որայս մօտ ի մօտ առ միմեանս կուտեալ թողուցուն. (Փիլ. տեսական.։ Փարպ.։)
cf. Մօտակաց.
· Calfa
Որ մօտակացդ էք։ Տեսանել զմօտակացն։ Մօտակաց տեսանէր։ Զմօտակացսն լուսաւորէր։ Մօտակաց թախծութեան։ Որք ոչ տեսին, հաւատացին իբր մօտակաց. (Մամբր.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ. յես.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Նար. ՟Ի՟Գ։ Շ. բարձր.։)
assisting, present, neighbouring, near, close to.
· Calfa
Որ մօտակացդ էք։ Տեսանել զմօտակացն։ Մօտակաց տեսանէր։ Զմօտակացսն լուսաւորէր։ Մօտակաց թախծութեան։ Որք ոչ տեսին, հաւատացին իբր մօտակաց. (Մամբր.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ. յես.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Նար. ՟Ի՟Գ։ Շ. բարձր.։)
to be cut quite short, cut off at the roots.
· Calfa
ՄՕՏԱԿՏՈՒՐ ԼԻՆԵԼ. Մօտ կտրիլ՝ իբր յարմատոց. յն. ի բաց կտրիլ. ἁποκόπτομαι abscindor.
to stagnate, to be stagnant, to form a swamp or bog, to stand.
· Calfa
ἑλλιμνάζω stagno, restagno. Լինել իբրեւ զմօր խոնաւ եւ տղմուտ. լճանալ.
s. bot. tuberose.
· Calfa
որ եւ ՄՕՐՈՏ՝ իբր ռմկ. Ծաղիկ, զորմէ ի բառն Հօրոտ, կամ Հաւրուտ.
the twenty first letter of the alphabet, and the sixteenth of the consonants;
three hundred, three hundredth.
· Calfa
Իսկ ի վերջն բայից յարի յոմանց, զի մի՛ յանգեսցի բայ ինչ ի պարզ ձայնաւոր, եւ կամ երկարեսցի եւ ե՛ւս ձայնն. զոր օրինակ գրեն՝ արայ՝, սրբեայ՝, կեցոյ՝, լցոյ՝, եւս եւ ո՞յ. իբր արա՛, սրբեա՛, կեցո՛, լցո՛, ո՞. եւ այլն. այլ խափանեալ է առ մեօք այդպիսի գրչութիւն։