Definitions containing the research իբր : 8114 results

Խրոխտիմ, եցայ

vn.

cf. Խրոխտամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամաչեսցէ չարն, որ խրոխտեալ մարտնչի ընդ մեզ. (Եղիշ. ՟Բ։ Իսկ Ոսկ. մ. ՟Դ. 8.) գրի խոխտի, իբր խրոխտի. յն. գոռոզանայ կամ բռնակալէ։


Խրչան

adj.

skittish, shy.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. իբրու խրչան, այսինքն Խրաչօղ.


Խցեմ, եցի

va.

cf. Խնում.

· Calfa


Խօթութիւն, ութեան

s.

siekness, illness, indisposition, infirmity.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՕԹՈՒԹԻՒՆ. νοθεία desidia. իբր Խօթասրտութիւն. հեղգութիւն. տարտամութիւն. ծուլութիւն.


Խօլանամ, ացայ

vn.

to go mad;
to become unhappy

· Calfa

NBHL (1)

Խօլացեալք իբրեւ զանխորհուրդս. (Փարպ.։)


Խօլիմ, եցայ

vn.

cf. Խօլանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Խօլացեալք իբրեւ զանխորհուրդս. (Փարպ.։)


Խօշիւն

s.

noise, murmur, rumour, uproar.

· Calfa

NBHL (1)

Սողնոցն զխօշիւն միայն զմարդոյն առեալ, է որ ի ծակս. է՛ որ ի սորս. եւ այլն. այսինքն ոտնաձայն, կամ բարբառ աննշան. (Եզնիկ.։) որպէս թէ լծորդ իցէ ընդ խօսիւն. որպէս ռմկ. ասի խօսիլ գետնոյ, լերանց եւ այլն, իբր թնդիւն, գանգիւն։


Խօսարան, աց

s.

mouth, tongue;
*parlour.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քառից աստի գեղեցկաձայնեալ, ի տեսանելեաց եւ ի լսելեաց, ի խօսարանաց եւ ի շօշափելեաց։ Սրեալ իբրեւ օձի՝ խօսարանացն իւրեանց. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Խօսիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

vn.

to speak, to talk, to discourse, to converse;
to confer, to treat, to negotiate;
to betroth, to affiance;
— լեզուս, or ի լեզուս, to speak many languages;
— — եզակի, to thee-thou;
— ուղիղ, to speak out, distinctly — ի սրտի, to think, to meditate, to ruminate;
— սպառնալեօք, to speak threateningly or sharply;
— զքաղաքականութենէ, to talk politics;
տալ — զանձնէ, to be talked of;
to get a bad name;
— զումեքէ ի մահ, to compass a person's death;
— չարութիւն, to speak ill of, to slander;
— հաւու, to crow;
նա խօսեսցի առ ի քէն, he shall be thy spokesman;
— ումեք զկին, to betroth, to promise or to give in marriage;
— իւր զկին, to espouse, to marry;
կոյս խօսեցեալ առն, a vergin espoused to a man;
խօսեցայց ինձ զքեզ, I will marry you;
cf. Ընդ վայր.

· Calfa

NBHL (1)

Աղջիկ կոյս՝ խօսեցեալ առն։ Աղջիկն խօսեալ առն։ Այր ոք՝ որոյ խօսեալ իցէ կին։ Շինէին զշինուածս, եւ խօսէին կանայս։ Խօսեցայց զքեզ ինձ յաւիտեան։ Խօսեցայցզձեզ առն միում՝ իբրեւ զկոյս մի սուրբ յանդիման կացուցանել քրիստոսի։ Խօսեալ զմայր նորա մարիամ յովսեփու, մինչչեւ եկեալ առ միմեանս՝ գտաւ յղացեալ ի հոգւոյն սրբոյ.եւ այլն։


Խօսնակ, աց

s.

mediator, intercessor, advocate;
messenger, announcer;
chanticleer.

· Calfa

NBHL (1)

Աքաղաղ. եւ նմանութեամբ Քարոզ. ձայնատու աւետեաց՝ իբր լուսոյ.


Խօսումն, ման

s.

betrothal, betrothing.

· Calfa


Խօսուն, սնոց

adj.

gifted with the faculty of speech;
endowed with reason, rational.

· Calfa


Խօսք, սից

s.

word;
speech, language, tongue;
discourse, sermon;
saying;
diction;
talk, conversation, chat;
word, promise;
report, news;
— ընդ Աստուծոյ, prayer;
— հաւու, cock-crowing;
խօսս արկանել՝ առնել, to speak, to talk;
խօսս առնել՝ դնել, to compose, to write;
ի խօսս գալ՝ մատչել, to begin to speak in one's turn;
to converse, to talk;
ի խօսս առնել, to cause to speak;
ի խօսս լինել՝ — կանաց or լեզուաց լինել, to be the public scorn, to become a bye-word;
կարճել զխօսս ուրուք, to interrupt a person, to break in upon;
—քո յայտ առնեն զգեզ, thy speech bewrayeth thee;
cf. Բան.

· Calfa

NBHL (2)

ԽՕՍՍ ԱՐԿԱՆԵԼ եւ ԱՌՆԵԼ. իբրու Խօսել.

Ի ԽՕՍՍ գալ կամ ՄԱՏՉԵԼ. իբրու Խօսել սկսանել. խօսակից լինել.


Ծագեմ, եցի

va.

to irradiate, to cause to shine;
to cause to germinate, or to sproutforth;
ծագեցից Դաւթի ծագումն արդարութեան, I will cause the Branch of righteousness to grow up unto David;
առաւօտն ծագեաց զլոյս իւր, the sun shone forth, day broke.

· Calfa

NBHL (1)

ծագէ արեգակն։ ծագեաց նմա արեւ, կամ ի վերայ ջուրցն։ Լոյս ծագեսցէ ձեզ։ Աստեղք ծագեցին։ Ի ծագել առաւոտուն։ Ծագեսցեն երեսք քո իբրեւ զջուր յստակ։ Ի միջօրէի ծագեսցեն քեզ կեանք։ Յազգէ յուդայ ծագեաց տէր մեր.եւ այլն։


Ծագիմ, եցայ

vn.

to dawn, to shine, to begin to appear, to rise;
to be born;
to take rise;
to emanate, to proceed from;
to sprout, to germinate, to pullulate;
to blossom;
to ensue, to result, to derive;
ի— առաւօտուն, at the peep or break of day, at daybreak;
ի— արեգական, at sunrise;
ծագեցաւ արեգակն, the sun appeared;
արդարքն ծագեսցեն իբրեւ զարեգակն, the righteous shall shine forth as the sun.

· Calfa


Ծագումն, ման

s.

dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.

· Calfa

NBHL (1)

Ծագումն միածնի որդւոյ քո յերկնից (այսինքն միածինդ ծագեալ)։ Այսօր զհոգին ճշմարտութեան դաւանեցին սուրբ հայրապետքն ծագումն առ ի հօրէ յառաջ բղխեալ անհատաբար, եւ այլն։ Ծագումն լուսոյ աստուածային նշանի։ Ծագմամբ լուսափայլ աստեղն։ ծագումն արեւու լուսոյն ճշմարտի (սուրբ կոյս. իբր ծագօղ, արեւելք). (Շար.։)


Ծալումն, ման

s.

folding;
— ծովու, rippling, undulation;
ծալմունք ամպոց, gathering cloudiness.

· Calfa

NBHL (1)

καμπή flexus. Ծալելն, իլն. Ծալք. եւ Թաղկումն կամ խտացումն իբր ծալմամբ.


Ծածկաբար

adv.

in secret, by stealth, secretly, stealthily.

· Calfa


Ծածկագէտ

adj.

that knows secrets.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ի միտս իւրեանց ունէին՝ իբրեւ զծածկագէտ յանդիմանէ. (Իգն.։)


Ծածկապէս

adv.

cf. Ծածկաբար.

· Calfa


Ծածկոց, աց

s.

veil, muffler;
roof, cover, refuge, shelter.

· Calfa

NBHL (2)

ձորձովն՝ զոր արկին զերեսօք նորա, զծածկոց սրտից մերոց վերացոյց։ Փառաւորեցար իբրեւ զմովսէս, ընկալ ծածկոց իբրեւ զնա. (Բրսղ. մրկ.։)

ԾԱԾԿՈՑ իբր Առագաստ. վարագոյր.


Ծակամուտ

adj.

burrowing;
— առնել, to drive into a hole;
to cause to dwell in caverns;
— լինել, to enter a hole.

· Calfa


Ծակոտ

adj.

pierced, bored, perforated;
porous.

· Calfa

NBHL (1)

Փոր մորոսի իբրեւ զաման ծնկոտ, եւ զամենայն գիտութիւն ոչ կալցի. (Սիր. ՟Ի՟Ա. 17։)


Ծակոտեմ, եցի

va.

to fill with holes, to bore, to pierce.

· Calfa

NBHL (1)

Բջիջքն ծակոտեալ իբրեւ զմշտիկ. յն. իբրեւ սպունգ. (Պղատ. տիմ.։)


Ծակոտկէն

cf. Ծակոտկեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱԿՈՏԿԷՆ. գ. Ազգ հալուէի, որ կարծի լինել խեցեմորթ անուշահոտ, իբր Եղունգն, կամ Կնդրուկ երեւելի (այսինքն թափանցիկ) ասացեալ ի սուրբ գիրս.


Ծակտի, տեաց

s.

pore

· Calfa


Ծաղկաբեր

adj.

floriferous, flowering, bearing flowers.

· Calfa

NBHL (1)

արմտիք լինին ծաղկաբերք. (Նար. երգ. իբր ուռճացեալք, պարարտք։)


Ծաղկազարդ

adj. s.

adorned with flowers, flowery;
palm-sunday;
— բոլորք, garland, wreath of flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկօք զարդարեալ. ծաղկաւէտ. եւ Ուռճացեալ կամ վայելչազարդ իբրեւ զծաղիկս.


Ծաղկազարդեմ, եցի

va.

to adom with flowers.

· Calfa


Ծաղկազգեաց

adj.

covered or loaded with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՂԿԱԶԳԵԱՑ ԾԱՂԿԱԶԳԵՍՏ. ἁνθοφόρος . Ըմտ յն. ոճոյ, իբր Ծաղկաբեր. ունօղ կամ բերօղ յինքեան զծաղիկս. ծաղկաւէտ.


Ծաղկազգեստ

cf. Ծաղկազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՂԿԱԶԳԵԱՑ ԾԱՂԿԱԶԳԵՍՏ. ἁνθοφόρος . Ըմտ յն. ոճոյ, իբր Ծաղկաբեր. ունօղ կամ բերօղ յինքեան զծաղիկս. ծաղկաւէտ.


Ծաղկազուարճ

adj.

full of flowers;
full blown.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարճացեալ ծաղկօք կամ իբրեւ զծաղիկս.


Ծաղկակալ, ի

s.

flower-stand.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկակալ սկտեղբն իբր զինու վարեցաւ. (Խոր. ՟Բ. 66։)


Ծաղկեայ

adj.

flowered;
party-eoloured;
figured, embroidered.

· Calfa


Ծաղկեղէն

cf. Ծաղկեայ.

· Calfa


Ծաղկեմ, եցի

vn. fig. med.

to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.

· Calfa

NBHL (3)

Ծաղկեցէ՛ք որպէս զվարդենի բուսեալ ի գնացս ջուրց։ Ծաղկեցէ՛ք ծաղիկ իբրեւ զշուշան. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 17. 19։)

Որպէս ծաղիկ վայրի այնպէս ծաղկէ։ Մի՛ ծաղկեսցեն բարունակք նորա։ ծաղկեսցէ յամառն, կամ իբրեւ զշուշան, կամ իսրայէլ։ որթք մեր ծաղկեսցեն. (Սղ. ՟ճբ. 15։ Յոբ. ՟Ի. 21։ Ես. ՟Ժ՟Է. 11։ ՟Լ՟Ե. 1։ ՟Ի՟Է. 6։)

Սրբութեամբ ծաղկեալ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. իբր զարգանալ, փայլել։)


Ծաղր, ղու

s.

laugh, laughter, laughing;
derision, mockery, raillery, banter;
sneer;
— առնել, դնել, հեղուլ, to laugh;
to joke, to jest;
to laugh at, to scorn, to deride, to make sport of, to ridicule;
— լինել՝ կալ՝ մնալ, to be laughed at, derided, ridiculed, made a jest of, to make oneself the laughing-stock of;
— առնել զոք յայտ յանդիման, to scorn, to deride one to his face;
զծաղու գալ, ի — հատանիլ, to laugh, to hurst out laughing, to suffocate with laughter;
cf. Ծանակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՂՐ. իբր Ծաղրական ինչ. ծիծաղելի. մասխարալըգ.


Ծաղրածութիւն, ութեան

s.

facetiousness, buffoonery, waggishness;
mockery, jeering, bantering.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Ծաղրածու.


Ծամածուռ

adj.

tortuous, winding, anfractuous;
շաւիզ —, zigzag.

· Calfa

NBHL (2)

(լծ. եւ նոյն ընդ Կամաւոր, իբր կամարակոր) Ծուռ. կոր. թիւր. խեղաթիւր. ոլորեալ, գալարեալ իբրեւ զծամ. Ծուռումուռ.

Ուղտ ծամածուռ։ Ծամածուռք իբրեւ զուղտս. (Վանակ. յոբ. եւ հց։ Վրդն. ել.։)


Ծայր, ից

s. fig.

end, extremity;
border edge;
summit, head, top, point;
the utmost pitch, the highest degree;
over-measure, excess;
— ի —, from beginning to end, from one extremity to the other;
to the full;
punctually;
քաղել զսաղմոսն — ի —, to recite the whole psalter;
ի ծայրն հասանել, to reach or attain the maximum;
—իւք աչաց, glancing slily at;
—իւք ականջաց լսել, to listen furtiyely, to eavesdrop;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

տարերք որակութեամբ ծայրիցն իբրեւ շաղկապաւ յօդեալ ունին զմիմեանս։ Ի ծայրս իմաստասիրութեան ելեալ։ Գլուխ եւ ծայր է ամենայն պատուոյ. (Երզն. մտթ.։)


Ծայրալիր

adj.

topful, well filled, very full;
complete, fulfilled, perfect;
— պարապմամբ, in detail, exactly, minutely, in every particular.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի նա իբրեւ դրախտ ջրալից, պտղալից, ծայրալիր (կամ ծայրալից) պտղով. (Մծբ. ՟Գ։)


Ծայրակոտոր

adj.

blunted, pointless;
cut off, mutilated, maimed, mangled;
— առնել, to blunt, to render pointless;
to cut off the extremities, to mutilate, to maim, to mangle;
to lop off;
to retrench, to curtail, to abridge.

· Calfa

NBHL (1)

Որք խորհրդով իբրեւ սրով զանձինս իւրեանց ծայրակտուրս առնեն. (Կլիմաք.։)


Ծայրակտուր

cf. Ծայրակոտոր.

· Calfa

NBHL (1)

Որք խորհրդով իբրեւ սրով զանձինս իւրեանց ծայրակտուրս առնեն. (Կլիմաք.։)


Ծայրատեմ, եցի

va.

cf. Ծայրակտուր առնեմ.

· Calfa


Ծայրաքաղաք

s.

acropolis, citadel.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի՞ դու զանծինն առեալ ունիս, եւ կամ զանսկիզբն՝ զքո զծայրաքաղաքսդ (իբրու կանգնեալ ընդդէմ մեր) (Առ որս. ՟Զ.) (վրիպակաւ գրի, զծայրաքաղսդ։)


Ծանրաբեռնի, նեաց

cf. Ծանրաբեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Չլլկիմք երբէք իբրեւ՝ ի ծանրաբեռնեաց ինչ, այլ բազում յամենայն կողմանց ինչ, այլ՝ բազում յամենայն կողմանց շահիցիմք հեշտականութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Ծանրաբերձ

adj.

heavy, ponderous, weighty, burdensome.

· Calfa


Ծանրալուր

adj.

rather deaf, hard of hearing;
grating, insupportable.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ իբր Դժուարաւ լսելի, կամ տանելի. տաղտուկ.


Ծանրաձայն

adj.

of unknown speech, of a foreign tongue.

· Calfa

NBHL (2)

Բանս հաւանականս առ նոսա խօսէր. Իսկ նոքա իբրեւ ի ծանրաձայնէ ի բաց դառնային, ասելով, զի՞ բնաւ լսէք դմա. (Գէ. ես.։)

βαρύφωνος cui vox est gravis. Որոյ ձայնն է ծանր, իբր ծանրախօս. եւ իբր Դժուարաւ լսելի կամ տանելի. ըստ յն. եւ խորաձայն. βαθύφωνος profundum habens vocem.


Ծանրանամ, ացայ

vn.

to weigh, to be heavy, to grow dull;
to increase, to grow heavier;
to grow worse, to become more grievous;
to be angry, enraged;
— աչաց, to be oppressed by sleep;
to become purblind, to lose one's sight;
— ականջաց, to become hard of hearing;
— կնոջ, to be with child;
— ումեք, to be a burden or a charge to, to molest;
ծանրացեալ ի հոգոց, loaded with anxieties;
careworn;
ծանրացեալ ալեօք, bowed down by the weight of years;
ծանրացեալ էր հասավաւ, he was very old;
ծանրասցի գործ նոցա, let more work be laid on them;
ծանրացաւ պատերազմն ի վերայ նորա, the battle went sore against him.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՆՐԱՆԱԼ՝ ՑԱՒՈՑ. իբր Սաստկանալ. եւ Վտանգիլ.