Definitions containing the research խորհ : 1879 results

Վիճակեցուցանեմ, ուցի

va.

to give or distribute by lot, to allot, to assign in lots, to appoint;
to indicate as heir, to put in possession of an inheritance, or of a benefice;
to give a title to orders.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վայրապար վիճակեցաք, քանզի աստուած է՝ որ վիճակեցոյց։ Զոր սուրբ գտեալ աստուծոյ՝ ի լսել զխորհուրդս իւր վիճակեցոյց։ Զլաւն՝ իւրեանց վիճակեցուցանէին։ Պա՛րտ է ձեզ զգրիգոր վիճակեցուցանել առանց յապաղելոյ ի քահանայապետութիւն։ Զեպիսկոպոսունս վիճակեցուցանէր ի գլխաւորութիւն ժողովրդոցն տեառն. (Ոսկ. եփես.։ Իսիւք.։ Փիլ. լիւս.։ Ագաթ.։)


Փեղմոնի

s.

phelmoni, such a one;
եղմոնի — or — եղմոնի, in such and such a place.

· Calfa

NBHL (1)

Պարզէ Գաբրիէլ մեկնութեամբ, հրաման առեալ ի վեհագունէ ումեմնէ ի պետացն դասուց, որ եւս միջամուխ են երկնաւոր խորհրդոյն, զոր փելմոնի (կամ փեղմոնի) ասաց, որ է ի նշանաւոր դասուց։ (Վարդան ի մեկն. դան.)


Փեռեկումն, ման

s.

opening, cleft, aperture, chasm.

· Calfa

NBHL (1)

Զեկեղեցւոյ խորհրդոյ փեռեկումն. (Ճ. ՟Գ.։)


Փոխադրութիւն, ութեան

s.

transport, transposition, transmission, translation;
removal.

· Calfa


Փոխանորդեմ, եցի

va.

to substitute, to fill or take the place of, to succeed to;
— զկեանս, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորհուրդս սրտից իւրաքանչիւր ոք մերձաւորին փոխանորդիցեմք. Բրս. հայեաց. յն. փոխատրել. μεταδίδωμι.


Փոխանցաբար

adv.

transitorily.

· Calfa

NBHL (1)

Իրաւացի է առնուլ փոխանցաբար. . . իմանալի խորհրդով. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Փոխելանամ, ացայ

vn.

to go mad.

· Calfa

NBHL (1)

Մի յիմարիր, եւ մի փոխելանար։ Մի փոխելանար եւ փոխիր յայնմ բարի խորհրդոցս. (Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Բ.։)


Փողար, աց

s.

minstrel;
cf. Փողահար.

· Calfa

NBHL (1)

Գուսանք երգիցեն, փողարք զձայն փողոցն նուագիցեն։ Համակ հեծելազօրք.. . բազմաձայն փողարօքն։ Առ խորհուրդս փողարին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։ Բուզ. ՟Դ. 20։ Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Տարաբերիմ, եցայ

vn.

to be borne about, to be shaken, agitated;
to differ, to be unlike.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձն իւր տարաբերէր, թէ ոյ՛ թափեցից զթոյնս։ Յայսմ տարակուսի տարաբերեալ կայր։ Մինչդեռ յայսմ խորհրդեան էր, եւ տարաբերեալ լինէր մտօք. (Եղիշ. ՟Ա։ Ճ. ՟Ա.։ Բրսղ. մրկ.։)


Տարազ, ուց

s. alg.

form, fashion, manner, way;
furniture;
formula;
—, գործ —ու, clever work, artistic production;
գրահաշուական —, algebraic formula;
— խօսից, style;
cf. Վրացի;
ի — քաղաքացի, in plain, in private clothes;
ի — եկեղեցական, in clerical attire, dressed like a clergyman;
զգեցաւ աշխարհական —, he dressed like a layman.

· Calfa

NBHL (1)

Թեպէտեւ տարազ բանիս այլապէս է։ Զպէսպէս տարազս նոցա նուիրագործութեան։ Զոհ պէսպէս տարազովք։ Ի մարտ դիմեն պէսպէս տարազաւ խորհրդոցն։ Պէսպէս դրութեամբ անուանցն զտարազս բնութեանցն ճշմարտելով։ Չեմ կարօտ ուսանելոյ յումեքէ զտարազս մեղաց։ Ո՛վ, ըստ երկուց տարազ լսի, կամ զարմացումն, կամ հենգնումն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ.։)


Տարակարծ

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐԱԿԱՐԾ ԼԻՆԵԼ. Վարանիլ ի կարծիս. ծփիլ ի խորհուրդս.


Տարակուսական, ի, աց

adj.

doubtful, uncertain, ambiguous;
dubitative.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակուսական խորհուրդ, կամ հարցումն. (Արծր.։ Լմբ. պտրգ.։)


Տարակուսիմ, եցայ

vn.

to doubt, to have doubts, to question, to hesitate, to be irresolute, embarrassed, to demur;
— ի դիւէ, to become furious, to rage like a madman.

· Calfa

NBHL (2)

Տարակուսեալ թախծիւր՝ անզաւակութեանն տենչանօք տոչորեալ։ Տարակուսեալք էին ի հարկաց անտի ծառայութեան։ Նոքա մեծատանն տանջանօք տարակուսեսցին ... մի՛ սոքա տարակուսեսցին ի նեղութեան իւրեանց։ Զարհուրեալ յերկիւղէ մահու, եւ տարակուսեալ տատանէր յինքեան։ Երանելին մեսրոպ տարակուսեալ ի խորհուրդս իւր՝ առ աստուած ապաւինի. (Անան. եկեղ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Ը։ Իգն.։ Խոսր.։ Շ. բարձր.։)

ἁπορέω, -ομαι, ἑξαπορέομαι haesito, haereo, dubito, quo me vertam nescio . Ի տարակոյս եւ ի վարանս անկանիլ մտօք եւ սրտիւ. ծփիլ ի խորհուրդս. տատանիլ ոգւով յայս եւ յայն կոյս. յանհնարս մտանել. զելս իրացն չգտանել. անճրկիլ, ծփալ, հոգ ընել, շուարիլ.


Տարապարտ

adj. adv.

wrong, undue, unjust, unreasonable;
unnecessary, needless, useless, vain;
—, ի —, unduly, in vain, uselessly, without reason, improperly, wrongfully;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
հոգալ ի բանս —ս, to believe in idle gossip.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարապարտ խորհուրդս կամ մտածութիւնս։ Տարապարտ բարկութիւն կամ աղաղակ կամ մոլորութիւն կամ փիլիսոփայութիւն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։ Սեբեր. ՟Դ։)


Տարապարտուց, ի տարապարտուց

adv.

cf. Տարապարտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐԱՊԱՐՏՈՒՑ կամ Ի ՏԱՐԱՊԱՐՏՈՒՑ. εἱς κενόν, κενῶς, διακενῆς, μάτην, ματαίως in vanum, vana, inaniter, frustra δωρεάν gratis εἱκῆ temere ἁκρίτως extra judicium ἁδίκως injuste. Վայրապար. ընդ վայր. ի զուր. ի նանիր. անպատճառ եւ անխորհրդաբար. յանիրաւի. փուճ տեղը, զուրի.


Տարբերական, ի, աց

adj.

differential;
agitated, vacillating.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրանայ ընդդէմ տարբերական խորհրդոց։ Ազատեսցին միտք ի տարբերական կրից։ Մէգ տարբերական։ Տարբերական զօրութիւն (խաչի որպէս տապանի) յայտնեալ փրկութիւն աշխարհի. (Անան. զղջ.։ Շ. թղթ.։ Բենիկ.։ Գանձ.։)


Տարուբեր, աց

adj. s.

agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ բազում տարուբեր եւ խորհուրդ ի մէջ լինէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 20.) (յն. ἑπίσκεψις . դիտողութիւն կամ այցելութիւն)։


Տգեղ, ի, աց, ից

adj.

ill-favoured, ill-featured, unsightly, ugly, deformed, hideous, squalid;
foul, villainous, bad.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է տգեղ լսել զնոյն բան։ Տգեղ ինչ իրս վասն վարդապետութեանն քրիստոսի ոչ խորհէր նա։ Յայսմ հետէ տգեղ ինչ առ մեզ ոչ գործեսցեն. (Եւս. պտմ.։)


Տեառնընդառաջ, ի

s.

Candlemasday, Purification, Penthesis.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զի՞նչ կրակն լուցանել, եւ տէրընդայս ասել. ծերքն եւ տղայքն շուրջ գային զբոցովն, եւ գոչէին, ա՛յ տէր ընդ այս, ա՛յ տէր ընդ այս. (Տօնակ.։) Այլ յայտ է թէ կրակավառութիւնն հայի ի խորհուրդ բանիցս, Լոյս ի յայտնութիւն. Հուր եկի արկանել. որ են ընթերցուածք աւետարանի ՛տ Տեառնընդառաջն։


Տեղամ, ացի

va.

cf. Տեղում.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նետս իբրեւ յամպոյ տեղէ ի խորհուրդս մարդկան. (Մանդ. ՟Ը։)


Տրամախոհ

adj.

judicious, reasonable.

· Calfa

NBHL (3)

յայլ բարձրագոյն տրամադրէ խորհուրդ, զոր տրամախոհիցն ի հոգւոյն է գտեալ. (Խոր. վրդվռ.։)

Ստորակէտ, տրամախոհին չեւ եւս յանգեցելոյ, այլ եւ եւս կարօտացելոյ նշան, զառաջին կիտէն ասէ. իսկ տրամախոհին չեւ եւս անգեցելոյ, այսինքն աստ խորհրդոյ (իմաստից) չեւ եւս կատարեալ. (Երզն. քեր.։)

διανοέων, φρόνιμος ratiocinans, ingeniosus, prudens.. Քաջ կշռութեամբ իբր շրջահայեաց խորհօղ. հանճարեղ, իմաստուն. խոհական. խոհեմ. զգօն. ուշիմ.


Տրամախոհութիւն, ութեան

s.

judgment, reasoning.

· Calfa

NBHL (1)

διάνοια, διανόησις, διανόημα cogitatio, intelligentia, ingenium, sententia, mens. Քաջ կշռութիւն մտաց. մտածութիւն. խորհուրդ. միաք. բան ներտրամադրեալ. խոկումն. խուզարկութիւն. որոճումն եւ որոշումն մտաց. դատումն. իմաստ.


Տրոհեմ, եցի

va.

to divide, to sort.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաղցունսն տրոհել, եւ զդառինսն ողջունել։ Զաղնիւսն եւ զյոռիսն տրոհէ ի միմեանց ... Խոտան ի պիտանեաց տրոհի։ յայնժամ զուտ ընտրութեամբ տրոհէ ոչ միայն զմարդ ի մարդոյ, այլեւ զխորհուրդ ի խորհրդոյ. (Մաշկ.։ Վրդն.։ Երզն.։)


Ցած, ի, ոյ, ից

adj. fig.

low, lower;
humble, lowly, modest, moderate, mild, docile, good;
low, vile, abject, ignoble, base, mean, grovelling, worthless;
— հայելով, looking down, modestly.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն ցած, ամփոփեալ գնացք, երեսք մտախորհք։ Ցած երեսօք, եւ պարկեշտ. (Բրս. պհ. եւ Բրս. յուդիտ.։)


Ցայգապաշտօն, տաման

s.

nocturn (religious service in the night).

· Calfa

NBHL (1)

Ի հսկումն մտանել ցայգապաշտօն խորհրդաթութեամբ. (Տօնակ.։)


Ցանկ, ոյ

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւնս նորոգս խնդրեն գտանել. իսկ ցանկին տեղի՝ եւ նա արս ունի իւր առանձինն՝ խորհուրդս ոմանս կախեալս եւ յարեալս զմարմնոյն եւ արտաքոյ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 186։)


Ցանկորդեմ, եցի

va. vn.

to frequent, to haunt;
to continue, to persevere, to perpetuate, to last.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ խորհրդականաց ցանկորեսջիր. (անդ. ՟Ի՟Բ. 13։)


Ցասնում, եայ

vn.

to lose one's temper, to put oneself in a passion, to fall or fly into a passion, to fire up, to be indignant, very cross, greatly incensed, violently enraged, angry, vexed, exasperated;
— տարապարտուց, to fire up at the least thing, to be easily provoked, put out.

· Calfa

NBHL (1)

Տո՛ւր զսիրտդ ամենայն. եւ յորժամ ցասնու խորհուրդդ, դու ասա՛, չունիմ սիրտ՝ որ ցասնում. (Նեղոս.։)


Տիրական, ի, աց

adj.

dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածայնոցն գրոց, եւ ի տիրական գլստենէ։ Տիրական յաթոռ նստիս։ Ըստ տիրական անճառ խորհրդոյն։ Զտաղաւարն տիրական, եւ զխորան աստուածական։ Տիրական ծննդեանն սպասաւորք՝ դասք վերնոցն. (Աթ. ՟Բ։ Շար.։ Նար.։ Շ. հրեշտ.։)


Տիրակոյտ

adj.

formed of nobles.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանն աշոտ ամենայն տիրակոյտ ազատագունդ զօրօքն խորհուրդ արարեալ. (Արծր. ՟Ե. 2։)


Տիրասէր

adj.

fond of, attached, devoted to one's master.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Տիրասիրական. Խաղացին գնացին յիւրաքանչիւր աշխարհաց՝ տիրասէր խորհրդով. (Եղիշ. ՟Ա։)


Տիրարար, ի

adj.

rendering master or lord, giving possession or power over.

· Calfa

NBHL (1)

Զպատիւ փառաւորութեան մի՛ անձին առնել խորհիցի, այլ իւրում տիրարարին, որ ձրի նմա զայն շնորհեաց. (Եզնիկ.։)


Տիրացուցանեմ, ուցի

va.

to render or make master, to cause to rule or govern;
to authorize, to empower;
to effectuate, to fulfil.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ տիրացուցանէ զուխտն՝ որ առ աբրահամու, խորհրդաբար զնշան թլուատութեանն ընկալեալ։ Ուխտէր՝ տալով զնա նուէր. եւ գեր քան որ ուխտեաց՝ նուիրեալն զայն տիրացոյց. (Գր. սքանչ.։ Սկեւռ. լմբ.։)


Տխմարութիւն, ութեան

s.

ignorance, simplicity, silliness, idiocy.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμάθεια ignorantia. Տխմարն գոլ. տգիտութիւն. անուսումնութիւն. տհաս միտք կամ խորհուրդ.


Տկարութիւն, ութեան

s.

weakness, debility, imbecility, infirmity;
languor, extenuation;
impotency;
indisposition, sickness;
fragility;
cf. Տկարամտութիւն;
— ածել or արկանել զաստուծով, to accuse God of weakness.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրէական տկարութենէ ըմբռնեալ էր. վասն որոյ եւ ի գիշերի եկն առ նա։ Ի լսողաց տկարութիւնս խորհրդական եւ անհաս երեւէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23. 26։)


Տղմային

adj.

muddy, miry.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տղմային խաւարն։ Տղմային խորհրդովն կուրացեալք. (Լմբ. առակ.։)


Տնկակից, կցի, կցաց

adj.

springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.

· Calfa

NBHL (1)

Յետսամիտ խորհրդովք, եւ տնկակից խորամանկութեամբք. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Տնտեսական, ի, աց

adj. s.

economical;
cf. Տնօրինական;
—ն, economy.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ. ա. Տեսչական. սը վերին տեսչութեան. տնօրինական. որ ինչ է ըստ խորհրդոյ մարդեղութեան.


Տնտեսութիւն, ութեան

s.

economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.

· Calfa

NBHL (2)

Այցելութիւն երկնաւոր տնտեսութեանն։ Այս ամենայն անքննելի աստուածային տնտեսութեան խորհուրդ. (Եղիշ. ՟Ա։ Իգն.։)

ՏՆՏԵՍՈՒԹԻՒՆ. Տնօրէնութիւն. խորհուրդ մարդեղութեան բանին.


Տնօրէնութիւն, ութեան

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

· Calfa


Տնօրինաբար

adv.

cf. Տնտեսաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զծածկեալ խորհուրդ աստուծոյ գիտութեան տնօրինաբար յայտնեալ ծանուցին. (Շար.։)


Տնօրինական, ի, աց

adj.

economical, administrative;
relating to the incarnation of our Lord;
— տեղիք, the Holy Land.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ միաւորութեան տնօրինականի։ Յայլ տեղիս տնօրինականս փրկչին։ Զտնօրինական անուանսն յիշէ։ Որ ի լրումն բոլորից տնօրինական մեծ խորհրդոյն. (Պրպմ.։ Խոր. արծր.։ Խոսր.։ Շար.։)


Տուն, տան, տանց

s.

house, habitation, home;
house, family, race, nation;
family, household;
goods, fortune;
house, commercial house;
couplet, strophe, stanza, verse;
— ադամայ, the human race, mankind;
— թորգոմայ, the Armenian nation;
— թագաւորի or — արքայի, the king's household;
— մատենագրաց, library;
— պղատոնեայ, Plato's Academy or school;
փայտակերտ, աղիւսակերտ, քարաշէն, քարուկիր —, wooden, brick, stone house;
հանգիստ, բնակելի, լաւ, մեծ, փոքրիկ, գեղեցիկ, տձեւ or անպիտան —, commodious, inhabitable, good, large, small, fine, wretched house;
հիմունք, որմունք, տան, the foundations, the walls of a house;
վարձելի կամ վաճառելի —, house to be let or sold;
— ի տանէ, տանէ ի —, from house to house;
արտաքոյ տան, ըստ — ն, out, not at home;
ի տան, at home;
կալ ի տան, to stay, to be at home;
ելանել ի տանէ, to go out;
մեկնել ի տանէ, չուել, to remove, to move;
դառնալ, գնալ ի —, to go home again, to come home, to go home;
— վարձել, to let a house;
վարձել զ— իւր, to let his house;
— շինել, կառուցանել, քանդել, to build, to pull down a house;
ական հատանել զտան, to break into a house;
շրջել տանէ ի —, to wander from house to house.

· Calfa


Տպագրեմ, եցի

va.

to stamp, to mould, to cast, to model, to shape;
to print, to publish.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քեզ կատարեցան ստուերական օրինակքն, եւ ի քո խորհուրդն կատարեալ եղեն ամենայն առաջին պտագրեալքն. (Շ. բարձր.։)


Տպանամ, ացայ

vn.

to be printed, stamped or impressed.

· Calfa

NBHL (1)

Սահմանեալ է, եւ տպացեալ։ Առ մարգարէսն տպացաւ խորհուրդ օտարանալոյն որդւոցն իսրայէլի, եւ հաւատոցն հեթանոսաց ... եւ այս եւս տպացաւ առ նահապետաւն. (Կիւրղ. գանձ.։ Իգն.։)


Տպաւորաբար

adv.

symbolically, mystically, anagogically.

· Calfa

NBHL (1)

τυπικῶς figurate, symbolice. Իբրեւ զտիպ նմանութեան. օրինակաւ իւիք. խորհրդաբար.


Տպաւորեմ, եցի

va.

to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.

· Calfa

NBHL (1)

Զի գիտասցես յայսմիկ զխորհուրդն քրիստոսի տպաւորեալ. (Արշ.։)


Տռփութիւն, ութեան

s.

cf. Տռփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սիրտ նորա բորբոքէր հուր տռփութեանն ... Անկաւ խորհուրդ չար ի սիրտ կնոջ իմոյ՝ տռփութեան քո. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Տռփումն, ման

s.

cf. Տռփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ տռփումն աստուածային ողջախոհ եւ արդար խորհրդոցն պատահեսցի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Տրամաբանական, ի, աց

adj.

logical.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորհուրդս մտածութեանս այսորիկ տրամաբանականքն կոչեն ապացուցական. (Փիլ. լիւս.։)