cf. Անկշիռ.
Անկշռելի ական տեսանելեաց. (Ագաթ.) իմա՛ անըմբռնելի, կամ ուր չհասանէ կշռութիւն՝ այս ինքն ձկտումն աչաց։
untrodden, desert.
bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.
(որպէս թէ ԸՆԿՈՂԻՆ, ընկողմանելի՝ հանգիստ կողին. կամ ուր անկեալ դնի ոք.) κοίτη. cubile, στρωμνή, στρῶμα. stragulum, stratum, lectus. Խշտիք մարդոյ. մասն մահճաց՝ մազեղէն, բրդեղէն, խոտեղէն, յորոյ վերայ լինի ննջել կամ ընկողմանիլ. տէօշէք, եաթմագ.
Գետնատարած անկողնօք, կամ անկողնոց. (Կորիւն.։)
Լայնաբար, սպասք անկողնոյ կամ մահճաց, բարձ, եւ այլն. տէօշէմէ, սէտիր, սէրկի, եասթըգ, քերէվէթ.
ԱՆԿՈՂԻՆ, կամ ԱՆԿՈՂԻՆՔ. Առագաստ ամուսնացելոց. ամուսնութիւն. մերձաւորութիւն.
to make a bed.
ԱՆԿՈՂՆԱՐԿ ԼԻՆԵԼ. Արկանել կամ յարդարել զանկողին. տէօշէք պրագմագ. տէօշէյի եափմագ.
that cannot be plundered, not subject to devastation.
Գանձ կամ զգեստ անկողոպտելի. (Շար.։)
uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.
Անկոչ ինքնակամ յօժարէր երթալ ի տունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)
Փոյթ սիրելի յուրախութիւնսն կոչեցեա՛լ (այս ինքն ի կոչիլն եւեթ) պարտ է մերձակայիլ. իսկ ի փորձութիւնսն (բարեկամին՝) անկոչ. (Ոսկիփոր.։)
infrangible, hard.
Որ ոչ կոտորի, կամ ոչ մանրի ի կոտորս. կարծր. որ չի կոտրիր.
not fallen;
that cannot fall or be thrown down.
ԱՆԿՈՐԾԱՆ ԱՆԿՈՐԾԱՆԵԼԻ Որ ոչ կործանի, կամ չանկանի. անսասան. հաստատուն. վար չինկնօղ, ամուր կեցած. եըգըլմազ. տիւշմէզ. մամուր.
that cannot be lost, imperishable;
without loss.
Զի անկորուստ պահեսցի աստուածային կամացն հաճոյութիւն. (Յճխ. ՟Է։)
fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.
ԱՆԿՈՒՄՆ կամ ԱՆԳՈՒՄՆ. որպէս անկիւն, ըստ յն.
ՅԱՆԿՈՒՄՆ, կամ ՅԱՆԳՈՒՄՆ, յանգման. որպէս ի յանգումն, ցկատարած, ի վախճանի. յաւարտ.
ԱՆԿՈՒՄՆ կամ ԱՆԳՈՒՄՆ. որպէս անկիւն, ըստ յն.
to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.
Եւ իբր անգոսնել. ստունգանել. անսաստել. կամ առ ոտն հարկանել. ընդ վայր հարկանել. ընդվզիլ. թօթվել, չսեպել.
Զի մի՛ կիրթ բանիցն անկուշնեսցեն (կամ անկոշնեսցեն) լսօղքն. (Ոսկ. հռ.։)
without cries;
unable to cry out.
Որ ոչ կռնչէ կամ չկարէ ճիկ հանել. անբարբառ. ձանը կտրած.
without contention;
without resistance;
without quarrel.
Ոչ կռուօղ. եւ չունօղ զկռիւ. հեռի, կամ ազատ ի կռուոյ. ἅμαχος. qui non pugnat, pugna carens.
impregnable;
invincible.
Կամ անըմբռնելի, անմերձ. ուր չիք կռիւ ձեռին կամ կռուան ոտից. որուն չըլլար դպչիլ. տօգանըլմազ. դութուլմազ.
impassive, insensible.
Անկիր. անկարեկան. ոչ կրօղ կիրս ինչ յինքեան կամ յայլմէ. անվնասելի. անախտ. անապական.
disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.
Որ չէ կրոցդ կամ հաղորդ. անմասն. անբաժ. իլհագ օլմայան, լագասըզ, պէրի. ἁμέτοχος. non particeps, expers.
Անկցորդ մնացեր ի մասնէ հողածնելոցս հասարակաց։ Անկցորդ տեսականաց, կամ պարտեաց մեղանաց։ Առ օրէնս երկրի անկցորդ. (Նար.։)
inflexible.
ԱՆԿՔԵԼԻ կամ ԱՆԿԸՔԵԼԻ Որ ոչն կքի. անկորանալի. անընկճելի. որ չի ճկիր. էկիլմէզ. եէնիլմէզ.
Անկքելի նահատակք, կամ նահատակութիւնք։ Անկքելի արութեամբ, կամ բռնութեամբ. (Պիտ.։)
not fusible;
indissoluble;
indigest.
Ոչ հալեալ. առանց հալելոյ կամ եղծման. չհալած, չաւրած. էրիմէտէն, էրիթմէտէն.
indisputable, irresistible.
Որում չէ մարթ հակառակ կալ՝ իրօք կամ մտօք. անժխտելի. յն. անյերկուանալի.
that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.
Ոչինչ յէիցս՝ անհաղորդ ի բարւոյ, կամ անհաղորդ միոյ. (Դիոն. ածայ.։)
Անհաղորդ կամաց հօր երկրաւորի։ Զաւակք անհաղորդք չարեացն Սոդոմայ. (Նար. ՟Կ՟Է. եւ Նար. առաք.։)
Չհաղորդեալ խորհրդոյ սուրբ հաղորդութեան. եւ հատեալն ի սուրբ խորհրդոյ անտի կամ ի հաղորդակցութենէ եկեղեցւոյ. հաղորդ՝ կամ սրբութիւն չառած, մասնակցութենէ կտրած.
Կամ որ չկամի հաղորդակից լինել մարդկան, որպէս եւ որ չկամի հաղորդել այլոց զիւր բարիս. ուրիշներէն հեռացօղ. եւ ուրիշի բարիք մը չընօղ.
insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.
Լացցո՛ւք, մի՛ անառակս եւ անհամս. (Ոսկ. փիլիպ.։) (այս ինքն անհամեստ կամ անշնորհ օրինակաւ։)
to grow insipid, to be nauseous, to be disgustful.
Անհամ լինել. կորուսանել զհամ՝ իրական կամ նմանական. անհամնալ. տադսըզ լանմագ.
innumerable, infinite.
ἁναρίθμητος. innumerabilis. Որոյ չիք համար կամ թիւ. անթիւ. անթուելի. անհաշիւ. համրանք չունեցօղ. հիսապսըզ. հատսըզ. սայըսըզ.
Առանց համար պահանջելոյ, կամ քննելոյ. անպատուհաս.
haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.
Ոչ համբոյր. անընդել. վայրենի. կատաղի. դժնդակ. անհաշտ. անողոքելի. որ ոչ համբուրէ զբարի ինչ, կամ ոչ է համբուրելի առ դժնէութեանն. անճահ. անդէպ. ἁνήμερος, ἅγριος, μαινόμενος, ἁμείλικτος, ἅσπονδος. immanis, furiosus, implacabilis.
disproportionate;
incomparable, unparalleled, matchless.
ἁσύγκριτος. incomparabilis. որ եւ ԱՆՀԱՄԵՄԱՏԵԼԻ. Անբաղդատ. աննման. անչափ. անկշիռ. չունօղ զհամեմատ ինքեան, կամ զհամեմատութիւն ընդ այլում. մենէնտի՝ ագրանը եօգ, պինազիր, պիմիսալ.
Անհամեմատ բերկրանօք, կամ գովեստիւք։ Յանհամեմատ թիւս. (Նար.։)
Եթէ կամիցի յիրս ինչ համեմատել, անհամեմատ գտցէ զնա. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
cf. Անհամեմատ.
Անհամեմատական զօրութիւնն Աստուծոյ։ Դու միայն ես անհամեմատական, որ ոչ զոք ունիս ընդ քեզ զովօղ կամ ընկերակից. (Ոսկ. ես.։)
disproportion;
inequality.
Զփառացն եւ զվայելչութեանն անհամեմատութիւն կամեցաւ ցուցանել. (Լմբ. յայտն.։)
cf. Անհամանամ.
Ապա թէ աղն անհամի (կամ անհամեսցի), ի՞ւ յաղիցի, (կամ համեմեսցի). (Մտթ. ՟Ե. 13։ Մրկ. ՟Թ. 49։ Ղկ. ՟Ժ՟Դ. 34։)
insipidity, ill flavour;
nauseousness.
Աղն եթէ ոչ զնեխութիւն եւ զանհամութիւն բառնայ (յն. եթէ ոչ յաղէ, կամ համեմէ), ո՛չ է աղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)
Նմանութեամբ, կամ ըստ հոմաձայնութեան յունին, մորոսութիւն. անխառնութիւն. անհամեստութիւն. անամօթութիւն. էտէպսիզլիք. μωρότης, կամ μώροσις, ἁκρασία, ἁναίδεια. fatuitas, intemperantia, ineptia, impudentia.
Ծերոց անհամութիւն, երիտասարդաց վաւաշոտութիւն, պառաւանցն յայրատութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է, կամ ՟Թ։)
fatherless.
որպէս որբ կամ անխնամ մնացեալ ի հօրէ.
Հայր ոչ եթէ անհայր (կամ անհօր) վանիցն լինել. (Լմբ. պտրգ.։)
not conformable, dissimilar, unequal;
inconsequent, not inferible.
Ուրոյն յատուկ մանաւանդ քանոյն (կամ քանակին) զհանգէտն եւ զանհանգէտն ասիլ. ո՛րզան, մարմին ե՛ւ հանգէտ եւ անհանգէտ ասի. (Արիստ. քանակ.։)
restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.
Որ ոչ հանգչի. չունօղ զհանգիստ եւ զկայ՝ յերեսաց անդադար աշխատութեանց, կամ տառապանաց, եւ շարժման. ուր ոչ գոյ հանգիստ. րահաթսըզ. արասըզ. պիհուզուր.
inquietude, uneasiness;
agitation.
Չառնուլն կամ չտալն զհանգիստ. րահաթսըզլըգ.
cf. Անհանդուրժակ.
ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԱԿԱՆ ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԵԼԻ Որում անհնար է կամ դժուարին է հանդուրժել. անժուժալի. անըմբերելի. անբերելի. անտանելի. ահաւոր եւ սաստիկ յոյժ. որ քաշելու՝ դիմանալու՝ տարւելու բան չէ. տայանըլմազ. չէքիլմէզ. կեօթիւրիւլմէզ. ἁφόρητος. intolerabilis.
cf. Անհանդուրժակ.
ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԵԼԻ ԼԻՆԵԼ. իբր չկարել տանել. դժկամակիլ յոյժ.
foolish, imprudent, ill-advised.
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
ἁνέφικτος. inaccessus, non assequendus. Յոր չէ մարթ հասանել. անմատոյց. եւ անհնար ի ձեռս բերել կամ ստանալ. որուն որ հասնիլ չըլլար. եէթիշիլմէզ. եանաշըլմազ.
Զբանս անհաս քննեսցէ (կամ ի գաղտնիս նորա մտախորհ եղիցի). (Սիր. ՟Լ՟Թ. 10։)
Եւ իբր անպատմելի, կամ անհամեմատ.
cf. Անհաս.
Գիտել եւ հասու լինել յաւէտ կամեցեալք զմեծամեծսն եւ անհասանելի. (Աթ. ՟Բ։)
incomprehensibility;
unripeness.
τὸ ἁκατάληπτον, τὸ ἅληπτον. capi non posse. Անհաս կամ անհասանելի գոլն ի մտաց. անպարագրութիւն. անքննելի եւ անըմբռնելի լինելն.
Եւ անհաս գոլն երագ կամ խորին իրաց.
inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.
Անհաստատ խորհուրդ, կամ երեւմունք երազոց. (Յհ. կթ.։)
Կամ որ չէ հաստատուն յառաքինութեան. յողդյողդ մտօք եւ կամօք. տկարամիտ. թուլամիտ. տկար.
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
ἅτμητος. non sectus, indivisibilis, ἅτομος, atomus, individuus, insecabilis, στιγμή, punctum. Ոչ հատեալն, եւ ոչ հատանելին. անբաժանելի. որ ոչ մասնատի, կամ չունի մասն. եւ Հիւղէ. կէտ. վայրկեան. պէօլիւնմէզ, շախս, զաթ.
Ոչ կտրեալ կամ հատեալ ի բաց. անխզելի. անքակ. ամբողջ անարատ. ἅτμητος, ἁρραγής, ἁλώβητος. non decisus, non fractus, illaesus եւ այլն. քեսիլմէմիշ. քեսիլմէզ.
Անհատ կամք, կամ ստգտանք։ Անհատ մշտնջենաւորութիւն, կամ լուսաւորութիւն։ Կուտակէ զանհատ ջուրցպարբերութիւն. (Պիտ.։)
որպէս անպակաս. անդադար, կամ անսպառ. յաւերժաբար. ի սպառ. շարունակ.
indivisibly, inseparably;
individually.
Ծնեաւ անճառապէս եւ անհատաբար. յն. անհասաբար կամ անպարիմանալի ἁπερινοήτως։
that cannot be payed.
Որոյ չիք հատուցումն կամ վճար, իբր անփոխատրելի.
illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.
Որոյ չի՛ք այլ հարազատ. կամ եղբայր. միածին. միամօր. մէկ հատիկ.
crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.
ἁνώμαλος, ἁνωμαλής. non planus, inaequalis. Ո՛չ հարթ. ո՛չ յարդարեալ. ո՛չ ուղիղ կամ կոկ. անհաւասար. անկանոն. անկարգ. կոշտուպլոշտ, չկոկած, անշնորք. պիչիմսիզ. եօլսուզ. սարփ.
Կենցաղոյս անհարթ ընթացք, կամ բերմունք։ Կարի անհարթ զիրսն տեսանեմք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
inevitable;
fearless, assured.
Որ ոչ հարթչի, կամ խուսափէ. աներկիւղ. անքոյթ. անկորուստ. անկապուտ.
without asking.
Ոչ հարցեալ զոք, կամ յումեքէ. առանց հարցման. ինքնին, եւ լռիկ. սիւալ էթմէտէն.
incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
Անհաւան բարք, կամ բնութիւն. (Փարպ.։)
Կամէի անհաւան վիճաբանութեամբն զհարազատ սիրոյն ցուցանել օրինակ. այս ինքն կամաւոր դիմադրութեամբ. (Պիտ.։)
Զկամս անշարժս եւ անհաւանս ի յորդորմունս խօսից նոցա. (Փարպ.։)
incredulity;
disapprobation;
obstinacy.
Անհաւանութիւն յերկուց իրաց գոյանայ. կա՛մ ի տգիտութենէ, կամ ի վէս եւ յամբարտաւան բարուց. (Երզն. մտթ.։)
Կամ անհաւատութիւն. դժուարահաւատն լինել. չհաւատալն, եւ անհաւատալի կամ անհաւանելի գոլն. որպէս յն. ἁπιστία. incredulitas, et incredibilitas.
unequal.
ἅνισος. inaequalis. Որ չէ հաւասար ընդ այլում, այլ առաւելեալ կամ նուազեալ յո՛ր եւ է կարգի. աննման. անհամեմատ. անմիաբան. անհաղորդ. անպայման. հաւսար չեղօղ. ույմազ. պէրապէր օլմայան. նահէմվար.
Անհաւասար համարձակութիւն, կամ առաւելութիւն, կամ հանդիպումն. (Նար.։)
Մի՛ հեղգասցի ի գործ, կամ ի բաշխելն անհաւասար. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)