tub, small vat.
Ի կաւէ հնձանակ, կամ ի տաշտ. (Վստկ.։)
wine-presser.
πατητής τοῦ λήνου, ληνοβάτης calcator, torculator. Որ հարկանէ այսինքն կոխէ զհնձան. հնծան կամ խաղող կոխօղը.
pressing of grapes.
Հարումն կամ կոխումն հնձանի. նմանութեամբ՝ Հարուած.
old, worn, worn out;
—ք, old lumber, trash, rubbish;
—տեաց վաճառիչ, old clothes-man.
Հնացեալ կամ կարի հին (ձորձ). հինումին, հինկեկ, քուրչ.
stove, furnace, oven;
— հալողութեան, բարձր, կոնաձեւ, ցոլացուցիչ, խառնարանի, պառակաւոր, melting furnace, blast furnace, shaft furnace, reverberatory furnace, puddling furnace, muffle furnace.
Մրրիկ կամ մոխիր հնոցի։ Հնոց երկաթեղէն եգիպտոս. կամ հնոց աղքատութեան, չարեաց։ Հնոց հրոյ, կամ հրոյ բորբոքելոյ։ Շուրջ հնոցաւն. եւ այլն։
Եմուտ զհետ առնն իսրայելացւոց ի հնոցն. եբր. որպէս թէ կամարակապք ձեւ հնոցի. ըստ այլոց՝ պոռնկանոց. ըստ վարդանայ՝ ներքսագոյն սենեակ։
oldness;
age, old age, decay;
antiquity;
relic of antiquity;
old rubbish;
—ք անւոյ, the antiquities, the ancient monuments of Ani;
— ծերութեան or ալեաց, extreme old age, hoary old age;
decrepitude;
— օձից, the slough or cast off skin of serpents.
παλαιότης vetustas, antiquitas. Հին կամ հնացեալ գոլն. փտութիւն. ապականութիւն. եւ Վաղեմի գոլն. երկարութիւն ժամանակի. ծերունի. հին ըլլալը, հննալը.
Հնութիւն մաշուածոյ հողեղէն նիւթոյ, կամ մարդկային տգիտութեան. կամ արարածոց, ամբարշտութեան, մահաբեր գործոց, կուրութեան հարցն. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Գ։ Մաշտ.։)
the accompanying.
Բաղաձայնութիւն եւ հնչակցութիւն կամաց առ բանս, եւ բանից առ գործս. (Փիլ. ել. ՟Բ. 10։)
to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.
եւ ն. Արմատն է Հունչք. (լծ. կանչել. խանչել. գանգել. վանգել. գոչել) ἡχέω, ἑξηχέω sono, tinnio φωνέω vocem edo βοάω clamo βομβέω bombum edo ῤήγνυμαι scindo, crepo ἁκουστόν ποιέω, ἁκούομαι audire facio, audior եւ այլն. Ձայն արձակել կամ հանել. արձագանգս տալ. շռնչել. շառաչել. հռչակել, իլ. լսելի առնել եւ լինել. եւ Դղրդիլ, շարժիլ ի ձայնէ.
Հնչէր կամ հնչեաց ձայն փողոյն, փողն, պղինձ, բարբառ ի քաղաքի, քաղաքն. երկիրն ի բարբառոյ կամ յաղաղակէ. պարիսպք կամ յատակք, լերինք եւ հովիտք՝ ծով. եւ այլն։
Հնչեն օրհնութիւնք, կամ փառք թագաւորին անմահի. (Խոր. վրդվռ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.
guardian, trustee;
intendant, steward, agent, purveyor;
inspector, overseer, surveyor;
— լինել, to care, to take care of.
κηδεμών curator ἑπιμελής qui curam gerit, sollicitus, diligens. որ եւ ՀՈԳԱԲԱՐՁ. Յանձին բերօղ կամ ըստանձնօղ զհոգս այլոց. խնամատար. վերակացու. առաջնորդ. եւ Փոյթ. փութկոտ.
guardianship, trusteeship;
charge, custody, inspection, superintendence;
administration, direction;
watchful care, solicitude.
Հոգաբարձութիւն որբոց եւ այրեաց, կամ ժողովրդոց, ժողովրդեան, հօտից, աշխարհի. (Ածազգ. ՟Ա։ Խոսր.։ Լմբ. Սարգ.։ Արծր.։)
to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.
μεριμνάω, φροντίζω, ἁδολεσχέω curo, solicitor, studeo, cogito, meditor ἁδημονέω gravissime angor. Հոգ տանել. փոյթ ունել. խորհել զգուշութեամբ, կամ տատամսութեամբ. հոգալ, հոգ ընել, մտմտալ.
Ծանրասցի գործ մարդկան, եւ այնմ հոգասցեն, եւ մի՛ հոգասցեն ի բանս տարապարտս։ Հոգալ վասն մեղաց, կամ ոգւոյ, մարմնոյ, հանդերձի, վաղուի։ Ի պատուիրանս քո հոգացայց։ Այլ եւ ի պատուիրանս քո հոգացայց։ Զմէնջ հոգասցէ։ Զմիմեանց հոգայցեն։ Հոգացեալ ի սրտի իմում։ Սկսաւ տրտմել, եւ հոգալ.եւ այլն։
cf. Հոգաբարձու.
Բարեկամ եւ հոգեբարձու։ Հայր որդւոց, եւ հոգեբարձու սննդեանն։ Թէ հոգեբարձու ես վախճանելոցն. (Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. ես.։ Մանդ. ՟Է։)
joyous, gay, jovial, jocund, jolly.
Հոգւով զուարճացեալ, ուռճացեալ. կամ Զուարճացուցիչ հոգւոյ. հոգեպարար.
cf. Հոգելից.
ՀՈԳԵԼԻ ՀՈԳԵԼԻՐ ՀՈԳԵԼԻՑ. Լի կամ լցեալ հոգւով սրբով (անձն, եւ որ ինչ իցէ նորա).
Հոգելից մարգարէն կամ մարգարէք. (Ագաթ.։ Սարգ.։ Լծ. կոչ.։)
Հոգելից վարդապետ, կամ վարդապետութիւն. (Կանոն.։ Ճ. ՟Բ.։)
cf. Հոգելից.
ՀՈԳԵԼԻ ՀՈԳԵԼԻՐ ՀՈԳԵԼԻՑ. Լի կամ լցեալ հոգւով սրբով (անձն, եւ որ ինչ իցէ նորա).
Հոգելից մարգարէն կամ մարգարէք. (Ագաթ.։ Սարգ.։ Լծ. կոչ.։)
Հոգելից վարդապետ, կամ վարդապետութիւն. (Կանոն.։ Ճ. ՟Բ.։)
full of the Holy Spirit.
ՀՈԳԵԼԻ ՀՈԳԵԼԻՐ ՀՈԳԵԼԻՑ. Լի կամ լցեալ հոգւով սրբով (անձն, եւ որ ինչ իցէ նորա).
Հոգելից մարգարէն կամ մարգարէք. (Ագաթ.։ Սարգ.։ Լծ. կոչ.։)
Հոգելից վարդապետ, կամ վարդապետութիւն. (Կանոն.։ Ճ. ՟Բ.։)
divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.
ՀՈԳԵԽԱՌՆ կամ ՀՈԳԷԽԱՌՆ. Հոգւով խառնեալ. հոգիընկալ. հաղորդ հոգւոյն կամ շնորհաց նորա, եւ մարգարէական. կամ Ոգեխառնեալ.
Հոգեխառն սնունդ, կամ յառաջադիմութիւն, խոստովանութիւն, տառք, կոչումն. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Խոր. առ արծր.։ Սհկ. կթ.։)
born in the spirit, spiritual.
ՀՈԳԵԾԻՆ կամ ՀՈԳԷԾԻՆ. Որ հոգւով սրբով կամ հոգէպէս ծնանի զծնունդ իւր.
spirituality.
Ունելն զհոգի իմացական կամ բանական.
soul-saving, salutary, wholesome, vivifying, reviving.
ՀՈԳԵԿԵՑՈՅՑ կամ ՀՈԳԷԿԵՑՈՅՑ. Կեցուցիչ հոգւոյ. փրկարար.
Հոգեկեցոյց խոնարհութիւն, կամ օրէնք, մատեանք, պատուիրանք, վարդապետութիւն. (Նար. ՟Ի՟Է. Երզն. մտթ. եւ Երզն. քեր.։ ՃՃ.։)
inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.
ՀՈԳԵԿԻՐ կամ ՀՈԳԷԿԻՐ. πνευματοφόρος qui fert aut gerit in se spiritum, spiritu divino adflatus. Որ կրէ յինքեան զհոգի աստուծոյ ըստ պէսպէս շնորհաց նորա. որ եւ ըստ յն. ոճոյ, Հոգեզգեստ, Հոգեզգեաց, Հոգիազգեաց. աստուածարեալ. բնական հոգւոյն. մարգարէ.
Հոգեկիր մարգարէք, կամ արք, կամ ծերն. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Նախ. սղ.։)
dying, in agony.
Որ մերձ է հանել զհոգին, կամ է ի հոգեվարս.
furnished with the wisdom of the Holy Spirit.
Ունօղ զհոգի հանճարոյ, կամ զհանճար հոգեւոր.
spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.
Զօրս հրեշտակաց հոգեղէնս։ Զօրք կամ հոյլք կամ դասք հոգեղինաց։ Հոգեղինացն զուգապատիւ. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Նար.։ Շար.։ Պիտ.։)
written by inspiration of the Holy Ghost.
Սեպհական կամ նման մատենի գրելոյ ի հոգւոյն սրբոյ. հոգեպատում.
warring against, or denying the divinity of the Holy Spirit;
follower of the doctrine of Macedonius.
ՀՈԳԵՄԱՐՏ կամ ՀՈԳԷՄԱՐՏ. πνευματομάχος qui spiritui sancto repugnat. Մարնչօղ ընդդէմ հոգւոյն սրբոյ. ժխտօղ աստուածութեան հոգւոյն. մակեդոն հայհոյիչ, եւ արբանեակք նորա.
deep in the mysteries of the Holy Spirit;
endowed with the Holy Spirit.
Խորամուխ ի խորհուրդս հոգւոյն. կամ մխեալ որպէս պողովատիկ շնորհօք հոգւոյն.
formed by the Holy Spirit.
Նկարեալ ի հոգւոյն սրբոյ կամ հոգւով.
salutary, useful or profitable to the soul, spiritual.
Հոգեշահ նահապետք, կամ բանք, բանաւորութիւնք, վարդապետութիւն. (Արծր. ՟Բ. 18։ Եփր. պ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ա. Փարպ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)
moved by the Holy Spirit;
soul-stirring, pathetic, moving, touching, affecting.
ՀՈԳԵՇԱՐԺ կամ ՀՈԳԷՇԱՐԺ. πνευματοκίνητος a spiritu motus, inspiratus. Շարժեալ կամ ազդեալ ի հոգւոյն սրբոյ.
granted by the Holy Spirit;
adorned with or full of the gift or grace of the Holy Spirit;
communicating the Holy Spirit.
ՀՈԳԵՇՆՈՐՀ կամ ՀՈԳԷՇՆՈՐՀ. Շնորհեալ ի հոգւոյն, եւ շնորհօղ զհոգի, կամ ունակ շնորհաց հոգւոյն սրբոյ.
Հոգեշնորհ վարդապետութեամբ, կամ յղացմամբ, կամ օրինօք աւետեաց, կամ երգովք. (Փարպ.։ Անան. եկեղ.։ Սիսիան.։ Դիոն. թղթ.։)
Հոգեշնորհ վարդապետ, կամ հայր. (Ճ. ՟Ը.։ Երզն. լս.։)
narrated by Divine Inspiration;
treating or narrating by Divine Inspiration.
Պատմօղ կամ ճառօղ հոգւով սրբով. եւ Պատմեալ հոգւով կամ ի հոգւոյն.
spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.
ՀՈԳԵՊԷՍ կամ ՀՈԳԷՊԷՍ. πνευματικῶς spiritualiter, spiritaliter. Հոգւով. ըստ հոգւոյ. հոգեւորապէս.
Հոգեպէս կենդանանալ, կամ հեծել, վիրաւորել, խառնիլ. (հրճուիլ. Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ձ՟Բ։ Շ. այբուբ.։ Երզն. մտթ.։ Տաղ.։)
benign, soul-pitying, soul-saving;
spiritual, devout, pious.
ՀՈԳԵՍԷՐ որ եւ ՈԳԵՍԷՐ. φιλόψυχος amator animarum. Սիրօղ հոգւոյ կամ հոգւոց.
dying, agonizing, expiring, at the last gasp, in the e pangs of death;
—ք, pangs, agony, death-struggle;
լինել ի —ս, to be in agony, dying, giving up the ghost, to be in the last gasp or at the point of death.
ἁποθνύσκων, ἁγωνιζόμενος moribundus. իտ. agonizante. Որ մերձ է ի վարումն կամ յաւանդումն հոգւոյ. հոգէվարք.
knowing the inmost thoughts or secrets of the soul.
Տեսօղ հոգւով կամ յայտնութեամբ հոգւոյն զգաղտնիս.
the gift of penetrating the secrets of the heart.
Տեսանելն հոգւով զգաղտնիս. շնորհք կամ ձիրք հոգետես գոլոյ. հոգեւոր տեսութիւն.
spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.
Ընդ հոգեւորսն զհոգեւորս համեմատեմք։ Հոգեւորացն հաղորդ լինել։ Շնորհս ինչ հոգեւորս։ Հոգեւորն քննէ զամենայն։ Հոգեւոր կերակուր, կամ ըմպելի, կամ տաճար. կամ պատարագ. եւ այլն։
Հոգեւոր դրախտ, կամ ձիթենի. հաղորդութիւն, խրախճանութիւն. սպառազինութիւն, փարթամութիւն, եւ այլն. (Կոչ. ՟Ա։ Նար.։ Պիտ.։)
spiritual.
Հոգեւորական տօն, կամ խրատ, կամ օգուտ։ Հոգեւորական մարտ, զէն, խորտակումն, իմաստ, կենդանութիւն. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Նար.։ Սարգ.։)
կամ (Շար.)
cf. Հոգիանամ.
ἑμψύχομαι animam acquiro, animor. իբր Հոգիաւորիլ. հոգի ստանալ՝ կենդանի կամ բանական.
spirituality.
Հոգեւորն գոլ. ունելն զհոգեւոր առաքինութիւն, կամ զշնորհս հոգւոյն սրբոյ.
cf. Հոգեփոխութիւն.
ψυχαγωγία animarum eductio, deductio. Աղանդ՝ որ դնէ զածումն կամ զյածումն հոգւոց, կամ զհոգեփոխութիւն ի մարմնոց ի մարմինս.
spirituality;
the proceeding of the Holy Ghost.
Իսկութիւն հոգւոյ. կրաւորական փչումն կամ բղխումն հոգւոյն աստուծոյ.
Հայրութեանն, եւ որդիութեանն, եւ հոգիութեանն. (կամ անծնելութեան, եւ ծնելութեան, եւ ելողութեան. Վահր. երրդ.։)
open-winged.
Հոլաթեւեան սերովբէն նստելով ի վերայ վիմին. (Շար.) այսպէս ընթեռնումք եւ իմանամք զգրեալն ի ձեռագիր օրինակս Հոյլաթեւեան. որ եթէ ճշդիւ պահեսցի, թերեւս ունէր նշանակել՝ կա՛մ բազմաթեւեան, այսինքն վեղթեւեան. կամ ամփոփեալ թեւովք։ Ստուգէ զբուն մեկնութիւն իրացս եւ յաջորդ բայդ։
to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.
ՀՈԼԱՆԵԼ, կամ ՀՈԼՈՆԻԼ, իբր Հոլովիլ. կամ հոլովմամբ մերկիլ ի մորթոյ.
bare-headed, unveiled, uncovered;
naked, hare, undressed;
openly, manifestly, publicly;
— առնել, cf. Հոլանեմ;
— լինել, հոլանիմ, cf. Հոլանեմ.
ἁκατακάλυπτος, -ον non velatus, -a,-um. բայիւ ἁποκαλύπτω revelo. Անծածկոյթ. առանց քօղոյ, կամ վերարկուի. կիսամերկ. բաց. բացաւ գլխով.
cf. Հոլոնեմ.
ՀՈԼԵԼ ՀՈԼՈՆԵԼ. Որպէս լծ. ընդ հյ. հոյլ, (որ գրի եւ ՀՈԼ) կամ յն. օ՛լօն այսինքն Բոլոր, է Ժողովել, բոլորել, իլ. մէկտեղել, մէկտեղիլ.
ՀՈԼՈՆԵԼ, ՀՈԼՈՆԻԼ. որպէս (եթէ չիցէ այնպէս գրելի, կամ Հոլովիլ)
to bring or gather together, to assemble, to collect.
ՀՈԼԵԼ ՀՈԼՈՆԵԼ. Որպէս լծ. ընդ հյ. հոյլ, (որ գրի եւ ՀՈԼ) կամ յն. օ՛լօն այսինքն Բոլոր, է Ժողովել, բոլորել, իլ. մէկտեղել, մէկտեղիլ.
ՀՈԼՈՆԵԼ, ՀՈԼՈՆԻԼ. որպէս (եթէ չիցէ այնպէս գրելի, կամ Հոլովիլ)
rolling, circular;
declinable.
πτωτικός casualis. Որ կարէ հոլովիլ, եւ հոլովեալ ըստ քերականաց. կամ յեղյեղլի. փոփոխական.