Definitions containing the research հաս : 4167 Results

Նպատակ, աց

s. fig.

aim, butt, level, end;
premium, prize;
object, goal, end, scope, view, purpose, design, intent;
կէտ —ի, aim;
ուղղել ի —ն, to take aim at, to aim, to level at, to point;
հարկանել ի —ն, to hit the mark;
to attain one's end;
առնուլ կամ յափշտակել զ—ն, to obtain the premium, to win the prize.

NBHL (1)

Ամենեցունցն կայ առաջի պսակն, եւ նպատակն յայտնի է։ Բազմաց ճգնելով՝ սակաւք առնուն զնպատակն. եւ բազմաց ընթացեալ՝ սակաւք կարեն հասանել ի կէտ նշանին. (Իսիւք.։)


Նռնենի, նւոյ, նեաց

s.

pomegranate-tree;
—ք, դրախտ նռնենեաց, pomegranate-grove.

NBHL (1)

Նռնենին յառաջ մինչչեւ նռամբն հասեալ՝ չվայելչացուցանէ զկերօղսն։ Զտեսութիւն պարտիզին, զորթոյ, զնոճի, զնռնենոյ. (Նար. երգ.։)


Շաբաթամուտ, մտից

s.

officer on duty for the week, septimarian;
sabbath-eve.


Շահախնդիր

cf. Շահասէր.


Շահատակիւն

cf. Շահատակումն.

NBHL (1)

Առաջին էք՝ ոչ շահատակութեանս ասեմ, այլ ի մտէ ուղեւորութեան. (Խոր. ՟Գ. 16. (հին տպ. շահաստանութեան)։)


Շահատակութիւն, ութեան

s.

cf. Շահատակումն.

NBHL (1)

Առաջին էք՝ ոչ շահատակութեանս ասեմ, այլ ի մտէ ուղեւորութեան. (Խոր. ՟Գ. 16. (հին տպ. շահաստանութեան)։)


Շահատակումն, ման

s.

attack, assault, valour, bravery, military expedition or enterprise, deeds, feats of arms, exploits;
success, conquest, victory.

NBHL (1)

Առաջին էք՝ ոչ շահատակութեանս ասեմ, այլ ի մտէ ուղեւորութեան. (Խոր. ՟Գ. 16. (հին տպ. շահաստանութեան)։)


Շահեկանութիւն, ութեան

s.

fruit, profit, advantage, gain, lucre;
fertility, fecundity;
enjoyment, pleasure, ease.

NBHL (1)

Զըստ կաթինն եւ մեղու շայեկանութիւն (բերէ երկիրն)։ Հեշտալի շահեկանութիւն (ի դարմանոյ արջառոց)։ Խրախանալ հեշտալի շայեկանութեամբ (յամենայն տնկոց)։ Շայեկանութեան եղեն հասեալք (գնացք գետոց). (Պիտ.։)


Շաղաշար

adj. s. gr.

entwined, conjoined, united;
syllable.

NBHL (2)

Յաղագս հասարակաց շաղաշարաց. հասարակ վանգ լինի ըստ յեղանակս երիս. (Թր. քեր.։) Ուր մեկնիչք մեր յայլեւայլ միտս բերին. որպէս յասելն,

Յետ ուսուցանելոյ զվանգ եւ զփաղառութիւն՝ ցուցանէ եւ յաղագս հասարակ շաղաշարաց, որ ասի զուգաշարաց, այսինքն ի շարեցելոցն ի հասարակաց խօսս զրուցատրութեան եւ բանից պատմութեան. (եւ այլն. Երզն. քեր.։)


Շաղաշարումն, ման

s.

conjunction, connection;
interweaving, intertwining, wreathing;
copulation.

NBHL (1)

Խորութիւն անհաս խորհրդոյ հարսին եւ փեսային, որ յերդս երդոցն շաղաշարումն շաղկապութեան. (Անան. եկեղ։)


Շաղաշտութիւն, ութեան

s.

scoundrelism, meanness, bare-facedness, impudence, debauchery, licentiousness, libertinage.


Շաղեմ, եցի

va.

to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.

NBHL (1)

Ի հասարակաց վարս. (Բրս. հց.։)


Շաղկապ, աց

s. gr.

junction, bond, union;
conjunction.

NBHL (1)

Հոգին սուրբ շաղկապ Հօր եւ որդւոյ. զի Հօր եւ որդւոյ զուգապես երկրի՝ կոչի շաղկապ դրացի հաստատութեան երկնի. (Արչ։ Շաղկապ հաւաքմանդ։ Սեռն սիրոյ շաղկապ միաւորութեան Նար. ՟Զ՟Գ. եւ Նար. երգ.։)


Շաղկապեմ, եցի

va.

to join together, to conjoin, to unite.

NBHL (1)

հասարակայն (փոյթ) շաղկապէ, եւ յատուկն օձտէ զքաղաքն, (Պղատ.օրին. ՟Բ։)


Շաղփաղփութիւն, ութեան

s.

cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.

NBHL (1)

Ոչ եւս ներեմ քեզ վասն շաղփաղփութեանդ։ Ծերութեան հասակդ քո ի շաղփաղփութիւն է զառածեալ Ճ. (՟Ա. եւ ՟Գ։)


Ողորմածութիւն, ութեան

s.

mercy, charity, clemency, pity, compassion;
charity, alms, almsgiving, goodness;
գործք ողորմածութեան, good deed.

NBHL (1)

Մեծն ներսէս կանոնական սահմանադրութեամբ հաստատեաց զողորմածութիւն, խլելով եւ զանգթութեանն արմատ. (Խոր. ՟Գ. 20։)


Ողջ, ոց, աց

adj. adv.

alive, living;
sound, safe;
complete, entire, integral;
wholesome;
uninterrupted;
— —, alive, all alive, altogether, cf. Կենդանւոյն;
— բովանդակ, wholly, entirely;
— եկիր, welcome ! you are welcome;
— լեր or եր, keep yourself hearty;
God speed you, good bye !
— լեր վարդապետ, hail Master !
— լեր թագուհի, Salve Regina! hail Mary!
— երթ, go in peace, adieu, farewell;
— մնասցեն, let them go to the devil;
— մնա, adieu, take care of yourself, my kind wishes.

NBHL (2)

Սեղան յողջոց քարանց։ Զբեկեալն ոչ բժշկեսցէ, եւ զողջն ոչ դարմանեսցէ։ Ո՞ղջ են կնիքդ դանիէլ. եւ նա ասէ. ո՛ղջ են ա՛րքայ։ Զամենեսին զնոսա ողջս բովանդակս արձակեցից։ Որ զայս ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուս հասուցանել մարթասցեն. եւ այլն։

Ծնաւ կոյսն զանդրանիկն, եւ ողջ հաստատուն կաց մնաց կուսութին իւր. (Եփր. համաբ.։)


Ողջախոհանամ, ացայ

vn.

to be in one's right senses;
to be chaste, to observe chastity.

NBHL (3)

Մինչեւ յե՞րբ ոչ ողջախոհանամք յամրագոյն եւ սթափիմք։ Յետոյ ողջախոհասցին, եթէ կամեսցին։ Գոյր հնար մեզ այլոցն պատուհասիւք ողջախոհանալ։ Ոչ պատուհաս ընդունել է չար, այլ չողջախոհանալն հարուածովն չարագոյն է. (Ածաբ.։)

Ողջախոհանալ ի սրբութիւնս։ Ողջախոհասցին յարդարութիւն. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ։)

Առաւելագոյն յիւրեանցն ողջախոհասցին առաքինութեան կալ հաստատուն. (Պիտ.։)


Ողջանդամ

adj. adv.

perfect in body, sound in wind and limb;
safe and sound;
entirely, wholly.

NBHL (1)

Ինքեանք դարձեալք ողջանդամք հասանէին։ Գնացին ղջանդամք։ Եւ զձեզ պատուով ողջանդամ ի տունս ձեր արձակել. (Փարպ.։)


Ողջմտութիւն, ութեան

s.

rightmindedness, good judgment, reasoning;
rectitude, justice, sincerity, loyalty, probity;
ողջմտութեամբ, soundly, sensibly.

NBHL (1)

Զի կամօքն աստուծոյ ձեր ողջմտութիւնդ ի ձեզ հաստատեալ կայ. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ոճ, ոյ, ով

s. bot. adv.

style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.

NBHL (2)

καλάμη, στάχις, ἁμητός calamus, spica, culmus, seges, messis եւ այլն. Աճեցուն եղէգն ցորենոյ եւ այլոց արմտեաց. ծղօտ. ցօղուն, եւ հասկ հնձելի. որ ասի եւ Հունձ.

Ըստ ոճոյն աբիայ եւ զաքարիայ ի նա հասեալ։ Յայտնի է իմաստնոց ոճոյ մարգարէիս. (Տօնակ.։)


Ոռոգանամ, ացայ

vn.

cf. Առոյգանամ.

NBHL (1)

Սարմանեաց զօտարսիրութիւն այրին, եւ վաղվաղակի զհասկ բարեպաշտութեանն զոռոգացեալն հնձեաց. (անդ։)


Ոսին

adj.

lean, emaciated, etiolated, lank, puny, dry, parched.

NBHL (1)

Եօթն հասկք ոսինք. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 6. 7. 27։ (ի մի ձ. գրի եւ Սինք։))


Ոսկեսէր

adj.

fond of gold , loving riches, avaricious.

NBHL (1)

Զոսկէսէրն՝ որ բազում դահեկանս ունիցի, մի դահեկան թէ կորնչիցի՝ կարէ տրտմեցուցանել վասն առ հասարակն զամենայն սիրելոյ. (Ոսկ. ես.։)


Ոսկեփունջ

adj. s.

like a gold tassel;
golden or yellow bouquet;
հասկք, — հունձք, golden ears;
golden harvest.


Ոսպնեայ

adj.

lentile, of lentiles, made or prepared with lentiles;
cf. Թան;
cf. Շիկաթան;
—ք, lentiles;
pulse.

NBHL (1)

Եւ որ եւս տկարագոյնք իցեն, բանջարիկ եւս խառնեն, եւ գեղահունդս, եւ ոսպնեայս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ.) (յն. օ՛սբռիօն, կամ օ՛սբռօն, որ է հասարակ անուն ընդոց, որպէս ոլոռն։)


Ոստանամ, ացայ

vn.

to branch out, to ramify, to shoot out;
to become invigorated, ramified.

NBHL (1)

Ի վերայ հաս պօղոս, թէ ոստացաւ խաբէութիւնն ի ձեռն այնոցիկ. (Եփր. ՟բ. թես.։)


Ոստանիմ, տեայ

vn.

to burst forth, to fly or escape from, to go out of;
ոստեան սանձք ի ձեռացն, the reins escaped from his hands.

NBHL (1)

Ոստեալք՝ մինչեւ յատակն հասանէին։ Ոստեալ տապարն ումեք դիպեալ սպանցէ. (Մխ. առակ. եւ Մխ. դտ.։)


Ոստումն, ման

s.

leap, jump, skip, bound, gambol.

NBHL (1)

Սելաս է հրոյ յոլովի վառումն յօդս. եւ ի սելայիցն ոմանք ոստուցեալ լինին, եւ ոմանք հաստատունք. արդ ոստումն է հրոյ լինելութիւն ի մերձատրութենէ տարերցն փութով անցեալ ընդ օդով. (Արիստ. աշխ.։)


Ով

int.

o ! oh ! ho ! ah ! ha ! alas !
ով աստուած իմ, o my God !
ով աղետիցս, what a pity !
cf. Աղէտ;
ով սքանչելեացս, what a wonder ! wonderful !
ով, զիարդ վեհ է ազգասիրութիւն, ah ! what a noble sentiment is patriotism !
ով ժամանակ ով բարք, o tempora ! o mores ! oh times ! oh manners ! to what a depth of corruption have our manners come ! in what an age we live !
ով ո, փախերուք յերկրէ հիւսիսոյ, ho, ho, flee from the land of the north !
.

NBHL (1)

Ո՛վ զայս արասցէ, քերովբէի նմանի։ Ով պատառէ զնա, մահու պատուհաս ընդունի։ Զով չար ասեն, եւ ինքն բարի է, չվնասի անտի. (Յճխ. խ։ Եղիշ. ՟Բ։ Բրսղ. մրկ.։)


Ովսաննայ, ից

s.

hosanna;
երգել —իւք, to sing hosannas.

NBHL (1)

ὡσαννά hosanna. Ձայն օրհնառաք առ եբրայեցիս՝ վասն եկելոյ հասելոյ փրկութեան եւ փրկչի. իբր Կեցո՛ տէր, եւ այլն. արմատն է՝ Ովսէ, Յեսու, Յիսուս.


Ոտն, տին, տամբ, ոտք, ոտից

s.

foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.

NBHL (1)

Եթէ արքունի հրովարտակք ուստեք յանկարծակի հասանիցեն, յոտն ի մատն յառնեն, յակճիռս կայցեն լսել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)


Ոտնառ

adj.

slippery, sliding.

NBHL (1)

Լպրծուտ եւ ոտնառ են այսոքիկ, եւ քան զամենայն ինչ անհաստատագոյնք. (Փիլ. իմաստն.։)


Ոտնափոխութիւն, ութեան

s.

motion of the feet, footing, walking.

NBHL (1)

Օրինակ իմն՝ ոտնափոխութեամբ գնացեալ, մինչ զի ի ծայրագոյնն ժամանեալ հասաւ չարիս. (Պիտ.։)


Որ, ոյ, ով

pron.

who, which, what, that;
որ միանգամ, որ ոք, who, whoever, whosoever;
որք միանգամ, all they who;
որ ինչ, what;
which;
all that;
whatever;
այրն որ գայ, the man who is coming;
զոր դու գտեր, what you have found;
եւ որ չար եւս է, որ չար քան զամենայն է, and what is worst of all;
այրն զոր եմ սիրեմ, the man whom I love;
չգիտէ զոր գործէն, he does not know what he is doing;
յորմէ, whence, therefore;
որ եւ իցէ, whoever, whosoever;
any thing whatever, aught;
որ զինչ եւ իցէ, whatever or whatsoever it may be;
be that as it may;
ընտրեա զոր եւ կամիս, choose which you please;
որոյ աղագաւ, for this reason;
որ բարիս գործէ, գտցէ զբարիս, who acts well will be rewarded;
որ խնդրէ՝ առնու, he who asks will receive;
ժողովեցին որ շատ եւ որ սակաւ, some have gathered much, some little;
հանապազօր մեղանչեմք՝ որ խորհհրդով, որ բանիւ, we continually sin either in thought or word.

NBHL (2)

Ի մէջ ջրոյն՝ որ ի ներքոյ հաստատութեան, եւ ի մէջ ջրոյն՝ որ ի վերոյ հաստատութեանն։ Փայտ պտղաբեր՝ առնել պտուղ, որոյ սերմն իւր ի նմին։ Լցէ՛ք զջուրսդ, որ ի ծովս։ Ամենայն սողնոց որ սողին։ Եւ որ ուտէն զիս, եւ նա կեցցէ վասն իմ (իբր՝ որ ոք, որ միանգամ)։ Որում խնդրէ ի քէն՝ տո՛ւր (այսինքն այնմ, որ)։ Քաղցր է տէր՝ որոց սպասեն նմա։ Պատասխանի տարցուք որոց առաքեցինն զմեզ (այսինքն այնոցիկ), եւ այլն։

Աղաչէին, որ զայս ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուս հասուցանել մարթասցեն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Որ

conj.

that;
որ զի, that, in order that, so that;
since, as;
կարծեմ որ գայ, I believe that he will come;
որ թէպէտեւ նոքա վեհք են, although they are superior.

NBHL (2)

Ի մէջ ջրոյն՝ որ ի ներքոյ հաստատութեան, եւ ի մէջ ջրոյն՝ որ ի վերոյ հաստատութեանն։ Փայտ պտղաբեր՝ առնել պտուղ, որոյ սերմն իւր ի նմին։ Լցէ՛ք զջուրսդ, որ ի ծովս։ Ամենայն սողնոց որ սողին։ Եւ որ ուտէն զիս, եւ նա կեցցէ վասն իմ (իբր՝ որ ոք, որ միանգամ)։ Որում խնդրէ ի քէն՝ տո՛ւր (այսինքն այնմ, որ)։ Քաղցր է տէր՝ որոց սպասեն նմա։ Պատասխանի տարցուք որոց առաքեցինն զմեզ (այսինքն այնոցիկ), եւ այլն։

Աղաչէին, որ զայս ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուս հասուցանել մարթասցեն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Որակ, աց

s.

quality;
colour;
manner, form.

NBHL (1)

Ոչ պարզութիւն, եւ ոչ այլ ինչ որակ հասանելի։ Մարմնոյ ետ զանազան որակս պտղոց, եւ երանգս կերակրոց. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. համբ.։)


Որայ, ոյ, ոց

s.

sheaf, bundle;
—ս կապել, to lay corn in sheaves, to bind up into sheaves, to tie in bundles.

NBHL (1)

Որայ կապէաք ի դաշտի՛ միում. եւ կանգնեցաւ որայն իմ, եկաց ուղղորդ. եւ դարձան որայքն ձեր, եւ պագին երկիր իմում որայոյն։ Ժողովեցից հասկ ի մէջ որայոց։ Այլ եւ ի մէջ որայոցն քաղիցէ. (Ծն.։ Հռութ. եւ այլն։)


Որգունակ

adv.

as, like, how.

NBHL (1)

Անուն՝ հասարակաբար, ո՛րգունակ, մարդ. եւ յատկապէս, ո՛րգոն, պօղոս. (Թր. քեր.։)


Մտադրութիւն, ութեան

s.

attention, application, care, heed, heedfulness.

NBHL (1)

Մտադրութիւն (գրեալն՝ մտադիւրութիւն) օրինաց՝ հաստատութիւն՝ անեղծութեան։ Առեալ դրօշեաց մտադրութեամբ գործոյն իւրոյ. (Իմ. ՟Զ. 19։ ՟Ժ՟Գ. 13։)


Մտախոհ

cf. Մտախորհ.

NBHL (2)

Մեծաւ ծփանօք մտախոհ հասի առ քեզ՝ վասն արանցն անմտութեան. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 8։)

Մտախորհ կայի վասն յանկարծահաս դիպելոյ անքնին սքանչելեացն. (Ագաթ.։)


Մտածութիւն, ութեան

s.

thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.

NBHL (2)

Մարդկային մտածութիւն կամ մտածութիւնք։ Ըստ իմում մտածութեան։ Որքան ինչ ի մերս եկն մտածութիւն։ Բազմաժամանակեայ մտածութիւն իւր։ Մեք որպէս անհաս եղեալ մտածութեամբ՝ լռեմք։ Սիրօղք վերնում վիճակին՝ առանց յետնոցն մտածութեան։ Ի մտածութիւն գամք արարչին. (Դիոն.։ Յհ. կթ.։ Փիլ.։ Իգն.։ Փարպ.։ Խոր.։ Նար.։ Սահմ.։)

Բանքս սակաւ են, եւ մտածութիւն անհաս ունի։ Խոսր. (պտրգ.։)


Մտահաճ

adj.

presumptuous;
to one's mind or liking, pleasing.

NBHL (1)

(Իսկ առ Կիրակոսի. վրիպակաւ գրի, Մտահաս եղեալ։)


Մտանեմ, մտի, մուտ

vn.

to enter, to go or come in, to introduce, insinuate or intrude oneself;
to penetrate into, to slip in;
— առ ոք, առաջին ուրուք, to present oneself, to call on, to visit;
— աղօթից առաջի ուրուք, to be heard, hearkened to;
— առ ումեմն, to be a guest, to receive hospitality, to be lodged;
— առ կին, to know a woman;
— ի վերայ օտարի ամուսնոյ, to commit adultery;
— ի or ընդ գիրկս, ընդ աղեղն, to bend a bow;
ի դատաստան, ի դատ —, to sue, to bring an action against, to summon before a magistrate or court of justice;
ընդ դատաւորաւ —, to act the judge;
ընդ երկիր —, to plunge into an abyss, to be engulfed, swallowed up;
ընդ գետին —, to be overwhelmed with shame, to hide one's confusion under the earth;
— ի ծառայութիւն, to enter a person's service, to serve;
— յորդեգրութիւն, to be adopted;
երաշխաւոր —, to guarantee, to become security;
— ի պայքար, to dispute, to contest;
ի փորձ —, to prove, to try, to make an experiment;
— ընդ մերով մարդկութեամբս, to be clothed with our humanity;
ի քուն —, to be overcome with sleep, to sleep, to lay to sleep;
— արեգական, to go down, to set;
ընդ քիրտն —, to sweat, to work hard, to give oneself much trouble;
— ի նաւ, to embark, to go on board a vessel;
— ընդ անձին, to be at enmity with oneself;
— ընդ լծով or — ընդ ձեռամբ ուրուք, to submit, to become subject to;
— դիւի ի մարդ, to possess;
— ի ճաշ, to sit or be at table.

NBHL (1)

ՄՏԱՆԵՄ տե՛ս եւ ՄՏԵՄ, մտայ. εἱσέρχομαι , εἵσειμι, εἱσπορέομαι, ἑμβαίνω, εἱσάγομαι intro, introeo, ingredior, introducor, inducor διαδύνω penetro եւ այլն. Մուտ առնել. ի մէջ կամ ի ներքս գալ հասանել. միջամուխ լինել. մխիլ. մտնել, մտնալ


Մտղեմ, եցի

va.

to push strongly, to shake, to move.

NBHL (1)

Ի դժնդակաց մտղեալ, եւ խաբեալ զանհաստատ ոգիսն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մրգաքաղեմ, եցի

va.

to gather fruits.

NBHL (1)

Զխակ թուզսն անուանեալ մրգաքաղել կամիցի։ Զանհաս միրքն մրգաքաղիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Մրրիկ, մրրկաց

s.

tempest, storm, foul weather;
— ծովու, squall, gust of wind, high wind;
— հողմոյ, blast, hurricane, whirlwind, tornado;
— ծխոյ, dense smoke, cloud of smoke;
— բոցոյ, volume of flames.

NBHL (1)

Եւ են ի միասին ամենայն հոտք՝ ծուխ, եւ կամ մրրիկ. եւ ի սոցանէ՝ այն, որ յօդոյ ի ջուր հասանի, մրրիկ է. եւ այն՝ որ ի ջրոյ յօդ, ծուխ. (Պղատ. տիմ.։)


Մրցարան, աց

s.

lists, arena;
agonism.

NBHL (1)

Պա՛րտ էր իմանալ քեզ ո՛վ դատաւոր զհաստատութիւն հաւատոյն մեր յառաջին մրցարանէ անտի. (Ճ. ՟Բ.։)


Մօտալուտ

adj.

imminent, impending, near, at hand, threatening;
— վտանգ, imminent danger;
— լինել, to be imminent, to threaten.

NBHL (2)

παρὰ πόδος ἑν ἐτοίμῳ imminens, imminenter. Մօտ ընդ մօտ. մօտ առ մէտ. առ դուրս հասեալ. դիւրապատրաստ. կարի մօտաւոր. անյապաղ.

Անցուցանել զօրհասն, որ անդէն մօտալուտ (կամ մօտաշուտ) զոտիւք զձեռօք պատեալ է. յն. առ ոտս ի պատրաստի. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 4։)


Մօտաւոր, աց

adj.

near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.