easel, wooden horse.
Որպէս եւ որ փայտոտամբքն զանհաստատ բարձրութիւնն ամբառնայ յանկանելն. (Արշ. վերջաբ։)
to pet, to take great care of, to nurse tenderly, to fondle, to caress, to make much of;
to fawn upon, to cajole, to flatter.
Վանքն բազմապատիկ օգտի է առիթ, եւ սիւն հաստատութեան ճշմարտութեան ուխտի մանկանց. զի փայփայէ, եւ թեւակոխէ ի հրահանգս հոգեւորս. (Կանոն.։)
weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.
Անհաս է ի մերմէ տկար եւ փանաքի գիտութենէս։ Փանաքիքն ըստ ուժոյ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)
Փոքր եմք հասակաւ, սակայն բեղմնաւոր. փանաքիք, յոյժ գովելիք։ Թէեւ փանաքի, սակայն բազմաժամանակեայ, եւ այլն. (Մխ. առակ.։)
anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.
Եթէ մոգ իցէ, եւ չարի արարած զգազանսն վասն գազանութեանն ասիցէ, ի հասարակաց մտաց փաշաման կրեալ ըմբերանեսցի. (Եզնիկ.։)
cf. Մեղեդի;
thin skin, pellicle, cuticle, film, husk;
secundine.
laud, praise, glory, honour.
Պատճառ փառաբանութեան իսկութենա հաստչին զհաստուածոցս առնուն գոյութիւն։ Փառաբանութիւն առաքեմք քեզ հա՛յր երկնաւոր։ Ի փառաբանութիւն եւ ի պատիւ ամենասուրբ երրորդութեան. (Նար.։ Շար.։ Ժմ.։)
glorious ornament, glory, honour.
Նախապարգեւիցն փառազարդութեանց դարձեալ հասանել. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
reason, ground, argument, proof.
Է սա ընծայ՝ սուղ իմն եւ փաստ, նորամարզիցն՝ որ ի ջահաստ. (Կրպտ. ոտ.։)
airy, aerial.
Յօդեղէնն կամար՞ որ է հաստատութիւն. (Վրդն. պտմ.։)
aid, succour, assistance, support, protection.
Օճան. օգն. օգնականութիւն. ձեռնատուութիւն. նհաստ. սատարութիւն. գրի եւ ՕԺԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ, եւ ՈՒԺԸՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ.
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
assistance, favour, protection, goodness, grace;
առնուլ —, to gain one's cause.
Եղբայր ոչ փրկէ. մի միայն օճան վերակացութեան յիւրոց գործոցն իցէ։ Նաւե սպանութիւնն՝ ի դէպ ժամանակի առեալ օճան՝ պա տուեաց քահանայութեամբ զփենեհէս։ Զպատկերաց (թագաւորացն) ոտից յորժամ բուռն հարկանիցեն յանցաւորք. հասանեն օճանի. (Ոսկ. յհ. Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Այսպէս բազում աշխատասիրութեամբ վարեալ վասն աշխարհին բարեաց օճան ինչ գտանելոյ։ Օճան բարւոյ յայնմ հետէ ոչ եւս ումեք հասցէ գտանել. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Գ. 2։)
strangely;
like a stranger.
Սրտմտութիւն նորա օտարաբար դատեսցի, եւ դառնութիւն նորա օտարաբար հասցէ. (Ես. ՟Ի՟Ը. 21։)
bundle of corn, sheaf, shock, stack.
στάχυς spica, spicula καλάμη stipula δράγμα manipulus. որայ պատրաստեալ ի կասուլ. շեղջ հասկաց. հասկք. ոճ ցորենոյ. ցօղուն.
dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.
ՕՐԸՆԹՐԻՔ. որպէս Օրապարէնք. հաս աւուրն. թոշակ. օրական կէլիրը.
legally, lawfully, conformably.
Համբերեա՛ յիս՝ որ բոլորովին առ հասարակ սփռեցաւ օրինաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)
law-giving, law-making, legislation;
legislature;
law, decree, ordinance;
constitution;
institution.
Օրէնս արդարութեանն՝ օրինաց։ Ընդ հօր օրինադրութիւնն է, նորա եւ հրաման պատուհասիցն։ Յօրինադրութենէն աստուծոյ։ Նորա բերանոյն օրինադրութեանն զգուշացիր։ Յետին այս օրինադրութիւնք եկամուտք, եւ ո՛չ ի հարցն առ մեզ ժամանեալ. (Յճխ. ՟Ի։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.
Օրինաւոր ամուսնութիւն, կամ չափ հասակի. կամ այր կնոջ։ Օրինաւոր երկրպագութիւն կամ սրբաբանութիւնք. (Ածազգ.։ Յճխ.։ Մխ. դտ.։ Փիլ.։ Պտրգ.։ Ճ. ՟Բ.։)
հաստատեալ կայցէք յառաջնորդութիւնն, ո՛չ յօրինաւոր, այլ ի հոգեղէնն։ ի իէք ոչ երկրաւոր պտղովն, կամ օրինաւոր այլպտղով արդարութեամբ. (Եփր. եփես. եւ Եփր. փիլիպ.։)
to legalize, to legitimate.
Զհասարակացն քրիստիանոսաց օրինաւորեալ մեր. (Սարկ. հանգ.։)
maidenhood, virginity.
Հաստատուն է առ իս պսակն օրիորդութեան իմոյ։ Որք ի հասակ օրիորդութեան կանայք. եր. ի ծն քրիստոսի. կամ Ճ. ՟Գ.։ (Լմբ. սղ.։)
singing hymns, lauding, praising God.
εὑγενής, generosus, nobilis Ազատ բարոյիւք կամ բարուք. բարեբարոյ. բարեսէր. ազնուատոհմ. բանիբուն. բնութիւնը աղէկ, խօսք հասկըցօղ.
Զարթուցանէր՝ յորս միայն ազդեցումն մեծարգի բանին սորա հասանէր։ Թէպէտ պարզամտաբար լսողացն թուեսցի զչարելի իմն ազդեցումն։ Վրիպակ ազդեցմամբ զկենացն բան լուտացաւ լեզուս. (Պիտ.։)
Ծանօթութիւն. տեղեկութիւն. հասկացողութիւն.
Ի մարմնանալն զամենայն հիւանդութիւնս եւ ախտաժետութիւնս ելոյծ։ Իբրեւ ախտաժետութիւնք իմն հասարակաց։ Ցաւս անբժշկելիս, եւ պէսպէս ախտաժետութիւնս։ Խորշակասուն պտղովք մատուցանեն ախտաժետութիւն ճաշակողացն ... Բերեն ախտաժետութիւնս։ Զախտաժետութիւնս հոգւոյ եւ մարմնոյ։ Կշռով բաժանէ իւրաքանչիւրումն զօգտակարն, զառողջութիւն եւ զախտաժետութիւն. (Աստուած ազգ. ՟Ժ՟Գ։ Ածաբ. աղքատ.։ Մանդ. ՟Ի՟Ա։ Պիտ.։ Շ. թղթ.։)
ԱԿՆ ԴՆԵԼ. Աչս արձակել եւ հաստատել ի վերայ իրիք՝ ագահութեամբ, ցանկութեամբ. աչք տնկել. կէօզ տիքմեք.
Ի վերայ առասականացն միանունութիւն. ակն աչից, եւ աղբեր, եւ ակն քարի պատուականի. (որք առ հասարակ ի դէպ գան եւ ականն արեւու.) (Երզն. քեր.։)
ԱՂՋԿԱՄԱՐԴ կամ ԱՂՃԿԱՄԱՐԴ. Մանկամարդ. կին մանկահասակ կամ ծաղկահասակ. կէնճ գարը.
Ի ժամանակ գարնայնի հասեալք՝ առատաբուղխք, ամարասունք. (Ագաթ.։)
Զկնոջն զամենագործ խարդախութիւն յանդիմանեցից։ Ամենագործ խարդախութեամբ եւ աւելորդ իմն իմաստութեամբ վարել։ Անիրաւութեամբք, ամենագործ խարդախութեամբք։ Խարդախութիւնն եւ ամենագործութիւնն (կամ ամենագործ չարութիւն) ժամանեալ հասանէ յամպարշտութիւն. (Փիլ.։)
encouraging.
Առ նա թերեւս ունիցիմք զգիւրահասոյցն քաջալերիչ՝ զերանելին զուկաս. (Ագաթ.։)
judicious, wise, prudent.
Մի՛ ոք զիւր դատաստանն քան զաստուածայինն յարդունք համարեալ, անշուշտ եւ անսուա զնա եւ քաջախոհագոյն եւ հաստատուն գոլ ասասցուք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
abounding in grass or fodder.
Քաջախոտ եւ քաջահասկ երկիրն։ Երկիրս թանձրահող, քաջաջուր քաջախոտ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
well timbered, abounding in woods.
Քաջածառ եւ պտղովքլի երկիր։ Քաջածառ՝ քաջապտուղ։ Քաջախոտ՝ քաջահասկ՝ քաջածառ է. (Փիլ.։)
a prosperous or happy old age.
very faithful;
most confiding.
εὕπιστος fidelis. Զօրաւոր հաւատով. հաստատուն ի հաւատս. մեծահաւատ. հաւատարիմ, եւ Վստահ.
great faith.
wellhorsed, mounted on a good horse;
skilful in horsemanship.
Երագեալ սաստկապէս՝ զհետ ունելով քաջաձիոցն, ի դժուարս քարանց եւ ի վիմուտ տեղիս։ Բազումք զհետ էին վատաձիոցն պարսից, եւ քաջաձիքն յառաջեալ հասանէին ի տեղի պատերազմին. (Խոր. ՟Գ. 9։ Փարպ.։)
hold in well, dexterous, clever;
well-bent.
Քաջ ձգեալ, պնգապէս լարեալ. հաստաձիգ.
endowed with strength, vigorous, strong, robust.
Զբազումս տեսանեմք ի չարագործաց պնդակազմ եւ քաջամարմին։ Լերինք զանասուն պաճարս բազմացուցանեն՝ մեծահասակս, քաջամարմինս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ Խոր. ՟Գ. 5։)
full of hope, well secured, in good hopes, full of faith or reliance.
Որք յուսահատութեամբն հողմոյ բերին, քաջայոյս նովին հաստատել. (Սկեւռ. լմբ.։)
great hope or assurance.
εὑελπιστία, τὸ εὕελπι bona spes. Քաջայոյսն լինել. յոյս բարի եւ հաստատուն.
very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.
εὕτονος validus, tenax, firmus εὑθαλής bene instructus. Կարի պինդ. հաստապինդ. պնդակազմ. արի. արիական. տոկուն. կարկամ. ամուր, դիմացկուն, հաստուն, պիրկ.
Քաջապինդք ի հաստատութեան ըստ կարծրութեան ձուլման արծաթոյ. (Նար. առաք.։)
solidity, firmness;
vigour, sustained effort, unflagging force.
εὑτονία firmitas, vis in extendendo, sive nitendo. Պնդակազմութիւն. տոկունութիւն. հաստատութիւն. զօրանալն. սրտապնդութիւն.
producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.
Վայրն քաջահասկ եւ քաջապտուղ։ Ի քաջապտուղ հովտի. (Փիլ. լին.։ Նիւս. թէոդոր.։)
very healthy, of good constitution, sound of body, in perfect health;
— լինել, to be well, to enjoy health.
high birth, nobility.
Ըստ անհասանելւոյ աստուածութեանն զքաջատոհմութիւնն ո՞բաւեսցէ պատմել ... Երկրաւորս այս քաջատոհմութիւն յայսցանէ ծանուցանի, ի փարթամութենէ, յիշխանութենէ, եւ այլն։ Աղաւաղեալ առաքինութեանցն քաջատոհմութիւն ... ի քաջատոհմութենէ զարմի, ի թագազարդ գահից. (Սկեւռ. եսայ. եւ Սկեւռ. ի լմբ.։)
nimble, lightfooted, swift, quick;
courier, express.
Քաջընթաց երիվարօք աճապարէր հասանել. (Կաղանկտ.։)
valour, courage, bravery, manhood, gallantry;
stoutness, vigour, force;
exploit, achievement, heroic acts;
virtue, nobility, integrity;
քաջութեամբ, bravely, manfully, stoutly, courageously, valiantly, valorously;
ստոյգ —, true courage;
— ցուցանել, to display courage;
— առնուլ, to take heart, to cheer up.
Տարաւ եւ զգազաւոն՝ կասկածեալ յառնն քաջութենէ։ Յերիտասարդական քաջութիւն հասեալսն.