Definitions containing the research մած : 599 results

Խրեմ, եցի

va.

to thrust in, to plunge;
to stick in the mire, to be mire;
to run aground, to strand.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՐԵՄ ԽՐԻՄ. ἑρείδω figo, trudo ἑμπαγεῖναι affigi. Մխել եւ մխիլ ի խորս աւազոյ, տղմոյ, հողոյ, եւ այլն. հարստել, տիլ. մածանիլ. պինդ կռուիլ, յարիլ.


Զիջութիւն, ութեան

s.

calmness, tranquillity;
subsiding;
condescension, connivance, deference;
indulgence.

· Calfa

NBHL (1)

Անասնաբար սահեցմամբ՝ ըստ հողոյն զիջման՝ ընդ երկիր մածաք. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)


Զիջումն, ման

s.

cf. Զիջութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անասնաբար սահեցմամբ՝ ըստ հողոյն զիջման՝ ընդ երկիր մածաք. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)


Ցիր, ցրիւ

s. adj.

dispersion;
vast open space;
— or — եւ ցան, dispersed, scattered about, spread;
cf. Ցան;
ցիր ընդ ցիր լինել, to be dispersed, scattered about, spread over;
— եւ ցան մտօք absent-minded, distracted.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն մածեալ. (զի) զցիրն եւ զլոյծն եւ զջրին ժողովէ եւ հաստատէ։ Ցիր եւ վայրավատին կայ ամենայն խառն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Ցուցական, ի, աց

adj. gr.

demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցական մատն ձախոյ ձեռինն. եւ ի բութանէ ահեկին մինչեւ ի ցուցականն աջոյ ձեռինն։ Ընկալցի մածուցեալ ձեռօք միջոցաւ բութիւնն եւ ցուցականացն. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ցօղուն, ղնոյ, ղուան

s. adj.

stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնկակապ կազմածոյ ցօղնոյն կատարի հասկն նորա. (Վեցօր. ՟Ե։)


Փակուցանեմ, ուցի

va.

to attach, to stick, to cement.

· Calfa


Փակչուտ

adj.

sticky, tenacious.

· Calfa

NBHL (1)

(առաւել ռմկ. ) Որ դիւրաւ մածանի, կամ շաղախէ.


Փանաքի, քւոյ, քեաց

adj.

weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Չնչին, այսինքն փանաքի եւ նուաստ։ Մարմնոյս կազմածի փանաքւոյ. (Շ. բարձր.։ Փիլ. լին. ՟Ա. 32։)


Փառազարդեմ, եցի

va.

to cover with glory, to load with honours, to render glorious.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնութիւն հողանիւթ ստուերամածակերպեա՝ լուսափայլ պըճնիւք փառազարդեալ. (Շ. տաղ.։)


Փարատեմ, եցի

va. vn.

to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.

· Calfa

NBHL (1)

Փարատեաց պարզեցաւ խաւարն՝ որ մածեալ ունէր զերեսս երկրի. (Վեցօր. ՟Բ։)


Փուտ, փտոյ

adj. s.

rotten, putrid, spoiled;
rottenness, corruption, putrefaction;
— ատամանց, caries, cariosity;
cf. Ատամն.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմածնունդ բազմութիւն ամպարշտաց անպիտան լիցի, եւ ի փուտ շառաւեղաց մի՛ տայցէ արմատս ի խոր. (Իմ. ՟Դ. 3։)


Փրթուցանեմ, ուցի

va.

to detach, to separate, to take away;
— զմածուցեալն, to unglue, to unsolder;
— զնետն, to let fly an arrow;
— զբեւեռեալն, to unnail, to unhook;
— զշղթայն, to unchain, to unfetter, to unshackle.

· Calfa


Քաղցրերգութիւն, ութեան

s.

sweetsong, melody. hallelujah.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբազանն քաղցրերգութիւն աստուածընկալ մածգարէիցն փչման (ալէլուիա) ... օրհնեցէ՛ք զՏէր. (Դիոն. եկեղ.։)


Քանդակ, աց

s.

carving, sculpture, chiselling, chasing;
notch;
cameo;
բարձր —ակ, relief, relievo, embossment.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՎրեցին ի նմա գիր դրոշմեալ քանդակաւ՝ սրբութիւն տեառն։ Քանդակս ի նոցանէ մածուցեալս քերոբս եւ արմաւենիս։ Եւ եդ զկողիւք վանդակին գործ քանդակի նաւաց նմանութեան.եւ այլն։


Քաջաբեր, ից

adj.

producing much, very fertile, fruitful.

· Calfa

NBHL (1)

εὕφορος fertilis, ferax, fecundus. եւ բայիւ εὑφορέω uberes fructus profero. Բարեբեր. բերրի. արգաւանդ. պազաբեր. եւ Բազմածին. յուռթի.


Վերերգեմ

va.

to sing loudly, to fill the air with song, to warble, to trill;
to extol, to praise highly, to laud, to magnify.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրեալ ողորմած՝ վերերգեալ՝ ճշմարիտ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Վերնակողմն, մանց

s.

upper side or part.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ վերնակողմն տախտակամած նաւին բեւեռէին. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 8։)


Վեցեակ

cf. Վեցերեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրոշմածի (հայերէն տառից) երից տասնեկաց, եւ միոյ վեցեկի. (Քեր. քերթ.։)


Վեցհազարակ

cf. Վեցհազարեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Պահէ զուխտ եւ զողորմածութիւն զկնի վեցհազարակին՝ ըստ մարգարէին. (Լծ. կոչ.։)


Վեցհազարեակ

adj. s.

of six thousand years;
six thousand years.

· Calfa

NBHL (1)

Պահէ զուխտ եւ զողորմածութիւն զկնի վեցհազարակին՝ ըստ մարգարէին. (Լծ. կոչ.։)


Փեննայ, ի

s. bot. blue-cyanus, corn-flower;
cf. Հողմածաղիկ.

· Calfa


Փոկակապ

adj.

bound with thongs.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմոցն փոկակապ մածմամբք պնդեալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Տապանաձեւ

adj.

coffer-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ արծաթապատ կազմածին, որ տապանաձեւ յօրինեալ կայր. (Ճ. ՟Ա.։)


Տասնամսեայ, էի, ից

adj.

of six months.

· Calfa

NBHL (2)

Տասնամեայ ժամանակաւ (լուսնի) մածեալ. (Իմ. ՟Է. 2։)

Ըստ առակողին տասնամսեայ մածուցեր զիս. (Տօնակ.։)


Տարափ, ոյ

s.

shower, abundant rain;
— ձեան, flake of snow;
տեղ եւ — նետից, a shower of arrows;
a cloud of darts;
ծակոտեալ ի —ոյ նետից, pierced with a hundred arrow wounds.

· Calfa

NBHL (1)

Անձրեւ եւ գետ եւ հողմ (յայտ առնեն) զազգի ազգի տարափս մարտին։ Այլք ի դիւաց որպէս զթանձրամած տարափ՝ այնպէս արձակեալք ի վերայ բազմութեանն. (Երզն. մտթ.։ Զենոբ.։)


Տարբերութիւն, ութեան

s. ast.

difference;
dissimilitude, diversity, variety, distinction, disparity;
shade;
agitation, inconstancy, wavering;
course;
վերելական —, ascensional difference.

· Calfa

NBHL (1)

Արանեկել զբազմանց բազմապատիր տարբերութեամբ։ Յորձանօք մեղաց, մանաւանդ տարբերութեամբ կենացս։ Մխիթարի տարբերութիւնս ի նաւահանգիստն անմատոյց։ Կեցո՛ զիս, այսինքն ի տարբերութենէ չարին։ Հեռացեալ յամենայն զգալի տարբերութենէ զբօսանաց։ Յետ բազմածուփ տարբերութեանն ի խռովութեան ժամանակիս. (Մագ. ՟Լ՟Թ։ Շ. բարձր.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։ Ճ. ՟Ա.։ Պտմ. ժող.։)


Տգիտութիւն, ութեան

s.

ignorance, nescience, rudeness, rawness, unskilfulness;
մեծ, թանձրամած, սոսկալի —, great, utter, gross, complete ignorance;
առ տգիտութեան, through ignorance;
զգածնուլ տգիտութեամբ, թաւալիլ ի տգիտութեան, to live, to wallow in ignorance.

· Calfa


Տրասէր, սիրաց

adj.

generous, liberal.

· Calfa

NBHL (2)

Այլովք տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ (յերազի) անյագն։ Հալածելոցն վասն արդարութեան, եւ տրասիրացն ի կարօտեալս։ Զուարթամիտ կամօք մշակել ի հրամայեալ ողորմածութեանն տրասէր բարեմտութեամբ նուէրս. (Նիւս. կազմ.։ Վրդն. դան.։ Պիտ.։)

φιλόδωρος munificus, liberalis. Որ սիրէ տալ զտուրս. ողորմած. առատաձեռն (անձն, կամ սիրտ).


Ցանկ, ոյ

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

· Calfa

NBHL (1)

Եկաց յառուամէջս այգեացն, եւ էր ցանգ աստի, եւ ցանգ անտի։ Խրամատեցաւ վասն քո ցանգ։ Որպէս յորմոյ թիւրելոյ, եւ ի ցանկոյ մերժելոյ։ Արկանել ցանգ եւ պարիսպ ամրութեան։ Մարախ մածեալ զցանգով։ Ցանգով փակեցի ... քակեցից զցանկ նորա։ Կոչեսջի՛ր խրամակարկատ ցանկոց.եւ այլն։


Ցանկասիրութիւն, ութեան

s.

passion, love, lust, sensuality, lechery, concupiscence;
զվավաշոտ ցանկասիրութեամբ թեւակոխել, to abandon one-self to voluptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմածուփ ալեացն ներքսագյն շտեմարանեալ ցանկասիրութեան. (Արծր. ՟Դ. 4։)


Ցաւալից

adj.

painful, doleful, grievous, sad.

· Calfa

NBHL (1)

Ցաւալից կենաց մարդկան զօրեղ բժիշկ։ Ցաւալից կենօք, եւ խաւարային բանտիւք. Ի ցաւալից եւ ի բազմածուփ կենցաղս յայս։ Ի ցաւալից վշտացայ յանցաւ եւ յանախտ փառս էած. (Շար.։ Շ. տաղ.։ Խոսր.։ Լմբ. սղ.։)


Տմարդութիւն, ութեան

s.

impoliteness, incivility, ungraciousness, rudeness, grossness, rusticity, brutality, barbarity, inhumanity;
տմարդութեամբ, disobligingly, uncivilly, roughly, rudely, churlishly, boorishly, brutally, cruelly, barbarously, inhumanly.

· Calfa

NBHL (1)

Զորբսն զրկել, զայրիսն լացուցանել, եւ բիւր այսպիսիս տմարդութիւնս գործել։ Վատթարազգի զամենայն ինչ գործեցին. որպէս՝ ատելութիւն զսէրն, եւ տմարդութիւն զողորմածութիւն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Տպագրեմ, եցի

va.

to stamp, to mould, to cast, to model, to shape;
to print, to publish.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգւովն տպագրեցաւ ի միտս նորա կազմած խորանին վկայութեան. (Լծ. ածաբ.։)


Տես, ոյ

s.

sight, view;
spectacle, scene;
aspect, look, figure, face;
vision, apparition;
visit;
ի — երթալ, to go to see, to call upon, to pay a visit to;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
— առնել ի բանակն, to send forth spies;
ակն ունիմք — ոյն աստուծոյ, we desire to see God;
եկն ի — իմ, he came to see me, he called upon me.

· Calfa

NBHL (1)

զնշանսն ոչ ի տեսս բազմութեանն զամենայն առնէր։ Կորուսանէ զողորմածն ի տես տեսողացն բաշխելով։ Լուանալդ ի տեսս տեսողաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Քաջածաղիկ

adj.

well blossomed, adorned or ornamented with pretty flowers, full-blown, flourishing.

· Calfa

NBHL (1)

εὑανθής bene floridus. Ունակ գեղեցիկ ծաղկանց. բազմածազիկ. քաջ ծաղկեալ.


Քաջածնութիւն, ութեան

s.

the having many children;
fecundity, fruitfulness.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτεκνία, εὑτοκία fecunditas. Բազմածնութիւն. արդասաւորութիւն.


Քաջածնունդ

adj.

having many children, prolific, fecund;
fruitful, rich, fertile.

· Calfa

NBHL (1)

εὑτόκος fecundus. Բազմածին. բարեբեր. եւ Ընտիր ծնուն կամ բերք.


Քաջահասակ

adj.

of lofty stature, tall, well-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիս զսոսինձն քաջահաս, որով մածնուն թեւք արծուեաց. (Վանակ. յոբ.։)


Քար, ի, ամբ, ինք, անց

s. chem.

stone;
պատուական —, precious stone, jewel, gem;
— դժոխայինշ, infernal stone, caustic;
— կրային, limestone;
— ծանրակշիռ, ponderous, heavy spar, cawk;
— մանրիկ, small stone, pebble, gravel;
հարկանել —իւ, քար կոծել ամբք, to stone, to lapidate, to stone to death;
հալածել —ամբք, to pelt with stones;
չթողուլ, չմնալ, — ի —ի վերայ, not to leave, not to remain one stone standing;
հարկանել զոտն զ—ի, to strike the foot against a stone;
միով —ամբ զերկուս պարսաքարել (ընդ աջ եւ ընդ ահեակ յջողել), to kill two birds with one stone;

· Calfa

NBHL (1)

Եքենոս խթի ընդ քարիւն, եւ մածնու կայ ի նմա. (Վեցօր. ՟Ե։)


Քարագործ, աց

adj. s. med.

stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինեալ քարագործ աւազամած կրագործութեամբ. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Քարակուռ

s. adj. cf. Քարակոփ.

· Calfa

NBHL (1)

Ես իբրեւ քարակուռ զքարինս մածուցի ի շինուած. (Մծբ. ՟Ժ։)


Քարակոփ, ի, ից, աց

adj. s.

made or built of stone;
stone-cutter, stone-mason;
sculptor, carver.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթագործն եւ պղնձագործ, եւ քարակոփ, բրուտ։ Ոչ էր կափարիչն արուեսիւ քարակոփաց մածեալ ի վերայ գրգզմանին Եզնիկ.։ Սկեւռ. յար. յորմէ եւ Երզն. մտթ.


Քարանամ, ացայ

vn. fig.

to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.

· Calfa

NBHL (1)

Արձանաղի մածեալ քարանայր։ Կարծրացեալ քարանայ։ Քարացեալ ամենայն զգայարանօք։ Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքին։ Յամուլ եւ ի քարացեալ յարգանդէ յառաջ եկն միտմօր. (Ճ. ՟Ա.։ Իգն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Խոր. հռիփս.։ Շ. բարձր.։)


Օդ, ոյ, ի

s.

air;
weather;
wind, light wind, breeze;
shoe, boot, half-boot;
կանացի օդք, lady's boot;
պարղ, անոյշ or քաղցրասիւք, բարեխառն, հանդարտ, գեղեցիկ, լապ, զով, ծծելի օդ, serene, mild, temperate, calm, fine, good, cool, breathable air or weather;
ցուրտ, չոր, փոփոխական, անհաստատ, վատ, վնասակար, վատառողջ, ժանտ, ապականեալ, խոնաւ, ամպամած, մրըրկայոյզ օդ, cold, dry, changeable, inconstant, bad weather;
deadly or deleterious, unwholesome, infectious, corrupt or foul air or atmosphere;
damp, overcast or cloudy, tempestuous or stormy weather;
կածք օդոյ, the injuries of the weather;
յօդս, ընդ օդս, in vain, vainly, sillily;
at venture or random;
բանք, խորհուրքդ ընդ օդս, idle talk, silly words, empty discourse, vain, extravagant designs, castles in the air;
ընդ օդս խօսել, հարկանել, to talk idly, to beat the wind, to talk to the winds;
— առնուլ, to air oneself, to take an airing or walk;
— փոխել, to have a change of air, to go abroad, to go into the country;
թօնուտ են օդք, we shall have rain;
խաղաղին, պարղին օդք, it is getting fair again, it is clearing up;
cf. Հողմ.

· Calfa


Օծանեմ, օծի, օծ

va.

to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.

· Calfa


Ակն, ական, կունք, կանք

NBHL (1)

Եւ խնամածել. հոգ տանել. յակն առնուլ. նազար էթմէք, կէօզէթմէք.


Ամենալից

NBHL (1)

Ամենայն բարեօք լցեալ, եւ լցուցիչ. բազմածախ եւ առատ. շէն. ὀ πλήθων, πολυτελής. repletus, refertus, omnino plenus, et lautus, sumtuosus եւ այլն. եւ ըստ յն. ամենալաւ. կատարեալ. բարեբեր. եւ այլն։


Ամենակատարութիւն, ութեան

NBHL (1)

Բազմածախութիւն. մեծագնութիւն.


Ամէնիմաստ

NBHL (1)

Ամենիմաստի է զարուեստն (այս ինքն յարուեստի՝) յառաջ քան սկսանել զիմեքէ կազմածէ՝ զբաւականն գիտել նիւթ։ Ամենայն տունն Աբրահամու ամէնիմաստին։ Առ Մովսէսի ամէնիմաստին. (Փիլ.։)