Definitions containing the research մական : 593 results

Վշտալից

adj.

full of affliction, sorrowful, anxious, very afflicted;
perplexing, afflicting, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Վշտալի իրս եւ տրտմականս խորհեսցի ի մտի. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Վսեմապէս

adv.

sublimely, eminently, excellently.

· Calfa

NBHL (1)

Վսեմ օրինակաւ. եւ Վսեմական. ծայրագոյն.


Վրդով, ի, ից

cf. Վրդովումն.

· Calfa

NBHL (1)

Խազմական վրդովիւն տոշկեալ չարչարեցեր (զեգիպտոս). (Թէոդոր. խչ.։)


Վրիժակ, աց

adj. s.

cf. Վրէժխնդիր;
defensive weapon;
means of defence;
—ք կնճի, razors;
—ք փղի, tusks of an elephant.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիր եղջերագեղ վրիժակացն (արջառոյ)։ Հեռագոյն վրիժակօք նետաձգութեանն կարծիս տալ անարութեան։ Սրովն եւ այլովք պատերազմական գործւեօք ոչ կարէր համարձակութիւն բերել զվրիժակն. (Պիտ.։)


Տախտ, ից

s.

throne, seat, bench.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միում տախտի գահուն բազմէին։ Ի նորին տախտի արկանել բազմական. (Բուզ. ՟Դ. 16. 54։)


Տաճար, աց

s.

temple, fane, church;
palace, court, hotel;
banqueting-hall;
banquet, feast;
— խորհրդոյ, council-hall, House of Parliament.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՃԱՐ. συμπόσιον, -σία, κλησίς convivium, compotatio. որպէս Սեղան. խրախունք. կոչունք. գիներբուք. կամ Սեղանատուն. տեղի բազմականի.


Տաճարակից, կցի, կցաց

s.

table-companion.

· Calfa

NBHL (1)

Որք տաճարակիցք էին, ուրախակիցք եւ բազմականակիցք. (Բուզ. ՟Գ. 19։)


Սիրելական, ի, աց

adj.

loving, amicable, friendly, affable, kind;
— դեղ, philter.

· Calfa

NBHL (1)

Սեպհական սիրելեաց եւ սիրելութեան. բարեկամական. սիրական. հաճոյական. եւ Տռփական.


Սիրընթաց

adj.

friendly, agreeing together.

· Calfa

NBHL (1)

Ընթացակից ի սէր. համակամ. բարեկամական.


Սպասահարկութիւն, ութեան

s.

service, office, function;
administration;
վարժել ի —, to inure or accustom to service.

· Calfa

NBHL (1)

Մտերմական ծառայութեամբ կատարէր զբոլոր սպասահարկութիւն նորա։ Յոլով ժամանակս կատարեցին ի սպասահարկութիւնս (առաքեալք)։ Առ սուրբս սպասահարկութեան։ (Զհրեշտակս) քումդ հրամանատրեաց կալ յանդադար սպասահարկութեան։ Սպասահարկութեան ուղղութիւն. (Յհ. կթ.։ Կանոն.։ Նար. խչ.։ Անան. եկեղ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Ստորնաքարշ

cf. Գետնաքարշ.

· Calfa

NBHL (1)

Բեմական ստորնաքարշ։ Մարդ ստորնաքարշ երկրաւոր։ Մեք մարդիկ գոլով ստորնաքարշ ի մարմնոյս իրք։ Թերեւս ոչ կարողութիւն էր իմանալ ստորնաքարշ լսողաց. (Նար. ՟Ծ՟Զ։ Լմբ. ժղ.։ Ներս. աբեղ. ի լմբ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)


Վանգ

cf. Վանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մեղմութեամբ մեղմական վանկի. (Նար. ՟Ղ՟Դ։)


Վասն

prep.

for, by reason of, for the sake of, on account of, in consideration of, considering, touching, concerning, upon the subject of;
as to, as for, with respect to;
— սիրոյն աստուծոյ, for the love of God;
— իմ, for me, for my sake;
as for me, for my part;
— թեթեւ ինչ յանցանաց, for a slight fault;
— երկիւղի, for fear of;
— ընտրելոց, in favour of the elect;
— զի, for, because, wherefore;
— է՞ր, why ? for what reason ?
— այնր or այնորիկ — այդր or այդորիկ —այսր or այսորիկ, for that reason, therefore, to that end, on that account;
— ո՞յր, for which ? for whom ?
— որոյ, why, therefore, by reason of which, consequently, wherefore;
— անգիտութեան, through ignorance, ignorantly;
— խաչի քո պատուականի, by means of Thy most precious Cross, through Thy intercession;
cf. Մեղք;
սմին իրի or վասն, for this reason.

· Calfa

NBHL (1)

ἔνεκα, ἔνεκεν, διά, χάριν propter, ob, de, gratia, causa. Յաղագս. սակս. ի պատճառս. ի շնորհուկս. զ, պատմական. համար, սեպը


Սանդարամետական, ի, աց

cf. Սանդարամետային.

· Calfa

NBHL (1)

Երկոտասանիցն աստուածոց ... եւ սանդարամետականացն, եւ այնոցիկ՝ որչափ երկնային աստուծո մականուանել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Սովորեցուցանեմ, ուցի

va.

to accustom, to habituate;
to bring up, to train, to form, to teach.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորեցուցանէ զնոսա բարւոտ ի տրտմականացն լսողութեան, զի քաջաբար տարցին զզատումն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)


Շնորհալի

cf. Շնորհալից.

· Calfa

NBHL (1)

ՇՆՈՐՀԱԼԻ՝ մականուն տուաւ իրաւամբք սրբոյն Ներսեսի կլայեցւոյ ի բազում դարուց հետէ. իսկ մխիթար ապարանցի՝ անխտիր Շնորհալի կամ Շնորհալից կամ Ներսէս Շնորհաց կոչէ զկլայեցին եւ զլամբրոնացին՝ շփոթելով եւ զգրուածս ինչ նոցա։


Դատարկացուցանեմ, ուցի

va.

to empty, to evacuate, to clear;
to exhaust.

· Calfa

NBHL (1)

Դատարկացուցանել զծոմական աւուրս, կամ զաղօթս, կամ զխրատ. (Յհ. իմ. ատ.։ Մխ. երեմ.։ Եւագր ՟Ժ՟Գ։)


Դարան, աց

s.

cupboard;
watch, ambush, ambuscade;
trap, caltrop, gin, snare;
subterraneous passage;
plot, cheat, deceit, intrigue;
— գործել՝ դնել, ի — մտանել, to lay an ambush, to lie in ambuscade, to be on the watch;
to dupe, to cheat, to plot;
— մատենից, book-case.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրորդում մատենիցն պատմական դարանի։ Յիւրոց, մատենիցն դարանս. (Եւս. քր. Ա. եւ Բ։)


Դարբին, բնաց

s.

forger;
brasier;
lock-smith;
ironmonger.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք դարբին գոլով՝ հիւսն մականուանեսցի, եւ ոչ հիւսն գոլով՝ դարբին մականուանեսցի. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Դարձուցանեմ, ուցի

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Զգերանդիսն հրամայի ի պատերազմական անօթս դարձուցանել. (Արշ.։)


Դերանիկ

s.

first-born granted through a vow.

· Calfa

NBHL (1)

Յատուկ անուն կամ մականուն, կարծեալ Տէրունիք. եթէ չիցէ համառօտեալն բառիս Անդրանիկ.


Դժնիկ, նկաց

s.

buck-thorn.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է պարտ դժնի գոլ պատերազմական մարդկան՝ աստուածոցս այս, այլ պատուել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Խղճմտութիւն, ութեան

s.

cf. Խիղճ.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմական կրիւք եւ խղճմտութեամբ բերի ի մեղսն։ Դատողս ինքեանց խղճմտութեամբ. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Խնամակալ, աց

adj. s.

tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Խնամողական, նախախնամական.


Խնդամտութիւն, ութեան

s.

gaiety, good hu mour, wantonness.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ի խնդամտութիւնս ի բաց ընկեսցուք զերկիւղն, եւ մի՛ ի տրտմականսն զքաջայուսութիւնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Կազմած, ոց

s.

apparatus;
preparing, preparation;
goods, furniture, household effects;
moveables, utensils;
equipage;
armour;
cf. Կազմութիւն;
— մարմնոյ, constitution, temper;
- պատերազմականք, military stores;
- ձիոյ, harness, caparisons, trappings;
— նաւու, rigging;
astronomical instruments.

· Calfa


Կազմուած

cf. Կազմած.

· Calfa

NBHL (1)

Նկարակերտ կազմուածս բազմականաց։ Բազում կազմուածս ոսկեղէն եւ արծաթեղէն. (Յհ. կթ.։)


Կազմութիւն, ութեան

s.

construction, organisation, order, arrangement, mechanism, constitution, formation, structure, composition;
preparation, equipment;
— մարմնոյ, oonstitution, temperament, complexion.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմութիւն պատերազմական, կամ բագնաց, կամ ծաղկոցաց. (Խոր. ՟Բ. 85. 37. 39։)


Ընդմիջեմ, եցի

va.

to interrupt, to discontinue;
to divide into two parts;
to separate, to hinder;
to intermeddle;
— զխոսս ուրուք, to interrupt, to break in upon;
— զճանապարհն, to go half the way.

· Calfa

NBHL (1)

Չի՛ք ինչ ի տրտմականացն, որ կարէ ընդմիջել զուրախութիւնն զայն. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)


Ընթրեմ, եցի

va.

to sup, to take the evening's repast.

· Calfa

NBHL (1)

Ի Բեթանիա յընթրելն իւրում մի ի բազմականացն էր Ղազարոս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Ընկերակից, կցի, կցաց

s.

companion, comrade, colleague;
associate, partner;
fellow-member, friar.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանց յընկերակցաց նախարարացն։ Լուեալ զնամականին ընկերակցացն։ Քան զամենայն ընկերակիցս իւր. (Փարպ.։)


Զգեցուցանեմ, ուցի

va.

to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զպատերազմական զինուորաց զէն զգեցուցանեն. (Կամրջ.։)


Զգուշողական, ի, աց

adj.

that conserves or keeps in safe custody.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեգործական է բարին, եւ նախախնամական որոց ի նմանէն բոլորից, եւ զգուշողական. (Մաքս. եկեղ.։)


Զեղխ, ից

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջախոհն՝ քան զեխն, եւ խոհեմականն քան զանզգամն. (անդ. ՟Ե։)


Խոհական, ի, աց

adj. s.

thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.

· Calfa

NBHL (1)

φρόνιμος, φρονῶν, σόφρων prudens. Խոհեմ, եւ խոհեմական. խորհրդական. քաջ խորհօղ. ճարտար. հանճարեղ. իմաստուն. (անձն, եւ մանաւանդ միտք կամ գործ նորա).


Խոյ, ոց

s. ast. mech. mar.

zool, ram;
Aries, -;
battering -;
windlass, capstan;
ջրաբաշխական —, hydraulic -.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՅ. որ եւ ՀՈՅ. նմանութեամբ Մեքենայ պատերազմական.


Կախեմ, եցի

va.

to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱԽԵՄ ԿԱԽԻՄ, կամ ԿԱԽԵԱԼ ԿԱՄ. ձ.չ. κρεμάω, ἑκκρεμάω, -ομαι , κρεμαννύω, -υμι suspendo, pendeo, dependeo եւ այլն. Կապեալ թողուլ կամ մնալ ի բարձր վայրի ընդ մէջ օդոյ. խեղդ արկանել. խաչել. եւ Ի կապ թողուլ կամ մնալ հաստատել, իլ. կապել, իլ. ունել զկապակցութիւն. յենուլ. յարիլ. կախել, կախուիլ, փակչիլ, կապուիլ. ... Ստէպ պատմական խնդրով՝ եւպէսպէս առմամբ. զոր օրինակ,


Խրոխտալի

cf. Խրոխտալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Խրոխտալիր

adj.

full of haughtiness.

· Calfa

NBHL (1)

Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Ցլիկ

s.

steer, bullock;
pn. Tzelig.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուլ փոքրիկ. զուարակ. մականուն եդեալ մարդոյ.


Ցնծամ, ացայ, ացի

vn.

to rejoice, to be joyful, to be transported with happiness, to be full of merriment.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ երրորդութիւնն ցնծացեալ բերկրի յանտրտմական յիւրում էութեան։ Բերկրեալ ցնծան ի յաւիտենական ուրախութիւնսն. (Եղիշ. ՟Ա։ Խոսր.։)


Ցուպ, ցպոյ

s. fig.

stick, switch, rod;
beams or rays of light;
— ծերութեան իմոյ, the staff of my old age;
— պանդխտաց, Jacob's-staff;
— հովուի, shepherd's crock;
— կտղաց, crutch;
— հնդիկ, ebony;
— եպիսկոպոսական, pastoral staff, crosier;
— ի ձեռին, stick in hand;
շրջիլ ի ցպոյ, to go or walk with crutches.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուպ՝ նեցուկ եւ գաւազան, մական տուեալ հաստատութեան. (Մագ. խչ.։)


Փայլածու

ast.

Mercury.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ առ վերոյ լուսնին, երկրորդ կոչել խորան, այն որ էռմիս՝ ասեն լեզուաւ հոռոմական. իսկ ի տաճկաց՝ որ օտարիդ ըզնա կարդան, եւ ըստ հայումըս փայլածու՝ յարմարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Փարատեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Փարատեմ;
— զցաւս, to soothe, to allay pain;
— զտրտմութիւն, to drive away melancholy.

· Calfa

NBHL (1)

Շամանդաղ, զոր պատառեալ եւ ցրուեալ եւ փարատեցուցեալ։ Զանձնական զխուճապ խնճոյի՝ Աստուծոյ յինէն ի բաց փարատեցուցեալ։ Փարատեցուցանելով զծմականիստ մէգս։ Զտրտմութիւն իւղաբերիցն փարատեցոյց. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։ Պիտ.։ Շար.։)


Փրփրատեսակ

adj.

resembling froth, foam-like.

· Calfa

NBHL (1)

Զփրփրատեսակ սեռն յամենեցունց խառնուածոյ որոշեալ՝ կաթն մականուանեցաւ. (Պղատ. տիմ.։)


Քաղցր, ցու, քաղցունք, ունց

adj. s. adv.

sweet, delicious;
mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, be loved;
sweetness, honey;
— or —ցունս, sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely;
— հայեցուածք, mild, looking;
— բնաւորութիւն, good temperedness;
— բարք, gentle manners;
— յիշատակ, pleasing remembrance;
— է տեսանել, it is pleasant to see;
— է նեաց, it is a pleasure for them to;
— է ինձ, I should like;
— էր մեզ տեսանել, we saw with pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկաքանչիւրոցն յարձակեալ՝ ի քաղցրնոցն եւ ի տրտմականացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։ Չարութիւն դառնին՝ ընդդէմ էր ողորմութեանն քաղցրոցն. Եփր. համաբ.։)


Վերարկու, աց

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

· Calfa

NBHL (3)

ՎԵՐԱՐԿՈՒ. Ծածկարան անկողնոյ. վերմակ մահճաց. եւ Ակումբ բազմականի. կապերտ. օթոց. գորգ. եւ որ ինչ նման է նոցա. փռոց.

Ընդ ջնջանի եւ ընդ մաշեալ վերարկուի մահճաց (զոր տամք աղքատաց)՝ տայ մեզ զբազմականն աբրահամու. (Եփր. պհ.։)

Բազմեալք ի վերայ բարձր բազմականի եւ ամբարձելոյ եւ յաւելորդաց եւ յանհպելեաց վերարկուացն. (Ածաբ. աղք.։)


Վերծանութիւն, ութեան

s.

reading, recitation.

· Calfa

NBHL (1)

Ապումուսէ ոմն, որում վերծանութեան յայտնութիւն՝ երիցու որդի ճանաչէր. իմա՛, անուն ծանուցեալ՝ իբր մականուն, կամ թարգմանութիւն անուան։


Վերնախնամ

adj.

providential;
— տեսչութիւն, Divine Providence.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեալն վերին խնամօք կամ տեսչութեամբն աստուծոյ. նախախնամական.


Վիգ

s.

vigour, force, aid, succour.

· Calfa

NBHL (1)

(յորմէ Զօրավիգ կամ Զօրավիգն). Կա՛մ է Զօրութիւն, ոյժ, օգնականութիւն. (որպէս լտ. վի՛ս, վի՛կօռ ). եւ կամ Զէն ինչ զօրաւոր եւ գործի պատերազմական, որպէս նիզակ, լախտ, եւ այլն.