to be baffled, balked, disappointed, deceived.
Որ զելիոնի պարիսպն շինեցին, եւ ի վարձուցն սնամահակք ելին։ Եբեր փուշ. վրիպեցի ի յուսոյն, եւ սնամահակ ելի յաշխատութենէն. (Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. ես.։)
to become empty, to be emptied.
Է որ յուղղոյն սնանալոյ, եւ որ իստամոքսէ խանգարելոյ։ Յուղղոյն սնանալոյ՝ եւ ի մտաց իսկ անկանի մարդ. (Եզնիկ.։)
to be nourished, fed, maintained;
to be brought up, reared, educated, instructed.
Սնաւ ի յերկրիդ յունաց. (Եղիշ. ՟Գ։)
cf. Սնապարծիկ.
Սնապարծ յուսահատ. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)
vain-glorious, conceited, vain, boastful, bragging, swaggering, bullying.
Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)
to neigh, to snort.
Ձի որ սնդի ի պառիկել եւ ի հանգչել, եւ յուշ պառկի, լաւն այն է եւ աղէկն. (Վստկ. ՟Յ՟Է։)
nursed, bred or brought up together, coetaneous;
familiar, friend, comrade, fellow.
Զսննդակցիւ զգայութեամբ շաղեալք. (Դիոն. ածայ.։)
chrytomancy, divining by means of barley;
—ս արկանել, to divine by -.
Ի սննիկոնս, յուռութս։ Պահարան եւ սիբնկոն. (Մանդ. ՟Ի՟Զ. եւ ՟Թ։)
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
Ցանկացան իբրեւ գարեղէն նկանակի՝ աստուծոց օտարաց սնոտւոց։ Յուսացեալ են ի սնոտիս, եւ խօսին զունայնութիւն։ Անձինք մեր տաղտկացեալ են ի սնոտի հացէս։ Սպասեցի ամսոց սնոտեաց։ Սնոտիք պատահեսցեն նմա։ Սնոտիս զսնոտւովք պատէք։ Ի վերայ սնոտի յուսոյն նոցա։ Մի՛ յուսալ ի մեծութիւն սնոտի.եւ այլն։
reptile;
bolt;
slide, slide-valve.
ՕՁԱՃԱՇԱԿ ՍՈՂՆԱԿ. Եւայ, օրինակ զգայութեան իբր սողնակի, ճաշակօղ ի պտղոյն պատրանօք բանսարկու օձին.
to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.
Նեստոր ասէր զկիւրեղ սողոսկեալ յապողինարի հայհոյութիւն. (Շիր. քրոն.։)
insinuation, introduction;
cf. Սողոպումն.
Ընդէ՞ր ստէ օձն. լպրծ եւ սողոսկումն որդւոցն առաջի եդ զերբայութիւն իրացն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 34։)
flooded, swolen, inundated.
Սահեալ ի վերայ օդավար ջրակուտակ յուզակ ալեացն։ Գետն երասխ յարուցեալ գայր ջրակուտակ բազմութեամբ. (Ագաթ.։)
water with fire.
Հեղիաս (ի թաբոր) ի միտ առ զշիջութիւն ջրահրոյն ի խորհուրդ աւազանին (Ազատութեամբ ի ջրհեղեղէ եւ ի հրհեղեղէ). (Վանակ. յուրախացիրն.։)
fishing.
Որ յուզէ զջուրս, կամ յուղի ի ջուրս. խնդրօղ որսոյ ի մէջ ջրոց.
watery, irriguous;
cf. Ջրկիր.
Եւ սափոր ջրաւորաց յուս իւրում. (Եփր. աւետար.։)
water-carrier.
Զի մի անձամբ ջրբեր լինիցին, եւ փայտակոտոր, եւ հրավառ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Aquarius, the water-bearer.
Ջրհոսն՝ յունվարի ի։ Այծեղջիւրն եւ ջրոհոսն՝ կռոնոսի. (Դամասկ.։ 1)
door-keeper in Paradise.
Դուռն ճանապարհի երկնից. փակակալ արքայութեան.
vulgar, low, plebeian, popular, common, vile, trivial;
the vulgar, the common people, lower orders;
տգէտ —ն, the ignorant mob.
Ռամիկ ջոկացն սըլացեալ՝ որպէս մեղուս ընդդէմ ծաղկանց, հրաւիրեցին զտիեզերս յերկնից ի սուրբ արքայութիւն. (Շ. տաղ.։)
the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.
Մեր արեգակս (այսինքն արեգակնս)։ Այս իմացումս. զայս իմացումս։ Զի՞նչ էր պատահմունս (այսինքն պատահմունքս)։ Մերձեսցի յունկն քո ջերմագոյն պաղատանս մեր (այսինքն պաղատանքս). (Դիոն. ածայ.։ Լմբ. առակ. եւ հմբ։ Ճ. ՟Գ.։)
Ս. Առ հին գրիչս՝ լույս գաւառական հնչման երբեմն շփոթի ընդ զ. գրելով՝ Զգալ, իբր Սգալ (Սըգալ, սուգ առնուլ). կամ գրելով Սգալ, եւ իմանալով Զգալ (ըմբռնել զգայութեամբ)։
Ս. Տառ՝ որ կազմէ յոգնակի հոլովական. երբեմն դնի որպէս ք, յուղղականն, (զորմէ զկնի). եւ որ յոգնակի ուղղական է ի յն. եւ լտ. առեալ լինի ի մեզ որպէս մակբայ. զորօրինակ ծանունս, երագս կամ երագունս, պնդագոյնս. այսինքն ծանունք կամ ծանրապէս, եւ այլն։
this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.
Սա եկն ի վկայութիւն։ Սա է քրիստոսն։ Սոքա են զաւակք օրհնեալք յաստուծոյ.եւ այլն։
old, aged, in years.
Կորնիոն, եւ ինքն սաբա յուլիանոս խոստօվան եղեն ի տէր մեր. (Եւս. պտմ. ՟Ղ. 41։)
cf. Սաբաւօթ.
Ազատեաց նախանձն սաբաւովթայ ի ծառայութենէ բռնաւորին զմեզ. (Կիւրղ. ես.։)
cf. Սիղղոբայ.
Հանդիպեցուցանէր զհայերէն աթութասն ըստ կարգման սալովբայիցն յունաց. (Փարպ.։)
few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."
Սակաւ մի ջուր կամ մեղր։ Աւորք սակաւք։ Մնասջիք թուով սակաւք։ Բաժանեսցեն ի մէջ բազմաց, եւ սակաւուց։ Ժողովեցին՝ որ շատ, եւ եւ որ սակաւ. որոյ շատն էր, ոչ յաւելաւ, եւ որոյ սակաւն էր, ոչ պակասեաց։ Սակա՞ւք իցեն (բնակիչկքն), եթէ բազումք։ Եւ յուդա ընդ առաջ նորա սակաւուք։ Եւ թէ սակաւ իցէ, յաւելից քեզ դոյնչափ։ Եւ անդ լինէր ոչ սակաւ ջան եւ վտանգ. եւ այլն։
concise discourse, brevity of speech, pauciloquy.
Մերթ ըստ հոմաձայնութեան յունին, μικρολογία . Ունելն զբան սակաւուց իսկ՝ այսինքն զհաշիւ դուղնաքեայ իրաց. ագահութիւն. ռշդութիւն. ժլատութիւն.
brief, short.
Որոյ գոյութիւնն է սակաւատեւ.
hatchet, axe;
cf. Սակեր.
Ի շահատակելն իւրում հարկան յումեմնէ սակերբ գլուխն։ Կացնօք եւ սակրօք երկբերանովք։ Ըստ իւրում անզգամոլութեանն սակրով վճարի. (Խոր. ՟Բ. 28. 39։)
to slip, to slide, to glide;
to flow, to be flowing, to run out, to pass over, to roll or glide on;
to be agitated, to hurry along or away, to err, to wander, to yield to;
— ի վերայ սառի, to skate;
— ի մտաց, to slip from, to escape the memory;
սահեալ անցանել, to run, to elapse, to glide away;
սահեալ աստղ, shooting star;
սահեցաւ, he slipped, his foot or feet slipped.
διέρχομαι, διαπορεύομαι, περιφέρομαι , σαλεύομαι transeo, dimoveor, agitor ῤέω fluo ἑκρέω effluo. Քերել անցանել. յածիլ, թափառիլ, շարժլիլ. տարուբերիլ. տատանիլ. յուղիլ. ծփիլ. հոսիլ. յորդիլ. վազել անցնիլ.
Իսկ իմ անցեալ սահեալ ի վերայ յուզակ ալեացն։ Նաւեալք՝ ի վերայ խորոցն սահեցան. (Ագաթ.։)
slow going, gentle movement.
Յողգողդ դեգերանք. անհաստատ գնացք. շրջագայութիւն. յածումն իբր ճեմելով. սահեցումն. անցք դանդաղ կամ փո՛յթ.
psalm-singing, psalmody.
Զվկայութիւնս ի վերայ բերէ ի սաղմոսերգութենէն։ Որպես եւ սաղմոսերգութիւնն ասէ. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. եփես.։)
yoke, wooden collar for draught oxen;
whip-staff, tiller-shaft, tiller ropes.
Իբրեւ զնաւապէտ ոք վստահ յուղղիչ եւ ի սամիս նաւին առաքիութեան նստեալ։ Զսամեաց բուռն հարկանիցեն, եւ ուղղիչս նաւին եկեղեցւոյ լինիցին։ Ամենայն ընկղմեալ կորնչիցի, յորժամ սամիքն ուղղիչ նաւին չիցեն ի միջի։ Զսամիսն ուղղիչն (կամ ուղղչին) որ շրջշրջիցէ՝ ունիցի ի ձեռինն. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. տիմ. եւ Ոսկ. տիտ.։)
cf. Տիտանիք;
Titan;
titanium.
cf. Բուն.
Ի ձեռն ի՛սկ եւ տիրագոյն զգայութեանցն։ Իսկագոյնեւ տիրագոյն է իմաստուն աղքատն՝ քան զանզգամ մեծատունն։ Սոքա բունք տիրագունաւն ի նոսա մտօք կուրացեալ են. (Փիլ.։)
selling one's master.
Աստուածամարտ եւ տիրավաճառ լինի յուդա. (Տօնակ.։)
to be spoiled, disordered, corrupted.
Տխեղծանան եւ զգայութիւնք (ի գինւոյ). (Պիտ.։)
cf. Տխրութիւն.
Ծաղր ասէ՝ ո՛չ այտիւքն անկեալ հնչումնն եռանդեամբ արեանն, այլ զանապակ եւ զանխառն տխրանաց՝ զուարթութիւնն։ Ի տրտմութիւնս զյոլով մասն տխրանացն ի բաց բառնայր. (Բրս. գոհ. եւ Բրս. յուդիտ.։)
to lose strength, to become weak, to be weakened, to decay;
to become infirm, unwell, indisposed, poorly, to fall sick;
to be incapable, unable;
to have the weakness to;
to be scandalized;
— ի հաւատս, to be of little faith;
որում —նայ եւ ոչ ինչ, nothing is impossible with Him.
ἁσθενέω, ἑξασθενέω infirmor, imbecillis sum Տկար եւ անկարօղ գտանիլ. թափիլ. յուժոյ. նուազիլ. յետնիլ. լքանիլ. հիւանդանալ. ախտանալ. ուժէ ինկնալ, վատուժնալ, անճրկիլ, հիւանդընալ, զայիֆնալ.
infant, baby, child;
stripling, youth, lad;
simple-minded, innocent;
novice, ignorant;
— մանուկ, little child.
Տղայ մտաց է ոչ մերձաւորօքն ամփոփել, այլ անյայտ յուսովք յորդորիլ ի յայտնի վնասս. (Բրս. վաշխ.։)
childish, puerile, infantine;
boyish, girlish.
νηπίεος, νηπιαῖος, παιδικός infantilis, puerilis. Սեպհական տղայոց եւ տղայութեան. մակական.
cf. Տղեմ.
ՏՂԵԼ. Կամիլ. յօժարիլ. խնդրել. (լծ. յն. թէլօ. թ. տիլէմէք. որպէս խնդրել. ռմկ. ուզել. կամ տնտղել, որպէս յուզել. կայ եւ Անտղաբար, Անտղելի. իբր անզննելի, կամ անբաժանելի. լծ. ռմկ. տարտղնել ).
mixed with mud, muddy;
brown.
Զհողն զամենայն ի վերկոյս հոսեալ յուզէին ... ի բացուստ նկատեալ տեսողացն զտղմագին մթութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)
staying at home.
Ի խաղաղուն տնասպասեակ առնէ։ Զգայութեան մարդոյ խոցոտելով եւ կտտելով ի տնասպասեակ ախտիցն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ եւ Փիլ. լին. ս. 49։)
vegetable, vegetative, vegetating;
innate, inborn;
possessive, adventitious.
Սննդականաւն եւ տնկականաւն զօրութեամբ։ Տնկական ասելով, զոր սնանելն եւ աճելն եւ ծնանելն առնէ։ Զտնկականին զգայութիւն ունին. (Նիւս. բն.։)
cf. Տնկական.
Ընդդէմ գոյ նա տնկաւոր սննդական բնութեան։ Առ կենդանւոյն տնկաւոր գոյութիւն. (Փիլ. յովն.։ Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Ա։)
to plant;
to constitute, to place, to establish, to collocate.
Օրէնքն մարդիկ տկար տնկէին ի քահանայութիւն. (Եփր. եբր.։)
to manage, to have the direction, to regulate;
to economize;
to govern, to rule, to dispose;
to dispense, to distribute, to provide, to administer.
ՏՆՏԵՍԵԼ. ըստ յն. ոճոյ, Հոգալ. ճարտարել, հայթայթել. եւ Ակնարկել. յուշ առնել. տրամադրել.
birth;
illegal profit, usury, exorbitant interest;
—սեօք, with usury.
Կուտէին ի վերայ արդարոյն զօրինացն տոկոսիսն, եւ զամբաստանութիւն հայհոյութեանն։ Տացես զտոկոսիս վասն ամենայն չարեացն՝ զոր գործեցեր. (Ճ. ՟Ա.։)
family, tribe, house, race, line, lineage, extraction.
Ցեղն յուդայի ըստ տոհմից։ Տոհմն զարայի ըստ արանց։ Յազգէ տոհմին յուդայի։ Առաքեցին որդիքն դանայ ի տոհմից իւրեանց։ Ըստ տոհմից հարցն։ Յակոբեան տոհմիս։ Յազգէն դաւթայ, ի տոհմէն փարեսեանց, ի ցեղէն յուդայ։ Ամենայն տոհմք ազանց։ Որ յազգիս մերում, եւ ոչ ի տոհմի մերում, եւ ոչ ի ժողովրդեան մերում։ Յիսրայելեան տոհմէ անտի (յն. յիսրայելէ)։ Պատուհաս մահու զնա տոհմաւ հարցեն (յն. ամենայն տամբ). եւ այլն։