Definitions containing the research նախանձ : 331 results

Բարեփառ, աց

adj.

glorious, illustrious, splendid, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոչ եւ նախանձն եւս բուռն եհար զբարեփառացն. յն. զբարերջանկացն. (Նիւս. կուս.։)


Բարկ

adj.

sharp, pungent, acrid;
acid, sour, rough.

· Calfa

NBHL (1)

Արբեցողն՝ ցասկոտ եւ նախանձոտ եւ բարկ եւ անմիտ լինի։ Այլ զի ամենեւին զբարկ միտսն յայտ առնիցեմք, վերագրաւն հանդերձ գազանս վայրենիս կոչեմք (զչտրս). (Ոսկ. ես.։)


Բարք, րուց

s. pl. manners, custom, disposition, inclination, conduct, manner of acting;
բոյս բարուց, nature, character, natural, disposition, inclination;
— քաղցունք, good manners, morals;
անբիծ, անարատ —, pure morals;
խրոխտ —, proud character;
խանգարել՝ եղծանել զբարս, to corrupt the morals;
ամոքել զբարս, to soften the morals;
յիւրոց բարուցն, ի կամաց բարուցն, կամաւոր բարուք, բարուք, յօժարութեան, willingly, spontaneously.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց ընդ բարս, եւ ընդ գնացս նախանձէին. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 26։)


Բեկանեմ, բեկի

va.

to break;
to break to pieces;
to crack, to split;
to dishearten.

· Calfa

NBHL (1)

Բեկաւ նախանձու. (Վրդն. ծն.։)


Բնակեցուցանեմ, ուցի

va.

to lodge.

· Calfa

NBHL (1)

Յաչաղանքն նախանձու յառաքինութենէ մեկուսի բնակեցուցեալ է. կր. այսինքն հեռի է. (Փիլ. բագն.։)


Բնակից, կցի, կցաց

adj.

of the same nature or essence, consubstantial;
that dwells together, cohabitant.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակիցն շարժեալ նախանձու. (Սկեւռ. աղ.։)


Բնութիւն, ութեան

s.

nature;
essence, substance;
being, entity;
the elements;
disposition, constitution, temper;
humour, inclination, genius;
birth, naturalism;
person, hypostasis;
quality, manner;
sex;
ստուեր է եւ ոչ — ինչ, it is a shadow and not a substance;
հատուցանել զհարկ բնութեան, to pay the tribute of nature;
դղորդին արարածոց —ք, all nature is in commotion or confounded;
են սոքա բնութեամբ Գերմանացի, these are by origin Germans;
մի թէ յիւրմէ բնութենէ եգ զբանն, did he say it out of his own head ?
բնութեամբ, naturally, really, truly, physically, personally, hypostatically.

· Calfa

NBHL (1)

Յաննախանձ քոյոց բարուց բնութեանդ. (Եղիշ. ՟Ա։)


Բովեմ, եցի

vn.

to be able;
to suffer;
to wait, to expect.

· Calfa


Բուն, բնոց, բնից

s. adj. adv.

nature, native, origin, spring, root;
stock, stalk, trunk, set, stake, stem;
baggage;
camp, army;
ancestor;
chief;
own, natural, real, original, radical, true, principal;
— աշտանակի, socket;
— սեան, shaft of a column;
ի —, ց—, մինչեւ ի —, մինչեւ ց-, ի բնի, to the end, entirely;
զգիշերն ի —, all the night;
—, ի բնէ, naturally, by origin;
— ի ներս մտանել, to enter precisely, exactly;
ի — իսկ ուսանել, to learn thoroughly;
դոք որ — անարդ էք, you who are by nature vile;
ի քաղաքն ի — նոցա, in their own capital;
ի — իսկ յերկինս, in the heaven itself;
ի բնին իսկ ի զտակի, in the same day of Easter;
— բարեկենդան, quin-quagesima Sunday;
— բարեկամ, intimate friend;
cf. Յարմատոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նախանձայոյզ լինելոյ վասն բնոյն (այսինքն հին օրինաց) հալածեալ է իմ զաւետարանիչս օրինաց) հալածեալ է իմ զաւետարանիչս նորոյն. (Եփր. փիլիպ.։)


Բունեմ, եցի

vn.

to nestle, to make ones nest;
to place one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախանձ ի սիրտ բունելոցն. (Շ. յկ. ՟Խ՟Զ։)


Բրդեմ, եցի

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սրտմտութիւն բրդեցաւ թագաւորն։ Ի նախանձ բարկութեան բրդեցաւ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 24։ (ռմկ. ասի փրթիլ։))


Գազանաբարոյութիւն, ութեան

s.

bestiality;
cruelty.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գազանաբարոյութիւն նախանձեալք, եւ ի համազգիսն հումք եւ մարդատեացք. (Մեկն. ղեւտ.։)


Դիպումն, ման

s.

accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպումն փորձութեանց նախանձորդին իւրոյ ըղձանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Բ։)


Դիւրաշարժ

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաշարժ է ի նախանձ ազգ մարդկան ի բարին եւ ի չարն. (Լմբ. զքր.։)


Զայրումն, ման

s.

cf. Զայրոյթ.

· Calfa


Գետնասող

adj.

creeping, crawling;
low, mundane, mean.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սողի ընդ գետին. գետնանախանձ. որ գետնի վըրայ կըսողայ.


Գետնատարած

adj.

prostrate or stretched on the ground;
— անկողին, pallet.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Գետնանախանձ.


Գետնաքարշ

adj.

that crawls on the ground, creeping;
mundane;
vile, low;
— տանել, to drag on the ground;
— լինել, cf. Գետնաքարշիմ.

· Calfa

NBHL (1)

χαμαιφερής, χαμαιρρετής in terram vergens, humi repens Որ քարշի ընդ երկիր. գետնասող. գետնանախանձ. վեյրաբեր. երկրաքարշ. երկրասէր. հողեղէն. նուաստ.


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրաքարշ պատաղելոցն։ Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ զօրէն սեղխենւոյ. (Պիտ.։)


Գամագիտ՞՞՞լինիմ

sv.

cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այնու ինչ նախանձու կարէ մեզ գամագիտ լինել. (Իսիւք.։)


Երկ, ոց

s.

work, labour;
endeavour;
pain, trouble, toil;
—ս արկանել, to strive hard, to make an effort to, to tire one's self;
to endeavour, to try, cf. Ճգնեմ, cf. Վաստակեմ, cf. Ջանամ.

· Calfa


Երկակողմանի

adj.

having two sides;
two sided, reciprocal.

· Calfa

NBHL (1)

Այդ նախանձ իսկ է երկակողմանի. (Երզն. մտթ.։)


Երկակողմ

cf. Երկակողմանի.

· Calfa

NBHL (1)

Այդ նախանձ իսկ է երկակողմանի. (Երզն. մտթ.։)


Ժանգ, ոյ

s.

rust, verdigris, oxyde;
rustiness;
venom, poison;
moss;
blight, mildew;
plague, pestilence.

· Calfa


Ժլատ, ից

adj.

niggardly, stingy, mean, avaricious, sordid, covetous, tenacious, parsimonious.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. հյ. զլացօղ. յն. զիլօ՛դիս նախանձայոյզ). πλεονέκτων, πλεονεκτήσας, ἅπληστος, ἁγνώμων avarus, avidus, parcus, inclemens Ագահ, անյագ ի ստանալ. զօշաքաղ. ռիշտ. խնայօղ. խիստ. կծծի.


Ժուժկալեմ, եցի

vn.

to be patient, to suffer patiently;
to resign one's self to;
to be courageous, to suffer or bear with courage;
to oppose, to resist;
to abstain from, to be continent;
to do without;
— ի կերակրոց, to fast, to live on a diet;
— ի դինւոյ, to abstain from wine.

· Calfa


Ժպրհիմ, եցայ

vn.

to be bold, to have the audacity, to dare.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ որ նախանձեալեւ այլ եպիսկոպոսաց՝ ժպրհեցան ցնոյն առնել. (Խոր. ՟Գ. 66։)


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նախանձէ եւ ի յաչաղմանէ ի բացեայ է ի բարի։ Որ յամենայն պրսաւանացն ի բացեայ եղեալ է. (Փիլ.։)


Իմաստասէր, սիրաց

s.

philosopher;
sage, man of science, of learning.

· Calfa

NBHL (1)

Հեզութեամբ ամնայնի տանել, որպէս վայե՛լ է ըստ աստուծոյ իմաստասիրի։ Իմաստասիրին պարզ եւ արժան է ազատամիտ լինել ի նախանձութենէ եւ ի դառնութենէ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Ինքն, ինքեան, ինքեանք, ինքեանց

pron.

he;
she;
self;
ես —, myself;
դու —, thyself;
նա —, himself, herself;
ընդ — բարբառել, to say to one's self, to talk with one's self;
յ— գալ, գալ — առ —, to come to one's self, cf. Զգաստանամ;
յ— ամփոփիլ մտաց, to concentrate one's ideas, to collect one's thoughts;
յ— արկանել, to attract, to win, to allure, to draw on, to entice, to gain;
յ— հանել, to snatch away, to possess one's self of, to appropriate;
ինքեան զօրութեամբ, by one's own power or force;
ըստ ինքեան, of oneself.

· Calfa

NBHL (1)

նախանձն ինքն ըստ ինքեան չար է. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)


Ինքնանախատ

adj.

self-upbraiding, self-reproving.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն ինքն նախանձօղ. պարսաւադիր անձամբ անձին.


Գլուխ, գլխոց

s.

head;
chief;
summit, top;
individual;
the first place, the first rank;
— գրոց, chapter;
— նաւի, prow;
— գործոց, master-piece;
— ցամաքի, point, cape;
— անկեան, angular stone;
— սեան, capital;
— գրամոց, capital, funds, principal, capital or principal sum;
ըստ գլխոյ, ըստ գլխոց, ըստ —, առ —, by head, for each person;
so much a head;
զայն ութ օրն ի —, all this week;
ծածկել —, to be covered, to put on one's hat;
բանալ զ—, to uncover, to take off one's hat;
ի — հանել՝ տանել՝ ածել, to finish, to conclude, to bring to a head, to end, cf. Գլխաւորեմ;
ի — ելանել՝ հասանել՝ գալ՝ երթալ, to be finished or brought to a close, to end, to come to an end;
— ամսոց, the first day of the month, new moon;
— տարւոյ, new year's day;
— բանից, exordium, preamble;
point, article;
— ճանապարհաց, end of the street;
— տողին, beginning of a verse;
առնու Տէր զտէրդ ի զլխոյ քումնէ, Lord will take away thy master from thee;
ունել զթիւ գլխոց որդaւոցն, to take the number of the children;
քանի՞ —ք պատժոց, how many punishments ?
հանել ընդ —ն or ընդ կառափն զյանցանս ուրուք, to have one's revenge, to punish;
— ամբառնալ, to revolt;
անկանիլ զգլխով, to fall suddenly on the enemy;
դնել զ— ի կշիռս, to put one's life in jeopardy;
կալ ի —, to put one's self at the head, to be the leader;
— բանիցս, finally, at length, in conclusion.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք նախանձեսցի ընդ ընկերին, ո՛չ ի գլուխ սիրեաց. այսինքն ի սպառ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)


Գոռոզանամ, ացայ

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք գոռոզանան, եւ կէսք ընդ նոսա նախանձին. (Երզն. մտթ.։)


Գութ, գթոյ, գթով

s.

pity, compassion, tenderness, commiseration, feeling, mercy, sensibility, tender heart;
ի — ածել՝ շարժել, — արկանել, ի — խանդաղատանաց շարժել, to move, to soften, to entreat tenderly;
փակել զ—ս իւր յումեքէ, to harden one's heart against another;
—ք նորա առաւել եւս են ի ձեզ, he loves yon more intensely;
առ — տոհմի նորա, for the love of his race;
յիմրիլ ի — երեսաց ուրուք, to go mad on account of the beauty of some one;
— մեր առաջի երեսաց քոց, let our supplications find favour in thy sight;
կին առնուլ ի նմանէ զի — անկցի, to marry into bis family for the purpose of strengthening the bonds of friendship;
-ք, the Goths, the nation of Goths.

· Calfa

NBHL (1)

Զախտ նախանձուն թաքուցեալ, եւ արտաքին դիմօք գութ արկեալ. այսինքն սէր ցուցեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ծ՟Ա։)


Գրգռութիւն, ութեան

s.

incitement, impulse, provocation;
contest, quarrel.

· Calfa


Դրդեմ, եցի

va.

to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.

· Calfa

NBHL (1)

Դրդել զբազմութիւն. զոք ի գործս. զկամս հօրն ի քաղցրութիւն։ Դրդեաց նախանձն զթշնամին։ Քնոյ զմեզ տալ դրդեն։ Զարթուցանէ զձեզ ի դրդել շիփորային. (Եղիշ. 2։ Վրք. հց. ՟Բ։ Լմբ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։)


Դրութիւն, ութեան

s.

act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.

· Calfa

NBHL (1)

Վիճաբանութեամբ նախանձէին ընդ ճշմարիտ վարդապեպտացն՝ առնելով դրութիւնս հակառակ բանից նոցա. (Շ. յկ. ՟Խ՟Զ։)


Եղբայր, բօր, բարց

s.

brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.

· Calfa


Եղբայրութիւն, ութեան

s.

fraternity;
brotherhood

· Calfa

NBHL (1)

Կենահաղորդս լինել ընդ միմեանս աննախանձ եղբայրութեամբ։ Վայելչաբար ի միասին կապակցիլ հասարակ եղբայրութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Եռանձնեայ

adj.

of three persons.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր պատարագին իսահակայ նախանձաւոր գոլով եզականին՝ եռանձնեայք ի վերայ կայծականաց հրոյն ողջակիզեալ զմարմինս. (Հարցնափառ.։)


Երանեմ, եցի

va.

to declare happy, to felicitate.

· Calfa

NBHL (1)

տր. եւ հյց. խնդրով μακαρίζω beatum praedico Երանի՛ տալ. երանելի կարդալ. երջանիկ համարել. բարեհամբաւել որպէս բարեբախտ, նախանձելի, եւ ցանկալի. երնեկ ըսել.


Երանութիւն, ութեան

s.

felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.

· Calfa

NBHL (1)

μακαριότης beatitudo Երջանկութիւն ծայրագոյն. պարառութիւն ամենայն բարեաց. բարեբախտութիւն կատարեալ՝ բաղձալի եւ նախանձելի.


Երգիծանեմ, գիծի

va.

to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.

· Calfa

NBHL (1)

Երգիծեալք նախանձու. (Փիլ. լին. ՟Դ. 191։)


Զոփամ, ացայ, ացի

vn.

to tremble, to shudder, to shake, to quiver, to take fright, to be scared, startled;
to be uneasy, alarmed, to concern one's self;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold.

· Calfa

NBHL (2)

Եսաւ (առ նախանձու) դժուարի եւ զոփայ։ Ի մոլորելն՝ ստրջանայ, զոփայ։ Զոփայ՝ տրտմի եւ վշտանայ մեղաւորն, կամ մահապարտն, եւ այլն. (Փիլ.։ Լմբ.։ Պիտ.։)

Զանձն անիծանէ. եւ զոփայ։ Զանձն ստգտանէ, եւ զոփայ։ Զի՞ լայցես եւ զոփայցես։ Վասն որոյ եւ յոյժ իսկ զոփամ, զի որք հրեշտակաց՝ մանաւանդ թէ տեառն իսկ հրեշտակաց առաք հրաման նմանօղ լինել, մեք սատանայի նախանձաւորք լինիմք. (Ոսկ. մտթ.։)


Ըղձալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, to be wished for, amiable;
desirous, anxious;
— է ինձ, I wish.

· Calfa

NBHL (1)

Զի որ բարւոյն է ըղձալի, առ ի բարեաց նախանձ շարժի. (Շ. վիպ.։)


Լաւահայեաց

adj.

right-minded, equitable, good-hearted.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԼԱՒԱԿՆ. եւ Ողջամիտ. աննախանձ.


Միահամուռ

adv.

collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.

· Calfa

NBHL (1)

Միահամուռ ժողովեալք։ Միահամուռ լինին ամենեքեան ՟Ռ եւ ՟Լ՟Ղ։ Ամենեքեան միահամուռ զերկնային նախանձ բերելով. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Զ. ՟Ը։)


Մինչեւ

prep. adv. until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս սիրեաց աստուած զաշխարհ, մինչեւ զորդին իւր միածին ետ։ Այնչափ աղէտ տարակուսի էր ի վերայ անհնարին վշտացն, մինչեւ սիրտն ոխակալ եւ ակն նախանձալից՝ արտասուք քամէին. եւ այլն։


Միշտ

adv. adj.

always, at all times, continually, at every turn, incessantly, for ever, for ever and ever, perpetually, eternally;
eternal;
որպէս —ն, as usual, as before, as formerly.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդէմ (դրախտին) բնակեցաւ, եւ ի միշտ նախանձէն մաշեցաւ. (Վանակ. հց.։)


Կողմնաւոր

adv. adj.

cf. Կողմնակի;
partial.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կողմնաւոր սիրոյն կարծիք եւ նախանձ լինին։ Խափանեսցին ամենայն կողմնաւոր կամք. (Բրս. ճգն.։ եւ Մաշտ. հին.։)