Definitions containing the research նախանձ : 331 results

Հիւանդութիւն, ութեան

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Չա՛ր է նախանձ. ի հիւանդութենէս յայսմանէ լի են դատաստանք դատաւորաց։ Մերժել զհիւանդութիւնս այնոցիկ, որք զտունս պայծառս շինեն։ Հիւանդութիւնս այս (կոծոյ) առաւել յաղթահարէ զկանայս. քանզի պարծանս համարին զլալիւնս եւ զաղաղակս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18. եւ 16։)


Հիքութիւն, ութեան

s.

misfortune, misery, adversity, wretchedness.

· Calfa


Հնարեմ, եցի

va.

cf. Հնարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. այսինքն Հնարս խորհել, գտանել. ճարտարեք. որ առ նախնիս առաւել ասի ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ։ Յայս միտ լինի արդեօք առնուլ զքանի մի վկայութիւնսդ. Փենեհէզ զայս գիւտս նախանձու հնարեաց գտանել վասն պսակելոյ անձին իւրոյ. (Եփր. թուոց.։)


Հեղձամղձուկ

adj.

suffocated, choked, oppressed, agitated, disquieted, grievous, anxious;
suffocating, stifling;
— օդ կամ ջերմութիւն, sultry weather or heat;
— հազ, a stifling cough;
hooping cough;
— ձայնիւ, in a stifled voice;
— ի վշտացն, loaded with grief;
woe-begone;
— արտասունք, repressed tears;
— առնել, to stifle, to choke;
to smother, to suffocate;
to drown;
— լինել ի բարկութէնէ, to be half choked with rage or anger;
— լինէր սիրտ իմ, my heart was ready to break, was oppressed with grief;
cf. Հառաչանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծանել ի հարկէ հեղձամղձուկս նախանձու. (Փարպ.։)


Հեղձիմ, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Արկ խեղդ անձին իւրում, եւ հեղձաւ։ Դպիրք հեղձեալ են նախանձու. (Եփր. համաբ.։)

Սատանայ հեղձեալ լինէր նախանձու. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 4։)


Հեղձնում, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Արկ խեղդ անձին իւրում, եւ հեղձաւ։ Դպիրք հեղձեալ են նախանձու. (Եփր. համաբ.։)

Սատանայ հեղձեալ լինէր նախանձու. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 4։)


Հեղձում, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Արկ խեղդ անձին իւրում, եւ հեղձաւ։ Դպիրք հեղձեալ են նախանձու. (Եփր. համաբ.։)

Սատանայ հեղձեալ լինէր նախանձու. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 4։)


Հեղձանիմ, ձայ

vn.

to choke, to be suffocated, stifled, drowned.

· Calfa

NBHL (2)

Սատանայ հեղձեալ լինէր նախանձու. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 4։)

Արկ խեղդ անձին իւրում, եւ հեղձաւ։ Դպիրք հեղձեալ են նախանձու. (Եփր. համաբ.։)


Հեռ, իւ

s. adj.

discord, strife, wrangling;
hate, spite, ill-will, rancour;
spiteful, rancorous, quarrelsome;
stubborn.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռն եւ սնափառն պառակտի եւ բաժանի յեղբարց։ Մի՛ հեռ, մի՛ նախանձոտ, մի՛ չարայուշ։ Անմիտք էաք, որպէս եւ նոքայն, եւ հեռք էաք ըստ նոցա նմանութեան. (Ոսկ. փիլիպ.։ Եփր. պհ. եւ Եփր. տիտ.։)


Հեռամ, ացի

vn.

to dispute, to contend for, to quarrel;
to bear a hatred to, to loathe, to hate, to bear or owe a grudge, malice or ill-will.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ նախանձ անկանի ի մէջ առն եւ կնոջ։


Հեստութիւն, ութեան

s.

transgression, disobedience, refusal, contumacy, opposition, resistance;
rebellion.

· Calfa

NBHL (1)

Անջատեն խոնարհք զանձինս իւրեանց ի նախանձուէ, ի հեստութենէ. (Մծբ. ՟Թ։)


Հետ, ոյ, ոց

s.

trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.

· Calfa

NBHL (1)

Պատերազմունք հանապազ, նախանձ հետ իրեար. (Ոսկ. սղ. ՟Լ՟Ը։)


Ձախողակ

adj.

sinister, sinistrous, untoward, unfortunate, unlucky, bad, sorrowful, sad, unfavourable, contrary;
ի —ակս, in misfortune, adversity or calamity;
— նախանձ, zeal misunderstood;
feigned, affected emulation.

· Calfa


Ձրեմ, եցի

va.

to give gratis, to make a present of.

· Calfa

NBHL (1)

Աննիազ ձրես։ Աննախանձ ձրես հայցողին. (Սկեւռ. աղ.։)


Յաճախակի

adj.

cf. Յաճախ.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ նախանձ, դարձեալ յաչաղանք յաճախակի. (Ճ. ՟Ժ.։)


Յղացուցանեմ, ուցի

va.

to get with young, to impregnate, to fecundate.

· Calfa


Յորդ

adj.

abundant, copious;
plentiful, overflowing, superabundant.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդ եւ աննախանձ առատութեամբդ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Յորդորեմ, եցի

va.

to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդորեաց զնա Գոդոնիէլ՝ խնդրել ի հօրէ իւրմէ ագարակ։ Յորդորեա՛ եւ զբարեկամն։ Ձեր նախանձ զբազումս յորդորեաց.եւ այլն։


Յուռմարութիւն, ութեան

s.

ill-will, malice, rancour.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախանձ ի բա՛ց մերժեսցուք, զտրտմութիւն, եւ զյուռմարութիւն, եւ զառանց բարբառոյ աղաղակն հատցուք. (Ճ. ՟Գ. ըստ Ոսկ. մտթ. ՟Ա։)


Յօժարացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յօժարեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս նախանձ ձեր զբազումս յօժարեցոյց նմանօղ լինել ձեզ. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Նա, նորա, նոքա, նոցա

pron. conj.

he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ մինչ ի մահ բարկութեամբ զնախանձն վարիցէ. նա՝ մանաւանդ թէ՝ առ ժամանակ մի իսկ մի՛ կալցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Յաչաղանք, նաց

s.

envy, rancour;
ill-will.

· Calfa

NBHL (3)

βασκανία fascinatio. որ եւ ՅԱՉԱՂ. ՅԱՉԱՂՈՒՄՆ. Չարակնութիւն. մախանք. զչարիլն առ նախանձու. ռմկ. աչքիլելն. նազար. իբրեւ գործ չարակնութեան. նախանձ.

Չի՛ք ինչ վատթար քան զյաչաղանս։ Անդ ոչ նախանձ, ո՛չ յաչաղանք։ Մեղմով զյաչաղանսն շիջուցանէր։ Խափանէր զնոցա յաչաղանսն, եւ զնախանձսն սփոփէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9. 10։ ՟Ա. 28. 30։)

Յաչաղանք նախանձու։ Յաչաղանք ոչ թողացուցանեն տեսանել զարժանն։ Ծանեան եւ կոյրքն, զի յաչաղանք էին. (Փիլ. բագն.։ Վրք. սեղբ.։ Իգն.։)


Յաչաղեմ, եցի

va.

cf. Յաչաղիմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱՉԱՂԵՄ ՅԱՉԱՂԻՄ. βασκαίνω fascino եւ invideo, odio habeo, criminor, obtrecto. Չարակնել. մախալ. նախանձիլ. եւ առ նախանձու զչարիլ՝ ընդ վայր հարկանել՝ զրպարտել, եւ կամիլ վնասել իբր ակնահարելով.

Շունք զտեարս սիրեն, եւ ընդ բարեկամսն ոչ յաչաղին։ Վասն նորա (յերկինս փոխելոյն) յաչաղիմ նախանձիմ. (Մագ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)


Յաչաղկոտ, աց

adj.

envious, jealous, malicious, malevolent;
fascinating, bewitching, enchanting.

· Calfa

NBHL (3)

Յաչաղկոտ եւ նախանձոտ իմաստակաց ազդ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Եւ Որ ակնահարէ կամ նախանձ առնէ. աչքիլօղ. նազար վէրիճի.

βάσκανος fascinator, -trix;
invidus obtrectator, malevolus. Որ յաչաղէ. չարակն. մախացօղ. մախող. նախանձոտ.


Յաչաղութիւն, ութեան

s.

cf. Յաչաղանք.

· Calfa

NBHL (1)

Հրացեալն նախանձ շիջեալ էր, եւ բոցն յաչաղութեան հնոցին զովացեալ. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Յաչաղումն, ման

s.

cf. Յաչաղանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նախանձ չարակնութեան յաչաղման ընդ միմեանս բերեալ. (Յհ. կթ.։)


Յապաղեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յապաղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գոյր նախանձ, որ յապաղեցուցանէր։ Եւ ոչ զի խաբէութեամբ մարդկան յապաղեցուսցէ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 2։)


Յառաջնմէ

adv.

in the beginning, primitively.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց եւ յառաջնումն իսկ աննախանձ ետ զկենդանութիւնն. (Եզնիկ.։)


Յառաջնումն, ման

adv.

first, firstly;
antecedently.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց եւ յառաջնումն իսկ աննախանձ ետ զկենդանութիւնն. (Եզնիկ.։)


Մաքրեմ, եցի

va.

to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.

· Calfa

NBHL (1)

Մնասցուք բժշկիլ նախանձու հրոյն մաքրողի. (Լմբ. սղ.։)


Մեծարանք, նաց

s. adv.

respect, honour, veneration, reverence, deference, homage, distinction;
ceremony, compliments, respects;
kind reception, welcome;
— հասարակաց, universal esteem;
—նօք, respectfully, honorably, with regard;
առնել —նս երեսաց ուրուք, to have regard for;
to hearken favourably to;
—նս դնել, առնել, ցուցանել, cf. Մեծարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ցնծայ ընդ մեծարանս ընդ մայրն չարեաց. զի սկիզբն մեծարանաց մարդահճութիւնն է, եւ կատարած նորա ամբարհաւաճութիւնն։ Մեծարանաց ցանկութիւն ցնորք են։ Որ ցանկայ մեծարանաց, նախանձի ընդ մեծարեալսն. (Եւագր. ՟Ժ։)


Մղձկիմ, եցայ

vn.

to choke, to be suffocating;
to be violently affected with spite, envy, grief or rage.

· Calfa

NBHL (1)

Յորմէ հեղձեալք մղձկէին (նախանձու). (Իգն.։)


Մատնիմ, եցայ

vn.

to be betrayed, denounced;
to betray oneself, to give in, to surrender, to abandon oneself to, to be a prey to;
— ի գերութիւն, to be or become a slave to;
— ի փախուստ, to run away, to take to flight;
— ի նախանձ սրտմտութեան ուրուք, to become a victim to the jealousy of;
— ի սուր, to be put to the sword;
cf. Ատեան.

· Calfa


Մարզեմ, եցի

va.

to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնածութիւն առնեն մանկանց տղայոց, այլեւ թքով բերանոյ իւրեանց ձեռամբ մարձեն զայնոսիկ, որպէս թէ առ ի պահել ի նախանձաւորութենէ. (Կանոն.։)


Հիմնաւորեմ, եցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատել զձեզ եւ հիմնաւորել ի նախանձ հաւատոյ. (Ոսկ. ի մելիտ.։)


Համարուեստ, ից

adj. s.

having the same trade or calling;
fellow-craftsman.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւորեալ է ախտ նախանձու առ պատուակիցս եւ համարուեստս միշտ բուսանել. (Սկեւռ. լմբ.։)


Համբերող

adj.

patient, enduring.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ որում չգտանին պիտոյքն՝ համբերօղ է, այլ որ յաննախանձելի (այսինքն յառատ) վայելչութիւնսն է, եւ չարեացն համբերէ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Հանգանակեմ, եցի

vn. va. to rate, to club, to contribute, to club together, to subscribe;
to contribute, to have a share in, to be accessory to.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգանակօղ է, եւ արբշիռ։ Մի՛ նախանձիր ընդ հանգանակօղս մսոյ վաճառաց. (Օր. ՟Ի՟Ա. 20։ Առակ. ՟Ի՟Գ. 20։)


Խրոխտապանծ

adj.

braggart, boastful, insolent, presumptuous, swaggering.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խրոխտապանծ մոլենախանձ զրաբանողաց։ Բարձրագլուխ ի մէջ յօքնախումբ կացեալ հրապարակաց՝ լի հանդերձ խրոխտապանծ տեսութեամբ ի զանազան պայծառ զգեցեալ պատմուճանաց. (Պիտ.։)


Խօշիւն

s.

noise, murmur, rumour, uproar.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմութեան տեսակք են չորք. խօչիւն, տագնապ, նախանձ, ողորմ։ Եւ է խօշիւն՝ տրտմութիւն, անբարբառութեան արարող (Նիւս. բն. ՟Ժ՟Ը։)


Ծանրանամ, ացայ

vn.

to weigh, to be heavy, to grow dull;
to increase, to grow heavier;
to grow worse, to become more grievous;
to be angry, enraged;
— աչաց, to be oppressed by sleep;
to become purblind, to lose one's sight;
— ականջաց, to become hard of hearing;
— կնոջ, to be with child;
— ումեք, to be a burden or a charge to, to molest;
ծանրացեալ ի հոգոց, loaded with anxieties;
careworn;
ծանրացեալ ալեօք, bowed down by the weight of years;
ծանրացեալ էր հասավաւ, he was very old;
ծանրասցի գործ նոցա, let more work be laid on them;
ծանրացաւ պատերազմն ի վերայ նորա, the battle went sore against him.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծացաւ բարկութեամբ՝ լի նախանձու՝ ծանրացեալ տրտմէր ի վերայ գործոցն եղելոց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 1։)


Ծաւալեմ, եցի

va.

to dilate, to expand, to propagate, to spread;
to extend, to stretch.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաւալել զստուգութեան վարսն ի նախանձ բազմաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)


Ծիւրեմ, եցի

va.

to debilitate, to weaken, to extenuate, to emaciate, to consume, to make lean or hectic.

· Calfa

NBHL (1)

Չարն մախացեալ ընդ մեծ բարւոյն փառաց (ի դրախտի), նախանձու ծիւրէր (կամ ծիրէր)՝ խնդրէր հնարս իրացն. (Տաղ.։)


Լիր, լրի, իւ

s.

fulness, plenitude;
— արկանել, to fill a ditch;
լրիւ իւրով, totally, entirely, completely;
ապականել զերկիրն լրիւ իւրով, to lay waste the land;
to desolate the land in the fulness thereof;
Տեառն է երկիր լրիւ իւրով, the earth is the Lord's and all that therein is.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն լրից եւ երանականաց բարութեանց. աննախանձ բաշխումն. կա՛մ իմա՛, ամենայն լիութեանց, եւ կամ ընթերցի՛ր, ամենալից. զի յն. է ամենապատիկ։


Լծակից, կցի, կցաց

gr.

adj. s. bearing the same yoke, yoke-fellow, companion, fellow, colleague, partner;
husband, spouse;
— հարազատութիւն, consanguinity;
— լինել, to be united, accompanied;
to be married. (letters) of similar sounds.

· Calfa

NBHL (1)

Լծակից է սատանայի՝ չար նախանձմամբն. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Լնում, լցի

va.

to fill;
to accomplish, to fulfil;
to spread, to diffuse;
to complete, to consmnate;
to load, tore-load, to fill again;
to repeople;
to glut;
to stuff;
— զաղեղն, to bend the bow;
— լուսնի, to be at the full (moon);
— զօրէնս, to fulfil the law;
— զօրէնս բնութեան, to satisfy the laws of nature;
— զոք օրինօք տեառն, to instruct in, to fill with knowledge of the divine law;
— զքաղց, զծարաւ, to drive away hunger, to satisfy;
to quench thirst;
— զիղձս, to satisfy or content on's wishes;
— զպէտս, to satisfy one's necessities;
— զձեռս, to give to the priest, to consecrate;
to be consecrated;
արեամբ — զձեռս, to dip the hands in blood, to assassinate;
— զոք պարգեւօք, to load with gifts;
— զտեղի, to take the place of, to substitute, to replace;
— մինչ ի վեր, to fill up to the brim;
ընդ ամենայն տեղիս — զաւետարանն Քրիստոսի, to spread the gospel of Christ everywhere.

· Calfa

NBHL (1)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։


Լնում, լցայ

vn.

to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.

· Calfa

NBHL (1)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։


Լսողութիւն, ութեան

s.

hearing, audition;
obedience, docility.

· Calfa


Խուճապ, աւ

s. adv.

fright, terror, alarm, dread, haste, hurry, precipitation;
խուճապաւ, in haste, in a hurry;
—ք, phantom, spectre.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտէր զնախանձ դպրանցն ւ փարիսեցւոցն, եւ զխուճապ հրէիցն. (Երզն. մտթ.) (որպէս ռմկ. իրար անցում, տակնուվրայ ըլլալը։)


Կարեսէր

adj.

fond of trifles;
passionate, vicious.

· Calfa