Entries' title containing նա : 6571 results

Վայրաբնակ լինիմ

sv.

cf. Վայրաբնակիմ.

· Calfa


Վայրաբնակիմ

vn.

to live in wild or desert scenes.

· Calfa

NBHL (4)

ՎԱՅՐԱԲՆԱԿԻԼ ՎԱՅՐԱԲՆԱԿԻՉ. Վայրաբնակ գտանել, եւ գտեալ.

Եւ եղեւ վայրաբնակիլ մայրաքաղաքն Երուսաղէմ. (Շար.։)

Յանապատ ելան՝ վայրաբնակեցան, ի ծերպըս մտան. (Գանձ.։)

Յանապատի վայրաբնակիչ (կամ վայրաբնակեալ), անմարմնական վարուք մաքրեալ (կամ ճգնեալ). (Շ. տաղ.։)


Վայրագանամ, ացայ

vn.

to become savage, wild or rude, to grow fierce, worse.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱՅՐԱԳԱՆԱԼ. Լինել իբրեւ զվայրագս, վայրաբնակ, կամ հանգոյն վնճակի վայրագաց.

Եւ մեք անբնակ իմն վայրագացեալ (զրկեալ ի հայրապետանոցէ). (Յհ. կթ.։)


Վայրագնաց

adj.

vagrant, erratic, vagabond;
lewd, libidinous.

· Calfa

NBHL (6)

Զօրքն ամենայն վայրագնաց՝ ջլաձիգ խզմամբ տաժանեալ. (Յհ. կթ.։)

Տանջեա՛ իբրեւ զաղախին մի վայրագնաց եւ պոռնկացեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 17։)

Պատասխանի ետ վայրագնացն (հերովդիադա), եւ ասէ ցհոմանին իւր (ցհերովդէս). (Եփր. ի յհ. մկ.։)

Մերժեցեր զմեղուցեալս, եւ ընդ վայր հարեր զվայրագնացս. (Յհ. գառն.։)

Ի վավաշ վայրագնացեալ վրդովչացն վազեալ ի բաց մղեսցի. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)

ՎԱՅՐԱԳՆԱՑ ՎԱՅՐԱԳՆԱՑԵԱԼ. μετέωρος vagus. Որ գնայ եւ շրջի ի բացի. մոլորական. ինքնագլուխ. անսանձ. վայրաբեր. հեշտասէր.


Վայրենաբար

adv.

like a savage, cruelly.

· Calfa

NBHL (3)

Ծով ծփմամբ մոլեալ վայրենաբար. (Պիսիդ.։)

Ելանէր գազանն այն ի վերայ նոցա վայրենաբար եւ ահագին յարձակմամբ. (Վրք. ոսկ.։)

եւ ա. ἁγρίως fere, immaniter. եւ ա. ἅγριος ferus, ferox. Իբրեւ վայրենի. գազանաբար. մոլեգին.


Վայրենաբարոյ, ից

adj.

of savage nature or character, churlish, clownish, intractable, unsociable, rustic, coarse, rude.

· Calfa

NBHL (2)

Միշտ դժնեայ եւ վայրենաբարոյ։ Որ եւ առ տգետս եւ վայրենաբարոյս առաւել զօրանայ։ Ի վայրենաբարոյ իշխանացն տաժանելի կրիւք ելին յաշխարհէ. (Նար. ՟Խ՟Զ։ Շ. ընդհանր. եւ Շ. ատեն.։)

Ի վայրենաբարոյ օտարութենէն յիմաստութիւն երկնաւոր գազանք գիշատեցին զմարմին իմ. (Ճ. ՟Ա.։)


Վայրենաբնակ

adj.

living in the wilds, savage.

· Calfa

NBHL (3)

Վարաբնակ. վայրագ.

Իբրեւ զվայրենաբնակս ոմանս գոչեն ի մէջ դաշտի զկնի այնոցիկ՝ զորս հալածեն. (Վրք. ոսկ.։)

Իբրեւ զվարենաբնակ երկուցեալ։ Հովիւ եւ վայրենաբնակ այր. (Ճ. ՟Ա.։)


Վայրենական, ի, աց

adj.

wild;
barbarous.

· Calfa

NBHL (6)

Յովանակս անհամբոյր՝ վայրենական եւ անկրթական։ Ընկեցեալ ի վտակն վայրենական ողողիչ։ Վայրենական խորհրդոյ. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ծ՟Դ. ՟Զ՟Բ։)

Վայրենական կատաղութիւն մտաց իմոց։ Վայրենական գայլոյն. (Բենիկ.։)

Իմ տեսեալ է եւ զինձս վայրենականս՝ ընտանացեալս. (Ոսկ. հերոդ.։)

Գազանս կոչէ զհեթանոսս վասն վայրենական բարուցն։ Ըստ բարբարիկ վայրենական մտաց. (Ոսկ. ես.։)

Զվայրենական սովորութիւնս նման նոցա (մոգուց) ի բաց ընկեսցուք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։)

Ի չարեացն ցածնուցուն, եւ դադարեսցեն ի վայրենական մտացն. (Մեկն. ղկ.։)


Վայրենակեր

adj.

feeding on venison.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք մարդակերք են. եւ այլք վայրենակերք. (Խոր.։)


Վայրենամիտ

adj.

fierce, wild, savage, brutal, barbarous, ferocious, cruel.

· Calfa

NBHL (6)

Վայրենի մտօք. վայրագիմաստ. վայրենաբարոյ. գազանամիտ. բարբարոսական. կատաղի, բիրտ, կոպիտ.

Վայրենամիտք եւ զգօնամիտք ի միասին բնակեսցեն. (Ոսկ. ես.։)

Յայսմ վայրի ճառեցից զվայրենամիտ ազգին զխստասիրտ դառնութիւն ի գլուխ ելեալ. (Ղեւոնդ.։)

Ըստ բնութեան գազանաց վայրենամիտք լեալ։ Իսկ նոքա՝ որ այնպիսի վայրենամիտք են։ Այսինքն ապառում եւ վայրենամիտ եղեն. (Արծր. ՟Գ. 11։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։ Իգն.։)

Առ յոյժ վայրենամիտ բարուց. (Պիտ.։)

Առիւծ զվայրենամիտ յեղուզակութիւն սիրէ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վայրենանամ

vn.

to become savage, to grow inhuman, brutal, ferocious, cruel.

· Calfa

NBHL (7)

Ծով վայրենացեալ յառաջին ընտանի եւ խաղաղ բնութենէն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

Անտիոքոս արքայ առաւել վայրենացեալ խորհրդովք գայր. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 9։)

Զվայրենացեալ սիրտն դարձոյց ի մարդկային բնութիւն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Ամենեքեան վայրենացեալք են. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Վայրենացաւ երբեմն նաբուքոդոնոսոր. (Ոսկ. ես.։)

Մեծագոյնն ցանկութիւն յաղթելով՝ ի բաց վայրենանալով, ընչից անյագ, եւ անեզր ստացուածոց տռփութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)

ՎԱՅՐԵՆԱՆԱԼ. βαρβαρόομαι barbarus fio ἁγριόομαι efferor. Լինել իբրեւ զվայրենի գազանս կամ զբարբարոսս. կատաղիլ. գազանանալ. օտարանալ ի մարդկութենէ.


Վայրենացուցանեմ, ուցի

va.

to brutalize, to render savage or ferocious;
to exasperate, to enrage.

· Calfa

NBHL (3)

Սրտնութիւն վայրենացուցանէ զմիտս։ Մի՛ վայրենացուսցէ զքեզ սրտմտութեան մրրիկն. (Եւագր. ՟Դ։ Մաշկ.։)

Զորս կա՛մ սրտմտութիւն վայրենացոյց, կամ տրտմութիւն ամփոփեաց։ Զմիտսն վայրենացուցեալ է բարկութեամբ, ցանկութեամբք, անիրաւութեամբք. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 242։)

ἑκαγριόω agrestem reddo, exaspero, in rabiem ago. Տալ վայրենանալ. օտարացուցանել ի մարդկութենէ.


Վայրկենական, ի, աց

adj.

of a minute;
instantaneous, momentary.

· Calfa


Վանագոյն

adj.

crystalline.

· Calfa

NBHL (1)

Զվանագոյն ականագոյնն երկնից՝ աղուճակի նմանեցուցանէ կերպարանաց. (Ոսկ. ես.։)


Վանական, ի, աց

s. adj.

cenobite, monk;
prior, superior, abbot;
conventual, claustral, monastical, cenobitical.

· Calfa

NBHL (12)

Ի լերինս երթալ, եւ վանականս լինել։ Տեսանեն զվանական ոք։ Խաչն՝ վանականաց ճգնութիւն, կուսանաց զգաստութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7. 23. եւ Ոսկ. խչ.։)

Մայր արար զնա կանանց վանականաց. (Ճ. ՟Բ.։)

Առ առաջնորդս սրբոց ուխտից վանականաց. (Շ. ընդհանր.։)

ՎԱՆԱԿԱՆ. որպէս Վանահայր. հայր վանից. աբբայ.

Կոչեաց վանականն զմարինոս։ Ասէ ցնա վանականն։ Եկն ի վանսն միաբանակեցաց, յորում էր վանականն մեծ առաջի աստուծոյ։ Ծանօթութիւն ընդ վանականին, եւ ընդ այլ եղբարցն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Վանական վարդապետ. այսինքն յովհաննէս վարդապետ տաւուշեցի՝ հիմնադիր եւ առաջնորդ գետկայ վանից. (Վրդն.։ Կիր.։ Մաղաք.։)

Ի կրկին նշանակութիւնս բերի եւ ասելն.

Եւ նա պատմեաց զասացեալսն վանականին. (Խոր. ՟Գ. 52։)

Պատուական երիցունք, եւ աւագ վանականք բազումք։ Աւագ քահանայիւք եւ վանականօք. (Շ. ընդհանր.։)

Հայր Սարգիս Հոռոմոսի վանաց վանական, եւ հայր Ստեփանոս Սեւանայ վանաց վանական. (Ասող. ՟Գ. 8։)

Գրիգորի Նարեկայ վանից վանականի։ Եղբօր իմոյ ընտրելոյ Յովհաննէս կոչեցելոյ՝ Նարեկայ մեծափառ եւ բարձրապատիւ ուխտի վանականի. (Նար. յիշ.։)

μονάζων, μοναχός monachus, religiosus. Կրօնաւոր միանձն՝ բնակեալ ի վանս. միաբանակեաց.


Վանականութիւն, ութեան

s.

priorship, priorate, dignity of a prior;
monachism, monastic or conventual life.

· Calfa

NBHL (5)

Վանական վիճակ. կրօնաւորութիւն. եւ Առաջնորդութիւն վանաց.

Տենչացեալ կարգի վանականութեան։ Ընկալեալ զկերպարանս վանականութեան. (Փարպ.։)

Ծանր է վանականութիւն, եւ ոչ կարէ ամենայն ոք վաղվաղակի գնալ ընդ այս ճանապարհս. (Վրք. հց. ՟Ը։)

Զորս յաւուրս վանականութեան սկսեալ՝ ի նմին կատարեաց ընտրեալն յայցելութիւն՝ սուրբ եպիսկոպոս. (Նար. խչ.։)

Ի ժամանակս թոդկայ վանականութեան (կամ հայրապետութեան). (Մամիկ.։)


Վանակեաց, եցաց

s.

monk, friar.

· Calfa


Վանակից

adj.

cohabiting, dwelling in the same convent or house.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակակից ի նոյն վանս կամ ի բնակարանի. յարկակից.

Ժողովէ առ իւր զամենայն վանակիցս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Վանակն, կան

s.

crystal;
crown-glass.

· Calfa

NBHL (2)

Զվանակնէ (կամ զվանականէ) ասեն, թէ ի ջուրց՝ որ պաղեալ խստանան եւ այլն։ Վանականն մեծ պայծառ լուսաւորութեամբն. (Վեցօր. ՟Գ։ եւ Շիր.։)

Վանակն՝ որ գտանի ի հնդիկս. (Ոսկիփոր.։)


Վանակրեայ

s. zool. hawk's bill turtle.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

տե՛ս Վականակ։

NBHL (1)

Է գազան ինչ ի ծովու, որ կոչի վանակրեայ (կամ վանակրէ). վիշապաձկան նման է, յաւազին տեղին իբրեւ կղզի է. (Եպիփ. բարոյ.։)


Վանահայր, հօր

s.

prior, superior, abbot, archimandrite.

· Calfa


Վանապան, աց

s.

baggage-guard.

· Calfa

NBHL (2)

Եթող գաւիթ զկարասին յինքենէ ի ձեռն վանապանին։ Ըստ մասին երթելոյն ի պատերազմ նոյնպէս եղիցի մասն վանապանին. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 22։ ՟Լ. 24։)

φύλαξ custos. Պահապան իջեվանի եւ վրանաց եւ աղխից բանակի.


Վանատու, աց

cf. Վանատուր.

· Calfa

NBHL (1)

Իւր դայեակ եւ վանատու խոստովանեսցի։ Ոչ զի միա՛յն բնակիցես, այլ զի եւ այլոց վանատու լինիցիս։ Թէ օտարին՝ լինիս վանատու, Քրիստոսի ես ասպնջական։ Տկարացն օգնական լինել, օտարացն վանատու. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 26. եւ փիլիպ. ՟Ժ։ Մանդ. ՟Ե։ Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)


Վանատուր, տրի

s.

inn-keeper, host, hospitable person;
— դիք, Jupiter hospitalis.

· Calfa

NBHL (4)

cf. ՎԱՆԱՏՈՒ. մանաւանդ որպէս մակդիր արամազդայ դիոսի՝ եւ այլոց դից, զի առ մեհենիւք նոցա կայր օտարանոց.

Զբարեկամս եւ զվանատուրս նոցա (գողոց եւ մարդասպանաց). (Մանդ. ՟Ի։)

Հիւրասէր որմզդական դիցն վանատրի (կամ վանաւորի). (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 2։)

Տօնին հիւրընկալ դիցն վանատրի. (Ագաթ.։)


Վանատուն

s.

monastery.

· Calfa


Վանատրեմ, եցի

va.

to harbour, to receive into one's house or hotel, to entertain, to welcome.

· Calfa

NBHL (2)

Գիտեն զհիւրասիրութեան զքաղցրութիւն, որք միանգամ յօտարութիւն ելեալ՝ ի նմանէ վանատրեացն. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։)

ՎԱՆԱՏՐԵԼ. ξενίζω, -ομαι hospitio accipio. կ. hospitor. Վանատուր լինել. հիւրընկալ.


Վանատրութիւն, ութեան

s.

hospitability.

· Calfa

NBHL (1)

Սերմանեսջի՛ր դու զգործս ձեռաց ի մարդասիրութիւն. (զի այն օտարաց վանատրութիւն իցէ. Եւագր. ՟Ժ։)


Վանաւոր, աց

s.

guest or host.

· Calfa

NBHL (2)

ἕνοικος incola, habitator. Հիւր՝ իջեվանեալ. վանակից. յարկակից. ըստ յն. բնակ.

Զհրեշտակացն տէր ունիս վանաւոր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 5։ (Իսկ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 2. յօրինակս ինչ գրի որպէս վանատուր)։)


Վանաքար

s.

tourmalin, lyncurium.

· Calfa


Վանդանակ

cf. Վանդակ.

· Calfa


Վաշտանամ

vn.

to be divided in battalions.

· Calfa


Վատանամ, ացայ

vn.

to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.

· Calfa

NBHL (3)

Է՞ր վատանայք երթալ մտանել ժառանգել զերկիրն. (Դտ. ՟Ժ՟Ը. 8։)

Ոչ վասն այնորիկ առնուս զէն, զի վատանայցես, այլ զի կռուիցիս։ Վատութեանց պարսաւանս (դնես աղքատին). եւ դու վատանաս, եւ սակայն աստուած զիւրն տայ քեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 10։)

Վատանան միտքն եւ անհոգ լինին յանհաւատութենէ. (Բրս. հց.։)


Վատթարանամ, ացայ

vn.

to grow worse, to degenerate, to debase or degrade oneself, to fall into baseness, to be marred, spoiled;
to succumb, to be beaten.

· Calfa

NBHL (2)

Լոյս եղելոյ եւ դուզնաքեայ խաւարն վատթարանայ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Թագաւորն յաղջկանէ միոջէ պարտեալ վատթարանայր կամօք եւ զօրութեամբն քրիստոսի. (Ագաթ.։)


Վարազանամ, ացայ

vn.

to become like a wild-boar, to become infuriate, ferocious, outrageous.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱՐԱԶԱՆԱԼ. Վարազակերպ լինել. կնճանալ. գազանանալ. վայրենանալ.

Կամ զօդ, որ մերթ գոչիցէ վարազացեալ հրաանաւ, եւ մերթ սարսէ ի գոչելոյն սաստիւ. (Եզնիկ.։)


Վարանական, ի, աց

adj.

perplexed, irresolute, uncertain, wavering.

· Calfa

NBHL (4)

Վարանական խորհրդով վարանեալ. (Ճ. ՟Բ.։)

Վարանական երկիւղիւ. (Նար. ՟Լ՟Ը։)

Մակբայք՝ վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. Որդոն, գէթ, գոնէ, փարթար. (Թր. քեր. հյ.։)

Վարանականօք (կամ վարանակամօք) ոմամբք ընտրելի առնէր զերկրորդն, տալ կրկին կամ երեքկին զսակ հարկին։


Սանական, ի, աց

s.

nursling, fosterchild;
pupil, scholar;
godchild.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբն գայիանէ սանական հռիփսիմեաւ։ Ուր վկայեաց սանականն հռիփսիմէ ՟Լ՟Բ ընկերօքն. (Ագաթ.։)


Սանակիցք

s.

children having the same godfather.

· Calfa

NBHL (1)

Սանակցաց որդիս չխնամենան։ Սանակցաց թոռներն խնամենան. (Կանոն.։)


Սանահայր, հօր

s.

godfather.

· Calfa

NBHL (3)

ՍԱՆԱՀԱՅՐ ՍԱՆԱՄԱՅՐ. ռմկ. սանահար, սանամար. Հայր եւ մայր զաւակին, որ լեալ է սան այլոց՝ որք կոչին կնքահայր.

Բայց չարութեամբ լցեալ թագուհին՝ եւ դոքսիա սանամայր նորին. (Գանձ.) (այսինքն մայր թէոդոսի փոքու, զոր կնքեաց ոսկեբերան)։

Գեղակուր եղեալ ի սանամօրէն իւրմէ. (Մեծոբ.։)


Սանամայր, մօր

s.

godmother.

· Calfa

NBHL (3)

ՍԱՆԱՀԱՅՐ ՍԱՆԱՄԱՅՐ. ռմկ. սանահար, սանամար. Հայր եւ մայր զաւակին, որ լեալ է սան այլոց՝ որք կոչին կնքահայր.

Բայց չարութեամբ լցեալ թագուհին՝ եւ դոքսիա սանամայր նորին. (Գանձ.) (այսինքն մայր թէոդոսի փոքու, զոր կնքեաց ոսկեբերան)։

Գեղակուր եղեալ ի սանամօրէն իւրմէ. (Մեծոբ.։)


Սանայիրասերմ

adj.

grown on mount Sanir.

· Calfa


Սառնաբեր

cf. Սառնագործ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ բերէ զսառն կամ զսառնամանիս.

Հիւսիսային հողմն շնչէր եղեամնարկու եւ սառնաբեր. (Սիսիան.։)


Սառնագործ

adj.

producing frost or ice, ice-cold, frosty, freezing.

· Calfa

NBHL (2)

Որ սառն գործ է կամ սառնացուցանէ.

Տիրկան հրամանաւ սաստեցին հիւսիսային հողմոցոն սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)


Սառնագոյն

adj.

ice-coloured.

· Calfa


Սառնալիճ

s.

frozen lake.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սառնալիճն՝ զոր ժողովեալ, զջուր ծովակին արեամբն ներկեալ. (Գանձ.։)


Սառնական, ի, աց

adj.

glacial, icy.

· Calfa

NBHL (3)

Սառնային. սառուցիչ. սառնամանուտ.

Սառնակն օդոցն սուզիչք։ Ձմեռային եւ սառնական։ Ցրտութեամբն սառնական (առնէ). (Նար. առաք.։ Երզն. ոտ. երկն.։)

Սառնական օդք. (Պիտառ.։)


Սառնակերպ

adj. s.

ice-like, icy, glassy, crystalline, translucent, pellucid;
crystalloid, hyaloid, crystal form.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ հալէին զսառնակէրպ զդիւահալ զազգ անուշակ կերակրոյն. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)

Աթոռ չորեքկուսի ծովագոյն սառնակերպ. (Փարպ.։)

κρυσταλλοειδής sicut glacies. Ունօղ զկերպարան եւ զտեսիլ սառին. սառնատեսակ. սառի կամ պիլլօռի նման


Սառնակոյտ

s.

glacier.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս հողմ հարաւոյ անդ հասեալ՝ փլուցանէր զսառնակոյտ հրապարակսն. (Ճ. ՟Ա.։)


Սառնահալ

adj.

thawed, melted, liquefied.

· Calfa


Սառնահար

adj.

frost-bitten.

· Calfa

NBHL (1)

Զբտղանիսն մերձ կացուցեալ, որ էր կարի ախորժելի սառնահար անդամոց։ Մի յոստոցն ցամաքեալ՝ սառնահար օդիւք չորացեալ ի բաց հատաւ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Սառնահրդեհ

s.

cold and hot beyond endurance (hell).

· Calfa

NBHL (1)

Որդն անքուն, մշտնջենաւոր տարտարոսն՝ սառնահրդեհ, լալ աչաց, եւ կրճել ատամանց. (Եփր. խոստ.։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Անդամախեղ

adj.

laimed, crippled.

· Calfa

NBHL (1)

Խեղ անդամօք, թոյլ եւ ցաւագար. անդամալոյծ. չորս դին բռնըւիլը, թուլնալը.


Անդամախեղութիւն, ութեան

s.

lameness.

· Calfa

NBHL (1)

βλακεία. mollities. Խեղութիւն անդամոց, թուլութիւն, անպիտանութիւն. չորս դին բռնըւիլը, թուլնալը.


Անդանդաղ

adj. adv. prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

· Calfa

NBHL (2)

Առանց դանդաղելոյ. անյապաղ. անխոնջ. իհմալսըզ, իւշէնմէտէն. ἁοκνότατα (անյապաղս ամենայնիւ). diligenter.

ἅοκνος. impiger. Որ ոչն դանդաղի. ժիր. արագաշարժ. անձանձրոյթ. որ չիտնտնար. չիւսթ, չափուգ, զայրէթլի, իւշէնմէզ, իշկիւզար.


Անդանօր

adv.

there, yonder.

· Calfa

NBHL (3)

Անդ. յայնմ տեղւոջ, յայնմ վայրի կամ ի ժամանակի. անդէն. գրի եւ ԱՆՏԱՆՕՐ. հոն, նոյն տեղը.

Թէպէտեւ ոչ անդանօր ( ի դրախտին ընդ ճաշակելն) մեռաւ ըստ մարմնոյ, այլ զկնի բազում ժամանակաց. (Նանայ.։)

Անդանօր է բժշկութիւն աստուածային քոյ ձեռինդ, յորժամ բնաւ անդամոցն տեղի ետ կենդանութիւնն։ Թագաւորութիւն ոչ էր պանծալի անդանօր (ի հնումն), եթէ ոչ եղջերբ իւղոյն օծութեան ձեռնադրեալ. (Նար. ՀԴ. ՂԳ։)


Անդաստակ, աց

s.

portico, porch.

· Calfa

NBHL (2)

Գաւիթ, (իբր ի չափ անդոյ միոյ). նախադուռն տան. արտաքին սրահ. προπύλαιον, πρόθυρον, vestibulum. ավլու, հայաթ.

Այժմ դեռ առաջի դրացն կաս մօտ յանդաստակսն։ Զմի անդաստակ չանցանել, եթէ ոչ ջորեօք բարձեալ բերիցին։ Ե՞րբ ժամանեսցես գէ՛թ զարտաքին անդաստակս պատուիրանացն կոխել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. 7. 15։)


Անդաստան, աց

s.

cultivated land, fields;
village.

· Calfa

NBHL (4)

Արդեամբք անդաստանաց։ Ելին յանդաստանսն եւ կթեցին զայգիս իւրեանց։ Դարանամուտ լեր յանդաստանին։ Յանդաստանին այլազգեաց։ Անդաստանք պտղոց։ Յուժգնութիւնս անդաստանի։ Երթային յանդաստան. եւ այլն։

Բեղմնաւորութեամբ անդաստանացն եւ բուրաստանացն։ Գեղեցիկ անդաստանօք ուրախանայի։ Բաղդատութիւն անդաստանի եւ նաւահանգստի. (Պիտ.։)

Յանդաստան կենաց խնամոց քոց կամացդ։ Զամուլն արգանդ Սառայի՝ անդաստան պտղածին։ Ի յանդաստանէ մօրն իմոյ սենեկի։ Ի սահման անդաստանի գորովոյ գրկի։ Շառաւեղօք հաստատեցելովք ի յանդաստանի անօրէն մարմնոյս. (Նար.։)

Օրհնութիւն անդաստանաց կամ արտորէից, որ երբեմն լինէր ի բացի, իսկ այժմ առաւել յեկեղեցւոջ։ (Տօնաց.։)


Անդատ

adj.

not sentenced, not condemned.

· Calfa

NBHL (4)

Որ կամիցի անդատ եւ անդատապարտ մնալ, մի՛ դատապարտեսցէ զեղբայրն իւր. (Յհ. գառն.։ եւ Ոսկիփոր.։)

Եթէ արտաքոյ քան զքաղաքն ապաստանի սպանցէ զնա, անդատ լիցի. (Եփր. ել.։)

Ապա թէ աստ անդատ կայցեմք մնայցեմք ի գործել զմեղսն, զիա՞րդ ոչ է պարտ երկնչել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Ի կիկղոպայց երկիրն՝ յանօրինաց, յանդատից հասաք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անդատապարտ

adj.

not deserving condemnation, blameless.

· Calfa

NBHL (3)

ἁκατάκριτος. indemnis, irreprehensibilis Զոր չէ օրէն դատապարտել. անպարտ. անմեղ. եւ անստգիւտ. անպարսաւ. անարատ. հիւքմ օլունմազ, թազիր օլունմազ, սուչսուզ.

Եւ զմեզ անդատապարտ պահեա՛ ի քահանայագործութիւն. (Պտրգ.։)

Անդատապարտ մնաց ի կանոնական հրամանաց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անդարձաբար

adv.

irrevocably.

· Calfa

NBHL (2)

Անիւք յառաջ կոյս անդարձաբար եւ անխոտորապէս գնալով։ Անդարձաբար անշարժ կալեալ. (Դիոն. յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)

ἁνεπιστρόφως. Առանց յետս դառնալոյ.


Անդարման

adj.

irremediable, irreparable, incurable.

· Calfa

NBHL (3)

Որ չէ դարմանեալ. յետնեալ ի դարմանոյ. անխնամ. ոչ մշակեալ.

Խնամք Արարչին ոչ թողին անդարման զարարածս իւր. (Յճխ. ՟Թ։)

Մի անդարման լիցի տագնապեալն. (Նար. ՁԷ։)


Անդեդեւ

adj.

unshaken, firm, resolute.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱստուած փութալով՝ հաստատուն եւ անդեդեւ ճանապարհ ուղիղ վարեն. (Փիլ. իմաստն.։)

Անդեդեւ մնան որպէս վէմ յեզր ծովու. (Երզն. մտթ.։)


Անդեդեւուն

cf. Անդեդեւ.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱստուած փութալով՝ հաստատուն եւ անդեդեւ ճանապարհ ուղիղ վարեն. (Փիլ. իմաստն.։)

Անդեդեւ մնան որպէս վէմ յեզր ծովու. (Երզն. մտթ.։)


Անդեղայ, ի, ից, այց

s.

antidote, counter-poison.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թիւնաւոր գազանաց եւ իժից քարբից անդեղայք ստեղծան յօգուտ եւ ի փրկութիւն մարդկան. (Կոչ. ՟Թ. 19։)


Անդէն

adv.

there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.

· Calfa

NBHL (10)

Անդէն եւ անդ զբանիւք եկեալ երեւէր. (Փիլ.) յն. նոյնաբանութիւն էր, կամ կրկնութիւն բանի ταυτολογία, repetitio ditorum։

Հաճոյ թուեցաւ Շիղայի մնալ անդէն։ Նստէր անդէն ի տան։ Այլ էր անդէն ի տեղւոջն եւ այլն. (յն. լոկ, ի տանն, ի տեղւոջն)։

Թէ սխալեսցի, անդէն վնասի։ Խուճապեալք՝ անդէն ի փախուստ դառնային. (Պիտ.։)

Անդէն իսկ ի ծնանիլն։ Անդէն իսկ սկսանին. (Պիտ.։)

Եւ այս ամենայն անդէն եւ անդ առ նորուն ծննդեամբն։ Անդէն եւ անդ իբրեւ ել ի տաճարէ անտի, բժշկեաց զկոյրն. (Ոսկ. յհ.։)

Հարազատ եւ սիրելի որդի ստացեալ զսա միայն, անդէն առ նմին ունէր եւ զախտ գորովանացն. (Փիլ. իմաստն.։)

Որ եւ անդէն իսկ ի նախնումն. (Պտրգ.։)

Ոչ կամի անդէն սաստկութեամբ ի դիմի հարկանել, այլ առ սակաւ սակաւ աճեցեալ լեռնանայ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

Դառնալոյ իսկ մեզ անդէն անվստահ եմ. (Փարպ.։)

Ճաշակեաց վհատութեամբ, եւ արգել անդէն տարակուսանօք։ Արշաւէ, եւ անդէն նահանջի ... Միմեանց պատահին, եւ անդէն ցրին. (Նար. ՀԷ. եւ Մծբ.։)


Անդէորդ, աց

s.

herdsman, shepherd.

· Calfa

NBHL (1)

գրի եւ ԱՆԴԵԱՈՐԴ, ԱՆԴԻՈՐԴ, ԱՆԴՒՈՐԴ. βούκηλος. bubulcus. Հովիւ եւ պահապան անդեայց. եզնարած. նախիր արծօղ. սըղըրչօպանը.


Անդէորդութիւն, ութեան

s.

herd.

· Calfa

NBHL (1)

Ամեսինաս յանդէորդութիւնսն ընդ ցլու ոգորէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Անդէպ

adj.

indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.

· Calfa

NBHL (4)

Դու ես պատճառ նորա կորստեանն ի ձեռն անարժան եւ անդէպ առատութեան ... Յորժամ անդէպ, եւ յորժամ զդէպն ինչ խնդրիցեն ... Ո՛չ եթէ բարկանալն ինչ անօրէնութիւն իցէ, այլ յանդէպն ժամանակի։ Զանդէպ մտածութիւնն ի բաց կացոյց. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Դէպ ժամանակ այժմու կեանքս, եւ անդէպ՝ հանդերձեալքն. (Խոսր.։)

Որ չէ ի դէպ. տարադէպ. անյարմար. անտեղի. անպատշաճ. անվայելուչ. տարաժամ. անհարկի, անշնորհք. միւնասիպէթսիզ. պէթ. ἅκαιρος, ἁσύμφορος, ἁσύμβατος եւ այլն. intempestivus, inconveniens եւ այլն.

ԱՆԴԷՊ. ՅԱՆԴԷՊՍ. մ. Ո՛չ ի դէպ. տարադէպ օրինակաւ. արտաքոյ կարգի. ըստ յն. ասի, արտաքոյ նպատակի կամ բանի կամ օրինի. տարաժամ, եւ այլն.


Անդղորդելի, լւոյ, լեաց

adj.

immovable, firm.

· Calfa

NBHL (2)

Անդղորդելի (մնասցէ) հաւատս։ (Անդղրդելի Սիոն. ՃՃ.։)

Տանն են նշանակք վիմադրական՝ անդղրդելի։ Ի նոյն ինքն յեցեալ կայ կանգուն անդղրդելի. (Նար. մծբ.։)


Անդղրդելի

cf. Անդղորդելի.

· Calfa

NBHL (2)

Անդղորդելի (մնասցէ) հաւատս։ Անդղրդելի Սիոն. (ՃՃ.։)

Տանն են նշանակք վիմադրական՝ անդղրդելի։ Ի նոյն ինքն յեցեալ կայ կանգուն անդղրդելի. (Նար. մծբ.։)


Անդնդախոր

adj.

deep as an abyss, unfathomable.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԴՆԴԱԽՈՐՔ. Անդնդային խորք. կամ բնակիչք անդնդոց.


Անդնդական, ի, աց

cf. Անդնդային.

· Calfa

NBHL (3)

Զայն ծովն զանդնդականն, որ շուրջ պատեալ է զերկրաւս. (այսպէս գրի յոմանց եւ յ Արիստ. աշխ. փոխանակ գրելոյ անդլանդական). (Լմբ. սղ. ՃԳ։)

Անդնդական գթութեամբն բանալ զխորհուրդ աւուրս. (Վանակ. տարեմտ.։)

Անկեալ ի վիհ գարշութեան մեղաց՝ անդնդականաց ապականութեանց։ Զանդնդականաց գործոց խոստովանեա՛ իբր ի յականջս Աստուծոյ արագ ժամանելոց. (Նար. ԻԸ. ԽԵ։)


Անդնդայեղց

adj.

sunk in an abyss;
very deep.

· Calfa


Անդնդային, այնոյ, ոց

adj.

very deep;
infernal, hellish.

· Calfa

NBHL (4)

Անդնդային ծփանացն. (Պիտ.։)

Որք յանդնդային գնացսն (ծովու) յուսով ընչեղութեան առաքեն. (Նիւս. երգ.։)

Յանհնարին գբի անդնդային. (Ագաթ.։)

Երբեմն էի վերնային, եւ այժմ անդնդային։ Յաղթեաց անդնդոց եւ անդնդայնոց. (Նար. ԿԵ. եւ Նար. առաք.։)


Անդնդապետական, ի, աց

adj. s. belonging to the prince of hell;
prince of hell.

· Calfa

NBHL (2)

Սեպհական պետի անդնդոց կամ ծովու, որպիսի է լեւիաթան, եւ սատանայ.

Խաղայ անդնդապետականաւն ծովականաց սատանայ ընդ մերասեր ազգականութեանս. (Նար. մծբ.։)


Անդնդապտոյտ

adj.

making a deep vortex;
turning itself in the abyss.

· Calfa

NBHL (3)

Անդնդապտոյտ կորստեամբ սատակիւր. (Անան. եկեղ։)

Անդնդապտոյտ լինելոյ բոլոր շնչականաց. (Յհ. կթ.։)

Ի մէջ անդնդապտոյտ ջրեղէն լերանց։ Անդնդապտոյտ խորոցն հերձիչ. (Տօնակ.։)


Անդնդասոյզ

adj.

plunged, submerged, precipitated in an abyss;
engulfed;
— լինել, to plunge, to engulf, to sink to the bottom;
— առնել, to submerge, to precipitate, to sink.

· Calfa

NBHL (2)

Հոյլք խաւարային անդնդասոյզ այսոցն. (Անան. եկեղ։)

Անդնդասոյզ կորստեամբ բառնալ. (Պիտ.։)


Անդոհ

adj.

vexatious, grievous;
melancholy.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսմ քաղաքի՝ մեծ եւ հոյակապ, եւ անդոհ, եւ թագաւորական, (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10.) թէպէտեւ մարթ էր իմանալ՝ բազմահոգ, այլ ստոյգ երեւի ընթեռնուլ ԱՆԴ՝ ՈՒՐ. զի եւ յն. է՝ էնթա. այս ինքն աստ, անդ, ուր։


Անդոհական, ի, աց

cf. Անդոհ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարանական. տատամսելի. վրդովիչ. տխրական. մտմտուք բերօղ, վախ ձգօղ. ֆէսֆեսելի, թասալը.


Անդողդոջ

adj.

unshaken, firm.

· Calfa

NBHL (1)

Անդողդոջ խաղաղացեալ ի մարմնի զգայութեանց։ Քուն է ախտ՝ անդողդոջ խաղաղանալ ի մարմնի զգայութեանց. (Նիւս. կազմ.։ Վահր. երրորդ.։)


Անդորր

adj.

quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.

· Calfa

NBHL (4)

Ի նեղութեան ինձ անդորր արարեր։ Անդորր արար սրտի իմոյ։ Եհան զիս յանդորր։ Լուաւ ինձ յանդորր։ Գնայի ես յանդորրու. (Սղ.։)

Չի՛ք անդորր ի բերիլն ընդ երկիր։ Անդորր եւ մխիթարութիւն եղեւ։ Անդորր եւ հանգիստ են մեզ ամենայն նեղութիւնքն։ Չէ՛ յանդորր, այլ ի մահուն երկիւղէ խռովեալ. (Լմբ. սղ.։)

Ամենայն ուրեք շարամանեալ լինէին իրողութիւնքն ի նեղութենէ եւ յանդորրու (այս ինքն յանդորրէ, յանդորրութենէ). (Ոսկ. գծ.։)

Անդորր լինել մտացն ի զբաղանաց. (Լմբ. սղ.։)


Անդորրեմ, եցի

va.

cf. Անդորրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (4)

կր. եւ ձ. կր. եւ ձ. իբր անդորրանալ.

Զի անդորրեսցի կապանաւոր նեղութեանն տարակուսանք. (Պիտ.։)

Թագաւորութիւնս մեր անդորրեցաւ յամենայն վրդովմանց։ Փափագմամբ յուսոյ անդորրեցարո՛ւք (կամ անդորրացարուք). (ՃՃ.։)

Ամենեցուն բնակչաց աշխարհիս անդորրեալ՝ յանհոգս եւ յապահովս լինել. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Անդորրիմ, եցայ

vn.

cf. Անդորրանամ.

· Calfa


Անդորրիչ

adj.

quieting, calming, tranquillising.

· Calfa


Անդորրութիւն, ութեան

s.

tranquillity, calm, repose;
ease, comfort.

· Calfa

NBHL (3)

Վասն անդորրութեան օդոցն՝ որ եղեւ նոցա, եւ հասին ի նաւահանգիստ. (Ածազգ. ՟Ա։)

Բնակեցուցանէ յանդորրութեան սպառուածի փլածին մեծի լերինն. (Խոր. ՟Ա. 24։)

Անդորրութիւն կենաց հանգստեան։ Առ վտանգն՝ անդորրութիւնն։ Անձինն անդորրութիւն. (Նար.։)


Անդուլ

adj. adv. assiduous, continual;
assiduously, continually, incessantly.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ դղայ. չունօղ զդուլ եւ զդադար. անխոնջ. անհանդարտ. անընդհատ ի շարժման. եւ անդադար. հանապազորդ. դադար չունեցօղ.

Անդուլ շրջաբերութեամբ անհանգիստ մնալով։ Անդուլ լինելով զցայգ եւ զցերեկ. (Արծր. ՟Դ. 7։ ՟Գ. 12։)


Անդունդք, դնդոց

s. pl. abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնային ուղւոյն՝ անդնդոց մատնեցայ. (Նար. ԾԵ։)


Անդուռն

adj.

without gates, open;
— բերան՝ լեզու, tattler, person of an unbridled tongue.

· Calfa

NBHL (4)

Անդուռն են ապարանք դոցա, եւ գայլք ուտեն զյովանակ դոցա. (Վրք. հց. ձ։)

Ոչ ամենեւին ունելով անդուռն բերան՝ նման այլոց կանանց. (Խոր. ՟Բ. 79։)

Չարաչար բամբասանօք եւ անդուռն բերանով։ Անդուռն բերանով նախատեմ. (Շ. ընդհ.։ Լմբ. ատ.։)

Զանարուեստ եւ անդուռն լեզուն կարկեցուցանել։ Զանկապն եւ զանդուռն նորա լեզուն ատեցեալք. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Անդուստ

adv.

thence;
—ի վերուստ, from above.

· Calfa

NBHL (6)

Այլ ոք անդուստ յանդգնագոյնս բարբառեցաւ։ Անդուստ քաջալերել սկսաւ Յուդա. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 9։ ՟Գ. 58։)

Ոյք անդուստն ելեալ ի խորս նաւէին. (Պիտ.։)

Աստուստ եւ անդուստ վնասեալ. (Նար. ԻԲ։)

Անդուստ գուշակմամբ։ Անդուստ իսկ ի լինել նախակործան բրգան. (Նար.։)

Մարգարէիւն անդուստ ի վերուստ խոստանայր. (Սարգ.։)

Զբնութիւն օդոցն փոխէ ի ջերինս, եւ անդուստ ի վիշտս ամպրոպաց։ Բարեխառնեալ օդս, եւ անդուստ զառողջագործ յամենեսեան զեղուցանել խնամ. (Պիտ.։)


Անդպրութիւն, ութեան

s.

cf. Անուսումնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անդպրութիւնք, եւ ամենայն այսպիսի ախտք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Անդստին

adv.

from, since, as soon as, when;
radically, originally, naturally;
anew, afresh;
even then;
— ի մանկութենէ իմնէ, from my infancy;
— յարարչութենէ աշխարհի, from the creation of the world.

· Calfa

NBHL (2)

Անդստին յօրինացն։ Ադստին ի նոցին բանիցն. (Եզնիկ.։)

Ի զառամանալն պարարելոյս՝ անդստին այսպիսեօք դարմանօք բարեկրեալ գրգի. (Պիտ.։)


Անդր

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

· Calfa

NBHL (13)

Յղէին անդր նախարար զոմն. (Ագաթ.։)

Մի՛ յապաղել անդր ընդ գինարբու աշխարհականացն մանկունս. (Շ. ընդհ.։)

Անդր եւ ծայրագոյն սաստկանայ ստաբանութեամբ. (Պիտ.։)

Փոխեցից զձեզ անդր քան զԴամասկոս։ Յազգ օտար եւ ի չար, զի ոչ եւս ոք իցէ քան զնա անդր. (Ամովս. ՟Ե. 27։ Ես. ԺԸ. 2։)

Ո՛չ պարզաբար ի հեռի, այլ ե՛ւս ի հեռագոյնն, որ ոչինչ եւս է քան զնա անդր. (Սահմ. ՟Ժ։)

Որ անդր է քան զամենայն ժամանակս եւ յաւիտեանս։ Որ անդր է քան զամենայն միտս։ Չարչարեալ՝ որ անդրն է քան զամենայն չարչարանս։ Աստուած գոլով բնութեամբ՝ ա՛նդր իմասցի քան զչարչարանսն. (Պրպմ.։)

Չէ՛ ոք եւս անդր քան զնա, որ անտի եւ այսր անուանիցէ. (Ագաթ.։)

Անդր քան զպայման սահմանի իմանալեացն յաւիտենից. (Նար. ՟Բ։)

Խորհուրդն, որ քան զամենայն խորհուրդս ե՛ւս անդր է. (ՃՃ.։)

Անդր քան զնմանութիւն, զօրինակն, զորքանութիւն, զթիւ, եւ այլն։ (Նար.։)

Ի քէն եւ անդր է փքինն։ Բազում է ի քէն եւ անդր ճանապարհդ. (՟Ա. Թագ. Ի. 22։ ՟Գ. Թագ. ԺԹ. 7։)

Ի մնանէ եւ անդր շինեաց աշտարակս. (Խոր. ՟Գ. 59։)

Ամենայն սպանօղ՝ որ ի քէն եւ անդր լինի. (Եփր. ծն.։)


Անդրագիր

s.

inscription.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Անդրիագիր. փորագրեալ՝ քանդակեալ որպէս զանդրի. եւ արձանագրեալ.

Ձեռնաձուլեցին տապարատաշ սրագործ անդրագիր արձան պատմաբանական. (Նար. խչ.։)


Անդրագոյն

adj.

further.

· Calfa

NBHL (13)

Կենագործեալ զանդ խոստովանեալսն. (Նար. ԽԸ։)

Որպէս անդն ասաց, թէ արասցուք մարդ, նոյնօրինակ եւ աստ. (Ագաթ.։)

Ոչ ըստ այնմ օրինակի՝ որ անդն գործեցան. (Կորիւն.։)

Անդ ուրեմն ի հինսն աթենացիքն. (Խոր. Բ. 89։)

Լալիւն վայից ե՛ւ աստ ե՛ւ անդ։ Յուսովն աստ, եւ պարգեւօքն անդ զուարճանաս. (Խոսր.։)

Տանջիլն՝ աստ, եւ անդ. (Շ. ամենայն չար.։)

Յամենայն կողմանց անդ փութան։ Հասեալ դեսպանին անդ. (Փարպ.։)

Գնացի ես անդ։ Մտանել ինձ անդ. (Վրք. հց. Դ։)

Յսկզբան անդ։ Յիսկզբան նուագի անդ։ Ի ձեռնադրութեան անդ։ Յառաջնորդութեան անդ իւրում. (Յհ. կթ.։)

Ա՛յլ է նախադաս եդեալն, ուր պահի բուն նշանակութիւնն մակբայի, եւ յարակից անունն կարծի իբր բացայայտիչ նորա.

Եթէ ոք յերկինս նայի, եւ զանդ գեղեցկութիւնն ի միտ առցէ. (Ոսկ. յհ. Բ. 2։)

Զանդ ուրախութիւնն նշանակէ. (Յհ. իմ.։)

Անդրագոյնք եւս քան զնոսա (զշինականս) յանձն առին զհամբերութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անդրադարձ

adj. s. reciprocal, mutual;
inverse;
retrograde;
requital, return, exchange.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց միջի վիհ անհնարին, եւ անդրադարձ՝ բնաւին չիք. (Շ. եդես.։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

· Calfa

NBHL (10)

Յետս դարձումն. ետ դառնալն. կերի տէօնիւշ, ավտէթ.

Որ զՅորդանանու ջրոյն սրաշարժ վայրեկութիւն՝ հրաշաւոր անդրադարձութեամբ ի թիկունս առաքեցեր։ Ոչ թիկանց շրջումն, եւ ոչ երեսաց անդրադարձութիւն. (Նար. ԿԳ. ՀԶ։)

Զի անդրադարձութեամբ սկզբամբն եւ վերջաւորօքն բառիւք եդից. մեղայ մեծիդ բարերարութեան, անարգս մեղայ։ Յամենայն ժամ յաւիտեան, անդրադարձութեամբ բանին միջնորդեալ զկրկին հաստատութիւնն, թէ՝ եւ յաւիտեանս յաւիտենից. (Նար. ԻԷ. ԿԴ։)

Գրեաց նոցա անդրադարձութիւն՝ օրինակ զայս. (Պտմ. աղեքս.։)

Զփառաց նախնւոյն առակէր զանդրադարձութիւն. (Նար. ՂԳ։)

Փութացարուք անդրադարձութեամբ ( ի խաւարէ մեղաց) լինել որդիս լուսոյ եւ տուընջեան. (Անան. ի պետր.։)

Գտցէ դարձեալ ի վերայ հօր զհաւասար անդրադարձութիւն. (զորօրինակ՝ լոյս է հայր. որպէս եւ որդին ասէ, ես եմ լոյս աշխարհի). (Կիւրղ. գանձ.։)

Մարդն՝ անդրադարձութեամբ՝ դրամ է. (Տօնակ.։)

Այսպէս ըստ անդրադարձութեան. (Նիւս. կազմ.) այս ինքն ընդ հակառակն, փոխանակաւ. որ առ յետինս՝ ԵՒ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁԵԱԼ՝ ասի. Մխ. ապար.։

ըստ վերջին նշ. Գովեստ սուրբ աստուածածնին՝ ըստ անուան ոգողին անդրադարձութեամբ. տաղ. (սկզբնատառիւքս գնատսոկ, որ է կոստանդ։)


Անդրանկածնունդ

cf. Անդրանիկ.

· Calfa


Անդրանկարար

adj.

that gives the right of primogeniture.

· Calfa

NBHL (1)

Անդրանկարար ձեռնադրութիւն. (Նար. խչ.։)


Անդրանկացուցանեմ, ուցի

va.

to make eldest, to give the right of primogeniture.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ վասն սիրոյ կրտսերին զնա անդրանկացուսցէ. (Մխ. դտ.։)

Ընդ ինքեան եւ զմեզ անդրանկացուցեալ, եւ Աստուծոյ Հօր ընծայ նուիրեալ. (Տօնակ.։)


Անդրանկութիւն, ութեան

s.

seniority, primogeniture, right of primogeniture.

· Calfa

NBHL (2)

Ի նոցանէ արդարութեամբ բարձաւ անդրանկութիւնն, փոխանակ զի ի խաչ հանին զտէրն անդրանկութեան. (Եփր. ծն.։)

Յանդրանկութիւն երկնայնոց քաղաքականութեանն կոչեցան. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Անդրդուելի, լւոյ, լեաց

adj.

immoveable, firm, constant;
inflexible.

· Calfa

NBHL (2)

Յիշատակօք յուսոյն մնալ անդրդուելի. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Լեառն իմանալի է Քրիստոս յաղագս անդրդուելի զօրութեանն. (Շ. մտթ.։)