Definitions containing the research նա : 10000 results

Թանչ, ի

s.

diarrhoea, looseness;
dysentery;
piles, hemorrhoids;
colic;
fistula

· Calfa

NBHL (3)

Անկաւ նա յախտ հիւանդութեան թանչից. (Վրք. ոսկ.։)

Եղեւ հօրն պոպլեայ ի ջերմ եւ յախտ թանչից հիւանդանալ դնիլ. (Գծ. ՟Ի՟Ը. 8։)

δυσεντερία, ἔδρα dysenteria, intestinorum tormina, fluxus ventris (լծ. թ. սանճը, խուտուկ). Խիթք աղեաց. որովայնալուծութիւն ծիւրիչ արեամբ չափ. ախտ ընդերաց եւ երաստանի. փորհարութիւն.


Թառ, ի

s.

roosting place, perch;
bar, stake for supporting vines;
*swing;
see-saw.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ ՀԱՒՈՒՑ ԹԱՌ, նմանութեամբ իւիք է յատուկ անուն վանաց հանդէպ Գառնւոյ։

πέτακρον lignum, aut asser super quo gallinae dormiunt;
pertica Որպէս թէ տեղի դարելոյ դադարելոյ. Ոստ, ձող, գաւազան՝ եդեալ ի յենարանս երկուստեք, ուր հանգչին եւ ննջեն հաւք եւ թռչունք, կամ կախին ողկոյզք եւ պտուղք ի պահեստ.


Թառամ

adj.

faded, tarnished.

· Calfa

NBHL (2)

Թառամեալ, թարշամեալ. թոռմած, թօշնած.

Դոյն ինչ ժամանակ կանաչագեղ եւ զուարճ երեւին, եւ յետ այնորիկ թառամ, ազազուն, եւ տգեղ տեսանին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)


Թառամեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to fade, to wither, to tarnish.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ բոցք դարձեալ զդիւրածախ անասնոցն զմարմինսն ոչ թառամեցուցանէին ի շրջելն իւրեանց. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)


Թառամիմ, եցայ

vn.

to fade, to wither, to decay;
to be tarnished.

· Calfa

NBHL (2)

μαραίνομαι marceo, marcesco, flaccesco, contabesco, exaresco Թարշամիլ. նուաղիլ, շիջանիլ՝ եւ որպէս թէ մեռանել ծաղկանց եւ բուսոց. գունաթափ, ուժաթափ, եւ ուշաթափ լինել. խամրիլ. հաշիլ մաշիլ. ապականիլ, խանգարիլ. թոռմիլ, թօշնիլ, մարիլ.

Սկսաւ սաղարթ օրինացն Քրիստոսի թառամել. (Լմբ. ատ.։)


Թառամութիւն, ութեան

s.

fading, withered state, decay.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի վերայ քաղաքին բարկութիւնն այն ի թառամումն դդմենոյն կտրեցաւ. (Գեննանդ.։)


Թառամումն, ման

s.

cf. Թառամութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի վերայ քաղաքին բարկութիւնն այն ի թառամումն դդմենոյն կտրեցաւ. (Գեննանդ.։)


Թառանչ, ից

s.

sigh, groan;
colic, bowel complaint.

· Calfa

NBHL (2)

Որոց եւ թաշկինակն զախտս թառանչանացն հերքեալ բժշկէր. (Տօնակ.։)

ԹԱՌԱՆՉ կամ ԹԱՌԱՉ, ԹԱՌԱՆՉԱՆՔ, ԹԱՌԱՉԱՆՔ, նաց. ἅσθμα, στεναγμός suspirium ardens, gemitus Հառաչանք ուժգին. հեծութիւն ի խորոց սրտէ. յոգւոցհանութիւն. հեւալն. ախ, ահիզար


Թառանչանք

s.

cf. Թառանչ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց եւ թաշկինակն զախտս թառանչանացն հերքեալ բժշկէր. (Տօնակ.։)


Թառանչեմ, եցի

vn.

to sigh, to groan;
to lament, to weep;
to have a severe colic.

· Calfa

NBHL (2)

Տնանկն թառանչէր. (Մաշկ.։)

(Արբեցողն) միշտ հեծէ, եւ հանապազ թառանչէ յորովայնին ծանրութենէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)


Թառանչումն, ման

s.

cf. Թառանչ.

· Calfa


Թասամ, ացի

vn.

to wheeze, to pant, to be out of breath, to breath short, to breath gaspingly;
— ոգւոց, to be asthmatic, to have difficulty in breathing.

· Calfa

NBHL (2)

Որդնալից եղեւ (Հերովդէս), եւ թասայր ի տապոյն. (Ճ. ՟Գ.։)

Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։


Թասեմ, եցի

vn.

cf. Թասամ.

· Calfa

NBHL (2)

Որդնալից եղեւ (Հերովդէս), եւ թասայր ի տապոյն. (Ճ. ՟Գ.։)

Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։


Թասուն

adj.

panting for breath, asthmatic, short-breathed, wheezy;
— or Արքունի գինի, Taxos wine;
strong, generous wine.

· Calfa

NBHL (1)

Որովայնապարպատ, թասուն, յորոնչուն, անյադ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Թարախալից

adj.

purulent, sanious.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում շարաւով լի, եւ որդնալից, եւ բազում թարախալից վիրօք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։)


Թարախածոր

cf. Թարախալից.

· Calfa

NBHL (1)

Զթարախածոր մնացորդս բաժակին (ուրկաց) ախորժանօք ըմպէր (Աշոտ Ողորմածն). (Վրդն. պտմ.։)


Թարախեցուցանեմ, ուցի

va.

to render sanious, to make purulent, to corrupt.

· Calfa

NBHL (1)

Եհար զմարմին նորա (Յովբայ) ... թարախեցոյց զնա, եւ որդունս եռացոյց ի նմանէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)


Թարախիմ, եցայ

vn.

to become sanious, to be purulent, full of corrupted matter.

· Calfa


Թարգմանեմ, եցի

va.

to translate;
to interpret, to explain;
— յանպատրաստից, to translate off hand, extemporally, fluently;
— բառ առ բառ, to translate literally, word for word.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայս թարգմանեալ ցուցանէ փարիսեցին։ Ոչ ոք բաւէ թարգմանել խօսիւք։ Ճշգրտեալ թարգմանեաց զդարձն իւր առ նա։ Այսպէս ընկալաք վայելչաբար զայս թարգմանեցեալ. (Նար.։)


Թարգմանիչ, չի, չաց

s.

translator;
interpreter;
—ք. The Seventy, (translators of the Septuagint);
the Interpreters of the Armenian Scriptures.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն թարգմանչաց ձայնէ ի բանակն Արտաշէսի (հին տպ. թարգմանաց)։ Ինքն (Մեսրովբ) էր ընթերցօղ եւ թարգմանիչ, յաղագս ոչ լինելոյ (այլ) թարգմանիչ։ Երթ թարգմանչացն ի բիւզանդիոն։ Եկեալ թարգմանիչքն մեր՝ գտին զՄեծն Սահակ եւ զՄեսրովբ յԱշտիշատ. (Խոր. ՟Բ. 17։ ՟Գ. 47. 60. 61։)


Թարգմանութիւն, ութեան

s.

translation, version;
interpretation, explanation;
ճոխագոյն, ընդարձակ —, paraphrase;
ազատ —, բառական —, free translation;
literal -.

· Calfa

NBHL (2)

ἐρμηνεία interpretatio, versio, expositio, explicatio Թարգմանելն, իլն. թարգման գոլն. եւ Գործն թարգմանեալ. եւ Մեկնութիւն գրոց. մեկնաբանութիւն մթին եւ գաղտնի իրաց. ճառ. վերլուծութիւն. միտ բանին. իմաստ. նշանակութիւն.

Յունարէն թարգմանութեանս տըւչութիւն։ Եօթանասնից արանց հեբրայեցւոց թարգմանութիւն՝ յաշխարհին լեզուէ ի յունարէն լեզու դարձուցեալ։ Այս ըստ եօթանասնիցն թարգմանութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Թարգմանօրէն

adv.

by translation;
by interpretation.

· Calfa

NBHL (2)

Թարգմանաբար. մեկնաբար. բացատրական.

Աղօթք թարգմանօրէն վասն սրբալոյս իւղոյն մեռոնի։ Յիշատակարանս թարգմանօրէնս բանից մաղթանաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Թարթափիմ, եցայ

vn.

to wander, to loiter, to lounge about;
to be involved in difficulty, perplexed with business;
to haunt, to frequent;
ի — ական, cf. Թարթափ.

· Calfa

NBHL (6)

Որպէս զորդիս մարգարէիցն կամիք թարթափել յընդունայնս, որք զեղիայն խնդրէին ափշեալք. (Փարպ.։)

Որ աստէն ի խոնարհ թարթափէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)

Մի՛ լինիր դու թարթափեալ ընդ ամենայն կողմանս նմանութեանն. (Եփր. համաբ.։)

Ոչ եղեւ եւ ոչ ական թարթափել ի բանալ արտեւանացն. (Եփր. ծն.։)

Ի դուզնաքեայ ժամու իբր ի թարթափել ական։ Եթէ՛ ի թարթափել ական կամիցիս, եւ եթէ՛ առ սակաւ սակաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)

ԹԱՐԹԱՓԻԼ ԱԿԱՆ. ῤοπή, ῤιπή ictus, vibratus oculi Թարթել. քթթել. վայրկեան ժամանակի. րոպէ. (յն. րօբի՛, ռիբի՛, արկուած. ձգուած)


Թարթափումն, ման

s.

loitering, idling, lounge, sauntering;
perplexity, entanglement in business;
frequent resort;
— ական, cf. Թարթափ.

· Calfa

NBHL (2)

Անհատ անուանեալ, եւ թարթափումն ական զանմասն այնր ամանակի. (ըստ առաքելոյ՝ յանկարծակի յական թօթափել). (Նիւս. կազմ.։)

ԹԱՐԹԱՓՈՒՄՆ ԱԿԱՆ կամ ԱՉԱՑ. ῤιπή ictus, vibratus oculi, momentum Թարթափիլն ական. թարթելն աչաց. աչք բանալ գոցելը.


Թարշամիմ, եցայ

vn.

cf. Թառամիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնկեալք թարշամէին (թշնամիքն, իբր սըմփիլ) (Փարպ.։)


Թացան, ի

s.

victuals eaten with bread, made dishes;
pittance.

· Calfa

NBHL (3)

(առաւել ռմկ) իբր Թացեալ. թրջեալ. խոնաւ. եւ Լի խոնաւ իրօք.

Իսկ թէ իցէ թաց, յինքն առնու զոր ի թաց մարմնոյ խոնաւութիւն եղեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)

Եթէ ունայն իցէ աման ... իսկ եթէ ի թաց (աման) անկանիցի ... եւ յամենայն թաց աման ... ի փայտէ ի թաց աման անկանիցի. (Կանոն.։)


Թաւաթուփ

adj.

cf. Թաւուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զորպիսի՛ անտառս, զթանձրախիտ մայրիսն, զթաւաթուփսն, եւ զստուարածառսն, եւ զերկայնաճիւղսն. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Թաւալագլոր

adv.

in rolling, revolvingly, rolling along or down;
— խաղալ, to tumble dowrn, to roll down, to prostrate one's self;
to agitate one's self, to fall dead;
to be thrown down, to be upset;
to throw a somerset;
to throw ones self headlong, to precipitate one's self;
— խաղացուցանել, to roll, to prostrate, to precipitate, to fell, to upset;
— անկաւ յարեան իւրում, he fell rolling in his blood.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ զառ ի վայրն թաւագլոր գնայ անկանի ի ջուրն. (Վրդն. պտմ.։)


Թաւալական, ի, աց

adj.

rolling, that rolls.

· Calfa

NBHL (1)

հոլովական, այսինքն թաւալական. զի անուն ընդունակ է հոլովից. (Երզն. քեր.։)


Թաւալանիմ

vn.

cf. Թաւալիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Թաւալիմ, կամ թաւալանամ. հոլովիլ, խոնարհիլ.


Թաւալեմ, եցի

va.

to roll, to turn, to set rolling, to revolve, to wheel;
to upset, to overturn, to capsize;
ի բաց —, to turn topsy-turvy, to turn elsewhere;
to remove, to take away.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի վայր զիս հնարի կործանել ... եթէ ի մոխիր երկրի թաւալել ձեռն բերիցէ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)


Թաւալեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Թաւալեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդունայն զաստուածային բանն լեզուօք թաւալեցուցանել, այլ հաստատել վարուք. իբր յածեցուցանել. (կամ ռմկ. լըղըրճըկել) (Վանակ. յոբ.։)


Թաւալիմ, եցայ

vn.

to roll, to tumble;
to wallow, to plunge in, to penetrate;
յերկիր —, to roll on the earth;
ընդ մոխիր, յաճիւն —, to get covered with ashes, with dust;
ընդ տիղմ —, to roll in the mud, to wallow in the mire;
— ի փափկութիւնս մարմնոյ, to give one's self up to sensual pleasures, to abandon one's self to, to plunge into;
առաջի —, — անկանիլ, — առաջի ուրուք, to prostrate one's self at the feet of, to implore;
— առ ինչ, to give one's self up to, to incline to, to bend towards.

· Calfa

NBHL (2)

κυλέομαι volvor, volutor ἑπιστρωννύμι insternor, substernor Տապալիլ. հոլովիլ. գլորիլ. շրջշրջիլ. ոլորտանալ. եւ Թարթափիլ. տարածիլ. եւ Հակիլ. միտել. գլորտըկիլ, փռուիլ, պառկիլ.

Հռութ առ հեռաւոր ազգականաւն թաւալեցաւ. (ռմկ. պառկեցաւ). (Երզն. մտթ.։)


Թաւալոց, աց

s.

bog, marsh, muddy place, miry hole, puddle.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս շուրջանակի մացառախիտ մօրացեալ թաւալոցացն. (Յհ. կթ.։)


Թաւալումն, ման

s.

rolling, turning, wheeling;
rotation, revolution;
inclination, propension.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս անիւ թաւալմամբ գնայ արեգակն. Թաւալմունս յաւելու։ Գնայ լուսին, ո՛չ թաւալմամբ, այլ սողալով. (Վանակ. տարեմտ.։)


Թաւամազ

adj.

shaggy, woolly, hairy;
woollen.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոսի ճաղատն լինել, եւ Պետրոսի թաւամազն, առանձնաւորութեան են սահմանադրութիւնք. (Դամասկ.։)


Թաւայօն

adj.

heavy eye-browed, beetle-browed.

· Calfa

NBHL (1)

Էր սուրբն Պետրոս կարճահասակ, երկայնաքիթ, եւ թաւայօն։ Եւ էր սուրբն Պօղոս ճաղատ, մեծաքիթ, թաւայօն. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)


Թաւարծի

adj.

shaggy, hairy, hirsute;
— այր, hairy man, covered with hairs.

· Calfa

NBHL (1)

Այր թաւարծի է. (Տօնակ.։)


Թաւացուցանեմ, ուցի

va.

to render thick with branches;
to make hairy or hirsute.

· Calfa

NBHL (2)

Լերկ, եւ մերկ առ ճշմարտութիւնն է իմաստուն. ապա եթէ ուրեք՝ եւ զսա ծածկեսցէ եւ թաւացուսցէ յաղագս հարկաւոր ժամանակաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 203։)

δασύνω denso, pilosum reddo Տալ թաւանալ. ոստովք կամ գիսովք ծածկել. առագաստել.


Թաւութիւն, ութեան

s.

thickness;
hairiness;
aspiration of letters or sounds;
thickness of voice.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն թաւութեան զնոյնս պարտ էր կարգել ի գրի։ Բայց է տեսակ թաւութեանն՝ յանզգայից երկիր (բուսաբեր), եւ յզգայականաց անբան կենդանին (ասուով կամ ստեւով). (Երզն. քեր.։)


Թափանցական, ի, աց

adj.

penetrative, subtile, piercing, pervious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ազդողական զօրութեամբնթափանցական է քան զամենայն սուր երկսայրի՝ որոշումն ոգոյ եւ շնչոյ. (Ղեւոնդ.։)


Թափանցային

cf. Թափանցական.

· Calfa


Թափանցանց

cf. Թափանցական;
ելանել, լինել, բերիլ, to penetrate, to pierce;
— լինել մտաց, to think, to understand, to penetrate, to perceive.

· Calfa

NBHL (5)

Թէեւ գազանք ինչ անհնարինք պատահեսցեն, եւ կամ պարիսպք երկաթիք, հարկանել սատակել կործանել՝ թափանցանց ելանել. ա՛յլ ձ. թափ անցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 9.) յն. ծակել. τιτράω perforo։

Նիգ մի ի մէջ սեանցն թափանցանց։ Արար զմիջին պարզունակն թափանցանցն ի մէջ սեանցն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 28։ ՟Լ՟Զ. 3։)

Թափանցանց միութեամբ զսոյն կենդանացուցեալ նորոգ պաշտպանէ։ Թափանցանց խառնութեամբ ընդ թանձրութիւն մերոյս գոյութեան մտեալ անցանէ. (Նար. ՟Հ՟Է. ՟Ղ՟Գ։)

Անաստուածի կարծիք են՝ ոչն կարծել զաստուածային ակն ընդ ամենայն թափանցանց լինել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 69։)

Եւ ինքն (Աստուած) շուրվ գնայ թափանցանց. (Մագ. ՟Ե։)


Թափանցանցութիւն, ութեան

s.

penetration;
penetrability.

· Calfa

NBHL (1)

Ճաճանչ կիզանօղ ընդհանրական թափանցանցութեան խորհրդոյ մեծի։ Եւ որ ի մեզ մտիցն պատուհանաց մշտաբացիկ թափանցանցութիւնք. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)


Թափանցեմ, եցի

vn.

to penetrate, to pierce, to pass through, to enter;
to be filtered through;
to seareh thoroughly, to dive to the bottom of.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յամենեսեան թափանցեալ զնախախնամականս ներգործութիւնս. (Դիոն. երկն.։ (յն. չէզ. թափ անցեալ)։)


Թափանցիկ

adj.

that penetrates, piercing;
transparent, diaphanous;
— լինել, cf. Թափ անցանել.

· Calfa

NBHL (7)

ԹԱՓԱՆՑԻԿ. իբր ռմկ. ըստ յն. διαφανής (անդր կամ յայնկոյս երեւելի). diaphanus, pellucidus այսինքն Թափանցելի ի լուսոյ, անդիմահար, լուսանցոյց, (որպէս ապակի, օդ). ի սուրբ գիրս թարգմանի Երեւելի, կամ Պայծառ։ Կան եւ քանի մի վկայութիւնք՝ որք յայս միտս թերեւս ձգեսցին, բայց մարթին եւ ի բուն նշանակութիւն վերածիլ.

Որ յամենեսին է, եւ ընդ ամենայն թափանցիկ։ Թափանցիկ է ընդ ամենայն հրաշափառաբար։ Թափանցիկ մինչեւ ցորոշումն շնչոյ եւ ոգւոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Լոյս է թափանցիկ ամենայն կուրացելոց աչաց. այսինքն թափ անցանօղ եւ ընդ աչս կուրաց. (Մամբր.։)

Անմարմին բնութիւն (դեւն), եւ սրընթաց, եւ թափանցիկ յամենայնի. (Խոսր.։)

Եւ թափանցիկ բնութիւնն անսահման՝ եկն ի սահման ժամանակական. (Գանձ.։)

Թափանցիկ եղեալ բարերարականն նորա նախախնամութիւն յամենայն էսս. (Դիոն. երկն.։)

Ի վայրկենի ընդ ամենայն խորհուրդս լինի թափանցիկ (միտքն)։ Հոգւոյն սրբոյ շնորհքն ընդ մաքուր միտսն թափանցիկ լինի։ Եւ նորա յղկելովն թափանցիկ լինի ընդ նորին անօսրութիւնն պայծառութեամբ մտացն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող.։)


Թափանցումն, ման

s.

penetration, perviousness.

· Calfa

NBHL (1)

ԹԱՓԱՆՑՈՒՄՆ մանաւանդ ԹԱՓ ԱՆՑՈՒՄՆ. Թափ անցանելն. ընդմտանելն եւ անցանելն յայնկոյս.


Թափառ

adj. adv.

vagrant;
like a -.

· Calfa

NBHL (1)

Թափառ ոչ շրջին. (Վանակ. հց.։)


Թափառական, ի, աց

adj.

vagabond;
vagrant, wandering, roving, rambling;
— շրջել cf. Թափառիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Յանապատ վայր՝ յորում թափառականն (այսինքն թափառեալ) շրջէր. (Փիլ. իմաստն.։)

Կեան յաշխարհի (սուրբք) իբրեւ զթափառականս (կամ զթափառնականս). (Մանդ. ՟Ա։)


Թափառանք, նաց

s. pl. the act of idling or lounging about.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ դժուարելով ընդ թափառանսն եւ ընդ յածումն։ Զօտարութիւնս ստէպ ստէպ, եւ զմիմեանց վերայ թափառանս մոլորանացն. (Փիլ. իմաստն.։)

Զորբոց զանհնարին հառաչանաց սգոյ թափառանաց. (Պիտ.։)

Ժողովեցան ի մեղացն թափառանաց տերամբն. (Ոսկ. ես.։)