Definitions containing the research նա : 10000 results

Նկարագեղ

adj.

picturesque.

· Calfa

NBHL (1)

Նկարէն եւ գեղեցիկ. նախշուն սիրուն.


Նկարագիծ

s.

painter.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս նկարագիծքն այլ ինչ քան զկենդանի տպաւորէն, օրինակօք ձեւեալ զկերպարանսն, այլ ոչ բնութեամբ. (Լծ. ածաբ.։)


Նկարագիր, գրաց

s. adj.

description;
picture, painting;
representation, likeness, portrait;
delineation, design, plan, model, form;
style;
text;
cf. Նկարագիծ;
painted;
described;
պատկերակերպ —, portrait, likeness;
— բնութեան, the picture of nature;
ըստ —գրին, literally;
մեկնել ըստ —գրին, to explain literally.

· Calfa

NBHL (9)

Եւ ոչ զերեսն ապականեաց, այլ ամբողջ եւ անարատ իսկ պահէր զնկարագիրն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)

Նկարագիր կենդանւոյն ի կենդանագիրն. (Լմբ. եկեղ.։)

Ոչ երբէք տեսի այսպիսի նկարագիր պատկերի (դիմաց)։ Ո՞ր խորութիւն գերեալ ունի զարքունական զայն նկարագիր. (Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Այսպէս վայելչացուցանէ նկարագրաւ զգարնանային ժամանակս բանս. (Նիւս. երգ.։)

Ըստ նկարագրին՝ կատարեցաւ այս նախ ի գանձին ի գերութենէ. (Ոսկ. ես.։)

ՆԿԱՐԱԳԻՐ. ἰστορία αὑτή ipsa historia γραφή littera. Բուն պատմութիւն, գրութիւն, ճառ սուրբ գրոց. գիրն ըստ ճառին. բնագիր.

ՆԿԱՐԱԳԻՐ. ա. ζωγραφήμενος pictus ad vivum. որպէս Նկարագրեալ. կենդանագրեալ. օրինակեալ. եւ Նովին բառիւ գրեալ.

Բանք նկարագիրք, որպէս եւ անդ ասացեալ է, գրեաց նա. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 8.) յն. αὑτολεξεί iisdem verbis.

διαγραφή, ὐπογραφή descriptio χαρακτήρ character, nota insculpta. Նկար գրեալ, գրուած նկարեալ. նկարագրութիւն. ստորագրութիւն. պատկթեր. նմանութիւն. կնիք. տիպ. կերպարան. օրինակ հարազատ. բուն գաղափար, եւ գաղափարեալն.


Նկարագործ

adj.

variegated.

· Calfa

NBHL (1)

Նկարէն գործեալ. գունագոյն յօրինեալ.


Նկարագրական, ի, աց

adj.

representative;
descriptive;
picturesque;
characteristic;
literal;
— իմաստիւք, literally.

· Calfa

NBHL (3)

առ ամենայն հասակ՝ այս պատուէր նկարագրական նորոգ մատենի ողբոց նուագի. (Նար. ՟Գ. իբր օրինականական կամ ստորագրական։)

Պատկերաց եւ դրօշելոց, եւ այլոց ձեռաստեղծից, որոց ստեղծական եւ նկարագրական արարչութիւն՝ բազում ինչ վնասակար կենաց մարդկան լցեալ աշխարհ։ Ի ձեռն տեսաւորութեանն հեշտ ցանկութիւնքն լինին բազմապատիկք, նկարագրականք, արուեստականք արարածք. իբր կենդանագրական, գծագրական. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)

Որ ինչ հայի առ նկարագիրն կամ առ նկարագրութիւն, ըստ ամենայն առման. իբր γραφικός, διαγραφικός, χαρακτηριστικός եւ այլն.


Նկարագրեմ, եցի

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

· Calfa

NBHL (4)

Նկարագրեաց զպատկեր մանկանն եւ զհօրն եւ զմօրպն։ Նկարագրեալ պատկեր աստուծոյ եւ տեառն մերոյ փղկչին յիսուսի քրիստոսի։ Մարդակերպ նմանութեամբ նկարագրեմք։ Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեայ նկարագրի։ Հիւսունք, նկարագրողք, եւ անդրիաստեղծք։ Ձեռն տայ նկարագրել զքարինս ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ձ։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Շ. մտթ.։ Նիւս. բն.։ Արծր. ՟Ե. 8։)

Գիրն սպանանէ, եւ հոգին կեցուցանէ. արդ բանն գրով լինի նկարագրեալ, իսկ միտքն որ ի նմա՝ հոգի ասի. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)

Նկարագրեաց իբր զտարացոյց գեղոյ պատկերի ձեւոյ տեսակի զնմանութիւն նորին ի յանձին։ Նկարագրեա՛ հոգւով քո բարձրեալ ի նորոգումն անեղծանելի։ Որ զօրինակն նկարագրէր տէրունական տնտեսութեանն. (Նար. խչ. եւ ՟Ի՟Զ. կ. ուր եւ ՟Ծ. ասի, նկարագրեր, իբր նկարագրեցեր։)

γράφω, διαγράφω, ὐπογράφω , σκιαγράφω, χαρακτηρίζω pingo, scribo, describo, delineo, subscribo, obumbro, charactere et nota distinguo, notam et formam exprimo. Գրել նկարուք. նկարել զպատկեր, կենդանագրել. եւ Փորագրել. դրոշմել. գծագրել. պատկերք գրել՝ քաշել


Նկարագրութիւն, ութեան

s. rhet.

painting, representation, portrait, image, figure, delineation, sketch;
description;
hypotyposis, imagery.

· Calfa

NBHL (4)

Ի նկարագրութիւնսն ո՛չ որ զպայծառութիւն դեղոցն ունի, այլ որ զչափաբերութիւն յօդաչափութեանն, նա է գովելի. (Արշ.։)

Նկարագրութիւն իմն, եւ նախագիծ աներեւութիցն եցոյց զերեւելիսս. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)

Զամենեսեան (զնախնի հարս) իբրեւ կենդանիս, կամ եթէ զնկարագրութիւնս նոցա ի մտածութեան մերում տեսանել. (Մագ. ՟Ա.։)

Ընթեռնուն զպատմութիւնն. (յորում եւ նկարագրութիւնք խնամոցն աստուծոյ. Արշ.։)


Նկարադրոշմ, ից

s.

character, letter.

· Calfa

NBHL (2)

Բարբառեալ նոյնպէս, բայց գրեն այլափոխ նկարադրոշմիւք։ Հասարակ եւ նոքա նկարադրոշմս նշանաց ունէին զառաջինն։ Նովին նշանագրօք եւ նկարադրոշմիւք զատուցեալս է տեսանել. (Նախ. ՟ա. թագ. ըստ ձեռ։)

χαρακτήρ character. Իբրեւ նկար դրոշմեալ գիր. նշանագիր, տառ.


Նկարակերպ

adj. s.

painted, diversified with colours, variegated, checkered;
embroidered;
painting, image.

· Calfa

NBHL (2)

Ոսկեճամուկ զգեստիւք, եւ նկարակերպ կանանց ոստայնանկութեանց բազում բազմականս կազմեալ. (Յհ. կթ.։)

Ձեւ խաչին նկարագրեալ երեւէր ի հանդերձսն քան զամենայն ոստայնանկաց նկարս, կամ աշխատագործ նկարակերպ պայծառ. (Ճ. ՟Բ.։)


Նկարակերտ, աց, ից

s. adj.

embroiderer;
painter;
of divers colours;
figured;
embroidered.

· Calfa

NBHL (5)

Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան նկարակերտաց. (Ել. ՟Լ՟Ե. 35։)

ՆԿԱՐԱԿԵՐՏ. Նկարուք կերտեալ. յօրինեալ անկուածովք. եւ նկարակերպ. եւ Կենդանագրեալ. եւ Պատկեր.

Սխրալի զանազանութեանցն տեսակք կերպարանք նկարակերտք մարգըրտաշարք ծաղկերանգ անկուածոց. (Անան. եկեղ։)

Նկարակերտ կազմուածս բազմականաց. (Յհ. կթ.։)

ποικιλτής variegator ποικιλτικός phrygionicus. Նկարուք կերտօղ. որ գործէ անկուածս պէսպէս, եւ որ կենդանագրէ զպատկեր։


Նկարակերտեմ, եցի

va.

to paint;
to embroider.

· Calfa

NBHL (3)

Աստեղք մաքրափայլք եւ ականակիտք, նկարակերտելով զիւրաքանչիւրոց գիրս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)

լուսինն նկարակերտի, եւ աստեղք արեգակնանան. (Գանձ.։)

Զամենայն արարածս, որ ի նկարակերտեալ ի քումմէ հրամանէդ եկին ի մէջ. (Բենիկ.։)


Նկարակերտութիւն, ութեան

s.

painting;
embroidery.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞վ ետ կանանց իմաստութիւն ոստայնանկութեան, կամ հանճար նկարակերտութեան։ Որ ճարտարապետէր զոստայնանկութիւն, եւ զասղնագործութիւն, եւ զնկարակերտութիւն ի կապուտակէ եւ ի ծիրանւոյ. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 36։ Ել. ՟Լ՟Ը. 23։)

Ամենայն ձեւ քառակուսի, որ ի նկարակերտութիւնս, կամ յայլ նիւթս աշխարհի. (Շ. թղթ.։)


Նկարապաճոյճ

adj.

painted, adorned with paintings;
— տախտակ, picture, painting.

· Calfa

NBHL (1)

Պաճուճեալ կամ պաճուճօղ նկարուք. բազմագունի. գունագոյն. նախշուն, գոյնզգոյն.


Նկարատիպ

s.

literal history;
text.

· Calfa

NBHL (1)

Նախատիպ գրուած. բնագիր. Թէպէտեւ նկարատիպ բանիցն այլափոխ իցեն, սակայն զօրութիւն համաձայն է մտացն. (Վանակ. հց.։)


Նկարեմ, եցի

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

· Calfa

NBHL (7)

Դիւրինք են քեզ զսոսին եղծանել, քան ինձ տաժանաւորս աջով նկարել (ի թղթի). (Նար. ՟Ի՟Ը։)

ՆԿԱՐԵԼ. որպէս Ստուերագրել. ստորագրել. օրինակել. յանդիման առնել՝ իբրեւ ի պատկերի.

Յամենայն ժամ առաջի աչացն նկարէ զմահ։ Որպէս եւ նկարեմս այժմ (մտօք). (Պիտ.։)

Զպօղոս յամենայն ժամ խորհրդոյ ակամբ առաջի իւր նկարէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Զի քեզ զյարութեան օրինակն նկարիցէ. (Եզնիկ.։)

առակ օրինակի նկարեցաւ անդ։ Յորում նկարեալ է խորհուրդ մարգարէից։ Ի փոքուն նկարեաց զմեծն, եւ ի մարմնականն զհոգեւորն. (Իգն.։)

γράφω, ζωγραφέω, διαγράφω, ὐπογράφω pingo, ad vivum depingo, delineo, describo, subscribo πλάττω fingo διαρρυθμέω concinno γλύφω sculpo. Որպէս Նկարուք յօրինել զպատկեր. կենդանագրել. գծագրել. ձեւացուցանել գունագոյն. պատկթեր քաշել՝ գրել, նախշել .... պ. նիկէարիյտէն, նիկէաշթէն.


Նկարէն

adj.

painted, coloured, variegated, varied with many colours;
embellished with imagery;
— պաստառք հնդկաց, printed calico, chintz, cotton.

· Calfa

NBHL (4)

Եթէ ասիցէ, նկարէնքդ եղիցին քո վարձք, ամենայն խաշինքս նկարէնս ծնանին։ Երեւէր նկարէն։ Ամղան մի նկարէն գեղեցիկ։ Վարագոյր ի բեհեզոյ նիւթելոյ՝ նկարէն յասղնագործաց. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 8. եւ ՟Լ. 37։ Յես. ՟Ե. 21։ Ել. ՟Ի՟Ե. 16։)

Մայրն հասարակ միագոյնն, որ ծնաւ զնկարէն գառինսն. (Եփր. աւետար.։)

Նկարէն ոչխարքն խաչանիշ հաւատացեալք. (Վանակ. հց.։)

ποικίλος varius, variegatus. Ինչ մի նկարեալ ի բնէ կամ արհեստիւ. նկարակերպ. ծաղկենկար. կիտեալ. խայտախարիւ. պիսակ. պէսպէս. խատուտիկ, գունզգուն, բանած, նախշուն.


Նկարուն

cf. Նկարէն.

· Calfa

NBHL (2)

Նկարէն. գունագոյն. ասղնագործ. կիտկիտեալ.

Վէտս ի վերայ սգոյ մի՛ առնիցէք. զոր առնեն արիւնաներկս՝ ասղամբ ծեծելով՝ կերպարանս նկարունս. (Վրդն. ղեւտ.։)


Նկարչութիւն, ութեան

s.

painting;
— իւղաթուրմ, oil-painting;
— ջրազանգ, water-colour painting.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկերք, եւ դրօշեալք, եւ միանգամայն կուռք. (որոց գրական նկարչութիւն եւ ստեղծական՝ վնասակար արարիչք են. Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Նկուղ, ից

s.

hollow, ditch, cave, cavern, grotto.

· Calfa

NBHL (3)

Եդից զնինուէ յապականութիւն. ոզնիք ի յարկս նորա բնակեսցեն. եւ գազանք գոչեսցեն ի նկուղս նորա. (Սոփոն. ՟Բ. 14։) (Իսկ Հին բռ.)

Նկուղ, խանուկն, կամ գանձանակ)։

ՆԿՈՒՂ διόρυμμα fossa, profundum. որ եւ ՆՂՄՈՒՆՔ. պ. նուղուլ. Խորք. գետնափոր վայրք. խորափիաք. դարափոս. ... եւ Իջեվան կարաւանի. քէրվան գօնաղը, խան.


Նկրտեմ, եցի

va.

to push on, to induce, to incite;
to promote, to advance.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւանի նմին, որ ի մնացական բարիսն զինքն նկրտէ. (Լմբ. առակ.։)


Նկրտիմ, եցայ

vn.

to endeavour, to exert oneself, to take pains, to make great efforts, to strive hard, to do one's best.

· Calfa

NBHL (4)

Ի վեր՝ վերամբարձ թուէի միշտ նկրտիլ ըստ ոգւոցս իմն աստուածարելոց։ Յօժարութեամբ ամենայն սրտմտութեամբ նկրտէին, ձգտեցուցանէին զինքեանս առ ի յընթացս փութոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)

Նկրտի իբրեւ զպակասեալ ինչ յարժանեացն տեառն։ Որ վասն այսպիսեացս նկրտէր՝ ասելով, ահա մեք թողաք զամենայն. (Բրս. հց.։)

Որք յառաւելըն նկրտին, առ ի նըւազըն տկարանան. (Շ. խոստ.։)

ἑπεκτείνομαι extendor συνέρχομαι congredior ἁγωνιάω , ἁγωνιάζω nitor, certo, sollicitus sum. Ի ներքս իմն կրթիլ. ուժգին բերիլ. ճգնիլ. մրցիլ. թեւակոխել. գուն գործել. ջանալ փութոյ պնդութեամբ.


Նմանեմ, եցի

va. vn.

cf. Նմանեցուցանեմ;
cf. Նմանիմ.

· Calfa

NBHL (9)

Սատիրականս անուանելով, իբրու ասեն՝ նմանեն զամենայն այլակերպս. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Մի՛ նմանիցէք նոցա։ Նմանեսցէ առն իմաստնոյ, կամ յիմարի։ Նմանեալ որդւոյն աստուծոյ։ Կամէին ամենայնիւ նմանել նոցա։ Ո՛րպէս պարտ է ձեզ նմանել մեզ։ Պղնձագործաց նմանէ։ Նմանեցաւ արքայութիւն երկնից՝ առն, որ եւ այլն։ Նմանեսցի արքայութիւն երկնից տասն կուսանաց.եւ այլն։

Անշահ եւ ունայն անօթոց նմանեաց. (Համամ առակ.։)

Ի կեանս իւրեանց նմանեցին քաջ նահատակացն մահուամբ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ի նմանութենէ տեառնն՝ որ առ մեզ, մեծ է օգուտն, զի եւ մեք նմանեսցուք առ նա. քանզի եթէ ոչ ինքն էր նմանեալ առ մարդիկ, ոչ կարէին մարդիկ նմանել առ նա. այլ առ աստուած. մարդ եղեալ նմանին մարդիկ. (Աթ. ՟Գ։)

Զվարս եւ զբանս սրբոց հարցն ընթեռնուն, իսկ զխոնարհութիւն նոցա, եւ զայլ ճգնութիւնս ոչ նմանեն. (Վրք. հց. ՟Բ. այսիքնն ոչ հետեւին. (տպ. ոչ նմանեցուցանեն նոցա)։)

Որքան ինչ կարողութիւն է, զաստուած նմանի, որ կամին՝ զի ամենայն մարդ կեցցէ. (Մաքս. ի դիոն.։)

Օրինակն մասն ինչ նմանէ զճշմարտութիւնն. (Ոսկիփոր.։)

Զուարակին զենումն յայտնեալ նմանեաց ի բաց զլինելն ի մեղաց. (Մեկն. ղեւտ.) (իբրու օրինակեաց)։ cf. ՆՄԱՆԵՄ. ն։


Նմանեցուցանեմ, ուցի

va.

to render like, to assimilate, to conform, to equalize, to liken;
to imitate, to counterfeit.

· Calfa

NBHL (3)

Ու՞մ նմանեցուցից զազգս զայս։ Ու՞մ նմանեցուսցուք զարքայութիւն աստուծոյ։ Նմանեցոյց զնա պատկերի մարդոյ.եւ այլն։

Բազէի գեղեցկութեան եւ քաջութեան եւ թեթեւութեան նմանեցուցանէ զերագահաս եւ զամենատես աստուածութիւն։ Ահեղութեան եւ քաջութեան արծուի նմանեցուցանէ զահեղ աստուածութեան զօրութիւն Քրիստոսի. (Նար. յովէդ.։)

Նմանական ազգն՝ որով սնեալ է, զայնոսիկ նմանեցուցանէ դիւրաւ եւ քաջապէս. (Պղատ. տիմ.։)


Նմանի, նւոյ, նեաց

adj. s.

cf. Նման;
—ք, likeness, image, statue.

· Calfa

NBHL (5)

Զի մարմնապէս ընդ մարդկան շրջեալ՝ նմանւովն փրկեսցէ զազգս մարդկան. (Աթ. ՟Թ։ (Գտանի եւ նմանւոց՝ առ Դիոն. երկն. )։)

Ամենայն՝ ասէ՝ կենդանի սիրեսցէ զնմանի իւր. (Ոսկ. եփես.։)

Յետոյ եւ այլոց գազանաց նմանեաց նմին՝ յայտնել. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Մանաւանդ երկնի ես դու նըմանի, եւ երկնից երկնի. (Գանձ.։)

Յիշեցուցանէ մեզ զնմանի մեր (յն. զընտանի կամ զսեպհական) անարգութիւն. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)


Նմանողակից

s.

imitator;
— լինել, to imitate, to follow, to endeavour to resemble;
to copy, to ape, to mimic.

· Calfa


Նմանորդ, աց

cf. Նմանող.

· Calfa

NBHL (2)

Նմանակից. նմանօղ. հետեւօղ. հաւասար.

Խոնարհութիւն եւ հեզութիւն՝ հրեշտակաց նմանորդս առնեն զմեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)


Նմանութիւն, ութեան

s.

similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.

· Calfa

NBHL (8)

Ըստ պատկերի մերում, եւ ըստ նմանութեան։ Ըստ ազգի եւ ըստ նմանութեան։ Շինել տաճար ի նմանութիւն սրբոյ խորանին։ Իբրեւ նմանութիւն փայտեղէն սեղանոյ։ Ըստ նմանութեան սիդոնացւոցն։ Սրամտութիւն նոցա ըստ նմանութեան օձին.եւ այլն։

Մի՛ արասցես դու քեզ կուռս ըստ ամենայն նմանութեան։ Նմանութիւն ինչ ոչ տեսէք։ Բռնադատեաց արուեստիւն ածել զնմանութիւն ի գեղեցկութիւն։ Նմանութիւն հաստատութեան ի վերայ գլխոյ գազանացն. եւ այլն։

Ի նմանութենէն ապաքէն լինի ճշմարտութիւն խնդրելի։ Նմանութիւնք երեւեալ՝ առժամայնք արդարոցն՝ գուշակք ճշմարտութեան յաւիտենականի, որ գալոցն էր, լինէին. (Ագաթ.։)

Աստուածանալն է՝ առ աստուած նմանութիւնն։ Պատկերք միշտ առ սկզբնատիպն ունին զնմանութիւն. (Դիոն. եկեղ.։ Կիւրղ. գանձ.։)

Ըստ նմանութեան ժամանակին, որպէս ասացին նմա մոգքն. (յն. ըստ ժամանակին). (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)

Բերել զնմանութիւն երկնային հրեշտակացն՝ փառաբանիչս տեառն աստուծոյ ամենեցուն եւ մեզ լինել. (Ժմ.։)

Զոսկեհանացն բերել զնմանութիւն. (Շ. թղթ.։)

ὀμοίωσις, ὀμοίωμα, ὀμοιότης , μίμημα similitudo, assimilatio, imitatio եւ այլն. Նման գոլն կամ գտանիլն. նմանելն. հետեւողութիւն. եւ Նմանեալն իւիք՝ պատկեր, կերպարան, ձեւ, երեւոյթ. առակ. օրինակ. սարաս. տարազ.


Նմանցօրէն

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (3)

ՆՄԱՆՈՒՆԱԿ ՆՄԱՆՑՕՐԷՆ ՆՄԱՆՕՐԷՆ. Նմանապէս. նոյնպէս. նմանակի. նոյնպիսի.

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)

Դէմ եւ անձն եւ երեսք, եւ որ այլ ինչ նմանունակ. (Խոսրովիկ.։)


Նմանօրէն

adv.

likewise, equally;
like, same, conformable.

· Calfa

NBHL (3)

ՆՄԱՆՈՒՆԱԿ ՆՄԱՆՑՕՐԷՆ ՆՄԱՆՕՐԷՆ. Նմանապէս. նոյնպէս. նմանակի. նոյնպիսի.

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)

Դէմ եւ անձն եւ երեսք, եւ որ այլ ինչ նմանունակ. (Խոսրովիկ.։)


Ննջեմ, եցի

vn. fig.

to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.

· Calfa

NBHL (5)

Ննջեսցէ ընդ քեզ զայս գիշեր։ Ննջեաց ընդ նմա զայն գիշեր, եւ յղացաւ։ Ննջեաց ընդ նմա, եւ տառապեցոյց զնա.եւ այլն։

Բազում մարմինք ննջեցելոց սրբոց յարեան։ Զննջեցեալսն ի ձեռն Յիսուսի ածցէ ընդ նմա։ Ոչ ժամանեմք ննջեցելոցն, եւ այլն։ Յաղագս ի վերայ ննջեցելոց կատարմանց։ Խորհուրդ ի վերայ սրբազանաբար ննջեցելոցն։ Աղօթս սրբազանս առնէ ի վերայ ննջեցելոյն։ Անսրբազանիցն ննջեցելոց ոչ առնէ զայս աղօթս. (Դիոն. եկեղ.։)

Սատակեաց զբանակս ննջեցելոցն (ասորեստանեայց). (Ճ. ՟Գ.։)

ՆՆՋԵՑԵԱԼ ելոյ, ոց. ա. κεκοιμημένος, κοιμηθεῖς defunctus. Վախճանեալն. մեռեալն յուսով յարութեան. վախճանած. ողորմած հոգին.

κοιμάομαι (լծ. քնիլ, քունել), κοιτάζομαι (լծ. խշտիք). cubo καθεύδω, ὐπνόω, νυστάζω dormio, dormito. Նինջ առնուլ. ի քուն լինել կամ մտանել. քունել. պառկիլ, քուն ըլլալ, քնանալ.


Ննջեցուցանեմ, ուցի

va.

to lull, to put to sleep, to lay down, to put to bed;
— զկին ոք ի լանջս ուրուք, to marry, to join in wedlock;
— զկոյս, to deflower;
— զոք ի քուն յաւիտենից, to slay, to kill.

· Calfa

NBHL (4)

Առ զմանուկն իմ, եւ ննջեցոյց զնա ի ծոց իւրում. եւ զորդին իւր զմեռեալ ննջեցոյց ի ծոց իմում։ Ննջեցոյց զնա ի մէջ ծնգաց իւրոց։ Զմերկս բազումս ննջեցուցին առանց հանդերձից. եւ այլն։

Զկանայս տեառն քո ննջեցուցի ի լանջս քո. (Եփր. ՟բ. թագ.։)

Ննջեցուցանէին զկանայս ուխտաւորս առ դրան խորանին վկայութեան. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 22։) Բայց եւ աստ ոմանք ընդ սրբոյն Եփրեմի մեկնեն, լոկ տալ ննջել կանանց խոնջութեամբ առ ետեղ, ոչ հոգալով ի ցերեկի ընդունել զնուէրս նոցա, եւ արձակել զնոսա ի տեղիս իւրեանց։

ՆՆՋԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ ի կնութիւն, եւ բռնաբարել զկին. συγκοιμάω concubere facio, vel concumbo.


Ննջիւն

cf. Ննջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս՝ obdormitio, obitus. Վախճան կենաց. ելք յաստեացս. փոխումն.


Նշանեմ, եցի

va.

to put a sign or mark upon, to sign, to mark, to brand;
to make a sign;
to promise in marriage, to affiance, to betroth.

· Calfa

NBHL (6)

σημειόω, ἑπισημαίνω signo, designo, insignio. Նշան տալ՝ դնել. նշանաւ իւիք որոշել. կնքել. տպաւորել.

Ընտրել հրամայեաց, եւ նշանել. յորս նշան ոչ էր, ծառայքն հրոյ տային. (Վանակ. հց.։)

Ի նշանացեալ տեղին բացեալ՝ գտանէին զզէնն Քրիստոսի. ուր իմնա՛, կամ ընթերցի՛ր, նշանեալ։

ՆՇԱՆԵԼ. որպէս Հարսնախօսլ. խօստանալ ի հարսնութիւն.

Պահեա որպէս զաւանդ զկոյսս զայս, որ հարսնացեալ է միածնի քո, եւ նշանեալ է կենսատու խաչին որդւոյ քո. (Հ. հոկտ. ՟Ե.։)

ՆՇԱՆԵԼ. որպէս Նշանացել.


Նշաւակեմ, եցի

va.

to confound, to put to shame, to expose to public censure or to the ridicule of everyone, to ridicule, to cry down, to defame, to slander, to lampoon;
to lead in triumph.

· Calfa

NBHL (3)

θριαμβεύω triumpho, in triumpho duco παραδειγματίζω traduco ἁποδιορίζω segrego suis limitibus. Նշաւակ առնել նախատանաց. առակել. խայտառակել. ձաղել ի հանդէս յաղթանակի. առնել հանդէս յաղթութեան. ցոյց առնել.

Զարբանեակս սատանայի բազում զղջմամբք ամաչեցուցեալ նշաւակէ աստ եւ ի հանդերձելումն. (Փարպ.։)

Տիբերի կայսեր հնազանդեալ զպանոնիացիս՝ նշաւակեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նշաւակութիւն, ութեան

s.

spectacle, laughingstock;
shame, ignominy, opprobrium;
nickname, by-name;
hardy deed.

· Calfa

NBHL (3)

Թէպէտեւ զամենայն զգեստ իմ մերկացուցէք, ոչ ինչ նշաւակութիւն համարիմ. (Ճ. ՟Ա.։)

Առ որով բազում ինչ նշանակութիւն գործեցաւ, եւ մեծամեծ ապականութիւնք։ առ որովք ոչինչ նշաւակութիւն գործեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

παράδειγμα, παράσημον traductio, ignominia, prodigium, facinus. Խայտառակութիւն. գործ ամօթալի. գործ նշանաւոր՝ անկարգ կամ արտաքոյ կարգի. առակ նշաւակի. ծանականօք.


Նշդարենի, նւոյ, նեաց

cf. Նշդարի.

· Calfa


Նշենի, նւոյ

cf. Նշի.

· Calfa

NBHL (2)

Նըշին ծաղկէ՝ գուշակ գարնան. (Շ. յիշ. սողոմ.։)

Նշի յետ ձմերան յառաջ քան զայլ տունկս ծաղկի. (Տօնակ.։)


Նշի, շւոյ

s.

almond-tree.

· Calfa

NBHL (2)

Նըշին ծաղկէ՝ գուշակ գարնան. (Շ. յիշ. սողոմ.։)

Նշի յետ ձմերան յառաջ քան զայլ տունկս ծաղկի. (Տօնակ.։)


Նշխարակուժ

s.

host-box.

· Calfa

NBHL (1)

Անօթ ի պէտս գործելոյ զնշխար պատարագի, որպէս գուժ. կամ պահելոյ զգործեալն՝ որպէս կուժ, կամ որպէս սափորն մանանայի, եւ կամ որպէս տուփ.


Նշխարեմ, եցի

adj.

vn. va. to remain over and above;
to leave fragments;
—եալ, left, remained;
— ոսկերք սրբոց, relics;
— կեանք իմ, my spark of life;
the rest of my life.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ի հընդից նըկանակաց՝ նշխարեցեր հինգ հազարին. (Յիսուս որդի. այսինքն ետուր ուտել, եւ թողել եւս նշխար։)

Ի նշխարեալ կենաց իմոց աւուրս. այսինքն մնացեալ. (Շ. թղթ.։)

καταλείπω relinquo περισσεύω . իբր կր. supersum, abundo. Թողուլ մնացորդս ի նշխարաց յետ ուտելոյն.


Նշկահեմ, եցի

va.

to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.

· Calfa

NBHL (7)

Մի՛ եւս յաւելցեն վտարանջել՝ նշկահելով զնա. (Խոր. ՟Գ. 38։)

ՆՇԿԱՀԵԼ. լայնբար՝ Մերժել եւ յոչինչ գրել. կամ անպատուել եւ անարգել եւ առ ոտն հարկանել զոք, կամ զոր ինչ եւ է.

Հաւատացելոյն աշխարհ ամենայն գանձիւք լի է նորա վասն նշկահելոյն՝ կոխելոյն՝ ի վերայ թռանելոյն. (անդ. ՟Ե։)

Մի՛ նշկահեր զմարմնաւորութիւն. քանզի փրկութեան է թելադրութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)

Մի զՔրիստոսի շնորհսն մերով թերահաւատութեամբ նշկահեսցուք։ Մոռանսն զաստուծոյ դատաստանն, նշկահեն եւ զերկիւղ իշխանաց ... Մանուկն զքաղցրութեամբ խրատիլն նշկահէ, իսկ գաւազանին ցաւ երկեցուցանէ։ Նշկահեաց զայս սէր եւ զողորմութիւն, եւ գնաց յարեցաւ ի կուռս օտարոտիս. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ովս.։)

Յուսիկ իբրեւ զախոյեան նահատակ ի տղայութենէ տիոց նշկահէր՝ աներեւոյթ թշնամւոյն յաղթութեամբ սպառնացեալ. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, ի տղայութեան տիոցն շկահեր. կամ թէ զդէմ ունէր թշնամւոյն։

ἁθετέω rejicio, sperno, despcio, praevaricor, rebellor. եւս եւ ὐπερφονέω insolesco ἁτιμάζω dedignor ἑπιβουλέω insidias struo եւ այլն. Շկահել իբր շառաչմամբ՝ սիգալով՝ խրոխտալով. մերժել. անարգել. արհամարհել. անգոսնել. թօթափել զլուծ. ընդվզիլ. վտարանջել. ապստամբիլ. չսեպել. սայպել, թօթվել, գլուխ վերցընել.


Նշմարեմ, եցի

va.

to catch a glimpse of, to see imperfectly, to perceive, to discover, to examine, to observe, to regard;
զերկիր —, to cast the eyes down, to look on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

ὀράω aspicio, perspicio καταμανθάνω, κατανοέω cerno, considero γινώσκω nosco. Նկատել. դիտել. նայել՝ տեսանել ի բացուստ. ակնարկել ընդ աղօտ. զննել աչօք կամ մտօք.


Նշմարեցուցանեմ, ուցի

va.

to let see, regard or perceive.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լինելոցն նշմարեցուցանէ։ Ըստ առանձնային կերպարանաց զանունն նշմարեցուցանէ։ Ահեակ անկիւնն (խաչի) զտանջանսն նշմարեցուցանէ զմեղաւորացն. (Ագաթ.։)


Նշողեմ, եցի

vn. va. to glitter, to glisten, to shine, to sparkle, to flash.

· Calfa

NBHL (3)

ՆՇՈՂԵՄ. չ. Լուսափայլել. պայծառանալ.

Եւ Նշմարել, ակնարկել ի նշոյլս.

Իսկ թէ առ գերագոյն քան զնա տեսութեան ճաճանչսն նշուլել համարձակապէս ձեռնարկիցէ, ոչ հասանէ, եւ վրիպեսցէ. (Դիոն. եկեղ.։)


Նշոյլ, շուլից

s.

light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.

· Calfa

NBHL (6)

Նշոյլ է մշտնջենաւոր լուսոյն։ նշոյլքն զլերամբքն փայլատակէին։ Իբրեւ բոցոյն նշոյլք եղեն։ Ճրագն նշուլիւք (կամ նշողիւք) լուսաւորեսցէ զքեզ. (Իմ. ՟Է. 26։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 39։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 32։ Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 36։)

Մեծի լուսոյ աղօտ նշոյլք։ Կատարեալ լուսոյն նշոյլք։ Եւ ոչ փոքր ինչ նշուլիւք մտացդ պայծառանաս. (Առ որս. ՟Է։)

Աստեղք տանաւորք, կամ որք զօրէն նիզակի ունին զնշոյլս ցնդման լուսոյն. (Իգն.։)

Նշխար նշուլից փրկութեան կենաց հպաւոր։ Պարծանացն նշոյլ ամենեւին ինձ շիջաւ։ Ի ծագել անստուեր նշուլից ողորմութեան քո փառաց։ Ի յամպոյդ լուսոյ ցոլք նշուղից. (Նար.։)

Ի դուղնաքեայ մերոյ նշուղից հանճարոյ. (Շ. թղթ.։)

ՆՇՈՅԼ կամ ՆՇՈՅՂ. որ եւ ՆՇՈՂ կամ ՆՇՈԼ, ի, ից կամ աց. ἁπαύγασμα , ἁστραπή, σπινθήρ, μαρμαρυγή splendor, radius, fulgor, nitor եւ այլն. եւ բայիւ ἁντιλάμπω , στίλβω splendeo, fulgeo. Շող եւ շողիւ, ցոլք եւ արծարծումն լուսոյ արեգական, ճրագի, բոցոյ. ճառագայթ. ճաճանչ. փայլակն. փայլիւն զինուց, եւ կայծ՝ զգալի կամ իմանալի.


Նշուլագեղ

adj.

cf. Նշուլափայլ.

· Calfa


Նշուլազարդ

adj.

cf. Նշուլափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Նշուլազարդ է աստղ քան զաստղ լուսով իւրով։ Մովսէս այր մարգարէ՝ ակն նշողազարդ ամենայն ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)


Նշուլափայլ

adj.

shining, gleaming, radiant, brilliant.

· Calfa


Նոխազեան

adj.

goatish;
s. pl. he-goats.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցին զպատարագ նոխազեան. (Եփր. մնաց.։)


Նոխազերգու

cf. Ողբերգակ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոխազերգուացն ետ զարժանաւոր ընծայս. (Համամ քեր.։)