Entries' title containing նա : 6571 results

Կանափեայ

adj.

hempen, made of hemp.

· Calfa


Կանոնագէտ

s.

canonist.

· Calfa


Կանոնագիտութիւն, ութեան

s.

canon law;
— գիրք, book of canons.

· Calfa


Կանոնագիր

s.

law-giver, legislator.

· Calfa

NBHL (2)

Գրօղ կամ սահմանօղ կանոնաց.

Ի կանոնագրացն հավատասահման դաւանաւորաց հարցն նիկիոյ. (Նար. մծբ.։)


Կանոնադրական, ի, աց

adj.

relating to rules or regulations.

· Calfa


Կանոնադրեմ, եցի

va.

to establish rules or laws, to make regulations for;
to admit into canon-law.

· Calfa

NBHL (3)

որ եւ ԿԱՆՈՆԵԼ. Կանոնս եւ օրենս դնել, սահմանել, կարդել. եւ Ի ժամանակագրական կանոնս աւանդել.

Զսոսա զերկոսեան կանոնադրէ՝ ասելով։ եւ զայլն եւս բարեկարգութիւնս կանոնադրեալս յառաքելոց սրբոց. (Սարգ. յկ. ՟Դ. եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)

Զգիւտ ժամուց եւ ժամանակաց, զմարդկայնոց սեռից կենցաղավարութիւնս կանովնադրեալ դրոշմեցին ի մատեանս. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Կանոնադրութիւն, ութեան

s.

regulation, statute, constitution.

· Calfa

NBHL (2)

Սահմանադրութիւն. օրէնք. կանոն.

Զհաւատոյ խոստովանութեան կանոնադրութիւն, խոստովանական կանոնադրութիւն։ Ճշմարիտ կանոնադրութիւն կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Արծր. ՟Բ. 2։ Նար. ՟Խ՟Ը։ Կանոն.։ Շ. ընդհ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Կանոնական, ի, աց

adj.

canonical.

· Calfa

NBHL (5)

Կանոնաւոր. կանոնեալ. վճռական. սահմանեալ. օրինադրեալ.

Կանովնական տառք։ Կանոնական սահմանք, կամ սահմանադրութիւն, կարգադրութիւն, հրամանք, նզովք, բան. (Շար.։ Կանոն.։ Խոր. ՟Գ. 20։ Ճ. ՟Ը.։ Լմբ. սղ. ՟Հ՟Թ։ Մխ. դտ.։ Խոսր.։)

Ի նմին լերին զկանոնական աղօթսն առնէր (քրիստոս, իբր կանոնով սահմանեալ անձին իւրում). (Ագաթ.։)

Ի կանոնականացն քոց հաւատամք յօծեալդ. այսինքն ի գրոց սրբոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Երիցունք մի իշխեսցեն ամենեւին կանոնական թուղթս տալ. (իբր թուղթ ընծայութեան. Կանոն.։)


Կանոնականութիւն, ութեան

s.

canoness.

· Calfa


Կանոնապահ

adj.

observant of rules.

· Calfa


Կանոնապահութիւն, ութեան

s.

observation of rules.

· Calfa


Կանոնաւոր

adj.

regular, methodical.

· Calfa


Կանոնաւորեմ, եցի

va.

to regulate, to rule, to put in order.

· Calfa


Կանոնաւորիչ

s.

regulator.

· Calfa


Կանոնաւորութիւն, ութեան

s.

regularization.

· Calfa


Կաշանամ, ացայ

vn. fig.

to become as hard as leather, to grow hard or tough, to shrivel;
to become rude, coarse, to be clownish.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՇԱՆԱՄ որ եւ ԿԱՇԻԼ. Խստանալ իբրեւ կաշի.


Կաշառագնաց լինիմ

sv.

to suffer oneself to be corrupted, to take bribes.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՇԱՌԱԳՆԱՑ ԼԻՆԵԼ. Դաշնաւորիլ կաշառօք.

Ի պատգամս անկանէին, կաշառագնաց լինէին, առնուին (դրամս). (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 20. յն. արծաթսիրութեամբ վարեալք՝ ամսքեցան արծաթով։)


Կապանապահ

s.

gaoler, gaol-keeper.

· Calfa

NBHL (2)

Անկաւ առ ոտս կապելոցն կապանապահն։ Զի՞նչ վատթարագոյն քան զբանտի կապանապահ։ Կապեալ գոլով (պօղոս) զկապանապահն հաւանեցոյց. (Ոսկ. գծ.։)

Զկապանապանն առեալ կապեաց. (Ոսկ. խչ.։)


Կապանաւոր, աց

adj. s. bound, detained, captive, prisoner.

· Calfa

NBHL (8)

δεσμώτης vinctus. Ունօղ զկապանս. կապեալ. կալանաւոր. բանտարգել.

Կապանաւոր վշտաց տարեալ. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)

Կապանաւոր նեղութեանն։ Կապանաւոր թախծանաց. (Պիտ.։)

Զատո զկապանաւորն ի թագաւորէն. (Բրս. հայեաց.։)

Արձակ հարիւրապետն աղաչէր զկապանաւորն պօղոս. (Ոսկ. գծ.։)

Կապանաւոր տայր առնել (կինն զմկրտիչն). (Սարկ. հանգ.։)

Ի կապանաւորէն գրիգորէ. (Ոսկ. լուս.։)

Կապանաւոր արէս կոչի, զի կապեցաւ որոգայթիւք ի հեփեստեայ. (Նոննոս.։)


Կառափնատ

adj.

whose skull or head is wounded.

· Calfa

NBHL (4)

ԿԱՌԱՓՆԱՏ ԿԱՌԱՓՆԱՏԱԾ. Իբր Կառափնատեալ.

Զոմանս վիրաւորս, զոմանս կառափնատս արձակէին. յն. լոկ, վիրաւորս առնէին. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 42։)

Որպէս զի զադամ կառափնատ առողջացուսցէ. (Երզն. մտթ.։)

Ի կռուելն կառափնատէ, եւ նա դառնայ առ թագաւորն կառափնատած. (Լմբ. սղ.։)


Կառափնատեմ, եցի

va.

to wound or strike on the head, to knock down.

· Calfa

NBHL (6)

Եւ զնա կառափնատեցին (յն. (քարկոծեալ գլխահարեցին), եւ արձակեցին անարգեալ. Մրկ. ՟Ժ՟Բ. 4։)

Հար կառափնատեաց մարգարէն զընկեր իւր պատգամաւն տեառն։ Կառափնատեցաւ մարագարէն յընկերէն իւրմէ. (Եփր. թագ.։)

Եթէ քարիւ կառափնատեալ՝ բերէ զքարն ցուցանէ, եւ զհանդերձն արեամբ թաթաւեալ. (Բրսղ. մրկ.։)

Ուր որդին խաչեցաւ, անդ եւ հարազատ եղբայրն (յակոբոս) կառափնատեցաւ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Սատանայ կառափնատեաց զանմեղն խաչիւն. (Լմբ. սղ.։)

Զգլուխն՝ որ պսակելոյ արժան էր, կառափնատեալ, ի մէջ բազմականացն բերէին. (Երզն. մտթ.։)


Կառափնատութիւն, ութեան

s.

beheading, decapitation.

· Calfa

NBHL (2)

Կառափնատելն, իլն.

Նայեցաւ յօրէնս, զի ասաց, եթէ կառափնատութիւն փոխանակ կառափնատութեան. այսինքն ակն ընդ ական եւ այլն. (Եփր. թագ.։)


Կառափնատումն, ման

s.

cf. Կառափնատութիւն.

· Calfa


Կաստանայ

s.

chestnut.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

«շագանակ» Վստկ. 4, 136. Բժշ. որ և կաստանոն Խոր. աշխ. (այսպէս ունի մի ձեռ. փխ. մաշկամիրգ). որից կաս-տանայի կամ կաստանի «շագանակենի» Վստկ. դ. և միր. կաստանենի «շագանակե-նի» Քաղ. կաստանոց «շագանակենիների անտառ» Տաղ. (երկուսն էլ առ Ստ. Լեհ.)։

= Յն. ϰαστανέα կամ ϰϰστανον «շա-գանակ» բառից, որ ծագում է Պոնտական Kaστανα քաղաքի անունից. փոխառու-թեամբ յոյներից անցել է շատ բազմաթիւ լեզուների. ինչ. լտ. castanea, հիւս. լատ. բարբառներում casteha, իտալ. castagna. ֆրանս. chätaigne, անգլ. chestnut, հբռ chestinna, մբգ. kestene, գերմ. Kastanie, հունգ. gesztenye, ռում. agistiné, oistin. tfistanii հսլ. kastanii lostan' բուս. [other alphabet] -танъ, լեհ. kasztan, ալբան. kustenji, թրք. ❇estane ևն, բոլորն էլ հոմանիշ (Walde 138, Berneker 492. Boisacq 420, Kluge 245, բրոնք ընդունում են այն կարծիքը թէ յն. ϰααταϰϰ ծագած է հայ. կասկենի ձևից տե՛ս այս բառի տակ)։

Ուղիղ համեմատութիւնը տուաւ նախ Ստ. լեհ., որի վրայ տե՛ս Նորայր, Հայկ. բառաք. էջ 119-122 և Բառ. ֆրանս. 229բ։


Կարակնաձեւ

adj.

in form of a circle, round, circular.

· Calfa

NBHL (5)

Բոլորաձեւ. կամարաձեւ. կարակնակերտ.

Հիւսիսային կողմանն դիր կարակնաձեւ՝ արդարեւ գողաւոր կուսից յօնից դարեւանդաց համեմատ. (Խոր. ՟Բ. 39։)

Լուսին կարակնաձեւ լրացեալ. (Սհկ. կթ. գալստ.։)

Այսօր լուսին՝ մաքրական փայլմամբ առլցեալ՝ կարակնաձեւ բոլորակ ծագեալ յարեւելից. (Զքր. կթ.։)

Կազմող կամարին՝ կարակնաձեւին կանգնող կմբեթին. (Գանձ.։)


Չորեքանկիւնենամ

vn.

to be quadrangular.

· Calfa


Չորեքժամանակեան

adj.

having four seasons, four-seasoned (year).

· Calfa

NBHL (2)

Ունակ չորից ամանակաց կամ եղանակաց.

Ըստ բոլորման առ ի յարեգակնէ՝ չորեքժամանակեան ըստ մեզ լինելոյ տարւոյն. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Չորեքկնակի

adv.

four times;
quadruply.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքկնակի եւ չորեքկնակի պատեալ պաշարեալ զնոսա՝ հանեն ընդ սուր զամենեսեան. (Փարպ.։)


Չորեքտասանալուսնեայ գիշեր

sn.

full moon.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ հայի ի ժամանակ լուսնի լրացելոյ՝ յետ չորեքտասան աւուրց ծննդեան իւրոյ.

Ամենաճառագայթ է չորեքտասանալուսնեայ գիշերն. (Վրդն. ել.։)


Չուանաձգութիւն, ութեան

s.

stretching a cord.

· Calfa

NBHL (2)

Ձգումն եւ քարշումն չուանաց.

Ձեռք (նաւավարաց) ի չուանաձգութիւնս աշխատին. (Պիտ.։)


Չուանաման, աց

adj. s.

cord-twisting;
rope-maker.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն չուանամանաց եւ պղնձագործաց եւ վասն այլոց գռեհիկ մարդկան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։)

Իւրում ձեռօքն գործէր, քանզի չուանաման էր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Չպիտոյանամ

vn.

not to need.

· Calfa

NBHL (1)

Չպիտոյանամ դատաւորի առ ի վճիռ վասն իմ հանելոյ. չպիտոյանամ դատախազիւք յանդիմանիլ. (Ոսկ. ղկ.։)


Չսնապարծութիւն, ութեան

s.

unostentatiousness, simplicity.

· Calfa


Չվնասակար

adj.

inoffensive, harmless.

· Calfa


Չվնասակարութիւն, ութեան

s.

inoffensiveness, harmlessness.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ գոլն վնասակար.

Առաջնոց չվնասակարութեան գազանացն՝ մարդոյ այժմու համբոյրս եւ ընտելութիւնս վկայեն. (Եզնիկ.։)


Չքահանայ, ից

cf. Չերէց.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն սուտքահանայից ... որոց անուանք են չքահանայիցն՝ այս. (Փարպ.։)

Դէպեղեւ չքահանայի միոյ ելանել ի լեառն յայն. (Ճ. ՟Ա.։)


Չքահանայապետ, աց

s.

pseudopontiff.

· Calfa

NBHL (2)

οὑκ ἁρχιερεύς non pontifex. Որ չէ ճշմարիտ քահանայապետ.

Վասն ամպարիշտ եւ չքահանայապետ յասոնեայ անհնարին մոլորութեանն. (ա՛յլ ձ. չքահանայապետութեան) (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 13։)


Չքահանայութիւն, ութեան

s.

pseudobishopric.

· Calfa


Չքանամ, ացայ

vn.

to come to nothing;
to be annihilated, to perish, to vanish, to disappear.

· Calfa

NBHL (3)

ἁφανίζομαι, ἑκλείπω, ἑλλείπω evanesco, abolesco, desum, pero, deficio. Չիք լինել. չքոտիլ. անհետանալ. աներեւութանալ. եւ Պակասիլ. նուաղիլ. խաւարիլ լուսաւորաց.

Տարագրի տագնապն, չքանան չարիքն։ Իբր զպղպջակ անձրեւոյ չքացեալ եւ պայթեալ անդստին. (Նար. ՟Խ՟Ա. ՟Հ՟Դ։)

Պարք աստեղացն անյայտացեալ չքանային։ Ի չարչարանաց փրկչին չքացան լուսաւորքն. (Զքր. կթ.։ Տօնակ.։)


Չքնաղ, ից

adj.

rare, curious, admirable, charming, superb, excellent.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

«աննման, հրաշալի, սքանչելի» Եսթ. ժզ. 13. Եւս. քր. Ոսկ. մ. ա. 3, 4. Կիւրղ. թգ. որից չքնաղագեղ Ագաթ. չքնա-ղագիւտ Ագաթ. չքնաղադէմ Մագ. հիաչքնաղ Բենիկ.-գրուած կայ նաև ըստ ԱԲ չքնագեղ փխ. չքնաղագեղ։

ՀՀԲ «չիք ի նա աղտ»։ ՆՀԲ «չիք այլ որպէս զնա» (ուրեմն իմանում է չիք-նա-այղ՝)։ Տէրվ. Altarm. 3, Նախալ. 119 չիք «չկայ» ձևից (բայց առանց ռա-ցատրութեան է թողնում -նաղ վերջա-ւորութիւնը)։-Հիւնք. էջ 349 աչք և ա-ղաւնի բառերից։

NBHL (14)

παράδοξος, ξένος, ἅμεμπτος mirus, inexpectatus, venustus, rarus, irreparabilis եւ ἠλίκος quantus, quam magnus եւ այլն. Որպէս թէ՝ Չիք այլ որպէս զնա. աննման. անհամեմատ. Կատարեալ՝ անարատ գեղեցկութեամբ. անտխեղծ. վայելուչ եւ չնաշխարհիկ. նորահրաշ. գերապանծ. հոյակապ. սքանչելի. եւ Անակնունելի. աղուոր.

Չքնաղ եւ զանարատ, զհաւասար թագաւորութեանս մերոյ զեսթեր. (Եսթ. ՟Ժ՟Զ. 13։)

Զիա՞րդ գողացար զմիտս չքնաղ կուսին (սանդխտոյ) դստերն իմոյ. (Ճ. ՟Բ.։)

Զհարճ նորին, որ կարի չքնաղ էր գեղովն. (Խոր. ՟Բ. 48։)

Եւ էր ամենեցուն տեսիլն նոր եւ չքնաղ՝ իբրեւ զտեսիլ հրեշտակաց։ Այս երիցս անգամ երեւեցաւ չքնաղ տեսիլս՝ առնն երանելւոյ։ Տեսանիցէ զամենայն զսպասաւորացն (յարքունիս) զչքնաղ եւ զսքանչելի տեսիլն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Բազում չքնաղ տեսիլս ցուցանէր (ի թէատրոնի). (Եւս. քր. ՟Բ։)

Զարմացուցանէ չքնաղ իրօքն։ Նոր իմն եւ չքնաղ իրս յայտ առնէ։ Յոյժ խռովելոց էին զնոսա իրքն նորք եւ չքնաղք։ Զչքնաղից, եւ արտաքոյ քան զյոյս եւ զակնկալութիւն՝ իրաց դիպելոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3. 4։)

Բանն տեառն պատուական էր յաւուրսն յայնոսիկ. պատուականն՝ անօսր եւ չքնաղ, զի ոչ ստէպ պատասխանի առնէր աստուած։ Գիրք նշան զչքնաղ իրս սովոր են միշտ նշանակել. (Կիւրղ. թագ.։)

Նշանաց, եւ նոր եւ չքնաղ իրաց այնպիսի բնաւորեալ է զօրութիւն. (Իգն.։)

Զոր եւ յոյնք յանուանելոց յեօթն չքնաղ հրաշակերտիցն համարին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Շինէ զչքնաղս ոմանս զզարմանալոյ արժանաւորս ըստ պիտոյից՝ ի միջոցաց քաղաքին լուալիս։ Գեղեցիկ եւ չքնաղ յօրինուածովք (դաստակերտ). (Խոր. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 39։)

Այս յարկ չքնաղ եւ աստուածընկալ։ Չքնաղ փոփոխմամբ զջուրց լուծականութիւն առ աւազանին լուսաւորութիւն։ Զիա՞րդ ոչ արդեօք չքնաղ քան զբան, եւ ի մթութենէ երկեւանութեան խաւարի զտեալ. (Նար. ՟Հ՟Բ. ՟Հ՟Ա. ՟Ժ՟Ա։)

ՉՔՆԱՂ. մ. Սքանչելի օրինակաւ.

Հան ի խորոց մահուս անդնդոց՝ չքնաղ ապրեցեալ՝ ընդ մարգարէին փրկելոյ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Չքնաղագեղ

adj.

very charming, graceful, elegant.

· Calfa

NBHL (10)

εὑειδής, καλή, -ός pulchra, pulcherrima, -mus. Չքնաղ գեղով. ամենագեղ. շատ աղուոր՝ սիրուն.

Զչքնաղագեղն (զհռիփսիմէ) ինձ ի սոյն արձակեսցես։ Կախարդն այն՝ որ կորոյս զչքնաղագեղն. (Ագաթ.։)

Իբր թէ չքնաղագեղ ընդ վատակերպոյ բնակէ։ Վասն չքնաղագեղ կերպարանին. (Խոր. ՟Բ. 60. 75։)

Չքնաղագեղ կոյս. (ՃՃ.։)

Խնդրէր կին ... զի բնաւ չքնաղագեղ իցէ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Կ՟Բ։)

Չքնաղագեղ եւ առատամիտ սպարապետն հայոց աշոտ. (Յհ. կթ.։)

Փառօք հօր գայ՝ ահաւոր եւ զարհուրելի եւ չքնաղագեղ մարդկութիւն զայն ցուցանելով. (Լմբ. հանգ.։)

Եկեալ մովսէս չքնաղագեղն փառօք (ի թաբոր). (Կաղանկտ.։)

Տեսեալ զորդին իւր խրոխտ եւ սիգաճեմ, չքնաղագեղ ունելով տիպ. (անդ։)

Յօրինեալ զչքնաղագեղ եկեղեցին։ Շինեաց չքնաղագեղ յօրինուածովք. (Յհ. կթ.։ Ասող. ՟Գ. 9։)


Չքնաղագիւտ

adj.

rare, excellent, singular, matchless, unique, incomparable.

· Calfa

NBHL (4)

παράδοξος rarissimus ἑξεταστικός exquisitus. Չքնաղ ըստ գիւտի. ուրախարար ի գտանելն. դժուարագիւտ. անգիւտ. աննման.

Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս՝ զբոլորասէրն զլուսաւորն զչքնաղագիւտն. (Ագաթ.։)

Յոյժ չքնաղագիւտն հասանէ շահից։ Որպէս չքնաղագիւտ իմն եւ յոյժ պատուականագոյն իրաց։ Զչքնաղագիւտն իւրեանց ստացեալ ինչս։ Չքնաղագիւտ ընչիւք կամ ընչից. (Պիտ.։)

Ընդ չքնաղագիւտ եւ լուսատեսակ իմաստիցն պայծառութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Չքնաղադէմ

adj.

fine-looking, of a charming figure, handsome, graceful, beautiful.

· Calfa

NBHL (2)

Չքնաղ դիմօք.

Զքնաղադէմ տեսլեամբ, որպէս արայն մեր, եւ անուշաւանն. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Չքնաղազարդ

adj.

magnificently adorned.

· Calfa

NBHL (2)

Չքնաղ զարդուք.

Չքնաղազարդ վակասակիրն պատմուճանի. (Անան. եկեղ։)


Չքնաղակերպ

adj.

admirable, beautiful.

· Calfa

NBHL (4)

Չքնաղ կերպարանօք. գեղեցկատեսիլ.

Զայս զաղաւնոյս երեւեալ յատուկ չքնաղակերպ գոյութիւն ի բովանդակ երամս թռչնոցդ. (Պիտ.։)

Զորոց տեսեալ զչքնաղակերպ պայծառութիւնն դասակարգութեանն. (Լմբ. սղ.։)

Գրեաց սքանչելի եւ չքնաղակերպ գրով. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Չքնաղակերտ

cf. Չքնաղաշէն.

· Calfa

NBHL (3)

Չքնաղ կերտուածով. հոյակապ.

Զչքնաղակերտ եւ զհրաշազարդն զայն խորան (վկայութեան). (Անան. եկեղ։)

Եկ ի գաւառն հայրենի, հանգի՛ր ի չքնաղակերտն խորանս. (Լմբ. վերափոխ.։)


Չքնաղաշէն

adj.

magnificently constructed, sumptuous, superb, magnificent.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցկաշէն. չքնաղակերտ.

Տեսին ի ներքոյ եկեղեցի քարկոփ չքնաղաշէն. (Ուռպ. ՟Ժ՟Ա։)


Չքնաղաձեւ

adj.

fine-shaped.

· Calfa

NBHL (2)

Չքնաղ ձեւով. գեղեցիկ.

Սիւն լուսոյ ձգէր վերոյ նոցա, չքնաղաձեւ խորան՝ արեգական յաղթող. (Տաղ.։)


Չքնաղապէս

adv.

excellently, admirably.

· Calfa

NBHL (1)

Շուք եւ զարդ գեղոյ ճոխութեան ձերում բարձրութեանդ՝ չքնաղապէս գերահռչակի. (Նար. առաք.։)


Չքնաղատես

adj.

cf. Չքնաղադէմ.

· Calfa

NBHL (5)

ՉՔՆԱՂԱՏԵՍ ՉՔՆԱՂԱՏԵՍԻԼ. Չքնաղ տեսլեամբ. գեղեցիկ տեսանելով. չքնաղադէմ. եւ Պայծառ՝ չքնաղակերպ.

Չքնաղատես հերօք վարսից իւրոց կայր ի սպասու թագաւորին. (Բուզ. ՟Դ. 3։)

Տախտակս տպաւորեալ ի ձեռն չքնաղատես առնն աստուծոյ. (Թէոդոր. խչ.։)

Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)

Համախմբելով ի քում նորակերտ եւ չքնաղատեսիլդ խորանի. (Անան. եկեղ։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Բաղազանութիւն, ութեան

s.

fitness, relation, conformity, connection;
alliance.

· Calfa

NBHL (4)

Բաղազանութեամբ հնչմանց, որպէս երաժշտականն։ Բաղկանայ երաժշտականն ի տարորոշ քանակէն, որ ըստ բաղազանութեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)

Զի՞նչ են բաղազանութիւնքն. կրկնապատիկն առ կէսն, եւ կիսոյն առ կրկնապատիկն։ Ունի երիս բաղազանութիւնս. ի հերակլեայ առ բազմութիւն հերակլեանց, եւ ի բազմութենէ հերակլեանց առ հերակլէս, եւ ի հերակլեանց առ միմեանս. (Անյաղթ պորփ.։)

συγγένεια cognatio, adfinitas, correlatio, ἁναλογία analogia Ազգակցութիւն. մերձաւորութիւն. յարաբերութիւն. ձայնակցութիւն. համեմատութիւն.

յԱստուածայինս՝ իբր Միասնականութիւն. ներգոյութիւն. ներպարառութիւն անձանց. առնչութիւն. որպէս ὀμοουσιότης consubstantialitas, ἑμπερίληψις comprehensio, circumincessio


Բաղաձայն, ից

adj.

consonant;
unanimous.

· Calfa

NBHL (5)

Այլքն ամենայն (արտաքոյ ձայնաւոր տառից) բաղաձայնք են, բ գ դ զ թ եւ այլն։ Յորժամ յերկուս բաղաձայնս յանգսցի, ո՛րկէն, աղց. (Թր. քեր.։)

Ի ձայնաւորաց տառիցն եւ ի բաղաձայնիցն յարմարելով. (Շ. բարձր.։)

Որոշէ զձայնաւորսն ի բաղաձայնիցն՝ իբր պատուականս, եւ պատճառս ձայնին յարմարման. (Երզն. քեր.։)

Զանբանականն ի բաղաձայնս թողլով զգիր՝ որբասցուք զհօրն զվտանգ. իմա՛ զանձայն տառդ մ (մարդ), կամ բ (բանական). կամ այլ ինչ այսպիսի։

σύμφωνος, συνηχῶν consonans որ եւ ասի Ձայնակից. Ձայնորդ. Շարաձայն. Բարբառակից. Տառ կամ գիր հարկաւ կցելի ընդ ձայնաւոր տառից, զի եւ ինքեան մարթասցի տալ զիւր հնչումն, զի ըստ ինքեան կա՛մ է բոլորովին անձայն. զոր օրինակ բ, գ, դ եւ այլն. եւ կամ կիսաձայն, զ, չ, ս եւ այլն.


Բաղաձայնութիւն, ութեան

s.

consonance.

· Calfa

NBHL (1)

συμφωνία consonantia, concertus, consensus Ձայնակցութիւն. միաձայնութիւն. յարմարութիւն. եւ միաբանութիւն ձայնից արուեստականաց.


Բաղայք, այից, այց

s. adv.

pretext, excuse, subterfuge;
suspicion;
stain, fault;
cause, reason;
բաղայս ի վերոյ դնել, զբաղայցն յօգել պատճառս, to seek excuses or pretexts;
բաղայս ստութեան կարկատել ի վերայ, to slander;
առանց բաղայց, innocent, inculpable, blameless;
inexcusably.

· Calfa

NBHL (4)

Յանդիմանութիւն (խղճի մտաց) ոչինչ սովորեալ ընդունել ի պատճառաց ի բաղայց։ Առանց բաղայց (այսինքն անպատճառ) պարտապան է կամաւոր մեղաց։ Առանց բաղայից (այսինքն անմեղադրելի) են։ Առանց բաղայց եւ անբիծ ե՛րթ գնա՛. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 77։)

Զամենայն վախս եւ զբաղայս ի բաց ի խորհրդոց նորա տրոհեալ. (Յհ. կթ.։)

Փաստաբանականք են, ոյք ի բացատրութեան՝ սակս բաղայց յարառոցեն. (վասն, յաղագս. Թր. քեր.։)

ὐπαίτιον, αἱτία, πρόφασις , ἁμπλάκημα causa, causatio, culpa, imputatio Կցկցմունք բանից, որ եւ բաղբաղայք. պատճառանք. սուտ պատճառք. բարուրք. մեղ. վնաս. ստգիւտ. արատ. յանցանք.


Բաղանունութիւն, ութեան

s.

cf. Փաղանունութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

συνωνυμία Փաղանունութիւն. անուանակցութիւն, եւ նշանակելն զնոյն.


Բաղարկեմ, եցի

va.

to assemble, to compound.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն աշխարհն յինքն բաղարկեալ. (Թէոդոր. խչ.։)

Քոյդ ճոխութիւն, զոր յաստիսս բաղարկեալ ունիս. (Նանայ. յռջբ։)


Բաղարջակերք, րաց

s.

the feast of unleavened bread.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Բաղարջակերութիւն. ժամանակ ուտելոյ հրէից զբաղարջ. տօն բաղարջոց. ըստ յն. բաղարջք.


Բաղբաղայք, յից

s. pl. pretext, colour, cloak;
calumny, false accusation;
cf. Բաղայք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծննդենէն մինչեւ ի կատարած առանց բաղբաղայից։ Բաղբաղայս պատճառելով՝ զսահմանեալ ժամանակաւն անցանեն։ Զամենեսին ոչ է հաստատուն բաղբաղայիւք հարկանել։ Բանականապէ՞ս բաղբաղայս ի վերայ դնէ, եթէ անբանաբար։ Գեղեցիկ բաղբաղայս ի վերայ դնէ. (Փիլ. քհ. ՟Է. ՟Ժ՟Է. եւ Փիլ. նխ. ՟Ա։)


Բաղբաղանք

s.

cf. Բաղբաղայք.

· Calfa

NBHL (3)

Այնուհետեւ այլ իմն բարուրս եւ բաղբաղանս ի մէջ բերէին. (Նանայ.։)

Նստէր բաղբաղանօք իբրեւ զքահանայապետ (այսինքն սուտ անուամբ, կամ պատրուակաւ, պատճառանօք). (Մագ. ՟Ա։)

Իբրու զհոգին ամենայն բաղբաղանօք անմաքուր ունելով. (Պղատ. տիմ. յն. յանցանք, ստգտանք։)


Բաղբաղեմ, եցի

va.

to pretend, to conceal under a pretext;
to calumniate;
to accuse, to impeach.

· Calfa

NBHL (2)

Հնարի հնարս, եւ ցաւս ինչ յորովայնի ունել, եւ բաղբաղել չարչարանս. (Խոր. ՟Ա. 31։)

Զամենայն իսկ պատմութիւնս քերթողացն պատճառ կորստեան յիրաւի ոք թէրեւս բաղբաղեսցէլինել այսինքն ամբաստանեսցէ փաստիւք. (Պիտ.։)


Բաղբաջանք, նաց

s.

cf. Բաջաղանք.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ հեթանոսական առասպելաբան բաղբանջմանց. (Անան. եկեղ։)

Զամենայն զոր խօսեսցիս՝ իբրեւ բաղբաջանս արհամարհեսցեն. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Բաղդատական, ի, աց

adj.

comparative.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ քերականաց՝ Նշանակ բաղդատութեան յածանցս, կամ Ածանցական մասնիկ յայտարար առաւելութեան ի համեմատութիւնս.

Բաղդատական է, որ հասարակութիւն (յն. համադատութիւն) ունի եզ առ մումանսեր, ո՛րգոն, Դաւիթ արուորագոյն քան զսաւուղ. եւ կամ միոյ առ բազումս այլասերս, որպիսի՛, Դաւիթ արուորագոյն քան զգեթացիսն։ Եւ բաղդատականացն գաղափարք են երկու (ըստ յն. երեք, լտ. մի) գոյն, հիբար, արագագոյն, յամրագոյն. եւ գի՛ն, ո՛րգոն, սաստկագին, ուժգին. (Թր. քեր.։)


Բաղդատեմ, եցի

va.

cf. Համեմատեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուծոյ (օրինակ է) արեգակն, կամ այլ ինչ ի յէիցս՝ զորս բաղդատեմք. (Լմբ. պտրգ.։)

Որք անհանգչելի ձայնիւ առ միմեանս բաղդատելով՝ զերեքսրբեանդ դրուատեն զիշխանական զփառս. (Մաշտ.։)


Բաղդատութիւն, ութեան

s.

cf. Համեմատութիւն.

· Calfa

NBHL (7)

Կատարեալ էր յազգի իւրում, ըստ բաղդատութեան՝ ըստ այնց ժամանակաց բարի էր։ Որ մաքուր մտօք յԱստուած հպին, զգան մանաւանդ զիւրեանց տկարութիւնն առ բաղդատութիւն նորայն մեծութեան. (Փիլ. իմաստն.։)

Այնոքիկ ըստ մարմնոյ, որ յոյժ փոքունք եւ նուազք եւ առ բաղդատութիւն հոգեւորական տուգանացն. (Գր. հր.։)

Նոյն է եւ ձեւ ճարտասանական.

Մերթ՝ լոկ Նմանութիւն. օրինակ. առակ.

Ըստ ամենայն մասին մարդկային բաղդատութեան, ըստ որում բնաւորեցաւ իւրաքանչիւր ոք գործել. (Նիւս. կազմ.։)

Բանակք անմարմնոցն բաղդատութեամբ ի քում յարկ կացեալ մնան։ Պարակցելով եւ յոգնահոյլ խմբիցն բաղդատութեանցն անլռելի փառատրութեամբ. (Անան. եկեղ։)

Ըստ հին հելլենաբանութեան. σύγκρισις, σύγκριμα concretio, compago, congregatio, coagulum Բաղկացութիւն. խառնուրդ. զօդ. միաբանութիւն.


Բաղեմ, եցի

va.

to join.

· Calfa

NBHL (2)

Բաղբանական է՝ բազում բաղեալ բան. (Նչ. քեր.։)

Բաղաձայնք՝ բաղելով ընդ նոսա ձայնաւոր գիր, ձայն բացակատարեն. (Մխ. ապար.։)


Բաղեղն, եղանց

s. bot. ivy.

· Calfa

NBHL (3)

Բաղեղ՝ խոտ է, եւ ո՛ւր կպչի՝ յերկննայ, եւ ծաղիկն զետ զվրան է. աղէկն կապուտ ծաղիկն է. (Բժշկարան.։)

Բաղեղն վնասակար պատի զծառովն. (ա՛յլ ձ. պատաղիճ. Նեղոս.։)

ԲԱՂԵՂՆ եւ որպէս ռմկ. ԲԱՂԵՂ. κιστός, κιττός hedera, ἐλξίνη, σμίλαξ taxus, convulvulus Պատրաստուկ, պատաղիճ բոյս, որ բաղի կամ կցի եւ պատի զտնկովք. է՛ որ վնասակար տնկոց եւ բուսոց իբր գաղձ, եւ է որ անվնաս.


Բաղխեմ, եցի

va. vn. cf. Բախեմ.

· Calfa


Բաղխոհական, ի, աց

adj.

deliberative.

· Calfa

NBHL (4)

Բազմախոհական նախուստն օրինագրին հետեւելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

Բաղխոհական խորհուրդ ի մէջ առեալ։ Բաղխոհական հնարիւք տրամախորհէր. (Մագ. ՟Ժ՟Բ. ՟Կ՟Ա։)

Որպէս Հանդէս ճարտասանական՝ խորհրդատու միախորհ ունկնդրեաց ընտրել զբարին, եւ խորշիլ ի չարէն.

ճարտասանականն՝ սեռ գոլով՝ յերիս բաժանի ի տեսակս. յատենականն, ի բաղխոհականն, ի կացրդականն։ Բաղխոհակնն վասն ապառնոյ ժամանակին ունի զգոյութիւն. վասն զի յորժամ ոք ումեք խորհրդակից գոյ, վասն հանդերձելոյն խորհի. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։)


Բաղկակից, կցի, կցաց

adj.

conjoined.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւն ազդոյ յաղթահարիչ բնութեան մարմնոյս, այն զի բաղկակից է նորին։ Զղջումն եւ ամօթն բաղկակից են միմեանց։ Օրէնք հաստատեցին բնաւոր գիտութեամբն բաղկակից եւ յոյժ համեմատ ճշմարիտ օրինացն. (Լմբ. սղ.։)


Բաղկակցիմ, եցայ

vn.

to coujoin, to be united.

· Calfa

NBHL (2)

Բաղկակից լինել. կցորդիլ. զուգիլ. զուգընթանալ.

Մարմնոյս աչս, եւ լոյս արեգական յորժամ ընդ միմեանս բաղկակցին, ապա զմեզ զգալի լուսոյս ընդունակ առնեն։ Երկուցս պա՛րտ է բաղկակցել. (Լմբ. սղ.։)


Բաղկացութիւն, ութեան

s.

consistency, composition, conjunction.

· Calfa

NBHL (6)

Այս իսկ բաղկացութիւնս ամենայն երկրի. (Պղատ. տիմ.։)

Բաղկացութիւն մարմնաձեւ՝ մահկանացուացն բաղկացութիւն։ Ամենայն ժամանակ՝ աւուրց եւ գիշերաց է բաղկացութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

Մի եւ նոյն մարմին է ամենայն մարդկան՝ ի միոյ զանկուածոյ ունելով զբաղկացութիւն. (Նիւս. թէոդոր.։)

Զիմանալի ներգործութիւն հոգւոյն բաղկացութեամբ մարմնական ընթացից երեւելի առնէ. (Լմբ. սղ.։)

(Անսանձ ձի) ամենայն բաղկացութեան անտեղական։ Ծանի՛ր ծանօթագոյնդ ծայրագոյն բաղկացութեան. (Մագ. ՟Ա. ՟Կ՟Ա։)

σύστασις, σύστημα constitutio, systema, coagmentatio, compages Բաղկանալն. բաղադրութիւն. կազմութիւն. գոյաւորութիւն. հաստուած. կազմած.


Բաղկացուցանեմ, ուցի

va.

to constitute, to compose.

· Calfa

NBHL (4)

Սուրբ հրեշտակք հրաւիրեն զմեզ յաղօթս, եւ բաղկացուք լինին մեզ, ուրախանալով ի նմին եւ աղօթելով. (Նեղոս.։)

Որ զիմանալի աշխարհն բաղկացոյց. (Մովս. քերթ. եկեղ.։)

Ստոյգ երաժշտականն բանիւ միայն պիտանացեալ բաղկացուցանէ զինքն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)

συνίστημι, συνιστάνω constituo, compono, creo , συνάπτω coapto, jungo Տալ բաղկանալ. կացուցանել զիմն համօրէն. գոյաւորել. առնել. կազմել. յօրինել. հաստել. հաստատել. բաղադրել. զուգայարմարել.


Բաղկացուցիչ, չի, չաց

adj.

constituent.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զայս ամենայն՝ բաղկեցուցիչն՝ բաղկացոյց, բարի էր։ Զոսկին բաղկացոյց այսպէս. (Պղատ. տիմ.։)

Ոչ ունի բաղկացուցիչ զանազանութիւնս։ Ամենայն սահման ի սեռէ եւ ի բաղկացուցիչ զանազանութեանց լինի. (Անյաղթ պորփ.։)


Բաղհիւսական, ի, աց

adj.

copulative.

· Calfa

NBHL (1)

Են ըստ ինքեան պարզք եւ անշարադիրք. իսկ բաղհիւսական եղանակաւ ընդ աստուածութեանն մակագրեալք՝ շարունակք ասին. (Քեր. քերթ.։)


Բաղհիւսեմ, եցի

va.

to make an intermixture, to conjoin.

· Calfa

NBHL (1)

Շարունակաւն բաղհիւսեսցուք քանակաւ. (Քեր. քերթ.։)


Բաղձալի, լւոյ, լեաց

cf. Փափաքելի.

· Calfa

NBHL (3)

Բացականացն գոս բաղձալի։ Բաղձալի բերկրութիւն, կամ երանութիւն, աղերս, անուն, վայրք, բնակարան, օթոց, եւ այլն. (Նար.։ Մերթ Բաղձացօղ.)

Զի որ բարւոյն է բաղձալի, առ ի բարւոյն նախանձ շարժի. (Շ. վիպ.։)

Գնալ զկնի աղքատութեան, եւ կեալ բաղձալի կարօտանօք. (Փարպ.։)


Բաղձամ, ացայ

vn.

cf. Փափաքեմ.

· Calfa

NBHL (7)

Հուր ոչ յինքնասաստ յօժարմտութենէ՝ բաղձայ բորբոքիլ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Ոչ բաւոք է գոլ միայնում, քանզի բաղձայ կերպարանին։ Որ յուսայն, բաղձացեալ է միշտ բարւոյն։ Ոչ իմիք բաղձանալ առաւել քան զզօրութիւնն։ Յորժամ ոչ է ի միջի, բաղձանայցէ հասանել նմա։ Էին տեսման բաղձասցի. (Փիլ.։)

Որում չքաւոր աղքատդ բաղձանաս (կամ բաղձաս) եւ ցանկաս. (Մանդ. ՟Դ։)

Եթէ բաղձայցէ. (Շ. ամենայն չար.։)

Զվնասարարսն բաղձայ, եւ ոչ զօգտակարսն. (Խոսր.։)

Լնուլ մեզ զկենաց պատճառն, զոր ի սկզբանէ բաղձայք. (Շ. բարձր.։)

ԲԱՂՁԱՄ կամ ԲԱՂՁԱՆԱՄ. ὁρέγω, ὁρέγομαι , ἑφίημι desidero, appeto, cupio Ըղձալ կամ ըղձանալ ամենայնիւ. տենչալ. ցանկալ. ցանկանալ. փափաքել. անձկալ. ձկտիլ. ձգիլ. բերիլ. յօժարիլիբր ի բնէ.


Բաղձանք

cf. Փափաք.

· Calfa

NBHL (3)

Իմաստասիրութեանն բաղձանօք բախեալք։ Վասն հասարակութեան բաղձանաց (այսինքն սիրոյ հասարակաց). (Փիլ.։)

Զմահուն բաղձանօք հայցեն հանգիստ։ Ի գեղոյն պատրեցաւ բաղձանս։ Ընդունել մեծաւ բաղձանօք։ Մեծափափագ բաղձանաց արժանի։ Ի բաղձանս փափագանաց ձգէ։ Իղձք բաղձանաց։ Ախորժակք բաղձանաց։ Բաղձանք խորակակերութեան, կամ ագահութեան. (Պիտ.։)

Լնուլ զբաղձանս։ Բաղձանօք մաղթել։ Սրտից բարձանօք։ Ի բաղձանաց սրտի, եւ այլն. (Նար.։)


Բամ

conj.

that;
ասացի —, I said that.

· Calfa

NBHL (8)

Ասացի, բամ ցրեցից զնոսա։ Առաքեցի առ ձեզ ... բամ դարձարո՛ւք իւրաքանչիւր ի ճանապարհէ իւրմէ չարէ։ Ասացի՝ բամ ահա մերժեցայ, Ասացեր, բամ յորո՛ւմ աւուր կարդասցես առ իս, մի՛ երկիցես. (Օր. ՟Լ՟Բ. 26։ Երեմ. ՟Լ՟Է. 15։ Ողբ. ՟Գ. 54. 57։)

Պատմեցին, եւ ասեն, բայ հուր ինչ մեք անդր ոչ գտաք։ Զի ասէր, բայ բազմաց ի ձէնջ են ընտանիք առ մեզ։ Ասաց անձն իմ, բայ բաժին իմ է նա։ Եւ ասացէք, բայ ընդէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 20։ ՟Ժ՟Բ. 24։ Ողբ. ՟Գ. 24։ Մաղ. ՟Բ. 14։ (ուր չիք շաղկապ ըստ յն. այլ միայն բայդ՝ ասել)։)

Ի յայնմիկ, զի ասաց բայ՝ նոր, զառաջինն հնացոյց։ Ահաւասիկ դարձաւ ասաց նա, բայ գուցէ մեռանիցի. (Եփր. օրին.։)

Երբեմն ի նշանակ հաստատութեան. որպէս Ապաքէն, արդարեւ. իսկ. գոգցես. արդեօք. թերեւս. անշուշտ. ռմկ. պա, պէ. եւ այլն.

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։)

Գրեաց ... զի բայ թերեւս յանդիմանեսցին, եւ եկեսցեն ի խոնարհութիւն հեզութեան. (Եփր. ՟ա. կոր.։)

Զի մի՛ յոլովագոյն բայ կշռովք բարձցէ զնա։ Ապարասանեալ բայ յաղագս բազմորդութեանն։ Հրաման տայր բայ նմին։ Արդ եթէ կամիք, բայ կարօղ եմ ես զնա ձեզ ցուցանել. (Պիտ.։)

Եւ իբր զձայն յունական, այսինքն ասաց, ասէ.


Բամբակենի, ենեաց

s.

cotton-plant.

· Calfa

NBHL (1)

Առոգանէին երկրագործք զբամբակենիսն, եւ միմեանց պատուիրէին զգուշանալ, զի մի՛ զծառսն կոխեսցեն զբամբակենիս ... պատասխանեալ բամբակենի, եւ այլն. (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Թ։)


Բամբասանք, նաց

s. pl. detraction, slander, defamation.

· Calfa

NBHL (7)

Ի բամբասանաց խնայեցէ՛ք զլեզու։ Լուայ ես զբամբասանս բազմաց։ Անուանեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ փորձութիւն, եւ բամբասանս՝ վասն բամբասանաց որդւոցն Իսրայէլի։ Մի՛ չար փոխանակ չարի հատուցանել, կամ բամբասանս ընդ բամբասանաց.եւ այլն։

Առանց յիշատակի բամբասանաց թողուլ. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Բամբասանս ապիրատս յօդէին։ Բանսապիրատս բամբասանաց ի վերայ յօդէին. (Յհ. կթ.։)

Անբանութեան բամբասանօք։ Բամբասանաց քարաձգութեան։ Ստգտանք բիւր բամբասանաց. (Նար.։)

Որ ոչն մեղանչէ, ո՛չ է ընդ բամբասանօք։ Ընդ բամբասանօք է սատանայ. (Նիւս. կամ Անյաղթ ամենայն չար.։)

Ընդ բամբասանօք է մեղք. (Շ. ամենայն չար.։)

(ի բամ, բա, կամ բամբ, եւ ասել). καταλαλία, ἁντιλογία , λοιδορία, μέμψις, ψόγος oblocutio, obtrectatio, detractio, delatio, convitium, incusatio, vituperium, reprehensio Մեղադրութիւն, պարսաւ, չարախօսութիւն, տրտնուջ, լուտանք, թշնամանք՝ եթէ ի դէմս ուրուք, եւ եթէ ի բացակայութեան նորա յանդիման այլոց.


Բամբասասէր

adj.

that loves slander.

· Calfa

NBHL (1)

Խաբեցան բամբասասէրքն՝ ծուխ փոխանակ արեգական ունել. (Կլիմաք.։)


Բամբասաւոր

adj.

slanderous.

· Calfa


Բամբասեմ, եցի

va.

to detract, to slander, to speak ill of, to calumniate, to defame, to backbite.

· Calfa

NBHL (3)

Բամբասեցին Մարիամ եւ Ահարոն զՄովսես։ Զի՞ բամբասէք զիս։ Զոր բանսարկուքն բամբասէին։ Որ բամբասէ զհայր կամ զմայր։ Բամբասել զճանապարհն առաջի բազմութեան։ Որ բամբասեալ, եւ ոչ փոխարէն բամբասէր. եւ այլն։ Կամ Առաքեաց լրտեսել զերկիրն, եւ եկեալ բամբասեցին զնմանէ առ ժողովրդեանն. (Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 36։)

Զսնափառութեանն ախտ բամբասէ. (Երզն. մտթ.։)

καταλαλέω, καταλογέω, λοιδορέω , μέμφομαι, ψογέω, διαγογγύζω obloquor, attracto, maledico, convito, probro afficio, quaeror եւ այլն. Չարիս խօսել զայլմէ. ընդ վայր հարկանել, պարսաւել, ամբաստանել. տրտնջել. քրթմնջել. մեղ դնել. լուտալ. թշնամանել. դիմախօսել.


Բամբիռն, բռան

s.

castanets, snappers

· Calfa


Բայիմ, եցայ

vn.

cf. Բայանամ.

· Calfa


Բայոց, աց

s.

den, cave, lair, haunt, kennel.

· Calfa

NBHL (1)

Ազդմունք բնականք, եւ արջոյ յառաջագոյն քան զձմեռն ի բայոց մտանելոյ. (Եզնիկ.։)


Բազմահամբար

adj.

that has much provision, well provided with necessary things.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ անասնական գարւոյն կերակրոյ՝ զբազմահամբար պտուղ ցորենոյդ՝ կենացն հացի. (Նար. ՟Լ՟Գ։)

Ներսէս տօնօղ տօնից տէրունականաց ... բազմահամբար պատրաստութեամբ ըստ իմանալի մտաց փայլման. (Սկեւռ. լմբ.։)


Բազմահամբաւ

adj.

very renowned.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեցի զբազմահամբաւն զայն, եւ առ ամենեսեան ի վեր եւ ի խոնարհ շուրջ բերեալ զասացուածն. (Բրս. առ ոպտիմ.։)


Բազմահանդէս

adj.

pompous, with great solemnity;
glorious, victorious.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի բազում արիական քաջութեանցն, եւ բազմահանդէս երկոց։ Առն Աստուծոյ Մաշտոցի, որ բնակեալն էր ի Սեւան կղզւոջ բազմահանդէս ճգնութեամբ։ Իսկ բազմահանդէսն այն, եւ յաջողակն ի հրահանգս կրթութեան վարժից՝ աշոտ. (յհ. կթ։)


Բազմահանճար

adj.

that has much wisdom, very wise, — learned.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանեն բազմահանճար առաքինութիւնս. (Վանակ. յոբ.։)


Բազմահառաչ

adj.

that sighs much, lamentable, grievous.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Արժանի բազում հառաչանաց. ողբալի.

Ղովտ գինեաւն պարտեցաւ ի կանանց, եւ զգործն զայն բազմահառաչ գործեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)


Բազմահատոր

adj.

voluminous.

· Calfa

NBHL (2)

Կարասցուք պտղաբերել տեառն մերոյ ... զհնազանդութեան զբազմահոտն հասկ. (Ոսկ. ղկ.։)

Նուռն՝ կուռն, յոդնախումբ ... բազմահատեալ հարստութեամբ. (Մագ. ՟Ը։)


Բազմահատուած

adj.

divided into several parts or sections.

· Calfa


Բազմահարուստ

adj.

very rich.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխ, եւ պերճ. փառացի. նշանաւոր. փարթամ եւ երեւելի.


Բազմահաւաք

adj.

that amasses, collects many things.

· Calfa

NBHL (3)

Բազմահաւաքն ոչ ինչ առաւելու ի ժամանակին, եւ սակաւունակին ոչ ինչ պակասէ. (Վրդն. ել.։)

Գունակ խրախարար եւ բազմահաւաք խորին խնճոյից սուրբ հարսնարանին. (Նար. խչ.։)

Ի բազմահաւաք դիւցազնական խմբեցելոցն զանդիտելի էր. (Պիտ.։)


Բազմահետ

adj.

that has many tracks or ways.

· Calfa

NBHL (2)

Ճանապարհս ի ծովու բազմահերձս եւ բազմահետս մինչեւ ի նաւահանգիսն. (Փիլ. բագն.։)

Եւ Որ գնայ ընդ այլ եւ այլ հետս, կամ ընդ շաւիղս աննմանս այլոց. շատ ճամբով քալօղ.


Բազմահիացիկ

adj.

astonishing, surprising.

· Calfa

NBHL (1)

Հիանալի յոյժ յոյժ. շատ զարմանալի.


Բազմահմուտ

adj.

very skilful, full of erudition, very learned.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ բազմահմուտ ոք լինել ցանկանայցէ. (Իմաստ. ՟Ը. 8։)


Բազմահմտութիւն, ութեան

s.

great erudition.

· Calfa

NBHL (1)

Զբազմահմտութիւնս մեր նախատինս ասես. (Վրդն. պտմ.։)