Entries' title containing նա : 6571 results

Չքնաղատեսիլ

adj.

cf. Չքնաղադէմ.

· Calfa

NBHL (5)

ՉՔՆԱՂԱՏԵՍ ՉՔՆԱՂԱՏԵՍԻԼ. Չքնաղ տեսլեամբ. գեղեցիկ տեսանելով. չքնաղադէմ. եւ Պայծառ՝ չքնաղակերպ.

Չքնաղատես հերօք վարսից իւրոց կայր ի սպասու թագաւորին. (Բուզ. ՟Դ. 3։)

Տախտակս տպաւորեալ ի ձեռն չքնաղատես առնն աստուծոյ. (Թէոդոր. խչ.։)

Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)

Համախմբելով ի քում նորակերտ եւ չքնաղատեսիլդ խորանի. (Անան. եկեղ։)


Չքնաղիմաց

adj.

bewildering, astonishing.

· Calfa

NBHL (1)

Ահեղ արհաւիրք, եւ մեծ սքանչելի, եւ չքնաղիմաց յարմարումն ի վերայ խաչին երեւեալ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Չքնաղութիւն, ութեան

s.

beauty, delicacy, gentility, grace, handsomeness, elegance, gracefulness.

· Calfa


Պալարանամ, ացայ

vn.

to draw to a head, to gather, to suppurate, to form an abscess.

· Calfa

NBHL (2)

Ունել յանձին զպալարս կամ զկեղս. կամ Փքանալ.

Ինձ մի՛ այժմ ի մէջ բերեր զպալարացեալս ի մարդկանէ, որք ոչ զհաւատոյն դիտեն ճանապարհ եւ ոչ զաստիճան երկիւղին. (Լմբ. սղ.։)


Պահապանապետ, աց

s.

captain of the guard.

· Calfa

NBHL (4)

Պահապանապետք զհինգն երկոտասանիցն (մասանց գաւառին) դարմանօղք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Պահապանապետքն որ անդն կային՝ կարծեցին, եւ այլն. (Պտմ. աղեքս.։)

Պահապանապետք սոցա՝ հրեշտակք՝ հանգչէին. (Վրդն. ել.։)

ՊԱՀԱՊԱՆԱՊԵՏ φρουράρχος custodiae princeps. որ եւ ՊԱՀՊԱՆԱՊԵՏ. Պետ կամ ոստիկան պահապանաց եւ պահպանութեան. պաշ պէքճի, ուստա.


Պահնակ

cf. Պահակ.

· Calfa

NBHL (1)

Պահնակ ամրոցին ամբաստան առ արքայի լինի։ Շրջապատեալ բազում պահնակօք. (Յհ. կթ.։)


Պահնակեմ, եցի

va.

to guard, to keep, to defend.

· Calfa

NBHL (1)

Հազիւ պահնակել պաշտպանել կարէին միայն զտեղի կացոցի կարաւանին իւրեանց։ Անխզելի զմիտս իւր ի չարութենէն պահնակեալ պատրաստէր. (Յհ. կթ.։)


Պահպանակ, աց

s.

guard, defender, protector;
armour, cuirass;
preservative;
phylactery;
— զէնք, defensive armour;
— լանջաց, breast-plate;
— բազկաց, armlet, bracelet, leather gauntlet;
— բարձից, greaves, legpiece;
վերտ —, mail, coat of mail;
ջղեայ եւ կաշեայ —, leather-cuirass, buff jerkin.

· Calfa

NBHL (7)

Որ ինչ պահպանէ յարտաքին վնասուց. մանաւանդ զրահք, լանջապանակք, բազպանք եւ սռնապանք սպառազինաց.

Տախտակս պղնձիս՝ թիկանց եւ լանջաց, եւ պահպանակս բարձից եւ բազկաց։ Որ ի նոցայցն պահպանակացն եւ զինուցն փայլմունք եւ շողիւնք։ Վառեալ վերտ պահպանակօք՝ ուր ոչ գծէին նետք։ Ի ջղեայ եւ ի կաշեայ պահպանակաց զգեստուն. (Խոր. ՟Ա. 10. 23։ ՟Բ. 82։ ՟Գ. 37։)

Եթէ պահպանական վստահութեան զանձն ուրուք լքցէ։ Պահպանակդ երկրպագելի (սուրբ խաչդ) ի զգայարան սրտիս միասցի. (Նար. ՟Գ. եւ ՟Կ՟Ե։)

Կացուցանէ լեգէոնս պահպանակ թիկնոցաց։ Ի պահպանակացն բարձիցն եւ բազկաց. (Յհ. կթ.։)

Սա եւ ողջոց պահպանակ, փափկացելոց՝ ողջախոհութեան հեշտութիւն բաշխի. (Բրս. գոհ.։)

Գիր ունելով եւ պահպանակս հմայականս։ Առնել հմայեակս եւ պահպանակս. (Կանոն.։)

ՊԱՀՊԱՆԱԿ. φυλακτήριον tutela. Որ ինչ պահպանէ ի փորձանաց՝ իրօք որպէս հոգեւոր զէնն. կամ կարծեօք ախմարաց, որպէս գրապանակն.


Պահպանական, ի, աց

adj. s.

preservative, defensive;
phylactery.

· Calfa

NBHL (12)

Ամրացեալք պահպանական կօշկօք առաքինութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Աստուած ... ծախեսցէ զնիւթն, ո՛չ յոշ դարձուցեալ, այլ ընդդէմ անդրէն յոչնչէ ի գոյանալ ածումն պահպանական. (Փիլ. տեսիլ աբր.։)

Զօրութիւն՝ իբրեւ պահպանական եղելոցս, եւ որ կալն մնալ սոցա մատակարարէ զօրութիւն. (Առ որս. ՟Ե։)

Յարենէն՝ որ եղեւ պահպանական անդրանկացն առ ի սատակչէն. (Շիր. զատիկ.։)

Պահպանական զօրութեամբն ունի զամենայնն. (Պիտառ.։)

Պահպանական ուսոյց ամրութիւն. (Պիտ.։)

Մի՛ թողուր զիս ի պահպանական զօրութենէ քումմէ։ Պահպանական ամենայաղթ զօրութեամբն։ Պահպանական պարիսպ ամրութեան։ Պահպանական աջով քոյին։ Կնիք պահպանական՝ նշան ամենազօր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Զքր. կթ.։ Յհ. կթ.։ Յիսուս որդի.։ Նար. խչ.։)

(Ի դրախտին) օրէն աւանդէր պահպանական։ Ընկալայ զպատուէր հրամանի իբր օրինաւոր ամրութեանն պահպանական աւանդ. (Մամբր. պիտ.) իմա՛, պահելի, կամ պահպանիչ ի չարեաց։

ՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ. ա.գ. Հմայական. եւ Գրապանակ. հմայեակ.

Պահպանական հմայս ի բազուկս եւ ի գլուխս նոցա կապէին. (Նախ. եզեկ.։)

Գրեն ի քարտիսի, եւ կապեն ի բազուկս եւ ի պարանոցս մանկանց իւրեանց եւ անասնոց ... եւ պահպանականս կոչեն. (Կանոն.։)

Ի գիրս փոքունս գրել, եւ կախել ի վերայ լանջացն, զոր պահպանականք կոչէին. (Երզն. մտթ.։)


Պահպանակից

s.

fellow-guard or guardian.

· Calfa

NBHL (2)

Գործակից պահպանութեան. կամ որպէս յն. պահպանական.

Ունիս զաղօթս պահպանակիցս գիշերոյ։ Պահպանակից պատուական գանձուց. (Սեբեր. ՟Թ։)


Պահպանանամ, ացայ

vn.

to be guarded, kept, protected;
to beware, to take care or heed, to forbear.

· Calfa

NBHL (3)

ՊԱՀՊԱՆԱՆԱԼ. Պահպանիլ. զգուշանալ. ամրանալ. պատսպարիլ.

Տեսցես զնա ոչ ի խառնաբնդոր եւ ի մրրկեալ խորհրդոց պահպանացեալն կարծեօք, այլ հաստատուն գնացիւք։ Պահպանացեալ լինի (առաքինին), եթէ ընդդէմք եւ գետնախորհուրդքն փոխեալ բնակեսցին (այսինքն ի բաց հեռասցին)։ Աշտարակ պահպանացեալ առանց պարտելոյ։ Սամփսովն պահպանացեալ լինէր հոգւով (ըստ օրինակի ադամանդի). (Փիլ. լին. ՟Դ. 138. 149. եւ Փիլ. սամփս.։)

Ամենայն պարապով պահպանացեալք՝ փախիջիք ի նոցա միաբանութենէն. (Վրք. հց. ձ։)


Պահպանապետ

cf. Պահապանապետ.

· Calfa

NBHL (3)

Երկու ներքինիք արքային՝ որ պահպանապետքն էին մարդկանն. (Եսթ. ՟Բ. 21։)

զայն տեղի իւրաքանչիւր ամսոյ վարկանել պահպանապետաց. (Պղատոն օրին. ՟Զ։)

Աշխարհիս պահպանապետք զսա լքեալ թողցեն։ Հզօրագոյն մեղուն պահպանապետ եւ պարըսպապահ կարգեալ լինի. (Փիլ. նխ. ՟ա.։ եւ Փիլ. լիւս.։)


Պահպանարան, աց

s.

conservatory;
post, post-house;
shelter, refuge, asylum.

· Calfa

NBHL (4)

Գործի եւ տեղի պահպանութեան. պատսպարան. պահպանական ինչ.

Ոչ ինչ պէտք են քեզ հմայից եւ յուռթաց ... տաս նմա զերրորդութիւնն՝ զմեծութեանն պահպանարան. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ամենայն բնութիւն մարդկան ստեղծուածոց՝ պահպանարան ստանան (սուրբ զխաչն). (Ոսկ. մտթ.։)

Որպէս թէ ի մասանցդ քոց կեցուցչաց՝ ի պահպանարան հոգւոյս ծածկութիւն լիով ունիցիմ։ Պահպանարան հանգստեան, հնարք նիրհման, յարմարիչ քնոյ. (Նար. ՟Ձ՟Գ. ՟Ձ՟Դ։)


Պաղանամ, ացայ

vn.

cf. Պաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դառնահոտ հնչմանէ հիւսիսոյ պաղացեալ ձուլեալ վտակն. (Խոր. ՟Բ. 36. կամ 39։)


Պայծառանամ, ացայ

vn. fig.

to brighten, to become clear;
to shine, to glitter, to sparkle, to be resplendent;
to shine, to render oneself illustrious, to flourish, to signalize or distinguish oneself, to be remarked, to become a person of note.

· Calfa

NBHL (5)

Ի ժամանակի այցելութեան իւրեանց պայծառասցին. (Իմաստ. ՟Գ. 7։)

Յօրինէր կազմէր ամենայն զարդու իւրով, եւ պայծառանայր առաւել յոյժ. (Յուդթ. ՟Ժ. 4։)

Կղեմէս Աղեքսանդրայ երէց եւ պանտենոս փիլիսոփոս ստոյիկեան ի մերմէ ոճոյս՝ պայծառանային։ Աղեքսանդրոս ի դաւանութեան պայծառացաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Սուրբ հարքն երկոքումբքս այսոքիւք բարեփառութեան ղամպարօք փայլեալք պայծառանային. (Յհ. իմ. երեւ.։)

ἁναλάμπω, καλλοπίζομαι reluceo, splendeo, exornor, claresco, floresco, glorior. Պայծառ լինել. լուսափայլել. շքեղանալ. պերճանալ. պճնիլ. երեւելի լինել. փառաւորիլ. պարծիլ.


Պայմանագիր

s.

contract, covenant.

· Calfa


Պայմանագրութիւն, ութեան

s.

agreement, convention.

· Calfa


Պայմանաժամ, ու

s.

delay.

· Calfa


Պայմանական, ի, աց

adj.

conditional.

· Calfa


Պայմանաւոր

cf. Պայմանական.

· Calfa

NBHL (4)

Որ ինչ ունի զպայման. ուխտական. վճռական. սահմանեալ. օրինաւոր. թէական.

Կարգ լուսաւորութեան, կանոնք պայմանաւորք (վճռեալք ի ժող. Նիկիոյ). (Ագաթ.։)

Պայմանաւոր չափով բաժանին բաշխին (ջուրք) ընդ ամենայն կողմանս. (Վեցօր. ՟Դ։)

(Յիսուս ի վերջին ընթրիսն) այսպիսի անբաւ բարերարութեամբ պայմանաւոր խօսս արարեալ ըստ նոցա տկարութեանն. (Արշ.։)


Պանան

cf. Ադամաթզենի.

· Calfa


Պանդխտանամ, ացայ

vn.

cf. Պանդխտիմ.

· Calfa

NBHL (4)

Երթամմ պանդխտանալ՝ ո՛ւր եւ գտանիցեմ։ Եւ սկսաւ պանդխտանալ առ առնն. (Դատ. ՟Ժ՟Է. 9. եւ 11։)

Գնաց այր ի Բեթղեհեմէ Յուդայ՝ պանդխտանալ յագարակին Մովաբայ. (Հռութ. ՟Ա. 1։)

Յանապատ պանդխտանայր. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)

Ստուգապէս ի խաւարի կեան, որք հանդերձ խորանաւս այսուիկ ի կեանս յայս պանդխտանան. (Նիւս. կուս.։)


Պանծանամ, ացայ

vn.

cf. Պարծիմ.

· Calfa

NBHL (5)

ՊԱՆԾԱՄ ՊԱՆԾԱՆԱՄ. (գրի եւ ՊԱՆՁԱԼ, ՊԱՆՁԱՆԱԼ) Յանձնապաստան լինել. վստահանալ. եւ Պարծիլ. նազիլ. ի լաւ կարծիս լինել զանձնէ եւ զիւրոցն. ուրախանալ ընդ յաջողուածս անձին եւ իւրոցն.

Չէ ինչ օգուտ յայլոց առաքինութիւնս պանծանալ։ Եթէ պանծանայցես յանձն, ոչ ունիցիս. եւ եթէ չպանծանայցես, բազում յաւելուցուս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)

Ահա ոչ պարծիմ ամենայն իրօք նախատեալս, ոչ պանծամ դսրովեալս. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)

Որք մեղիտեաւն, որպէս ասաց Ոմերոս, պանձանայք. (Ճ. ՟Ա.։)

Իսկ նոքա գլխովին եւ յօտարին ստացուածոցն վերայ պերճացեալ պանծանան. (Լմբ. սղ.։)


Պանրանամ

vn.

to curdle, to coagulate as cheese.

· Calfa

NBHL (2)

Խախացն ոչ այլ ինչ է, այլ ի նոյն կաթանէ յորովայնի գառինն պանրացեալ. (Սանահն.։)

ՊԱՆՐԱՆԱԼ. τυρεύομαι, τυρόομαι in caseum cogor, densor, coagulor. Պանիր լինել. մակարդիլ. թանձրանալ. պանիր դառնալ՝ կտրիլ.


Պաշտպանական, ի, աց

adj.

defensive.

· Calfa


Պաշտպանակք

s.

royal service;
life-guard.

· Calfa

NBHL (2)

Ծառայութիւն ի կարգի թիկնապահաց. արքունի սպասահարկութիւն. արբանեկութիւն.

Կացուցանէ զնա ի վերակացութիւն գործակալաց դրան արքունի. զի այնու հպատակութեամբ լցցէ զպաշտպանակս թագաւորին. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Պաշտպանաւոր

s.

client.

· Calfa


Պաշտօնաբար

adv.

officially.

· Calfa


Պաշտօնակալ, աց

s.

functionary;
bureaucrat.

· Calfa


Պաշտօնակալութիւն, ութեան

s.

bureaucracy.

· Calfa


Պաշտօնական, ի, աց

adj.

ministerial, official;
— օրագիր, official paper, gazette.

· Calfa

NBHL (4)

Իսկ պաշտօնականին զարդու գերագոյնքն՝ հանդերձ քահանայիւքն՝ դնեն ի վերայ աստուածայնոյն սեղանոյ զսրբազանն հաց, եւ զօրհնութեանն բաժակ։ Քահանայիցն երկոքումբք ոտիւք ծունրդրութիւնքն՝ վեհագոյն քան զպաշտօնականին զարդու միով ոտամբն կրկնելն. (Դիոն. եկեղ.։)

Երրորդին պաշտօնակի երրեակի՝ նախ պատութիւնք, եւ ապա հրեշտակապետք, եւ յետոյ հրեշտակք։ Սարկաւագապետն, որում պարտ է դիտել զամենայն զպաշտօնականսն ներգործութիւնս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Կամ իբր Պաշտօնաւոր. պաշտօնեայ. գործօնեայ.

Բժշկացն պաշտօնն զի՞նչ գործոյ գործակից հանդիպիցի գոլ պաշտօնական. Առողջութեան։ Եւ նաւակառուցաց պաշտօն, զի՞նչ գործոյ գործակից պաշտօնական իցէ. (Նաւում. Պղատ. եւթիփռոն.։)


Պաշտօնակից, կցի, կցաց

s.

colleague, coadjutor;
fellow-servant, help-mate.

· Calfa

NBHL (6)

Պաշտօնակիցս նոցա կատարեալ զմերս քահանայապետութիւն. (Դիոն. երկն.։)

Տեառն եւ սիրելի եղբօր եւ պաշտօնակցի մերոյ Յովհաննու՝ Կիւրղոս, ի Տէր խնդալ. (Պրպմ.։)

Լինել (հրեշտակաց) պաշտօնակից մեզ. եւ փառաբանակից քում բարերարութեանդ. (Պտրգ.։)

Դասքն հրեշտակաց՝ իբրեւ պաշտօնակցաց՝ նոցա սպասէին. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

Ուստի եւ սովաւ (Պետրոսիւ) ըստ սմին եւ ի նոյն մարտակցութիւն պաշտօնակցաց սորին՝ նոյն երանութիւն աւետագրեցաւ. (Նար. առաք.։)

Պաշտօնակից եղբարց, եւ նախաթոռ պատրիարգաց. (Գր. տղ. թղթ.։)


Պաշտօնամատոյց լինիմ

vn.

to worship, to adore.

· Calfa

NBHL (1)

Մկնորսակացն (կատուաց) լինելով պաշտօնամատոյց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Պաշտօնասէր

adj.

devout, pious, religious.

· Calfa

NBHL (3)

Որ այնց ժամանակաց պաշտօնասէր քահանայքն էին։ Ա՛րք աթենացիք, ըստ ամենայնի իբրեւ պաշտօնասէրս տեսանեմ զձեզ. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 19։ Գործ. ՟Ժ՟Է. 22։)

Ճոխք քաղաքին եկեալ պաշտօնասիրօքն հանդերձ՝ պատեցին զմարմինն. (Ճ. ՟Ժ.։)

εὑσεβής pius δυσδαιμονέστερος nimis religiosus. Սիրօղ զպաշտօն Աստուծոյ ճշմարտի, կամ չաստուծոյ. կրօնասէր. բարեպաշտ, արդեամբք կամ անուամբ. ջերմեռանդ. սօֆու.


Պաշտօնասիրութիւն, ութեան

s.

devotion, piety, religion.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՇՏՕՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆ, կամ ՊԱՇՏՕՆՍԻՐՈՒԹԻՒՆ. Սէր պաշտամանց. պաշտօնասէրն լինել.


Պաշտօնատար, աց

s.

adorer;
servant;
functionary, official, minister.

· Calfa

NBHL (10)

Ըստ օրինացն պաշտօնատար լինէին Աստուծոյ. (Աթ. ՟Է։)

Զաստեղացն պաշտօնատարս՝ ստեղծիչն յարդարեաց ընծայս խորհրդաբարս. (Ճ. ՟Գ.։)

Մրճոտեալ աղտեղեալ ... իբր զպաշտօնատար մեհենի։ Զուր իմն պաշտօնատարս Աստուծոյ։ Չաւատալեացն պաշտօնատար. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Ը. ՟Ծ՟Գ։)

Ոչ մին ստեղծիչ՝ մին արարած, եւ միւսն օտար՝ պաշտօնատար. (Շ. խոստ.։)

Ոչ են նոքա պաշտելիք ... այլ ստացականք եւ պաշտօնատարք Աստուծոյ. (Լաստ. ընթերց.։)

Ոչ առնոյր յանձն պաշտօնատար լինել դիցն երկրպագութեան. (Ագաթ.։)

Պաշտօնատարք լինէին նուիրօք եւ զոհիւք ճենճերացն. (Նիւս. ի սքանչ.։)

Անձին իւրում երկրպագու եւ պաշտօնատար լինել. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

ԶԱստուած ուրացան, եւ արարածոց պաշտօնատարք եղեն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։)

λατρευτής cultor. եւ բայիւ λατρεύω colo եւ այլն. Որ պաշտօն տանի այլում, պաշտօնեայ. երկրպագու. ուստի Պաշտօնատար լինել՝ է պաշտել.


Պաշտօնատարութիւն, ութեան

s.

service;
ministry, office, charge, function.

· Calfa

NBHL (2)

Յոյժ պատկառ կայր ի պաշտօնատարութիւն հայրապետին. (Արծր. ՟Դ. 2։)

Նաեւ ոչ աստեղացն բնութիւն առ պաշտօնատարմանցն գործեցեալս (իբր առ ի պաշտել այլոց զինքեանս). (Ճ. ՟Գ.։)


Պաշտօնատուն, տան

s.

church, temple;
minister's residence.

· Calfa


Պաշտօնարան, աց

cf. Պաշտօնատուն.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալք միահամուռ ի պաշտօնարան տեղւոյն յարկի տանն Աստուծոյ կային. (Ագաթ.։)


Պաշտօնարկ, ի

s.

worshipper.

· Calfa

NBHL (1)

Այրէին կիզուին զտունս պաշտօնարկի եւ պաշտաման կրակի. (Եղիշ. ՟Դ։)


Պաշտօնաւոր

adj.

idolatrous.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Դիցապաշտ. ըստ յն. հելլենացի կամ հեթանոս.

Հրաման առաքեցին յամենայն քաղաքս պաշտօնաւորս (լինել). (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 8։ 4)


Ջրանամ, ացայ

vn.

to become aqueous, watery;
to liquefy.

· Calfa


Ռահինախռով

adj.

stormy, tempestuous.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ խռովեալ են ճանապարհք. ալէկոծեալ.

Ծով ռահինախռով նաւակառոյց ծուփ միջնալեաց. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Ռբունայ

cf. Առհաւատչեայ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

տե՛ս Ռաբունայ։


Ռետինական, ի, աց

adj.

resinous.

· Calfa


Ռետնային

cf. Ռետինական.

· Calfa


Ռշտանամ, ացայ

vn.

to become griping, sordid.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն փափկութեան անձանց ռշտանան. (Երզն. մտթ.։)


Ռոշնաբանութիւն, ութեան

s.

plain-dealing, artless saying.

· Calfa


*Ռոշնակ

s. bot. salsola, kali.

· Calfa


Ռոշնական, ի, աց

adj.

artless, ingenuous.

· Calfa

NBHL (1)

Պարկեշտութեան եւ ռոշնական վարուց անսուտ օրինակ (յհ. մկ). (Ժմ. յն.։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Բազմահոլով

adj.

that has many windings or ways.

· Calfa

NBHL (3)

Բազմահոլով գետոց յորձանասոյզ պտոյտք. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)

Արեգակունք բազմահոլովք (առաքեալք)։ Զբազմահոլով հոգիս նաւողաց։ Զգադերոնն բազմահոլով՝ ընդ Ասորեստանն մեծ եւ երկայնանիստ. (Նար. առաք.։)

Կամ իբր Բազմայոլով, բազմաժողով, սփռեալ ընդ աշխարհ ամենայն.


Բազմահոյլ

adj.

very numerous, immense, infinite.

· Calfa

NBHL (5)

Բազմախումբ. բազմաժողով. յոքնաթիւ. յոքնատեսակ. բազմապատիկ. դաս դաս, շատւոր.

Բանայ դուռն լուսաւոր ծննդեան վերստին նորոգմանն բազմահոյլ ժողովոց. (Սարկ. տոմար.։)

Բանայ դուռն լուսաւոր ծննդեան վերստին նորոգմանն բազմահոյլ ժողովոց. (Սարկ. տոմար.։)

Ով իցէ կոչնատէրն բազմահոյլ հանդիսիս. (Ոսկ. լս.։)

Գրեաց՝ ոչ վասն զեկուցանելոյ զբազմահոյլն եւ զբազմօրինակն (յն. մի բառ՝) զանարգել խառնակութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բազմաձայն

adj.

that has several sounds, that speaks several languages, resounding;
in various voices.

· Calfa

NBHL (1)

Յղացան զանօրէնութիւն, եւ ծնան զբազմաձայն լեզուացն բաժանումն. (Ագաթ.)


Բազմաձեռն

adj.

powerful, strong;
numerous, much, in several manners.

· Calfa

NBHL (3)

πολύχειρ multimanus, numerosus Որ իցէ բազում ձեռն, այսինքն չափ եւ թիւ զինուորական ուժոյ, կամ բազմութիւն արանց ուժաւորաց. բազմաթիւ. յոքնախումբ. յաճախագունդ. (որոյ ներհակն Սակաւաձեռն ասի). շատւոր.

Իմաստուն խորհրդով բազմաձեռն զօրութեան յաղթէ։ Խոհականագոյն իմաստութեամբ բազմաձեռն կարէ հերքօղ լինել զօրութեան. (Պիտ.։)

Զնորուն իսկ զվկայն բազմաձեռն մարդկամբք քարկոծեալ սպանանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. յն. բազում ձեռօք քարկոծեալ։)


Բազմաձեւ

adj.

multiform.

· Calfa

NBHL (2)

πολύσχημος multarum figurarum, πολυειδής, ποικίλος multiformis, varius Բազում ձեւով յօրինեալ. յոքնատեսիլ. պէսպէս. բազմագոյն.

Նուրբ՝ եւ գրեթէ օդային թեւովքն (մեղուաց) բազմաձեւ ձգեցելովքն. Եւ սոյն բազմաձեւ, եւ աղգի ազգի. առ որս. ՟Է։ Բազմաձեւ արուեստականագոյն անօթք ճախարակեայք։ Հեշտ ցանկութիւն՝ բազմապատիկ եւ բազմաձեւ օձի նմանեցաւ. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Բազմաձիգ

adj.

that is thrown or spread several times.

· Calfa

NBHL (1)

Զբազմաձիգ տեղացմունս նետից եւ ռմբաքարաց իբր յամուր մեքենայէ ի բաց դարձուցեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)


Բազմաղէտ

adj.

very unhappy, distressful, pitiful, unfortunate.

· Calfa

NBHL (1)

Կանայք թուլասիրտ եւ բազմաղէտ են. (Ոսկիփոր.։)


Բազմաղի

cf. Բազմալար.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմաղի քնար. (Եփր. համաբ.։)


Բազմաճաճանչ

adj.

full of rays or light, splendid, brilliant.

· Calfa


Բազմաճամուկ

adj.

of many and various colours.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմագունակ, երփն երփն. խատուտիկ, փայլուն.


Բազմաման

adj.

that is well or in several ways woven, that has many turnsand windings, tortuous.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմաման եւ շաղապատ՝ որպէս օձին շարժումն, այնպէս եւ հեշտ ցանկութեան։ Առ իւրաքանչիւր մասն՝ բազմաման է եւ յոքնապատ. (Փիլ. այլաբ.։)


Բազմամանուած

cf. Բազմաման.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտութիւնն զանխլանաց ի բազմամանուած մտածութեանց։ Զի՞նչ պէտք են ձեզ բազմամանուած դիւտից եւ բանից խոտորելոց. (Պրպմ.։)


Բազմամասն

adj.

that is formed of several parts;
diverse, various, multifarious.

· Calfa

NBHL (8)

πολυμερής multis partibus constans Որ ունի բազում մասունս. բազմամասնեայ. բաղադրեալ. եւ Բազմապատիկ. զանազան.

Որպէս բազմամասն ինչ զնա (այսինքն զիմաստասիրութիւն) գոլով՝ ընդ բաժանմամբ ստորարկեսցուք. (Անյաղթ. ՟Ժ՟Ե։)

Բազմամասն ընդարձակութիւն յոգնատեսակ զանազանութեան. (Դիոն. երկն.։)

Առինչ՝ բազմամասն դիմօք է. որպէս տիւ եւ գիշեր, կրկնապատիկն առ կէսն. (Ոսկիփոր.։)

Իսկ ես անհամեմատս յամենայնի բազմամասն սոցին առաքինութեանց օրինակաց. (Շ. ատ.։)

Զերծանել ի բազմամասն՝ չարին որսորդական հնարից. (Սարկ. քհ.։)

Արժանաւոր լեալ բազմամասն խնամոց. (Վրդն. երգ.։)

Բազմամասն եւ բազմօրինակ բանիւք խօսեցան. (Վահր. յայտն.։)


Բազմամասնեայ

cf. Բազմամասն.

· Calfa

NBHL (1)

Խոհերս բազմամասնե այս։ Զերծումն բազմամասնեայ մահուն։ Բազմամասնեայ յաճախութեան մեծիդ երախտեաց։ Զբազմամասնեայ գումարս դասուց յանուն քո ժողովելոցս։ Բազմամասնեայ շնորհիւ լցեալք։ Բազմամասնեայ օրինակ կերպից ի նոյն տեսութիւն բոլոր էութեան. (Նար.։)


Բազմամարդութիւն, ութեան

s.

state of an inhabited town;
great population.

· Calfa

NBHL (1)

πολυανθρωπησία hominum multiplicatio, propagatio Բազմաւորութիւն մարդկան. որպէս բազմանալն եւ աճումն սերնդեամբ.


Բազմամբոխ

adj.

peopled;
of great concourse, numerous;
tumultuous.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն հրապարակք բազմամբոխ ժողովրդոց. (Ագաթ.։)

Թագաւորութեան ձեւ եւ շուք խոստանալով նմա, եւ բազմամբոխս յարի արանց. (Խոր. ՟Ա. 20։)


Բազմամբոխութիւն, ութեան

s.

great multitude of people;
tumult, great noise with confusion and disorder.

· Calfa


Բազմամեայ

adj.

old, aged, ancient, of old date.

· Calfa

NBHL (1)

πολυετής multos annois habens, longaevus, annosus Բազում ամաց, հինաւուրց ոք, եւ ինչ մի յերկարաձիգ. տարիքը շատ, շատ տարւան, հին.


Բազմամեան

adj.

cf. Բազմամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Սիմէոն յարանց լինի քարոզ, եւ Աննա ի կանաց բազմամենից. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)


Բազմամեղ, աց

adj.

burdened with many sins, great sinner.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս տէր ոք խնամակալ, որ ի բանտէ զբազմամեղս հանել կամիցի. (Ոսկ. ես.։)


Բազմամիտ

adj.

wise, learned.

· Calfa

NBHL (1)

Առատ մտօք. հանճարեղ. մտացի. հնարագէտ. շատ խելացի.


Բազմամութիւն, ութեան

s.

longevity.

· Calfa

NBHL (1)

Կարեն եւ այլ եւս տակաւին բազմամութեան թերեւս հանդուժել։ Ծերութեամբ պատուեալք, ո՛չ բազմամութեամբ՝ երկայնութեամբ ժամանակաց, այլ՝ կատարեալ թուոցն ելիւք. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ել.։)


Բազմամուսնութիւն, ութեան

s.

polygamy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մանկունքն ծնեալք ի բազմամուսնութիւն կնոջն՝ կարեն զհայրն ճանաչել, եւ ոչ նա ի նոսին պահէ զգութն ամբողջ՝ այսու կասկածանօք. (Լմբ. առակ.։)


Բազմայածեան

adj.

that wanders;
tortuous, devious.

· Calfa


Բազմայեղց

adj.

plentiful, abundant.

· Calfa

NBHL (7)

ԲԱԶՄԱՅԵՂ ԲԱԶՄԱՅԵՂԱՆԱԿ. πολύτροπος multis modis, multifariam, diversus Պէսպէս յեղեալ՝ յեղյեղեալ. բազմօրինակ. բազմազան. ազգի ազգի.

Բազմայեղ ձեւով՝ յոլովակի անուամբ ստորոգէ զնա. (Ոսկիփ.։)

Յորմէ անկեալն զանազան եւ բազմայեղանակ հիւանդութեամբ ախտացաւ. (Բրս. չար.։)

Կարգել մի ըստ միոջէ զիրս եւ զգործս, զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս. (Փարպ.։)

Բազմայեղանակ նախագուշակ մարգարէիցն քարոզութեամբ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)

Բազմաթիւր եւ բազմայեղանակ բարոյիցն. (Խոսրովիկ.։)

Բազմայեղանակ տրտմական կենցաղոյս. (Մաշկ.։)


Բազմայր

adj.

who has many husbands;
populous (town).

· Calfa

NBHL (1)

Զբազմայրն կինն բերելով (սադուկեցւոց) յօրինակ. (Արշ.։)


Բազմայօդ

adj. adv.

that has many joints;
false;
Piecemeal.

· Calfa

NBHL (2)

Զի չէ՛ մարդ, թէ մի գնացք լինիցին բազմայօդ յօդուածոց նոցա։ Բազմայօդքն լքեալք անկանէին, եւ յօդակոտոր ի միմեանց յօդքն քակտէին. (Վեցօր. ՟Ա. եւ ՟Թ։)

Որով խորտակի բազմայօդ՝ ի վերայ շրջեալ մարդկային բնութեանս չարութիւն, զոր նաւս թարսշայ մարգարէն անուանէ. (Նիւս. երգ.) յն. բազմահե՛րձ. πολυσχιδῶς


Բազմանիւթ, ից, աց

adj.

that abounds in materials;
that contrives in several ways.

· Calfa

NBHL (2)

ԲԱԶՄԱՆԻՒԹ. πολύπλοκος valde implicatus, versatus Որ նիւթէ զբազում ինչ. բազմահնար. նենգաւոր. չարարուեստ.

Իբրեւ զիւղն քահանայական բազմանիւթ. (Վրդն. ել.։)


Բազմանկար

adj.

provided with many pictures;
various

· Calfa

NBHL (2)

Պէսպէս նկարուք. բազմերանգ. գունագոյն. գունզգուն.

Ծառ զանազան պտղովք լցեալ, եւ կամ բազմանկար պատկեր. (Հին քեր.։)


Բազմանկիւն, ից, կեանց

adj.

polygonal.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի յինքեան տասնեակն եւ զերեքանկիւնիցն եւ զչորեքանկիւնիցն եւ զայլոց բազմանկիւնիցն երեւելի յատուկ առանձնաւորութիւնն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բազմանկողին

adj.

prostituted, whoremonger;
prostitute;
cf. Բազմայր.

· Calfa

NBHL (2)

Ձմեռն ասի յաղագս բազմանկ չարութեանն նշանակաց. (Նիւս. երգ.։)

Ստեղծանեն զբազմանկողին զոմն կին, որոյ էութիւն բնաւ ուրեք ոչ է. (Իգն.։)


Բազմանշան

adj.

that has many significations, equivocal, ambiguous;
that has many marks.

· Calfa

NBHL (4)

ԲԱԶՄԱՆՇԱՆ ԲԱԶՄԱՆՇԱՆԱԿ. πολύσιμος multa significans Որ ինչ ունի զբազում նշանակութիւն. շատ բան ցցնօղ.

Լոյս, կեանք, ճանապարհ, հովիւ, բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։

Մի խաբեսցէ ոք զքեզ բազմանշան բանիւ. (Տօնակ.։)

Ոչ ըստ միում օրինակի ... կարելն, եւ ոչ կարելն, այլ՝ բազմանշանակ է. (Առ որս. ՟Է։)


Բազմանշոյլ

cf. Բազմաճաճանչ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորոգել զարարածս բազմանշոյլ շնորհօք եւ լուսաւոր աւազանաւն. (Յճխ. ՟Զ։)


Բազմանուագ

adj.

that is composed of, or has many tunes;
harmonious, melodious.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր բազում են նուագք կամ եղանակք.

Բազմանուագ ձայնիւք (կենդանիք) զերաժշտականացն վերաթուեն նուագ. (Սհկ. արմաւ.։)


Բազմանուն

adj.

that has many names.

· Calfa

NBHL (3)

Զբազմանուն զամենազօրն (Աստուած,) զմիադիմի հաստատութիւնն ... (որ) կոչի բարերար, արդար, ամենակալ եւ այլն. (Կոչ. ՟Զ։)

Բազմանուն ասէ զչարն՝ ըստ զանազան գործոցն անուանելով. (Նիւս. երգ.։)

Բազմանունք են (կամ բազմանուն կոչին) որք սահմանաւ հաղորդին, եւ անուամբ տարբերին. (Դամասկ.։)


Բազմաշառաւիղ

cf. Բազմաճիւղ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ են բազում շառաւիղք կամ բարունակք.


Բազմաշարժ

adj.

trembling;
mutable.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխելն (առ մարդիկ) ե՛ւ բազմաշարժ, եւ բազմացնոր. իսկ նորայն (այսինքն Աստուծոյ՝) անաշխատ ... անշարժ ... զամենայն շարժէ. (Արիստ. աշխ.։)


Բազմաշաւիղ

adj.

thas has many tracks or turns;
tortuous.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գնայ ընդ այլ եւ այլ շաւիղս.


Բազմաշնորհ

adj.

that does many favours, that gives bountifully;
that abounds in favours.

· Calfa

NBHL (3)

Որ երկայնամիտ՝ բազմաշնորհ՝ ամենակեցոյց. (Նար. ՟Հ՟Գ։)

ԲԱԶՄԱՇՆՈՐՀ. Բազում շնորհօք ճոխացեալ. շնորհալի. պէսպէս շնորհաց ընդունօղ կամ պարունակիչ.

Եւ ես ի զանազան եւ ի բազմաշնորհ բառացութեամբ տեղւոջ միջակացեալ. (Պիտ.։)


Բազմաչար

adj.

very wicked.

· Calfa

NBHL (1)

Զտեղի թատերցն զժողովն բազմաչար։ Ի մի՛տ առ զբազմաչար հնարս թշնամոյն։ Հեռանալ ի բազմաչար ախտից. (Մանդ.։)


Բազմաչարչար

adj.

that has suffered much.

· Calfa

NBHL (2)

πολυπαθής multis malis vexatus, multa passus Բազմօք չարչարեալ. բազում չարչարանս յանձնառօղ.

Բազմաչարչար նահատակ, կամ վկայ. (Շար.։ Յայսմաւ.։)


Բազմաչափ

adj.

immense, vasty.

· Calfa

NBHL (2)

Մեծ ըստ քանակին, կամ ըստ տարածութեան, եւ ըստ թուոյ. եւ Ունօղ զնմանութիւն բազում գրուաց.

Խմոր եղեւ նա հաւատոյ քարոզութեանն, եւ միացոյց ի հացն կենաց զբազմաչափ բնութիւնս մարդկան. (Պրոկղ. ոսկ.։)


Բազմապաճոյճ

adj.

well adorned, embellished.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում իրօք պաճուճեալ. ուր իցեն բազում պաճուճանաք եւ զարդք եւ յօրինուածք. խիստ զարդարուն.


Բազմապատիր

adj.

that deceives much, very cunning.

· Calfa

NBHL (3)

Յոքնապատիր. լի պատրանօք. բազմախաբ. խաբեբայ յոյժ. խիստ խաբօղ.

Ի բազմապատիր կենացս զերծեալք. (Մագ.։)

Թակարդք բազմապատիր հնարից. (Ճ. ՟Ա.։)


Բազմապատիւ

adj.

much honoured, very honourable, respectful.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմապատիւ պատուով մեծարեալ զնա. (Յհ. կթ.։)

Այնպէս բազմապատիւ ճանապարհ լեալ նոցա՝ գնային հասանէին ի քաղաքն. (Կաղանկտ.։)


Բազմապատկառ

adj.

very bashful.

· Calfa


Բազմապատկեմ, եցի

va.

to multiply;
to repeat.

· Calfa

NBHL (4)

ԲԱԶՄԱՊԱՏԿԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԲԱԶՄԱՊԱՏԿԵՄ. որ եւ ԲԱԶՄԱՊԱՏԿԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. πολλαπλασιάζω multiplico Բազմապատիկ առնել. բազմացուցանել իւրք օրինակաւ. առաւելուլ. յաճախել. շատցնել, էւելցնել, վրայ դնել.

Առ ինքն բոլոր միանայ, եւ ոչ յինքն՝ մտեալ, եւ բազմապատկացուցեալ զինքն նուազէ զիւրն միութիւն. (Դիոն. ածայ.։)

Քրիստոս վէմ բազմապատիկ, որ բազմապատկեաց զինքն՝ վէմ կոչելով զՍիմոն, եւ նա զամենայն հաւատացեալսն. (Տօնակ.։)

Ամենայն թիւ բազմապատկելով՝ մեծ թիւ բացակատարէ, քան զշարադրելով (գումարմամբ). ո՛րդոն, երիցս երեք՝ ինն, եւ երեք եւ երեք՝ վեց. ահաւադիկ բազմապատկելով՝ մեծ թիւ արար՝ ինն. քան թէ զշարադրելով՝ որ է վեց։ Իսկ երկեակդ ո՛չ այդպէս. քանզի բազմապատկելով եւ շարադրելով՝ զնոյն թիւ բացակատարէ զչորս. երկիցս երկու՝ չորք. երկու եւ երկու՝ չորք. (Սահմ. ՟Ժ՟Դ։)


Բազմապատկեր

cf. Բազմանկար.

· Calfa

NBHL (2)

πολυπρόσωπος multas habens facies, multiformis Իբրու Բազմադիմակ. բազմադիմի. բազմադէմ. բազմօրինակ. շատ երեսով՝ կերպարանքով, շատ կերպ.

Զի ի դէմս բազմած բազմասեզեխն րահաբու ... նկարագրեսցի խորհուրդ բազմապատկեր եկեղեցւոյ ... որ հանդերձեալ էր օտարանալ յամենայն կռոց. (Եփր. յես.։)


Բազմապատկութիւն, ութեան

s.

multiplication

· Calfa

NBHL (3)

πολυπλασιασμός multiplicatio Բազմապատիկն գոլ կամ բազմապատիկն առնել որ է եւ օրինակաւ.

Կամ Յաւելուած. աճեցուցանելն զգին իրաց, եւ այլն. շատնալը, շատցնելը.

Երկուք ծնանին զչորս ի ձեռն բազմապատկութեան, եւ երեքն զինն. իսկ չորք ծնանին յերկուց, եւ ծնանին զութն ըստ երկուց բազմապատկութեանց ... իսկ ինն ծնանի յերից՝ ըստ երից բազմապատկութեանց. եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Դ։)


Բազմապարգեւ

adj.

that gives or is given abundantly.

· Calfa

NBHL (3)

Տուիչ զանազան պարգեւաց. առատ ի պարգեւս.

Բազմապարգեւ բարութիւնս նմա խոստանայր. (Յհ. կթ.։)

Զամենալից շնորհս բազմապարգեւ քո ողորմութեան. (Նար. ՟Լ՟Դ։)