leather, Morocco leather.
· Calfa
= Պհ, *kemuxt ձևից, որ հաստատում է պրս. [arabic word] kēmuxt «էշու կամ ջորու մոր-թից կազմուած կաշի», որից նաև վրաց. კემუხტი կեմուխտի «կաշի, maroquin»։-Հիւբշ. 257։
Որպէս ի ձեղաձեւս մորթէգործք, որք արտաքոյ եւ ներքոյ քերածովք զմորթսն կազմեն, զոմանս արուեստի գրչութեան, որպէս մագարաթ, եւ քեմուխտ. (Երզն. քեր.։)
Ուխտանենգութիւն սրբոյ աւետարանին եկեալ հասեալ ի վերայ նորա։ Ահա ընկա՛լ զայս ձաղսս՝ ասէր, զոր ետ բերել քեզ ուխտանենգութիւն սրբոյ աւետարանին. (Փարպ.։)
«զոյգ» Տաթև. հարց. 641. Սամ. անեց. 100 (մի ձեռագրում). Առաք. պտմ. 133. որից ջուխտակ «մի զոյգ» Կոչ. ժբ. (նոր տպ. էջ 230՝ ըստ մի ընտրելագոյն ձեռագրի ունի ջամբթակ). ուրիշ վկայութիւն չկայ։
ԳՒՌ (dialectal) Ալշ. Երև. Շմ. Մշ. Ջղ. Սլմ. Վն. Տփ. ջուխտ, Ախց. Կր. ջ'ուխտ, Սեբ. ջ'ուխդ, Ռ. չուխդ, Մկ. ջօխտ, Գոր. Ղրբ. ճօխտ.-Հմշ. չուխտագ, Ասլ. չիւխդագ, չիւխդայ «ջուխտակ», իսկ Զթ. ջ'ուխդօգ, ջ'ուխդոգ «պաստեղ»։-Թուրքերէնից և քրդերէնից նոր փոխառութեամբ՝ Սչ. ջուֆդ՝, Պլ. չիֆդ, Տիգ. չութ, Վն. չիւֆթ, Ննխ. ջիֆթ, ջուֆթ. ջութ։-Նոր բառեր են՝ ջուխտեքեան, ջուխ-տահաց, ջուխտակուիլ, ջուխտէշ, ջուխտու-փարտ, ջուխտուկենտի, ջուխտակապ, ջուխ-տակակապ, ջուխտակար, ջխտալափակ, ջխտակեմ, ջխտանոց, ջխտանց, ջխտկուկ, ջխտկագլուխ ևն։
daybreak, dawn, aurora;
day-light, morning;
ընդ այգն, ընդ այգս այգուն, այգուցն, at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— լինել cf. Այգանամ;
յայգուէ մինչեւ յերեկոյ, from morning till night.
· Calfa
Կամ կանուխ ժամ առաւօտին. առաւօտ. վաղորդայն. օր վաղուի սկսեալ. կանուխ առաւօտը, առւօտ. չին սապահ. տան.. πρωί, πρωία. mane, hora matutina
ԸՆԴ ԱՅԳՆ. ԸՆԴ ԱՅԳՍ ԱՅԳՈՅՆ. Ընդ առաւօտն. πρωί. mane. առւըտանց, կանուխ. սապահլայըն, երքէն.
of a different colour;
unlike, different.
· Calfa
Իբրեւ զածուխ սեւացուցեալ զնոսա՝ յայլագոյնս դարձուցանէ. (Ագաթ.։)
to be transformed;
to be disguised;
to be transfigured.
· Calfa
Ծպտիլ. ընդ օտար կերպարանաւ ծածկիլ. συγκαλύπτομαι. cooperior վրայ գլուխը փոխելով՝ զինքը ծածկել. թէպտիլ գըյաֆէթէ կիրմէք.
cf. Այլասեր.
· Calfa
Եւ որ ինչ է յայլմէ սեռէ կամ ի տեսակէ իրաց. էճնասի մուխթելիֆէտէն. ἐτερογενής. heterogena
from another place or situation;
otherwise.
· Calfa
Որ ինչ այլուստ, եւ կամ ի մէնջ։ Փախստական լինել՝ ոչ ի մարդկանէ միայն, այլեւ յի՛րաց այլուստ այլոց զօրէն ուխից հոսեցելոց. (Խոր. ՟Բ. 61։)
so great;
such;
so, so much, in such a manner.
· Calfa
Յայնչափ քաջութենէ սրտի։ Զայնչափ տարապարտուց բռնութիւն։ Այնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այնչափ նշանս արարեալ էր առաջի նոցա։ Այնչափ ինչ կայր, եւ ոչ պատառեցաւ գործին։ Ա՞յնչափ գնոց զգեօղն վաճառեցէք. եւ նա ասէ, այո՛ ա՛յնչափ։ Այնչափ ազգ ձայնից են յաշխարհի։ Այնչափ անցք անցին։ Յետ այնչափ ժամանակաց։ Այնչափ լաւագոյն ուխտի. եւ այլն։
to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.
· Calfa
Այպանեսցեն զքեզ։ Այպանել հարկանել եւ ի խաչ հանել։ Իւրաքանչիւր զբարեկամ իւր այպանեն։ Ծանեան զքեզ եւ այպանեցին։ Զօր ամենայն հանի ի գլուխ այպանեալ։ Արհամարհօղք, այպանօղք։ Ոչ նստայց յատենի այպանողաց։ Այպանեաց զնոսա Եղիա Թեղբացի, եւ ասէ. մեծաձա՛յն կարդացէ՛ք, զի Աստուած է։ Եթէ ոչ այպանիցէք զբանիւք իմովք. եւ այլն։
man;
husband, spouse;
person;
youth, young man;
— երեւելի, personage;
— իւրաքանչիւր, every one, every person, every body;
— ոք, a person, some one;
— ընդ արամբ, — զարամբ, in competition;
with emulation;
— ցընկեր, one to another;
ընդ — եւ ընդ կին, the men as well as the women, both men and women;
առ —, յայր, each person, a head, a man;
առն տալ, to marry;
առն՝ արանց լինել, to get, to be married;
վատ արանց, coward;
քաջ արանց, brave, courageous;
— խաղաղութեան, peaceful man;
— գործոյ, ingenious, active man;
— զօրութեան, valorous man;
— մահու, guilty, worthy of death;
— պատերազմի, belligerous, warlike, martial;
արք արեանց, sanguinary, bloody men;
— Աստուծոյ, man of God.
· Calfa
Այր է գլուխ կնոջ։ Կին երկնչիցի յառնէ իւրմէ։ Ա՛րք սիրեցէ՛ք զկանայս ձեր։ Սոյնպէս եւ կանայք հնազանդ լինել արանց իւրեանց. եւ այլն։
Այր՝ արանց կացեալ գլուխ։ Արք դիպեալ արանց՝ ոչ ոք զպարտութիւն յանձն առնոյր։ Արդ այժմ անցից ի թիւ մերոց արանց, մանաւանդ թէ թագաւորաց. (Խոր. Ա. 21. 23։ Գ. 29։)
burning, deflagration;
burn, mark caused by fire;
soot;
torrid.
· Calfa
Ծուխն այրեցածոյն ելեալ մածեալ զնոքօք. (Ագաթ. (որք հային եւ ի ա. նշ)։)
adv. adj. late, behindhand, tardily, long, slowly;
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.
· Calfa
ὅψιμος serotinus Ո՛չ ագան, ոչ ընդ այգն. ո՛չ կանուխ. յամր. յետին. ուշ, ուշ մնացօղ, ետքի.
Ցորեանն եւ հաճար ոչ հարան, զի անագան էին։ Տացէ զանձրեւ՝ զկանուխ եւ զանագան։ Իբրեւ զամպ անագան.եւ այլն։
Ցուցանել զհանդէս մտերմութեան ի կանուխս եւ յանագանս. (Յճխ. ՟Զ։)
Զկանուխն ոչ կապտեցի պտուղ, եւ անագանին ոչ ժամանեցի։ Ի կանուխն ժամանութիւն, եւ յանագանն յարաձգութիւն (ապագային). (Նար. ԿԸ. եւ խչ։)
tardiness, slowness, lateness;
sluggishness.
· Calfa
Կանուխքն ( ի բուսոց) ըստ կանխութեան, եւ անագանքն ըստ անագանութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)
perfidious, disloyal, traitorous, treacherous, treasonable, faithless;
cruel, ferocious, inhuman, barbarous.
· Calfa
Անմիտք, ուխտադրուժք, անագորոյնք. (Հռ. ՟Ա. 31. ուր Մեկն.)
banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.
· Calfa
Որ չէ ի նոյն աշխարհէ կամ գաւառէ. տարաշխարհիկ. օտարական. նժդեհ. պանդուխտ. դրսեցի. տաշրալը, եճնեպի, զարիպ, եապանճը.
debauchery, dissoluteness, libertinism, excess, disorderly life, wantonness, lasciviousness, lust;
unchastity, prostitution.
· Calfa
ἁσωτία, luxuria, κῶμος, comessatio Անառակ ընթացք. անկարգութիւն. եւ զեղխութիւն. շուայտութիւն. կերուխում, մսխողութիւն. նէֆսանիլիք, շէհվէթ.
without a guide or chief, indirected.
· Calfa
Առանց առաջնորդի մնացեալ. անգլուխ. անտերունչ.
s. pl. affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.
· Calfa
Մերկացից զյետուստ քո, եւ երեւեսցին անարգանք քո։ Կոր ի գլուխ առնէին զնա, զի տեսին զանարգանս նորա. (Երեմ. ԺԳ. 26։ Ողբ. ՟Ա. 8։)
to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.
· Calfa
Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։
to cast, to throw, to shoot;
to put away, to reject;
to reduce to, to bring to;
to sow, to scatter, to spread;
to pour out, to shed;
to mix;
ի մէջ — զանձն, to intermeddle, to intrude, to enter;
— ի մէջ ի ներքս, to thrust in, to introduce, to mix;
— ի միտս, to insinuate;
— զանձն ընդ, ի ներքոյ, to undergo;
— զիւրեւ, զանձամբ, to endorse, to put on one's back;
to put on, to dress one's self;
— աղիւս, to make brieks;
— զկալ, to winnow corn;
— ողորմութիւն, to pity;
ընդ յեսան, ընդ սրոց —, to whet, to sharpen;
— ընդ սղոցաւ, to saw;
— ջուր, to pour water;
գութս —, to pity;
խունկ —, to cense, to perfume with incense;
ի խնդիր —, to seek, to trouble one's self to find;
ձայն —, to cry, to scream, to shriek;
վարձս, սակ —, to bargain, to make an agreement, to contract;
վիճակ —, to cast or draw lots;
ի կիր, ի վար, ի գործ —, to use, to employ, to make use of;
ձեռն —, to undertake;
— ընդ տարակուսանօք, to make doubtful, to doubt;
— ի մոռացօնս, to forget;
— զանձն ի վատնգ, to place one's self in danger;
— ի յուսահատութիւն, to reduce to despair.
· Calfa
Արկ իւղ ի գլուխ նորա։ Արկ մովսէս յիւղոյն օծութեան ի գլուխն ահարոնի։ Որ արկանէր ջուր ձեռաց եղիայի։ Եւ նա արկանէր, մինչեւ լցան ամանքն։ Բաժակ լի անապակ արկեալ. եւ այլն։
to untie, to loosen, to detach, to break;
to unchain, to slacken;
to unpack, to unfold;
to unload, to deliver;
to dispatch, to expedite, to send;
to release, to let go;
to relax;
to throw, to thrust, to fling, to shoot;
to discharge, to disband, to dismiss;
— ի մեղաց, to absolve;
— քարինս պարսատկաւ, to sling;
ձայն —, to scream, to cry;
աչս —, to ogle, to cast eyes on;
— ճառագայթս, to cast a brilliancy, to shine;
բոցս, կայծակունս —, to sparkle;
կիցս —, to fling, to yerk;
նետս —, to draw the bow;
հրացան —, to let off a gun;
հրետ —, to fire a cannon;
— զկին, to divorce;
— զատեան, to dismiss the session;
— զոք, to dismiss a person;
փուք —, to fart, to break wind.
· Calfa
Հիւանդուն գլուխըն չէ ի յայնց իրացն որ բաղանիքն արձակէ։ Զհիւանդութեան զգլուխքն հալելով արձակէ. (Մխ. բժիշկ.։)
acts, registers;
enrolment, writing, deed, book, roll, record, protocol;
inscription;
account, list, memorial;
calendar of the ancient Romans.
· Calfa
Ի հինգ գլուխս որոշեցեր զարձանագրութիւն բանիս. (Ասող. ՟Գ 21։)
root;
stump;
trunk, stem;
source, origin, cause;
—ս առնուլ, արձակել, to take root.
· Calfa
Ի ձեւ սանդղոյ, որոյ արմատն յերկիր հաստատեալ էր, եւ գլուխն յերկիր հասանէր. (Աթ. խչ.։)
vitriol.
· Calfa
Արջասպով ներկած են. (Երզն. երկն.։) (Արջասպ՝ կարծի ասիլ իբր արջնազգեստ. զի հյ. արջն ի բարդութիւնս է սեաւ կամ թուխ, որպէս հասարակ գոյն արջոց։
lachrymal, that sheds tears.
· Calfa
Որ ինչ լինի թորելով կամ ծորելով կամ հոսելով արտասուս. արտասուահոս. արտասուակաթ. արտօսրաուխ.
top, summit, the highest part of a mountain, of an edifice.
· Calfa
Հանին զնա յարտեւան լերինն, այսինքն ի գլուխ լերինն, յաւարան. (վրդն. յաւետրն։)
(իբր Արտերեւան, արտաքս երեւեալն). ὁφρός, βλέφαρον, -ρα supercilium, -ia;
palpebrae, cilium Եզակի է Դարաւանդ լերին, նմանութեամբ յօնից. լեռան գլուխ.
lark, skylark.
· Calfa
ԱՐՏՈՅՏ կամ ԱՐՏՈՒՏ. գրի եւ ԱՐՏԻՒՏ, եւ ԱՐՏՕՏ. κορυδαλός , κορυδίς alauda, galerita Փորքրիկ թռչուն արտի՝ երկայն փետրովք ի գլուխն. աբեղաձագ .... ըստ ոմանց՝ շիֆնին, իբր ազգ ինչ աղաւնոյ։ (Գաղիան.։ Բժշկրի։)
tear;
cf. Արտասուք.
· Calfa
Գոլոշիք ջերմութեան ի գլուխն ամբարձեալ՝ ընդ աչսն ցնդին, որոյ անուն արտօսր մակագրեմք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Դ։)
captain of robbers.
· Calfa
ἁρχιληστής, ληστάρχης, -ος princeps latronum, seu praedonum Պետ եւ գլուխ աւազակաց.
basin of a fountain;
bath, bathing tub;
pool, reservoir of water;
horsepond;
basin;
— մկրտութեան, font, baptistery.
· Calfa
Ընդունարան ջրոյ, իբր կոնք եւ կուր մեծ. կամ լուացարան. ջրշիղջ. նոյն ընդ թ. հաւուզ, հավզ՝ ապտան. որպէս եւ աւազան փոքր ասի՝ հավղէփ, գուռնա. իսկ յն. պէսպէս բառիւք բացատրի, որպէս լուացարան, լիճ, ջրբուխ, գուբ, ջրարբք, հնձան, սան։ եւ այլն. κολυμβήθρα, λουτήρ, κρήνη , δεξαμενή, λέβης, ποτιστήριον. piscina, cisterna, lavacrum, receptculum, lacus, labes, olla, aquarium եւ այլն. Տե՛ս (Ծն. ՟Ի՟Դ. 20։ ՟Լ. 38։ ՟Ծ՟Թ. 10։ Ել. ՟Բ. 16։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 38։ Սղ. ՟Ճ՟Է. 10. եւ այլն։)
cf. Աւանդակիր.
· Calfa
Պահօղ զաւանդն ընչից, կամ օրինաց, ուխտից, եւ այլն. եւ Որ ինչ հայի ի հաւատարմութիւն նորին.
Զաւանդապահսդ ուխտից մերոց։ Որ վասն աւանդապահ զգուշութեանն զօրէնս հաստատեաց. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 18։ ՟Բ. Մակ. ՟Գ. 15։)
to consign, to deposit;
to leave, to commit, to deliver, to remit, to transmit;
to recommend;
to toach;
to give;
— զոգի, to give up the ghost, to die.
· Calfa
Զսուրբ աւետարան ուխտին աւանդեցին կնքով. (Փարպ.։)
termination, completion, consummation, end, term, point, extremity, issue, exit, conclusion;
fall, termination, cadence;
— դնել, to end.
· Calfa
Լինի սրով գլուխն հատեալ, եւ յոլովից տանջանացն զայն ի վերայ գնէ աւարտ. (Ածաբ. ի կիպր.։)
Գլուխ եւ աւարտ մարտիրոսաց. (Շար.։)
to terminate, to finish, to end, to complete, to consummate, to close, to conclude, to make an end.
· Calfa
τελέω, τελευτάω finio, termino, ad finem perduco, perficio, absolvo Յաւարտ կամ ի կատար հասուցանել. կատարել. յանգ հանել. գլխաւորել. լմնցնել, գլուխ հանել.
to give good news, to announce;
to evangelize, to preach the Gospel.
· Calfa
Եւ անդ աւետարանեալ ի վերայ զնուիրական աղօթսն, եւ եդեալ ի գլուխ զթագ թագաւորութեան. (Յհ. կթ.։)
evangelist.
· Calfa
Բանին կենաց կանուխ քարոզ եւ աւետարանիչ, սուրբդ մատթէոս։ Ցուցեր աւետարանիչ զորդիսն որոտման. (Շար.։)
s. bot. Spanish camomile, pellitory of Spain.
· Calfa
անուն խոտոյ. որպէս յն. ἑπίθυμον epithimum, epithimium իթուխ, կաղընջնան. Եւ դարձեալ այլ խոտ որպէս յն. πύρεθρον pyrethrum. (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)
shore, bank, brink, coast;
steep bank, bold shore.
· Calfa
Յափն մահու ժամանաել։ Մինչեւ ցափն կառուցման լրուե անդամոցս (ցգլուխն)։ Որպէս կառուցումն ափան անդամոց՝ գլխոյ գագաթան. (Նար. ՟Ժ. ՟Ձ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)
stretching of the arms.
· Calfa
Անխոնարհելի բազկատարածութեամբ հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղօթսն. (Ճ. ՟Ա.։)
very high.
· Calfa
Յոյժ բարձր, վսեմ. վերացեալ եւ խորամուխ. որպէս πολύπορος multum invadens, multivagus
that flows abundantly.
· Calfa
Բանս արագաշարժս եւ բազմաբուխս (կամ բազմաբուղխս). (Երզն. լս.։)
intrepid, fearless, courageous, bold;
intrepidly, fearlessly, boldly.
· Calfa
Անվեհեր ձեռօք զգլուխ երանելոյն ի բաց հատին. (անդ։)
untroubled, tranquil;
peacefully, quietly.
· Calfa
Անվրդով խաղաղութիւն, կամ ուխտ խաղաղութեան. (Յհ. կթ.։)
without master or governor;
unassisted, forlorn, abandoned.
· Calfa
ԱՆՏԵՐՈՒՆՉ կամ ԱՆՏԷՐՈՒՆՉ. (գրի եւ ԱՆՏԵՐՈՒՉ) ἁδέσπωτος, ἅναρχος. domino velprincipe carens. Անտէր. որ չէ ընդ տէրութեամբ. ազատ. ինքնագլուխ. եւ Անգլուխ. զրկեալ ի տէրութենէ. անիշխան.
free, independent;
cf. Անտերունչ.
· Calfa
ἁδέσπωτος. domino carens, non habens dominum, nullius imperio mancipatus. որ եւ ԱՆՏԵՐՈՒՆՉ. Ազատ. ոչ ստրուկ. ինքնիշխան. ինքնագլուխ.
without habitation, houseless;
like a pilgrim.
· Calfa
Առանց տան. իբրեւ պատդուխտ.
to pass;
to flow, to run;
to pass away, to end, to cease;
to passover, to omit;
— զանցանել, to exceed;
to surpass, to excel, cf. Գերազանցեմ, cf. Յառաջատեմ;
զբանիւ՝ ըստ հրամանն, to infringe, to transgress, to violate, to break;
— ընդ մէջ, to cross;
to pierce, to penetrate;
— վերստին, to repass;
—ի տեղի այլոյ, to succeed;
— ընդոստ, to leap;
— արագ, to hasten;
— զաւուրբք, to grow old, cf. Ծերանամ, cf. Պառաւեմ, cf. Զառամանամ;
— ճրագի, to be extinguished;
— ժամանակի, to elapse;
— անցից, to happen;
— յաշխարհէ, to die, to expire;
հասանել —, to cross, to traverse;
— ըստ չափ՝ ըստ սահման, to surpass, to exceed, to go beyond the limit;
հապճեպ զբազում իւիք, to pass rapidly over many things;
սակաւ ինչ — բանիւ, to speak briefly.
· Calfa
διαβαίνω, διαπορεύομαι, διέρχομαι , παράγω, παροδεύω, διαπεράω եւ այլն. transeo, pertranseo, trajicio, transmeo. Խաղալ՝ գնալ՝ փոխիլ՝ տեղւոջէ ի տեղի. ճանապարհ առնել ընդ մէջն. հատանել զմիջոց. յառաջ երթալ. հասանել. քերել առ տեղեաւն. միջամուխ լինել. (պէսպէս խնդրով, եւ ոճով). անցնիլ. կէչմէք. կիւզար էթմէք, միւրուր էթմէք.
Անցանել զբանիւ իմով, զպատուիրանաւ, զհրամանաւ, կամ զուխտիւ։ Ըստ հաստատութիւն եւ ըստ երդումն։ Ըստ օրէնս հայրենիս։ Եթէ ոք մի ինչ յայսցանէ անցցէ կամ անարգեսցէ։ Որո՞վ ճանապարհաւ անց հոգի տեառն զինեւ, եւ խօսեցաւ ընդ քեզ. եւ այլն։
ԱՆՑԱՆԵԼ ԱՆՑԻՑ. Պատահել. դիպիլ. գործիլ. լինել. վիճակիլ. գլուխը գալ, գլխէն անցնիլ, ըլլալ. տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Բ. 29։ Ղեւտ. ՟Ժ. 19։ Եսթ ՟Զ. 13։ Ես. ՟Խ՟Ա. 22։ ՟Գ. 11։ Մրկ. ՟Ժ. 32։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ. 11. եւ այլն։)
healthy, free from pain;
insensible;
without pain.
· Calfa
Գլուխն անցաւ, որ առնոյր զազդումն ցաւոց վիրաց անդամոցս.( Սկեւռ. ես.։)
"to pass, to cause to pass;
to transmit;
to dissipate, to drive away;
to consume, to employ;
to transport;
to carry back;
to pierce;
to twine;
to enchase;
to omit, to pass over;
to surpass, to excel;
— զմեղս, to pardon sins;
— զաւուրս՝ զժամանակ կենաց, to pass away the time, to live;
— զճրագ՝ զհուր, to extinguish or put out the candle or fire;
— ընդ սուր՝ ի սայր սուսերի, to put to the sword;
— դրամ փոխանակալ or ի ձեռն դրամափոխութեան, to remit money, to send letters of change;
— զզաւակն, to miscarry in child-birth;
— զանցուցանել, to excel, to surpass, cf. Անցանեմ զանցանել;
— ընդ թիւ, to count, to enumerate;
— զցասումն, to appease anger;
— զքննութիւն իւր, to pass one's examination;
չարիս — ընդ, to hurt some one."
· Calfa
Անցոյց ցից ընդ գլուխ նորա. (Դտ. ՟Ե. 26։)
Անցուցից զձեզ ընդ ցպով իմով. եւ մուծից զձեզ ընդ թուով ուխտի իմոյ. իբր մի առ մի զննեզ հուվուի։
indissolubility.
· Calfa
Զայս ուխտ եդեալ անքակութեամբ ընդ աստուծոյ։ Անքակութեամբ ունել զմիաբանութիւն։ Հանեալ անկանի (այսինքն հիւսի սիրով) անքակութեամբ ընդ զուգակցին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ. եւ Եղիշ. յես.։)
Անքակութեամբ ընդ նմա բերելով յուխտ միաբանական սիրոյ. (Յհ. կթ.։)
without a city or country.
· Calfa
ἅπολις. extorris, erro, cui nulla est patria. Որ չունի զքաղաք, կամ զյատկութիւնս քաղաքացւոյ. անտուն. պանդուխտ.