four-faced.
· Calfa
Տունն մանասէի չորեքդիմի պատկերաւն պղծեցին զսրբութիւնս իմ. (Գէ. ես. յԵփրեմայ։)
abstinence;
fast;
մեծ, քառասնորդական —, Lent;
օր պահոց, fish-day, fast-day;
պահս պահել, to abstain from meat;
to fast.
· Calfa
Եթէ չիք սրբութիւն սրտի, պահք չեն ընդունելի. (Մծբ. ՟Գ։)
to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.
· Calfa
Մերձենայցեն ի սեղանն սրբութեան՝ պաշտել։ Մտանիցէ ի խորանն վկայութեան՝ պաշտել ի սրբութիւնսն։ Պաշտեցէ՛ք զպաշտօն Աստուծոյ ձերոյ.եւ այլն։
to destroy, to efface;
to cancel, to expiate, to absolve;
to water.
· Calfa
Որ զառաջինն ի գինի զջուրն փոխեցեր ի հարսանիսն, եւ այժմ մեղօք ջրեալ եւ ապականեալ անձն իմ դարձո յառաջին յանտպական սրբութիւն իւր. (Մարաթ.։)
simplicity, good nature, artlessness, plainness, sincerity, candour, ingenuousness;
foolish credulity, singleness, silliness, simplicity.
· Calfa
Անընչասիրութիւն, պարզամտութիւն եւ անձին սրբութիւն. (Նար. երգ.։)
modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.
· Calfa
Ի սրբութիւն պարկեշտութեան։ Վասն պարկեշտութեան, եւ հպատակութեան տեառն առանց զբաղանաց։ Առաւել եւս պարկեշտութիւն ունին. (՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 15։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 35։ ՟Ծ՟Բ. 23։)
Որ ինչ պարկեշտութեամբ, որ ինչ արդարութեամբ։ Ի հնազանդութեան կայցեն ամենայն պարկեշտութեամբ։ Վարդապետութեամբ զանկեղծութիւն ունիլ, զսրբութիւն, զպարկեշտութիւն. (Փիլիպ. ՟Դ. 8։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 4։ Տիտ. ՟Բ. 7։)
debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.
· Calfa
Միթէ հանապազ պա՞րտ իցէ ձեզ ուրախութեամբ մտանել ի սրբութիւնս իմ. (Ես. ՟Ղ. 29։)
cf. Պարտաւորեցուցանեմ.
· Calfa
Տուրք անօրինաց պարտաւորեսցին ի սրբութենէ (ըստ յն պարտական գտցին առ սրբութիւն). (Առակ. ՟Ծ՟Դ. 9։)
cf. Յղանամ.
· Calfa
Կին՝ որ սերմնառիցի, սրբութիւն պահիցէ։ Օրէնքն սերմնառեալ կնոջն ասացին պահել սրբութիւն։ Թէպէտեւ ոչ էր սերմնառեալ կոյսն (ասէ ոսկեբերան), այլ անհնար էր զօրինօքն անցանել (քառասնօրեայ սրբութեան). (Կամրջ.։)
diverse, varied, different;
of divers colours, variegated;
precious, excellent.
· Calfa
Զզինուցն զպէսպէս սրբութիւն, զնչանացն փողփողեալ։ Պէսպէս մկրտութեամբք։ Յուսմունս պէսպէսս եւ յօտարաձայնս մի դանդաչեք. (՟Բ. Մակ. ծէ. 21։ Եբր. ՟Թ. 10։ ՟Ժ՟Գ. 9։)
utility, profit, advantage;
use, employ.
· Calfa
Զի թէ հանապաղ դիւրաւ լինէր սրբութիւն եւ մաքրութիւն, յայնժամ քո քաջութիւնդ եւ պիտանութիւնդ ու՞ր երեւէր. (Եփր. մաքր.։)
full of filth, sunk in nastiness, dirty, impure, lewd.
· Calfa
Ամբարձեալ զպղծալից ձեռսն ի սրբութիւն. (Արծր. ՟Դ. 9։)
to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.
· Calfa
Պահեսջիք զշաբաթս, զի սրբութիւն է այն տեարն եւ ձեզ. պղծեսցէ զնա. մահու մեռցի։ Զձեռին գործին քո մերձեցուցեր ի նա, եւ պղծեալ է ։ Մի պղծեսցես զանուն իմ սուրբ։ զսրբութիւն տեարն պղծեաց։ Մատուցանեք ի սեղան իմ հաց պղծութեան. եւ ասէք. ի՞ր պղծեցաք զնա։ Ամենայն անօթք նոցա պղծեալ էին։ մինչեւ հեթանոսս եւս եմոյծ ի տաճարն եւ պղծեաց զսուրբ տեղիսն։ Որ եւ զտաճարն իսկ կամեցաւ պղծել. եւ այլն։
cf. Պոռնկեցուցանեմ.
· Calfa
Զսրբութիւն պաշտաման իւրոյ պոռնկեաց ի կուռս հեթանոսաց. (Լմբ. ամովս.։)
Ընդ աստուածս ազդաց օտարաց զսրբութիւն հաւատոյ իւրեանց պոռնկեցուցանել. (Լմբ. ովս.։)
to cause to commit fornication, to prostitute, to abandon to prostitution;
to induce to idolatry, to idolize.
· Calfa
Զսրբութիւն պաշտաման իւրոյ պոռնկեաց ի կուռս հեթանոսաց. (Լմբ. ամովս.։)
Ընդ աստուածս ազդաց օտարաց զսրբութիւն հաւատոյ իւրեանց պոռնկեցուցանել. (Լմբ. ովս.։ 1)
diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.
· Calfa
Այս ջան է առ առաջի իմ, մինչեւ մտից ի սրբութիւն աստուծոյ։ Ամենայն բան ջանիւ։ Վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Եւ անդ լինէր ոչ սակաւ ջան եւ վտանգ խռովութեան քաղաքին։ Յիշէր եղբարք, զվաստակն մեր եւ զջան.եւ այլն։
clothed in a holy or white raiment;
holy, pious, godly, divine.
· Calfa
ՍՐԲԱԶԳԵԱՑ ՍՐԲԱԶԳԵՍՏ. Որ կրէ յանձին զսուրբ զգեստ, զսրբազան կարգ, զսրբութիւն. սրբակրօն. աստուածարեալ.
holiness;
— ձեր, Your Holiness.
· Calfa
ἰερωσύνη sacerdotium, sanctitas ἰερολογία sacra eloquia. իսկ πανιέρως sacrosancte. Սրբազանութիւն. սրբութիւն. քահանայութիւն. հայրապետութիւն. գերագոյն պատիւ, կարգ, եւ Սուրբ գիրք. եւ Պատուականութիւն հոգեւոր.
offered piously, with reverence.
· Calfa
Եւ որպէս Մերձեալ կամ մերձաւոր առ սրբութիւն. սուրբ.
sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.
· Calfa
Որք զսրբութիւն սիրեցին, ի սրբարանին աստուծոյ հանգիցեն. (Նեղոս.։)
ἀγιαστήριον (որ ի սուրբ գիրս թարգմանի սրբութիւն) sanctuarium, sacrarium, locus et causa sanctificationis ἰερόν sacellum, templum. Բնակարան սրբութեան՝ սրբոյն՝ սրբոց. տաճար. եկեղեցի. խորան. ընդունարան սուրբ իրաց.
heart-burning, heart-rending, heart-wounding, poignant, bitter.
· Calfa
Զսրբութիւն օտարութեան անձանց սրտկեղ ցաւոցն սրտաբեկութեան միւսանգամ հոգեւոր հարբն մխիթարեաց. (Բուզ. ՟Դ. 13։)
shield, pavice, buckler;
cf. Կումբ;
բառնալիք —ի, handle of a shield;
հաւատոյ, օրինաց —, shield, defender of the faith, or the law;
lid, cover.
· Calfa
Վահան պղնձի ի վերայ թիկնաց նորա։ Առնուին վահանս եւ սուսերս։ Զվահանս եւ սաղաւարտս։ Ի զրահաւոր պատենազէն պղնձապատ վահանացն։ Ասպար զօրաւորաց, վահանն սաւուղայ։ Առցէ վահան զսրբութիւն անվկանդ։ Ի վերայ ամենայնի առէ՛ք զվահանն հաւատոյ.եւ այլն։
cf. Տաղաւարաշինութիւն.
· Calfa
Ի ժամ տաղաւարահարութեանն մտանէր ի սրբութիւն սրբութեանցն. (Ոսկ. ի ծն. քրիստոսի.։)
cf. Տաղաւարաշինութիւն.
· Calfa
Ի ժամ տաղաւարահարութեանն մտանէր ի սրբութիւն սրբութեանցն. (Ոսկ. ի ծն. քրիստոսի.։)
erecting a tabernacle or pavilion, building a hut or cottage;
տօն —ահարաց, feast of tabernacles;
scenopegia.
· Calfa
Ի ժամ տաղաւարահարութեանն մտանէր ի սրբութիւն սրբութեանցն. (Ոսկ. ի ծն. քրիստոսի.։)
to strengthen, to fix, to make firm, to establish, to consolidate;
*to learn, to study.
· Calfa
Զերկիր ի վերայ ոչնչի սերտէ։ Սերտէ զնոսա բարւոք եւ պինդ կայիւք։ նմանիւն զնմանն սերտեալ։ Սրբոցն սերտել զսրբութիւնսն ըստ աստուածայնոյն աւանդութեան. (եւ այլն. Դիոն.։)
to be strengthened by, consolidated, to gather strength from.
· Calfa
Զերկիր ի վերայ ոչնչի սերտէ։ Սերտէ զնոսա բարւոք եւ պինդ կայիւք։ նմանիւն զնմանն սերտեալ։ Սրբոցն սերտել զսրբութիւնսն ըստ աստուածայնոյն աւանդութեան. (եւ այլն. Դիոն.։)
cf. Վայելք;
v. imp. վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.
· Calfa
Ուղղոց վայելէ օրհնութիւն (այսինքն օրհնելն զաստուած)։ Քեզ վայել է օրհնութիւն (այսինքն օրհնիլն) աստուած ի սիովն։ Տան քում վայել է սրբութիւն։ Քեզ իսկ վայել է։ Ոչ վայելէ անզգամի փափկութիւն.եւ այլն։
to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.
· Calfa
Ուղղոց վայելէ օրհնութիւն (այսինքն օրհնելն զաստուած)։ Քեզ վայել է օրհնութիւն (այսինքն օրհնիլն) աստուած ի սիովն։ Տան քում վայել է սրբութիւն։ Քեզ իսկ վայել է։ Ոչ վայելէ անզգամի փափկութիւն.եւ այլն։
in vain, uselessly, vainly, to no purpose;
vain, useless, futile, insignificant, common.
· Calfa
Մի՛ մերձենայք՝ ի սեղան իմ վայրապար։ Մի՛ մտցեն վայրապար տեսանել զսրբութիւն սրբութեանցն։ Զի որ ի հրոյն ոչ ապականէր, վայրապար ի դոյզն ճառագայթից արեգականն ջեռեալ հալէր. (Մաղ. ՟Ա. 10։ Թուոց. ՟Դ. 20։ Իմ. ՟Ժ՟Զ. 27։)
workman, artisan, operative;
labourer, husbandman;
weaver, help, succour, aid;
helper, assistant, auxiliary;
fellow;
cause, author;
— պատմութեան, additional professor of history;
— լինել, cf. Սատարեմ.
· Calfa
Բազում վարձէր իւր օգնականս եւ սատարս, որով զիւր չարախօսութիւն յառաջ վարել կարասցէ։ Եգիտ սատար մահաթոյն իւրում չարմտածութեանն զայրն զդիւազգեաց։ Բազում ինչ է սրբութիւն սատար լինել անօսրութեան, որպէս աղօթք՝ տքնութեան։ Սատարք ելով շինութեան. (Բուզ. ՟Դ. 15։ Փարպ.։ Եղտշ. ՟Ա. Պիտ.։)
cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.
· Calfa
Դէմս արարի առ քո սրբութիւնդ։ Դէմս արարին առ ի վկայարան սրբոյն. (ՃՃ.։)
acceptance;
capacity, reach;
participation;
capacity;
— ջերմութեան, heating -.
· Calfa
Յընդունակութենէ առ սրբութիւնն ... Յընդունակութենէ սրբելն բնաւորեալ Աստուած. (Կիւրղ. գանձ.։)
to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.
· Calfa
Նովաւ զգաստանան երիտասարդք նոցա ի սրբութիւն։ Ի տեսիլ մերձաւորութեան նորա զգաստացան լկտիք. (Եղիշ. ՟Ը։)
censing;
praise, respect, adoration.
· Calfa
Հաւատոյն վառմամ ի նոյն դարձցուք խնկաւորութիւն։ Այնքան ունի ահաւորութիւն միանգամայն եւսրբութիւն իւղաւորական խնամաւորութիւն սոսկալի անունս օծիւթեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
hoggish, behaving like a hog, rude.
· Calfa
Թշնամւոյն առաջի ընկէց զսրբութիւն, եւ զմարգարիտն՝ խոզաբարոյին. (Վրդն. ծն.։)
hoggishness;
nastiness, filth.
· Calfa
Երգեցուցանիցեն զձեզ ... ոչ եթէ սրբութիւնն ինչ զայն առնիցէ, այլ նոցա խոզութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ եւ Երզն. մտթ.։)
glorified, glorious.
· Calfa
Եւ նորա անուն ի մէջ երիցն յայնցանէ փառաւորեալ։ Տէր զօրութեանց խռովեցուսցէ զփառաւորեալսն զօրութեամբ։ Երկիցեն ի փառաւորեալ անուանէ նորա։ Վասն սրբոյն իսրայէլի փառաւորելոյ։ Զչորեսին փառաւորեալսն ի նմանէ։ Դուք փառաւորեալք, եւ մեք անարգք. եւ այլն։ Սուրբ ես տէր Աստուած մեր՝ հզօր եւ փառաւորեալ։ Ի բնութենէ ունելով զսրբութիւն եւ զփառաւորութիւն։ Եւ զի փառօք զարդարեաց, առաւել փառաբանի ի փառաւորելոցս. (Խոսր.։)
to glorify, to render honour and glory, to honour, to exalt, to praise, to magnify, to celebrate.
· Calfa
Փառաւորեցոյց զսրբութիւնս, եւ բազմացոյց զսպաս սրբութեանն։ Մեծապէս փառաւորեցոյց Աստուած զողորմութիւն իւր. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 15։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 28։)
little, small;
few;
inconsiderable, trifling;
minor;
— ինչ, — մի, somewhat, a little;
փոքու իմն, in few;
almost;
յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ — ինչ, shortly after, in a short time, shortly;
ի փոքուստ, from small matters;
ի փոքուն, in small things;
ի փոքուստ or փոքրուստ, in infancy, yet young;
— —, առ — —, ըստ փոքու փոքու, առ ի — —, by little and little, little by little, by degrees, insensibly;
— մի յառաջ, shortly before;
— մի եւս՝ եւ, — միւս եւս, — ինչ՝ եւ, little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly;
— միւս եւս եւ անկանէի, I was very near falling in;
— մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ, my feet were near sliding;
— ինչ համարել, վարկանիլ, — իմն թուիլ յաչս, to hold as trifles, to consider as insignificant;
ի փոքունս յարեալ հայիլ, to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance.
· Calfa
Աղէց նոցա փոքր մի ի սրբութիւն։ փոքր մի առաւել գտար քան զնոսա։ Փոքր մի յառաջ։ Որում մի եղերուք չարչարակիցք։ Փոքր մի ննջիցես.եւ այլն։
carving, sculpture, chiselling, chasing;
notch;
cameo;
բարձր —ակ, relief, relievo, embossment.
· Calfa
ԳՎրեցին ի նմա գիր դրոշմեալ քանդակաւ՝ սրբութիւն տեառն։ Քանդակս ի նոցանէ մածուցեալս քերոբս եւ արմաւենիս։ Եւ եդ զկողիւք վանդակին գործ քանդակի նաւաց նմանութեան.եւ այլն։
to cause to return;
to transport, to transfer.
· Calfa
Զամենայն սրբութիւնսն խորանին վերադարձոյց ի տաճարն սողովմոն. (Կամրջ.։)
place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.
· Calfa
Մովսէսեան վրանն յարեւելից կոյս ունէր զվարագոյրն եւ զքաւարանն, որ էր սրբութիւն սրբոց. (Դամասկ.։)
expiation, atonement, pardon, propitiation;
— or, սեղան, քաւութեան, libation;
propitiatory;
զոհ քաւութեան, offering.
· Calfa
ἰλασμός, -σις, -σμα propitiatio, expiatio. Քաւելն. գործ քաւելոյ. թողութիւն. սրբութիւն. եբր. յոքն. եւ այլն. եւ Զոհ քաւութեան. եբր. քօգէր. յոքն. քոֆէրիմ. եւ սէլիխա եւ այլն. եւ Զոհ քաւութեան. եբր. խաթիաթ, աշամ եւ այլն.
ՔԱՒՈՒԹԻՒՆ. ἰλαστήριον propitiatorium. եբր. քաֆօրէթ. Տուն եւ տեղի եւ սեղան քաւութեան. քաւարան. սրբութիւն սրբոց. կափարիչ տապանակին.
law;
precepts;
faith, religion;
constitution;
rule, regulation;
right;
principle, maxim;
usage, uses, custom;
institution;
condition, fashion, mode;
district, canton, province;
— աւետեաց, guerdon or gift to a bringer of good news;
—ք քահանայապետականք, decretals;
հմուտ քահանայապետական օրինաց, decretalist, canonist;
—ք կանանց, menses, menstrua, catamenia;
—ք, or Գիրք Բ. օրինաց, or Երկրորդումն օրինաց, Deuteronomy;
—ք ազգաց, the law of nations;
—ք մտաց, principles;
— պատուոյ, decoration, insignia, badge;
—ք անօրէնք, corrupt practice, abuses;
—ք հզօրադունին, the law of might, the good old rule;
հակառակ or ընդդէմ օրինաց, against all rule, illegally;
աստուածային՝ յաւիտենական՝ բնական՝ քաղաքական՝ զինուորական՝ հին՝ նոր՝ աւետարանական՝ գրաւոր օրէնք, divine, eternal, natural, ancient, new, evangelical, written, civil, military law;
according to law, legally, legitimately, lawfully;
duly, suitably, regularly, properly;
խնդրել —ս, to come to Communion;
տալ —ս, to administer the Sacraments, to communicate;
արժանի լինել օրինաց, to be worthy of receving the Sacrament;
—ս դնել, հաստատել cf. Օրինադրեմ;
—ս դնել, to dictate or lay down laws;
to give laws to, to prescribe laws;
—ս տալ, to give laws;
պահել զ—ս, to keep, to obey the laws;
ընդ օրէնս համարել, to lay down or state as a principle;
խոտորել յօրինաց, to swerve, to depart or deviate from the laws;
զանցանել օրինօք, to transgress, to violate the law;
բառնալ՝ ջնջել զօրէնս, to abolish, to repeal, to abrogate a law;
բազում օրինօք հակառակիլ, to resist or oppose in many ways;
լինել ի կանանց օրինի or ի կանանց —ս, to have the menses;
ի կանաց օրինաց պակասել, to cease to be after the manner of women;
եթէ — իցէ ասել, if it may be said;
— է, it may be, it is allowed, one may;
— էր նմա, he was allowed to;
— էր քեզ, you might;
օրէ՞ն իցէ, իցէ՞ —, is it allowed to ? չէ —, it is not permitted to;
յետ օրինացն կցորդութեան, after the Holy Communion;
—ս իւր կալեալ էր, he holded as a maxim or principle;
—ս կարծեցին անձանց, they believed themselves permitted to.
· Calfa
Իջուցեալ զսրբութիւն օրինացն ի բեմբէն, ետ օրինացն հաղորդեցան։ Օրէնս էառ։ Յետ օրինացն կցորդութեան, եւ այլն։ Արժանաւոր կարգօք պսակիլ, եւ հաղորդիլ օրինացն։ Խոստովանութեամբ հաղորդեն օրինացն. (Բուզ. ՟Ե. 28։ Եղիշ. ՟Ե։ Յհ. իմ. ատ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Մխ. առակ.։ Կանոն. ստէպ։)