Definitions containing the research վասն : 3009 results

Սակս, ի սակս

prep.

on account of, for, by reason of, in order to, for the sake of, with respect to, in consideration of, touching, concerning;
յայն —, that is why, for which reason, for that purpose, on that account, therefore;
յայս —, it is why, for this purpose or reason, on this account, consequently;
— է՞ր, why ? for what reason ?
ի ձեր —, for you, for your sake, on your account, in respect to you;
յո՞յր —, for whose reason ? why ?
յոր or յոյր —, — որոյ, on which account, therefore;
-՝ զի, because.

· Calfa

NBHL (3)

ՍԱԿՍ. Ի ՍԱԿՍ. χάριν, διά, δι’ propter, ob, de. Յաղագս, վասն. (որպէս թէ սակով, պայմանաւ, ի պատճառս).

Ասի եւ ՅՈ՞Ր ՍԱԿՍ. ՟Ա. Յհ. ՟Գ.. 12. կամ ՍԱԿՍ Է՞Ր. Նանայ. այսինքն Յո՞յր սակս. սակս ո՞յր։ Եւ՝ ՅԱՅՆ ՍԱԿՍ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 13։ ՟Ա. Յհ. ՟Գ. 5։) կամ ՍԱԿՍ ԱՅՍ. Մագ. ՟Կ՟Է. այսինքն Վասն այնորիկ (այնու սակով). վասն այսորիկ։

ՅՈ՞Ր ՍԱԿՍ. իբր յո՞յր սակս. Առ ի՞նչ. ընդէ՞ր. վասն է՞ր.


Սահմանադրութիւն, ութեան

s.

fixing the boundary, setting up landmarks;
constitution;
statute;
ordinance, regulation;
decision;
definition.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ ոչ կռիւք ընդ մեզ վասն սահմանադրութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Սահմանական, ի, աց

adj. gr.

bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

Սահմանական նախադասի ապացուցականին. վասն զի սկիզբն ապացուցութեան՝ սահման է. (Անյաղթ պորփ.։)


Սաղմոսերգ, աց

cf. Սաղմոսերգու.

· Calfa

NBHL (1)

վասն այսր եւ սաղմոսերգն ասէ. (Բրս. չար.։)


Սաղմոսերգեմ

va.

to sin psalms, to praise.

· Calfa


Պարզաբան

cf. Պարզախօս.

· Calfa


Պարզաբար

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

· Calfa

NBHL (1)

Զատ միայն որդւոյ անուամբ յորջորէ, իսկ վասն այլոցն ամենեցունցն պարզաբար ասէ՝ թէ ծնաւ. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեաց զերկիրն յանուն նորա յափբաթայ՝ որ եւ զկնի պարզեալ՝ ասի եփրաթայ, որ է բացումն։ ՟Ի՟Բ գիր առ դանելի ասորւոյ գտեալ, որ վասն ոչ պարզելոյն զընդարձակութիւն լեզուիս՝ անհոգա ցեալ եղեւ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. պտմ.։)


Պարզութիւն, ութեան

s.

simplicity;
purity, cleanness;
simplicity, sincerity;
clarification, clarifying;
serenity, clearness, calm weather;
explication, development;
ազնուական —, noble simplicity.

· Calfa


Պարթեւ, աց

adj. s. Parthian;
Parthia;
—ք, the Parthians.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխաւոր նահապետ էր պարթեաց տերութեանն, որոյ անուն էր անակ։ Պատասխանի ետ պարթեւն։ Պարթեւք ի մակեդոնացուոց ապստամբեցին. եւ այլն. (Ագաթ.։ Խոր.։ Եւս. քր. ՟Բ։ Եւ զի տէրութիւն նօցա զօրացաւ ի պարսս, ի մարս, եւ ի հայս, վասն որոյ եւ սոցա ընծայի ըստ տեղւոյն պարթեւդ անուն, եւ մանավանդ մարաց, որպէս է տեսանել ի գիրս ՟Ա. Մակ. ՟Ղ. 56։ եւ ՟Ը. 8։ եւ Կոչ. ՟Ժ՟Բ. յորս յն. է՝ մարք։)


Պարծանք, նաց

s.

vaunt, boast, show, ostentation, pride;
glory, splendour;
decorum, honour;
—նս տալ անձին վասն, to pique or plume oneself on, to glory in;
—նս համարիլ, to be proud of, to be boasted or vaunted of, to make it one's boast to.

· Calfa


Պարկեշտութիւն, ութեան

s.

modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.

· Calfa


Պարունական, ի, աց

adj.

comprehensive.

· Calfa

NBHL (1)

Զտանն ի ներխո մուծանելով ձեւ, վասն գոլոյն պարունակական բնակեցելոյն ի նմա. (Մեկն. ղեւտ.։)


Պարպատեմ, եցի

va.

to fill to overflowing;
to break, to burst.

· Calfa

NBHL (1)

Յղփացեալ է գութ սիրոյ ի մարսն. վասն որոյ եւ ծանրեացեալ պարպատեն ստինքն կաթամբ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 8։)


Պարսպեմ, եցի

va. fig.

to encircle with a wall, to wall;
to construct or elevate a rampart, to fortify;
to separate by a wall;
to protect, to shelter;
— or ի բաց —, to separate, to divide, to send away, to remove, cf. Որոշեմ, cf. Հեռի առնեմ, cf. Մեկուսացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի պակուցեալք էին յահէն, վասն այնորիկ եւս գրովք պարսպէ զնոսա. (Ոսկ. մտթ.։)


Պարտ, ոյ, ուց

s. adj.

debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (4)

Մի՛ ասեր դու ցիս, թէ մարմին պարտ է մեղաց. զի թէ մարմին պարտ է մեղաց, ընդէ՞ր մեռեալ չմեղանչէ։ Պարտ արեանն էր Մանէ՝ վասն մահու մանկանն, եւ այլն. (Կոչ. ՟Դ. ՟Ղ։)

Պարտ է մեզ որ կարողս եմք՝ զտկարութիւն տկարացն բառնալ։ Ապա եթէ այնպէս ինչ պարտ իցէ լինել, զոր, կամի արասցէ։ Առն մարդոյ չէ պարտ ծածկել զգլուխ։ Ինձ պարտ էր ձէնջ վկայութիւն առնուլ։ Ուստի պարտ իսկ էր նմա ամենայնիւ եղբարց նմանել։ Փոխանակ զի պարտ էր ձեզ լինել վարդապէտս վասն ժամանակին, եւ այլն։

Ղովտ վասն պատուելոյ զծառայս նորա՝ զդուստրս իւր տայր պարտբաշխի ի թշնամանս. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Ը։)

Ո՞վ լուաւ, եթէ մարդ ոք ի մարդկանէ զմիածին որդին եւ զսիրելի վասն ծառայիցն պարտբաշխի առնիցէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)


Պարտբաշխի

s.

tribute, tax, contribution;
assessment.

· Calfa

NBHL (2)

Ղովտ վասն պատուելոյ զծառայս նորա՝ զդուստրս իւր տայր պարտբաշխի ի թշնամանս. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Ը։)

Ո՞վ լուաւ, եթէ մարդ ոք ի մարդկանէ զմիածին որդին եւ զսիրելի վասն ծառայիցն պարտբաշխի առնիցէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)


Պարտիմ, եցայ

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

· Calfa


Պարտիզապան

cf. Պարտիզպան.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմեաց ոմն ի հարանցն վասն ուրումն պարտիզապանի. (Վրք. հց. ձ։)


Պարտիմ, տէի

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

· Calfa


Սարկաւագ, ի, գունք, գաց

s.

deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.

· Calfa

NBHL (3)

Այլ ստէպ ասի վասն պաշտօնէից եկեղեցւոյ.

Նշանակէ սարկաւարգն քահանային՝ վասն ամենեցուն զաղօթսն մատուցանել։ Հրաման ետ սարկաւարգացն երգել։ Սարկաւարգաց եւ պաշտօնէից եւ սաղմոսողաց եւ ընթերցողաց. (Ոսկ . հռ։ Ոսկիփոր.։ Ճ. ՟Ժ.։)

Առ կրկին առմունս բերի ասելն վասն քրիստոսի.


Սարսեցուցանեմ, ուցի

va.

to shake, to cause to totter or shiver with fear.

· Calfa

NBHL (1)

Չարչարեալքս վասն քրիստոսի զդժոխս սարսեցուցին. (Եփր. երաշտ.։)


Սարսռամ, ացայ, ացի

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

· Calfa

NBHL (2)

Սարսռացեալք դողային վասն ցրտութեան ձմերայնոյ. (՟Ա. Եզր. ՟Թ. 6։)

Զոգիսդ անտես առնես, եւ վասն օդոյ ոտից այդչափ սարսռես եւ դողաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Սարսռիմ, եցայ

vn.

cf. Սարսռամ.

· Calfa

NBHL (2)

Սարսռացեալք դողային վասն ցրտութեան ձմերայնոյ. (՟Ա. Եզր. ՟Թ. 6։)

Զոգիսդ անտես առնես, եւ վասն օդոյ ոտից այդչափ սարսռես եւ դողաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Սգագործ

adj.

mournful, dreary, doleful, sad.

· Calfa


Սգամ, ացայ, ացի

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

· Calfa

NBHL (1)

Սգացեր վասն չարութեանդ. (Եփր. մն.։)


Սգատեսակ

cf. Սգալի.

· Calfa


Սեղան, ոց

s.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
s. geom. trapezium.

· Calfa

NBHL (1)

պ. շիլան. եբր. զօլխան. τράπεζα mensa. իտ. tavola եւ refectorium, refettorio. Կազմած յորոյ վերայ դնին կերակուրք վասն բազմելոցն շուրջ զնովաւ. ... ուստի եւ կերակուր, հացկերոյթ, կոչունք. եւս Տախտակ լումայափոխից, եւ այլն.


Սեռ, ից

s. gr.

kind, species, race, generation;
nature, complexion;
*height;
gender;
— եւ տեսակ, the genus and the species;
մարդկային —, mankind;
հայկական —, the Armenian nation.

· Calfa


Սեռական, ի, աց

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

· Calfa

NBHL (1)

Սեռական սեռ է, որ ոչ իցէ տեսակ, վասն ոչ ունելոյ ի վերայ նորա այլ սեռ։ Առաջին եւ սեռականաց սեռ էութիւնն է. այս է առաջին եւ սեռական սեռ. որ եւ Սեռականագոյն ասի. (Դամասկ.։)


Սերեմ, եցի

va.

to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.

· Calfa


Սերմահեղձութիւն, ութեան

s.

causing, abortion.

· Calfa

NBHL (1)

Պտղակորոյսս եւ անպտուղս ոմանս անունէ, վասն զսերմ իւրեանց ապականելոյ սերմահեղձութեամբն, եւ ոչ կենդանացուցանելոյ. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Է։)


Պերճաբանեմ, եցի

vn. va. to speak or treat eloquently.

· Calfa

NBHL (1)

Որպես վասն հօր եւ որդւոյ պերճաբանեաց. (Ի գիրս խոսր.։)


Պէս

prep. adv.

as, like;
— գունակ, as;
— զայս օրինակ, thus, in this manner or way;
almost, nearly.

· Calfa

NBHL (1)

Գետոյ պէս սահի անցանէ։ Աղօթս առնէ ի վերայ նոցա՝ աղքատաց պէս։ Ոչ վասն այսորիկ ետ մեզ ոտս՝ զի անճահս աքստոտեմսք եւ ուղտուց պէս անհեթեթս վազիցեմք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ծ. ՟Ծ՟Է։ եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa


Պիղծ, պղծոց

adj.

impure, unclean, profane;
filthy, foul, dirty, abominable, detestable, execrable;
— առնել, cf. Պղծեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կայ հաց պիղծ ՟Ը ձեռամբ իմով . (այսինքն հասարակ հաց, այլ հաց սրբութեան նուիրեալ աստծոյ վասն քահանայից. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ա. 4։)


Պիտակաբար

adv.

abusively, falsely, improperly;
catachrestically;
— վարիլ, to abuse, to use improperly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պիտակաբար եւ երեւութաբար կրելոց եմ զայն ամենայն վասն աշխարհի փրկութեան, այլ ճշմարտութեամբ. (Նանայ.։)


Պիտամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Պիտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Պիտային եղառածիցն ճարտասանք վասն չորից պատճառաց. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Պիտանացու, աց

adj.

necessary, useful, advantageous;
—ք, necessaries, the needful;
ոչ ումեք է —, it is useful to no one;
ոչ եւս իմիք է —, it is no longer good for anything.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւն արկանէ՝ վասն պիտանացուացն ստէպ ստէպ յիշատակն. (Իսիւք.։)


Պիտոյ

adj.

necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?

· Calfa

NBHL (3)

Այն որ վասն նորա ասացեալ էր՝ բազում խնամակալութեամբ առ ի քննել պիտոյ էր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։)

Ոչ ինչ է պիտոյ վասն բանիդ այդորիկ տալ քեզ պատասխանի։ Ինձ պիտոյ է ի քէն մկրտիլ։

Ամենայն պիտոյիւք այցելու եղեւ վասն հօտիցն իւրոց. (Եփր. համաբ.։)


Պիտոյանամ, ացայ

vn.

cf. Պիտանամ.

· Calfa


Պիտոյութիւն, ութեան

s.

cf. Պիտանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

cf. պիտանութիւն. Աղէ ցուցէք այր մի, որ թէ վասն պիտոյութեան, եւ կամ ի կռուի վաստակ եւ գործ ցուցանելոյ գտեալ է. (Փարպ.։)


Պղերգութիւն, ութեան

s.

cf. Պղերգումն.

· Calfa

NBHL (1)

Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեան եւ սաստիկ որկորամոլութեան. (խոսր ՟Բ. 21։ Ոչ եւս զհեղգ պղերգութեանցն բարձեալ ի ձեզ բերիցէք յինքեանս ախտ. Պիտ.։)


Պղծութիւն, ութեան

s.

contamination, stain, filth, obscenity, lewdness, impurity, debauchery;
profanation, pollution;
abomination, execration;
— կուսի, violation, rape;
ի — մատնել զանձն, to prostitute oneself.

· Calfa


Պղնձագործ, աց

s. adj.

coppersmith, brass-founder;
brazier, tinker;
copper, bronze.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն պղնձագործաց եւ վասն այլոց գռեհիկ մարդկան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։)


Պղպջումն, ման

s.

bubbling.

· Calfa

NBHL (1)

Խմոր, վասն լինելոյ համբարձման եւ պղպջման, այն՝ որ ի նմանէն եւ այլն. (Փիլ. բագն.։)


Պղտոր, ոյ

cf. Պղտորական.

· Calfa

NBHL (1)

(Զբան տեառն՝ որ վասն անցանելոյ բաժակին՝) եւնոմիոս եւ արիոս՝ իւրեանց չար հաւատովն պղտորեցին, եւ ընկերին արբուցանեն խմորուն պղտորս։ Վա՛յ որ արբուցանէ ընկերի իւրում խոտորումն պղտորոյ. (Ոսկ. ի չրչրնս.։)


Պղտորեմ, եցի

va. fig.

to muddy, to disturb, to make turbid, to mix, to mingle;
to thicken;
to disturb, to discompose, to cause trouble, to perplex, to confound, to perturb.

· Calfa

NBHL (1)

Պղտորեալք վասն չարչարանաց նորա՝ յուսահատեցան վասն փրկչին Իսիւք.։ Խռովեցաւ, (եւ) պղտորեցաւ ի միտս իւր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Պճնողութիւն, ութեան

s.

dandyism, affectation in dress.

· Calfa


Պնդապէս

adv.

cf. Պնդագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսան զրահել պնդապէս։ Որ վասն անուանն քրիստոսի ճգնեալք էին պնդապէս. (Եղիշ. ՟Բ։)