saleable, venal;
hireling, paid or hired man, servant, mercenary, day-labourer, workman;
farmer;
mistress, courtesan, harlot.
· Calfa
Պանդուխտն եւ վարձկանն։ Մի՛ ագցին վարձք վարձկանին առ քեզ։ Իբրեւ զառօրեայ վարձք վարձկանի կեանք նորա։ Քանի՞ վարձկանք են ի տան հօր իմոյ հացալիցք։ Արա՛ զիս իբրեւ զմի ի վարձկանաց քոց։ Վարձկան է, եւ չէ փոյթ նմա վասն ոչխարացն.եւ այլն։
simple;
common, ordinary;
depraved, devoid;
sharp, acute;
simply, solely;
terror, horror;
horrible.
· Calfa
Որ եթող զեղբարս եւ այլն , ոչ սոսկ, այլ վասն իմ եւ վասն աւետարանին։ Զոր եկեալ տէրն գտցէ՝ ոչ արարեալ սոսկ, այլ արարեալ այնպէս. (Բրս. հց. եւ Բրս. սահմ. կր.։)
to be greatly afraid, to tremble, to shudder with horror, to dread, to fear;
սոսկացեալ դողալ, to be horror-struck, terrified, to quake with terror.
· Calfa
Յիմարեցան երկինք վասն այսսրիկ, եւ սոսկացան յոյժ։ Սոսկացաւ մարմին իմ յանձին իմում. (Երեմ. ՟Բ. 12։ Դան. ՟Է. 15։)
dying of starvation;
— առնել, to starve to death;
— կորնչել, լինել, cf. Սովամահիմ.
· Calfa
Հացն երկնաւոր եկն յերկիր, զի կերակրեսցէ զսովամահսն։ Զհանապազորդ սովամահսն վասն նորա անպսակ թողուցու. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)
habitually, as usual, customarily, ordinarily, commonly, usually, mostly, generally.
· Calfa
Զոր վասն բազմութեանն տարմ անուանեն սովորաբար. (Կիր. պտմ.։)
to be accustomed, habituated, to get used or inured, to grow familiar with, to be in the habit or practice of, to take a bent, to practise;
— հրոյ, to become accustomed to the fire;
— աշխատութեան, to become inured to, to inure oneself to labour, to become industrious;
յանիրաւութիւն —, to become obdurate or hardened in iniquity.
· Calfa
false, untrue, lying, deceitful, fallacious;
falsehood, untruth, story, lie, fib;
falsely;
թեթեւ —, white lie;
innocent falsehood;
— երդումն, perjury, false oath;
— վկայ, false witness;
— քրիստոսք, false christs, antichrists;
ամենեւին —, absolutely false;
— խօսել, ասել, to tell untruths, to lie;
— առնել or ի — հանել, to contradict most flatly, to give the lie to, to shew the falsehood of, to deny, to gainsay, cf. Ստացուցանեմ;
ի — հանել զկայսրն, to deny the accusation made before the emperor;
եդաք — զյոյսն մեր, we trusted in lies.
· Calfa
Զի մի սուտ գտայց, եւ ի սուտս հանից զաստուծոյ վկառութիւն վասն իմ. (Վանակ. յոբ.։)
to whizz, to hiss, to whistle;
to sound loud and shrill, to rush, whiz or whir through the air;
սուսերք չկահէին ընդ իրեարս շեշտակի, the swords crossed.
· Calfa
Ձեռք զաղեղնն շկահեն (կամ զաղեղն նշկահեն), բաժանեալք առ պէտս գործոյն. վասն զի ձախն բուռն հարկանէ զաղեղանէն, իսկ աջն զլարն յինքն ձգէ. յն. μεταχειρίζομαι . ընդձեռել. (Նիւս. երգ.։)
canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.
· Calfa
κυνικός cynicus, caninus κυνοί canes. Սեպհական շանց. եւ Նմանեալն շանց ըստ իմիք. շնակերպ. մակդիր դասու եւ աղանդոյ փիլիսոփայից աշակերտելոց անտիսթենեայ՝ վասն պէսպէս պատճառաց. որ եւ յն. բառիւ ԿԻՒՆԻԿԵԱՆ.
to flatter, to cajole, to coax, to fawn on, to cringe to.
· Calfa
Ոչ շնթէ մեծատան (կամ ոչ ողոքէ զմեծատունս) վասն ցանկութեան որովայնին. (Վրք. հց. ՟Է։)
cf. Շնորհք.
· Calfa
Ի ՇՆՈՐՀ. χάριν gratia, causa, ergo. Ի պէտս, ի շինութիւն. ի պատիւ երեսաց. յաղագս, վասն, եւ այլն.
grateful, obliged, beholden.
· Calfa
Անագորույն ոք ի յայսքան շնորհակալացն՝ կամիցի վասն դոյզն ինչ պարտուց համար եւ հաշիւ առնել. (Բրսղ. մրկ.։)
cf. Շնորհակալ;
pleasure;
— մտօք, thankfully, gratefully.
· Calfa
Որ զայնչափ բազմութիւնն ի բերանոյ մահու ապրեցոյց, չկալայք շնորհ. զի վասն սորին բշժկելոյ շնորհակալուք լինիցիք. (Մամբր.։)
much obliged, very grateful, mindful of benefits received;
— գոհութիւն, gratefulness, gratitude, thankfulness;
— գտանիլ ումեք, -զանձն դաւանել առ ոք, to be indebted for, to owe, to be under obligations, to be beholden to;
— կացուցանել զոք, to oblige a person, to obtain a right to his gratitude;
— եմ բիւրուց խնամոցդ, ով եղբայր, I am grateful to you for all your care, my brother.
· Calfa
Դարձան առ նա խնդութեամբ իբրեւ շնորհապարտք պարգեւաց նորա։ Եկեալ անկաւ առ ոտս՝ շնորհապարտ լինել եւ գոհանալ վասն բարեգործելոյն առ նա. (Իգն.։)
Եւ որ պարտական ունի զայլս վասն շնորհացն՝ զոր արար. երախտաւոր. բարեացապարտ. բարերար. իբր լտ. obligans, qui meritum habet, benefactor.
"to give as a present or favour, to make a present of, to grant, to accord, to concede, to gratify;
to grant pardon, to pardon, to forgive, to remit;
cf. Շնորհուկս առնել;
չ-, to refuse, not to grant, to withhold, to deny;
դու ինձ շնորհեցեր կեանս, I owe you my life."
· Calfa
Խնդրել ի բարձրելոյն՝ գոնէ զշունչն շնորհել նմա։ Վասն նորա քեզ տէր ի ձեռն նորա զոգիսն շնորհեաց։ Ոչ եսինչ զոգիսդ կամ զկեանսդ ձեզ շնորհեցի։ կուրաց բազմաց շնորհեաց տեսանել։ Աբրահամու աւետեօք շնորհեաց աստուած։ Եւ այդ յաստուծոյ է, որ ձեզ շնորհեցաւ վասն քրիստոսի։ Շնորհեաց զմարմինն յովսեփայ։ Զայր մի մահապարտ շնորհել ձեզ։ Չէ՛ օրէն հռովմայեցւոց՝ շնորհել ումեք զոք. (որ հային եւ ի բ. նշ)։ Որպէս ամենայն ինչ մեզ իւրոյ աստուածեղէն զօրութեանն առ ի կեանս եւ յաստուածպաշտութիւն շնորհեալ. եւ այլն։
shoveller;
ganza.
· Calfa
ՇՆՈՐՈՐ կամ ՇՆՕՐՕՐ. Թռչուն կարմիր ի ձեւ սագի. վասն որոյ կոչի եւ ՍԱԳ։ (Բժշկարան.։)
to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.
· Calfa
Նա վասն մեր զորդին իւր երետ. ((յն) Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Գ։)
to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.
· Calfa
Հանէ՛ք զնա արտաքս. եւ տանէին զնա։ Տարաւ ի բաբելոն։ Տարաւ զնոսա առ արքայն բաբելոնի ի դեբլաթա։ Տանիցի՞ս զիս ի սահմանս նոցա։ Առաջի դատաւորաց եւ թագաւորաց տանիցին զձեզ վասն իմ։ Զի՞նչ տանիցիմք առնն աստուծոյ. չիք ինչ՝ տանել առնն աստուծոյ։ Տարաւ զիս ընդ կողմն հարաւոյ։ Տանել ի գերութիւն։ Փրկեա՛ զորս տանին ի մահ. եւ այլն։
suffering torment or punishment.
· Calfa
Ընդէ՛ր վասն տանջականացն տրտմիմք, եւ սգամք, այլ ոչ վասն յանցականացն. (Ոսկ. ղկ.։)
to torment, to torture, to rack, to afflict, to cause to suffer, to harrow.
· Calfa
Ո՞վ խորհրդոց չարեաց, վասն առ ժամ մի մեղաց հանգստեան՝ զանմահ տանջանս տանջիմ. (իմա՛, անմահ տանջանօք) (Սեբեր. ՟Ժ. կամ Բրս. մկրտ.։)
authority of a mistress or matron.
· Calfa
Վասն որդիս ծնանելոյ եւ մանկունս սնուցանելոյ, վասն տանտիկնութեան եւ տնտեսութեան. (Ոսկ. եփես.։)
sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.
· Calfa
Արար մահկանացուս զմեզ վասն դատակնքին՝ որ եդաւ ի վերայ մեր. (Իգն.։)
judicial, done by legal authority.
· Calfa
Եղելոցն պատճառ արարիչն գոլ աստուած, եւ աշխարհիս ապականութեամբ վասն դատաստանականին. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
empty, void;
hollow;
vain, useless;
idle, indolent, unoccupied, lazy;
— ինչ, in vain.
· Calfa
Դատարկ էր ի տեսողաց. վասն որոյ ասէր, ոչ զոք ունիմ. յն. լո՛կ կամ լքեալ ի վերակացուաց։
to speak to no purpose or in vain.
· Calfa
Որպէս եւ որք վասն լուսնոյ խաւարման աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով. (Սարկ. շարժ.։)
to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.
· Calfa
cf. Դարանագործ.
· Calfa
Այնքան լաւ է ժուժկալութին, եւ դարանակալ լինել վասն բարւոյն. իմա՛, դեգերանք։
to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.
· Calfa
Յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գործոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
turned, returned;
converted.
again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.
· Calfa
Մեծարի ի նմանէ յոյժ, նախ՝ վասն ... դարձեալ՝ զի ... ։ Նախ՝ վասն փեսայի նորա համազասպայ. դարձեալ եւ վասն եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 51։)
cure, dressing;
culture;
remedy, reparation;
refreshment;
provender, provision, victuals;
subsistence, nourishment, maintenance;
— տամ, cf. Դարմանեմ.
· Calfa
stratagem, fraud, contrivance, machination, cheat, circumvention, deceit, trick, imposture, plot, snare, trap, device;
— գործել, to conspire, to circumvent, to plot, to lie in wait;
— անձին առնել, to kill one's self;
—ով, deceitfully, treacherously.
· Calfa
to confess, to avow, to profess, to protest.
· Calfa
Յանդիմանեցին զնա վասն ուրանալոյն զքրիստոս, եւ դաւանելոյն ի կուռսն. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Թ.։)
vacillation, unsteadiness, uncertainty, irresolution.
· Calfa
Յորժամ ոչ է ըստ աստուծոյ եւ վասն աստուծոյ գործն, միշտ ի դեդեւումն է գործօղն. (Լմբ. առակ.։)
yellow.
· Calfa
Դեղնագոյն եւս շրջի քան զոսկի վասն ցանկ հարստութեանն. (Ոսկ. սղ.։)
become yellow, grown pale.
· Calfa
Եւ ոչ դեղնացեալն վասն երկնչելոյն՝ դեղնոտ (ասի). (Արիստ. որակ.։)
still, yet, to this hour;
newly, recently.
· Calfa
Դեռ վասն ծննդեանն են բանք ասել ձեզ։ Բայց մեզ դեռ կայ պատմել ձեզ. (Ագաթ.։)
eluded, vain, useless, frustrated;
—, ի —, ի —ս առնել, կացուցանել, հանել, to frustrate, to deceive, to deprive, to elude, to avoid, to render vain, to render abortive, to make useless;
to annul, to invalidate;
—, —ս լինել, ելանել, to deceive one's self, to be frustrated, to deprive one's self, to be vain, useless, to miscarry, to escape.
· Calfa
Զվկայութիւնսն՝ որ վասն քրիստոսի, ի դերեւ հանել. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)
cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.
· Calfa
Ի ԴԻՄԱՑ, կամ Ի ԴԷՄՍ. եւ այլն. իբր Ի կողմանէ այսր կամ այնր անձին. ի բերանոյ կամ յանուն ուրուք. ուղղեալ առ ոք. ի պատճառս այսր կամ այնր բանի. հայեցուածով. վասն. փոխանակ. ըստ եւ այլն.
Շնորհիցեմ վասն ձեր ի դէմս քրիստոսի. (՟Բ. Կոր. ՟Բ. 10։)
Զդէմ առեալ վասն մարդկան՝ մարդկայնովն բարբառի առ հայր. (Զքր. կթ.։)
Ամաչեն դէմ յանդիման գալ մարդկան վասն ախտին. (Բրս.։)
fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.
· Calfa
Ի դէպ է, թէ անդ դանակք էին վասն գառին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 31։)
straight, directly.
· Calfa
Ողորկն՝ վասն դէպուղիղն մասնկանցն կալ. (Արիստ. որակ.։)
guard, guardian, inspector;
spy;
sentinel, sentry;
informer, emissary;
examiner;
object, design, end;
observatory;
— ունել, առնել, to look, to observe attentively.
· Calfa
Դիտել զազատութիւնն մեր։ Դիտացն անուամբ յայտ առնէ զթշնամութիւն նոցա. զի եւ դէտք ո՛չ վասն այլ իրիք մտանեն, այլ զի որոնիցեն զննիցեն զել եւ զմուտ. (Ոսկ. գաղ.։)