Definitions containing the research վասն : 3009 results

Քանիօն

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

· Calfa

NBHL (3)

Կամ ո՛ր ոք իցեն այնոքիկ, եւ ո՛րչափ եւ քանիօ՛նք։ ուսցին եւ տեսցեն, քանիօ՛նք։ ուսցին եւ տեսցեն, քանիօ՛ն փոյթ իցէ հովուին վասն հօտից իւրոց. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 1։ Մծբ. ՟Ժ։)

Զի եթէ դաւիթ զարդարսն իբրեւ զարմաւենիս ծաղկեալ ասէ վասն վայելչականութեանն, քանօ՞ն աստուածացեալ մարմինն. (Նար. երգ.։)

տե՛ս թէ զայն վասն հայրենի գթոյս տամ քեզ, քանիօ՞ն առաւել յորժամ դու լծակից տացես սիրոյ զհնազանդութիւն քո։ Եթէ զգալի ջրոյ զօրութիւն է զայս առ ի զգալի նիւթքս առնել, քանիօ՞ն առաւել զիմանալի՛ շնորհաց հոգւոյն ներգործութիւն գերազանցէ գնել. (Շ. ՟ա. յկ. ՟Է՟Ա։ Լմբ. սղ.։)


Քաջ, աց

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (3)

Հովիւ քաջ. (Յհ. ՟Ժ. 11. եւ այլն. բարի.) վասն որոյ ասի ի Տօնականն.

Զբանն՝ վասն որոյ պատուիրեցեր, արարի ո՛վ քաջ. (Եղիշ. ՟Ա։)

Քաջ արանց խոսրով հայոց արքայ։ Սկայազօր արքայն՝ քաջ արանց սէգն տրդատ։ Մանաւանդ վասն քոյոյ հրամանիդ, քաջ արանց տրդատ արքայ հայոց մեծաց. (Խոր. ՟Գ. 48. եւ հռիփս։ Ագաթ. յռջբ։)


Քաջաբաստիկ

adj.

happy, fortunate.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաջաբաստիկն ունի երանութեանն։ Զայլս վասն այլ իրիք քաջաբաստիկ զբնականոն ունելոյ սրակութիւնս ... Աստուածս անուանեցին. (Պիտ.։ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Քաջաբար

adv.

bravely, valiantly, courageously, boldly, heroically.

· Calfa

NBHL (1)

Զյաղթօղ մարտիւ ունելն դիւրոյն զնախնեացն քաջաբար զթագաւորութիւնն։ Անվեհեր քաջաբար նման թռչնոց յերիվարն հեծանէր։ Գնացին ի բաց քաջաբար. վասն զի եւ քաջաբար փախուստ առն հզօրի սաստիկ ահ երկիւղի գուշակէ. (Փարպ.։)


Քաջաբարութիւն, ութեան

s.

probity, integrity, honesty;
fortune, good fortune.

· Calfa


Քաջաբերութիւն, ութեան

s.

fertility, fecundity.

· Calfa


Քաջազուգութիւն, ութեան

s.

well proportion.

· Calfa


Վարսաւոր, աց

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

· Calfa


Վաւաշ, ի, ից, աց

adj.

luxurious, profligate, licentious, dissolute, lewd, rakish, libertine, lecherous, obscene.

· Calfa


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլոցն ի նմանէ հեռանալով վասն բարձրութեան եւ մեծութեան նորին, նա յիրէն ոչ վեհերեաց։ Զայնպիսի այրն ոչ վեհերեաց ըմբռնել։ Խառնակել զպարզագոյնս յիրաց եւ ի բանից ոչ վեհերեն. (Արիստ.։ Երզն. մտթ.։ Սարկ. պատկ.։)


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa


Վերագիր

cf. Վերնագիր.

· Calfa


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վասն մեր եղեւ մեռեալ, եւ վերագրեաց զմեզ ի կեանս։ Ի լոյս կեանցն անվախճանից վերագրեցան. (Յհ. կթ.։)


Վերադիր, դրի, դրաւ

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է հաշտարանն, եւ ընդէ՞ր վերադիր կոչէ զնա։ Վերադիր ասի վասն ի վերայ կալոյ եւ ի վերայ հաստատելոյ մտաւոր աշխարհին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 60։)


Վերամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.

· Calfa


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն գետնանախանձութենէ վասն վերամբարձութեան արտաքս որոշեալ. (Դիոն. երկն.։)


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ վասն յովսէփու՝ թէ ունէր զհոգին աստուծոյ յանձին, զայն եւ փարաւոն հաս ի վերայ. յն. ըմբռնեաց, կամ հասկացաւ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Վերապատուութիւն, ութեան

s.

reverence.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վասն երեսաց վերապատուութեան հնազանդի յոչ բարիսն. (Մաշկ.։)


Վերարկեմ, եցի

va.

to palliate, to veil, to cover, to cloak, to shroud.

· Calfa


Վերափոխումն, ման

s.

Assumption;
demise, decease, death.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն վասն իւրոյ վերափոխմանն զմաքուր եւ զաննենգն հեղէ՛ք զարտասուս. (Կլիմաք.։)


Վերնախնամ

adj.

providential;
— տեսչութիւն, Divine Providence.

· Calfa


Վերուստ

adj. adv.

high, superior;
ի —, from above, from on high, from heaven;
from the beginning;
— ի վայր, from top to bottom;
անդուստ ի —, from ancient times, from the beginning;
ի — եւ ի սկզբանէ այնպիսիք էին, they were so from the beginning;
յառաջագոյն ի — գիտէի զայս, I knew that long since.

· Calfa


Վերստայք

adj.

aforesaid, above-mentioned.

· Calfa

NBHL (1)

Այլեւ թագաւորքն վերստեայք ստէպ ստէպ օրինօքն՝ որ վասն քրիստոնէիցն էր, զպարգեւսն աստուծոյ հաստատէին մեզ. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 2։)


Վերտառութիւն, ութեան

s.

reform, regeneration;
epigram;
inscription;
title.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ազգ լինի ընկերին (յաւուր յարութենա)՝ վասն արագ վերտառութեան. (Երզն. մտթ.։)


Վերօրհնեմ

va.

to praise highly, to extol, to exalt, to cry up to the skies.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք ոչ շօշափելով վերօրհնեմք զնա (զքրիստոս ըստ թովմայի). վասն զի նա իւրովք ձեռօքն կալեալ զտէր մեր՝ վերօրհնեաց. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Վեցօրեայ, էի, ից

adj. s.

of six days;
hexameron.

· Calfa

NBHL (1)

Է նորա գիրք եւ վասն վեցօրեայ աւուրցն։ Վասն վեցօրեայ ծննդոց. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 13։ ՟Զ. 21։)


Վէգ, վիգաց

s.

dispute, debate, contest, discussion, variance, contestation, quarrel, wrangling;
ի — գալ ընդ ումեք, to dispute or wrangle, to debate, to contest, to discuss;
knucklebones, cockal.

· Calfa


Վէճ, վիճից

s.

quarrel, controversy, litigation, contention, difference;
cf. Վէգ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ պիտոյ է նմա ամբոխմանն եւ վիճոյ։ Ոչ վիճոյ վասն գալ յատեան։ Մի՛ քակեր զսքանչելիսն՝ գտանել զսահմանն վիճով. (Նիւս. բն. ՟Լ՟Զ։ Մխ. դտ.։ Պրպմ. ձ։)


Վիժեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to flow.

· Calfa

NBHL (1)

Անարժանս գործելով՝ վասն սերմանելոյ անկատարս, եւ սերմանս բթելով եւ վիժեցուցանելով. (Փիլ. իմաստն. (յն. մի բառ, որ է բթել, եւ վիժել)։)


Վիժում

va.

cf. Վիժեմ;
cf. Վիժեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ կայր յաղօթս, զի մի՛ կեղծիք ինչ իրքն կարծիցին, եւ քրտունք վիժուին դարձեալ վասն նորին պատճառանաց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 30։)


Վիճիմ, եցայ

vn.

to dispute, to argue, to contest, to squabble, to wrangle, to discuss, to debate, to brawl, to quarrel, to attack, to fight.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ վասն հօր վիճիցին, սկսանին ասել, մի աստուած հայր։ Ոչ հաւանեցաւ հրամանաց մերոց, այլ եւ վիճեցաւ, զանձն իւր անուանեալ քրիստոնեայ. (Սեբեր. ՟Դ։ Ճ. ՟Գ.։)


Վիշապ, աց

s. ast.

dragon;
leviathan;
typhon, vortex, whirlpool, exhydria;
dragon, draco;
— ծովային, araneus piscis, quaviver, weever;
— ձուկն, cachalot.

· Calfa

NBHL (1)

Վիշապ կոչէ զսատանայ. քանզի սովոր են գիրք զկէտս մեծամեծս՝ որ յաննաւագնաց ծովս, վիշապ կոչել՝ վասն յոյժ մեծ եւ անճոռնի հասակին. (Գէ. ես.։)


Փարթամանամ, ացայ

vn.

to become or grow rich, to thrive.

· Calfa


Փափկակերութիւն, ութեան

s.

daintiness, delicateness, nicety.

· Calfa


Փափկակեցութիւն, ութեան

s.

delicate or voluptuous life, daintiness, softness, delicacy, effeminacy.

· Calfa


Փափկավար

adj.

wanting delicate care.

· Calfa

NBHL (1)

Գոն ի նոսա ծերք փափկավարք։ Համեմով ամոքեալ լինէր վասն փափկավարացն. (Եղիշ. միանձն.։ Փիլ. տեսական.։)


Փափկութիւն, ութեան

s.

delicacy, tenderness;
effeminacy, daintiness, delight, pleasure, voluptuousness;
— խղճի, scrupulousness of conscience, scrupulosity;
— իմաստից, niceties or delicacies of thoughts;
— սրտի, ախորժակի, delicacy of heart, — of taste;
— կերակրոց, luxurious feeding, delicacies, dainty meats, good living;
արօտք փափկութեան, pleasant pastures;
պարտէզ փափկութեան, garden of delights;
օր փափկութեան, holiday;
ի հանդերձս փափկութեան զարդարեալ, tastefully, daintily clothed or dressed;
ընկղմիլ ի —ս, to revel in voluptuousness;
cf. Հատանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ ոչ իցէ ոտին իւրոյ առեալ զփորձ գնալոյ ի վերայ երկրի՝ վասն փափկութեան իւրոյ եւ գրգութեան։ Յարօտս փափկութեան արածեցից զնոսա։ Արմատք փափկութեն նորա, եւ պտուղ նորա նեխեսցին։ Ի հանդերձս փափկութեան (այսինքն փափուկս, կակուղս).եւ այլն։

Վասն երկիւղածութեան աւուրն փափկութեան. իմա՛, վասն փափուկ եւ սուրբ պահելոյ. կամ ըստ յն. վասն պատուոյ նշանաւոր աւուրն։


Փեռեկեմ, եցի

va.

to cleave, to rend, to tear, to divide, to open, to break, to burst.

· Calfa


Փեսայ, ից

s.

spouse, bridegroom;
husband;
son-in-law.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի հարսն, նա է փեսայ. իսկ բարեկամ փեսային ուրախ լինի վասն ձայնի փեսային։ Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ։ Իբրեւ փեսայի եդ ինձ պսակ։ Ուրախ լինի փեսայ առ հարսին։ Զձայն հարսին, եւ զձայն փեսայի։ Ամենայն փեսայից, եւ ամենայն հարսանց. եւ այլն։


Փիլոն, ի

s.

cloak, mantle;
priest's mantle.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արձակէ զփիլոնն ըստ ամենայն պատճառի։ Առեալ զփիլոն իւր՝ գնաց անգ եւ ծրարեալ ի փիլոնին՝ դարձաւ ի խուց իւր։ Կառեաւ փիլոն իմ ի դուռն եկեղեցւոյն, եւ մնաց յինէն. եւ ես փախեայ մերկացեալ։ Փիլոնն իմ մերկեալ յինէն՝ հովանին Աստուծոյ էր, որ վարացաւ յինէն վասն դատելոյ զեղբայրն. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ղ. ՟Ժ։)


Փխրան, աց

s. adj.

piece, bit, particle;
cf. Փխրելի.

· Calfa


*Փնդռեմ

va.

cf. Յուզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Միթէ ի դէ՞պ իցէ պահանջել զհայր վասն որդւոյ. ի լս. դնի, փնդռել։


Փշրեմ, եցի

va.

to grind to dust or powder, to pound, to bruise, to crush, to triturate, to pulverize;
to crumble.

· Calfa


Փոթոթ, ի, ից

adj.

cf. Փոթոթային.

· Calfa


Փոթոթահամ

adj.

cf. Փոթոթային.

· Calfa


Փոխ, ոց, ից

s.

loan, borrowing;
anthem, response, antistrophe, antiphon;
— առ —, —ն ի —, by turns, reciprocally, alternatively, mutually;
խնդրել —, to ask in loan;
— տալ, to lend, to make a loan;
— առնուլ, to receive as a loan, to borrow;
ընդ —ս մտանել, to be overburdened by loans, to be obliged to beg;
—ով կեալ, to live upon trust, or upon credit.

· Calfa


Փոխագործութիւն, ութեան

s.

taking a copy, copying.

· Calfa


Փոխադարձեմ, եցի

va.

to recompense, to reward;
to return like for like.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ վասն այսորիկ փոխադարձեցի հատուցանել քեզ զայդ։ Որում ոչ հաւանի Աշոտ՝ փոխադարձելով նմա (ըստ գործոց նորա ). (Արչ։ Արծր. ՟Ե. 2։)


Փոխակերպութիւն, ութեան

s. rhet.

transformation, metamorphosis, change;
trope.

· Calfa


Փոխահատոյց լինիմ

sv.

cf. Փոխահատոյց գտանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Աղօթս վասն մեր փրկութեան արասցեն՝ սուղ աշխատութեանս փոխահատոյց լինել առ ի Քրիստոսէ զնորա ողորմութեանցն պարգեւս. (Խոսր. պտրգ.։)