Definitions containing the research տար : 6174 results

Քարգոնական

cf. Քարգոնոսական.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՐԳՈՆԱԿԱՆ կամ ՔԱՐԳՈՆՈՍԱԿԱՆ. Արքունական. թագաւորական. ի պրս. քարիկիյա. արքայ, թագաւոր. եւս եւ մի մի ի չորից տարերաց.


Քարգոնոսական, ի, աց

adj.

royal.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՐԳՈՆԱԿԱՆ կամ ՔԱՐԳՈՆՈՍԱԿԱՆ. Արքունական. թագաւորական. ի պրս. քարիկիյա. արքայ, թագաւոր. եւս եւ մի մի ի չորից տարերաց.


Քարեայ

adj.

cf. Քարեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկերք ձեռաց ճարտարի, ոմն փայտեայ, ոմն քարեայ։ Իբրեւ զարձանս քարեայ տապանի։ Իբրեւ զպարիսպ քարեայ։ Թէ քարեայք էին՝ պարտ էր ի զգայութիւն գալ. (Ագաթ.։ Ածազգ. ՟Զ։ Զենոբ.։ Երզն. մտթ.։ Տօնակ.։)


Քարեղէն, ղինի, նաց

adj.

made of stone, stony, stone.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկերք ձեռաց ճարտարի, ոմն փայտեայ, ոմն քարեայ։ Իբրեւ զարձանս քարեայ տապանի։ Իբրեւ զպարիսպ քարեայ։ Թէ քարեայք էին՝ պարտ էր ի զգայութիւն գալ. (Ագաթ.։ Ածազգ. ՟Զ։ Զենոբ.։ Երզն. մտթ.։ Տօնակ.։)


Քարկոծանք

s.

cf. Քարկոծումն.

· Calfa

NBHL (1)

Քարկոծանօք կատարեցաւ ի հերետիկոսացն. (Հ. կիլիկ.։)


Քարշողական, ի, աց

adj.

attractive.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրականին բնութեան զօրութիւնք են չորք. քարշողական, ունակական, այլայլական, արտաքս վտարական։ միով արեամբ կերակրին. քանզի իւրաքանչիւր ոք զիւր նմանապէս քարշողական զօրութեամբն խնդրէ. (Նիւս. ՟Ի՟Բ։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։)


Քարշումն, ման

s.

attraction, act of drawing to, dragging or drawing along.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբովան է այսպէս, իբր վայր քաշումն եւ լափումն ջրոյն եղեալ. քանզի ջուրն քարշեալ լինի առ ծակս ոմանս դատարկս վիմացն. (Նոննոս.։)


Քարոզական, ի, աց

adj. s.

preaching;
—ն, proclaimer, herald.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՐՈԶԱԿԱՆՆ. κήρυξ ceryx, praeco. Ազգ Ճարտար նուագերգութեան ի խաղսողոմպիականս. որ ըստ յն. կոչիւրքի՛րիքս, այսինքն քարոզ, ձայնատու.


Քարոզակից, կցի, կցաց

s.

fellowpreacher.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդ, ընկեր՝ գործակից ի քարոզութեան աւետարանի.


Քարոզեմ, եցի

va.

to herald, to proclaim by heralds, to announce publicly, to publish loudly, to cry;
to preach;
թագաւոր —, to proclaim king;
— յանապատի, to preach in the desert;
— օրինակաւ անձին, to practise what one preaches, to be the first to set an example to others.

· Calfa

NBHL (2)

Յովսափատ քարոզեաց պահս յամենայն յուգայ։ Արի՛ եւ գնա՛ ի նինուէ քաղաք մեծ, եւ քարոզեսջի՛ծ անդ Քարոցել գերեաց զթողութիւն։ Քարոզեա դո՛ւստր երուսաղէմի։ Դու զիմաստութիւն քարոզեսցես։ Ի գլուխս պարսպաց քարոզի Սկսաւ քարոզել Յիսուս։ Քարոզէր զաւետարանն արքայութեան.եւ այլն։

κηρύσωω, -ττω praedico, palam annuncio διαβοάω, διαμαρτύρομαι clamo, testor. Քարոզ կարդալ ի ձայն մունետիկ. եւ Քարոզ լինել պատգամաց Աստուածոյ, թագաւորի, եւ այն. ազդել. հրատարակել. աւետարանել. նախանձայնել հռչակել մեծաձայն կամ գովութեամբ. գոչել դնել վկայութիւն.


Քարոզիչ, չի, չաց

s.

herald, crier;
promulgator;
reacher;
missionary, missioner.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր եւ քարոզիչք բանին քարոզեն Աստուած եւ մարդ կատարեալ. (Շ. թղթ.)

Թագաւորք հեթանոսաց (որպէս մոգք) ... եղիցին քարոզիչք (Քրիստոսի) եւ բերցեն պատարագս որդւոյն ազատի, քարոզիչ. (Եփր. համաբ.։ Եփր. համաբ.։)


Քարուկիր

s. adj.

(wall of) cemented stones;
cf. Տուն.

· Calfa

NBHL (1)

Քարուկըրով կալան (ամրացուցին) զդուռն քաղաքին. (Ուռհ.։ Այսպէս լինի ընթեռնուլ եւ զբանն Կաղանկտ. Ներբովթ սկսայ զբոլորս հրապուրէր ազինս աշտարակաշէն առնել կարիկարս։)


Քարտ, ից

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)


Քարտէզ, տիզաց

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)


Քարտէն, տենի

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)


Քարտէս, տիսաց

s.

card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)


Քարտուղար, աց

s.

secretary;
chancellor.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. խարդուլա՛րիօս χαρτουλάριος chartularius. Վերակացու նամակաց. ատենադպիր. դպրապետ. սըռ՝ տիվան քէաթիպի (իսկ տէֆթէրտար ՝ ըստ յն. խարդօ՛ֆիլաքս, այսինքն թղթապահ).


Քացախեմ, եցի

va.

cf. Քացախեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզ քաղցրութեան յիշատակ, եւ ինձ մաղձ քացախեալ ի կատարածի. (Նար. ՟Ի։)


Քացախեցուցանեմ, ուցի

va.

to sour, to render sour or acid.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզ քաղցրութեան յիշատակ, եւ ինձ մաղձ քացախեալ ի կատարածի. (Նար. ՟Ի։)


Քաւ

conj. int. prep.

not, no, never, not at all;
away with! go along ! fye! for shame! without, besides, except;
— յինէն, far be it from me, God save me!
— լիցի ինձ ի տեառնէ, God preserve me!
— քեզ, — լիցի, — մի լիցի, no! God forbid !
— լիցի քեզ, tar be such thoughts from thee;
— լիցի մեզ, we will not, we don't like;
— ի մէնջ, God preserve us, God save us;
օն անդր, — լիցի, oh! never fye! fye upon it!.

· Calfa

NBHL (2)

Քա՛ւ, մի՛ երբէք դիցէ արքայ ի վերայ ծառայի իւրոյ այդպիսի բան։ Քա՛ւ քեզ, ո՛չ մեռանիցիս։ Քա՛ւ քեզ տէր, մի՛ այդպէս խիստ եւ խժաբար կատարեր զկամս քո։ Քա՛ւ լիցի քեզ առնել զայն բան։ Քա՛ւ լիցի ինձ ի տեառնէ, թէ արարից զբանդ զայգ։ Քա՛ւ լիցի ինձ յԱստուածոյ իմմէ՝ տալ քեզ զժառանգութիւն հարց իմոց։ Քա՛ւ լիցի տէր։ Քա՛ւ, մի՛ լիցի։ Քա՛ւ լիցի ինձ, քա՛ւ լիցի, թէընկղմեցից.եւ այլն։

ՔԱ՛Ւ, ՔԱ՛Ւ ՔԵԶ, կամ Ի ՔԷՆ. ՔԱ՛Ւ ԼԻՑԻ. կամ ՔԱ՛Ւ, ՄԻ՛ ԼԻՑԻ. ἴλεως propitius μηδαμώς, μὴ γένοιτο nequaquam, ne fiat, absit. Ձայն հրաժարական. որպէս այն թէ՝ Քաւի՛չ լիցի Աստուած, կամ քաւութիւն լիցի ի տեառնէ այդպիսում չարեաց. չէ՛ եւ չէ՛ օրէն, մի՛ եղիցի. օ՛ն անդր. ի բա՛ց տար. ո՛չ իւիք. ո՛չ երբէք. հեռի՛ ըլլայ, Աստուած պահէ, Աստուած լընէ՝ լիցըցնէ.


Քաւարան, աց

s.

place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.

· Calfa

NBHL (1)

Իմումս խռովութեան հաշտարանք, եւ հզօրապէս քաւարանք. (Նար. ՟Լ՟Ա։)


Քաւդեայ, դէից

s.

magian, magician, wizard.

· Calfa

NBHL (1)

որ գրի եւ ՔՕԴԵԱՅ. μάντις, μαντευτής, μαντευόμενος vates, hariolus. գէտ. աստեղագէտ. հմայօղ. գուշակ. մոգ. երազահան. աստղահմայ. ախտարք.


Քաւեմ, եցի

va.

to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտքն քաւէին ի վերայ Քրիստոսի, ասելով՝ թէ առանց ամենայն բժժանաց կատարին ի Քրիստոսէ բժշկութիւնք. (Բրսղ. մրկ.։)


Քաւիչ, չի, չաց

adj.

expiatory, propitiatory;
— լինել, to expiate.

· Calfa

NBHL (1)

Քաւիչ ամենայնի։ Քաւիչ մեղանաց բազմաց։ Քաւիչ մեղաց, եւ կատարիչ խնդրուածաց. (Նար.։ Ժմ.։)


Քեզէն

adv. pron. cf. Քեզոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզէն վարես զքեզ յանդարձ օտարութիւն. (Եղիշ. միանձն.։)


Քեզոյն

adv. pron.

of or by thyself;
thou alone.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզէն վարես զքեզ յանդարձ օտարութիւն. (Եղիշ. միանձն.։)


Քեղանամ, ացայ

vn.

to govern, to be at the helm, to steer.

· Calfa

NBHL (1)

Զծովագնաց նաւ տեսանելով ի նաւահանգիստ ածեալ սա զնաւաստին գովէ՛. քանզի անգէտ եւ ոչ իւիք է՝ իմաստուն նաւաստւոյ զսա քեղացեալ ... Ընդէ՞ր ոչ արդեօք զնախախնամութիւն յառաջ քան զաշխարհիս մասունսսախոստովանեսցէ՝ ի նմանէ ամենայն տարերց քեղացելոց. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Քեռորդի, դւոյ

s.

nephew.

· Calfa

NBHL (1)

Յովհաննէս (աւետարանիչ) կոչի քեռորդի փրկչին. իմա՛, որպէս քեռորդի կամ ազգական մօր տեառն։


Քերական, ի, աց

s.

grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարելում քերականի եւ երաժշտականի ոչ ինչ պէտք են պատուիրանի յարուեստս ... Որպէս քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

ՔԵՐԱԿԱՆ ա. γραμματικός, -κή, -κόν grannaticus, -ca, -cum;
grammaticalis. իբր Քերականական, եւ քերթողական կամ բանաստեղծական, եւ ճարտար՝ կամ արուեստական ոճով.


Քերանք

s. med.

act of scraping, scratching or rubbing off;
abrasion;
cf. Քերիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զենոբէս՝ ի քերանսն, որ քերեալ լինէր ի կողս իւր, այնու կատարեցաւ։ Հասին քերանքն մինչեւ յոսկերս սրբոյն։ Տայր զմարմինս իւր ի քերանս տանջանաց։ Որպէս հուրն զժանգն յարծաթոյն սրբէ, եւ քերանքն յերկաթոյն։ Լլկանօք եւ քերանօք զարեան վտակսն հոսեցին։ Տատասկաւ տանջեալ, քերանօք քերեալ. (Եւս. պտմ. ՟Ը 13։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ Լմբ առակ։ Շար.)


Քերեմ, եցի

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

· Calfa

NBHL (1)

Առել խեցի՝ քերէր զթարախն։ Մաշեցի զկոշտս երկրի՝ առ ի զթարախս քերելոյ։ Քերեսցէ զտունն ի ներքոյ շուրջանակի։ Քերեաց ճարտարութեամբ զամենայն կեղեւ նորա։ Եթէ ի պղնձի անօթ եփեսցի, քերեսցէ զնա, եւ այլն։


Քերթողահայր, հօր

s.

prince or father of poets, of grammarians.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր եւ գլուխ քերթողաց. առաջնորդ բանաստեղծից. ճարտար յարուեստաւ շարադրութիւնս.


Քերովբ, ից

cf. Քերովբիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ քերովբին, եթէ սերովբին. (Եփր. աւետար.։)


Քերովբիմ, աց

s. pl.

cherub;
cherubim.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ քերովբին, եթէ սերովբին. (Եփր. աւետար.։)


Քերքեմ, եցի

va.

to drive away, to repulse.

· Calfa

NBHL (1)

Խռովեսցին կղզիք ծովու ի քերքերլոյն քումմէ. այսինքն ի հերքմտնէ, ի ելք կամ տարագրութիւն. ἕξοδος, ἑξοδία.


Քիլ, քլի, քլաւ

s.

space between the tips of the thumb and forefinger;
or.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զմատնիչ եւ զքիլ եւ զտարագիր արտաքս ելանել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)

δράξ pugillus παλαιστή, σπιθαμή palmus . իտ. quarta. (որպէս չորիր մասն կանգնոյ) Չափ տարածութեան ի ծագէ բոյթ մատին ի ծայր ցուցամատին ի բանալ երկոցունց, փոքր քան զթիզ միով յօգուածով ցուցամատին. իսկ ըստ երկրաչափից է ութ մատնաչափ, կամ երկու երկրաչափից է ութ մատնաչափ, կամ երկու ուղուկ, գոյզն ինչ փոքր քան զքիլ բնական.


Քծնիմ, եցայ

vn.

to endeavour to please, to affect, to caress, to flatter, to fondle;
to court, to woo, to pay one's court to.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ սովորեցներ զնա լկնել, մի՛ քծնիր ընդ նա։ Քծնի քաղցրագունիւքն (ստաանայ). բայց ըատարէ ի չարն. (Սիրաք. ՟Չ 10։ Ածաբ. մկրտ.։ եւ Մագ. ՟Ա.։)


Քծնութիւն, ութեան

s.

cf. Քծնումն.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտէր զքծնումն քաղցրագոյն, եւ զկատարումն դառնագոյն. (Յհ. կթ.։)


Քծնումն, ման

s.

cf. Քծինք;
flattery, affected airs, adulation.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտէր զքծնումն քաղցրագոյն, եւ զկատարումն դառնագոյն. (Յհ. կթ.։)


Քնարական, ի, աց

adj.

lyrical;
— քերթողութիւն, lyric poetry.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ գիտէ զստեղծանի տարերացս, եւ զգործ քնարականիս այսմ. (Եւագր. ՟Ի՟Ը։)


Քնին

s.

examination;
ի — առնուլ, to examine, to consider, to ponder;
to argue, to discuss;
ի — գալ, to be examined, criticized;
ի — արկանել, մտանել, լինել, to examine, to study, to criticize.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է՝ որ քննէ ճարտարութեամբ եւ խորագիտութեամբ զքնինս աշխարհիս այսորիկ. (Եփր. ՟ա. կոր.) (որպէս զքննութիւնս, կամ զքննիչն)։


Քննումն, ման

s.

examination.

· Calfa

NBHL (1)

Վախճան կատարէր քննման մտացն. (Առ որս. ՟Է։)


Քշոց, աց

s.

fly-flap, fan;
keshotz, flabellum, ringing-instrument agitated by the deacons during the Armenian and Greek Mass.

· Calfa

NBHL (2)

Զոմն ի սարկաւագաց, յորոց զքշոցն ունէին. (ՃՃ. վրք. բրս.) (որպէս եւ ի հին պատկերս սրբոյն բարսզի ի պատարագելն նորա նկարին սարկաւագունք քշոց ի ձեռս։)

ՔՇՈՑ ՔՇՈՑԱՆԻ. ῤιπίδιον flabellum, ventilationis instrumentum. Գործի քշելոյ զճանճս. ճանճավան. հովահարիչ. ... իսկ յեկեղեցւոջ Քչոց կոչին բոժոժազարդ ճօճանակք, զոր շարժեն սարկաւագունք առաջի պատարագի. եւ առ յոյնս նա եւ ի ժամ ընծայաբերութեան հովանի առնեն ի վերայ ընծայից. ըստ որում սկաւառակ քշոցաց ունի զպատկեր սերովբէից կամ քերովբէից. գոյր ասէ Գուառ երբեմն եւ առ լատինս ի վանել զճանճս կամ զմժղուկս ի խորանէ՝ նշանակաւ վանելոյ զփորձութիւնս եւ այլն. եւ ապա սկսան վարել լոկ զքշոց փետրակազմ ի փետրոյ սիրամարգի՝ ի պատարագի քահանայապետին. Թո՛ղ զի յոյնք վարէին երբեմն ի տեղի քշոցի եւ զվարշամակաս կամ զ՝ի քրտանէ թաշկինակս.


Քողաբորբ

s. gr. amphimacer.

· Calfa

NBHL (1)

ՔՈՂԱԲՈՐԲ ՔՈՂԱԲՈՐԲԵԱԼ. Որ իբր առնու զիւրեւ զաղօտ ինչ՝ որպէս զբորբ (լուսոյ կամ ծխոյ). քողածածուկ. անյայտ եւ ճարտար՝ որպէս ուռկանն ծածկեալ ընդ ջրով.


Քողաձիգ

adj. fig.

veiled-headed, wearing a veil, veiled;
coy, shy, modest, timid;
drawing the veil.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքին են ատուածայնոյ նուիրացն եւ պատարագին սպասաւորք, եւ քողաձիգ, այինքն սարկաւագունք. (Լմբ. պտրգ.։)


Քոյինանիւթ

adj.

done, produced by thee.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ այն թէ՝ ես ինքն եղեր ճշմարտիւ ... Պատարագեալ քոյինանիւթ զանգուածոյ նշխարաւդ կենաց լուսոյ. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)


Քոյր, քեռ, քերբ, քորք, քերց

s.

sister;
nun.

· Calfa

NBHL (1)

Եղբարս եւ քեռս. (Եփր. աւետար.։)


Քունեմ, եցի

vn.

to sleep, to repose, to take rest;
to lie with, to sleep with a woman, to know her;
— ընդ հարս, to sleep with one's fathers.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանել առ կին օտար (ռմկ. եւս՝ քունել).


Քուք, քքոյ

s. fig.

scorpion, knotty cudgel, iron rod;
groan, moan, wail, sigh.

· Calfa


Քսակակալ, աց

s.

purser, agent, major-domo, steward.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէին, ա՛յս յուդա, որ վասն հաւատարմութեան իւրոյ քսակակալ էր նորա, սա եկն, եւ մատնեաց զնա մեզ ի մա (Ճ. ՟Գ.։)