Definitions containing the research տար : 6174 results

Քսանամեայ, էի, ից

adj.

cf. Քսանամեան.

· Calfa

NBHL (1)

ՔՍԱՆԱՄԵԱՅ ՔՍԱՆԱՄԵԱՆ. εἱκοσαετής, εἱκοστόν ἕτος viginti annos agens, viginti annorum. որ եւ ՔՍԱՆԵՄԵԱՆ. Ունօղ զամս քսան. քսան ամաց. քսա տարուան կամ տարեկան.


Քսանամեան, մենից

adj.

twenty years old;
of twenty years.

· Calfa

NBHL (1)

ՔՍԱՆԱՄԵԱՅ ՔՍԱՆԱՄԵԱՆ. εἱκοσαετής, εἱκοστόν ἕτος viginti annos agens, viginti annorum. որ եւ ՔՍԱՆԵՄԵԱՆ. Ունօղ զամս քսան. քսան ամաց. քսա տարուան կամ տարեկան.


Քսանեւհինգամեան

adj.

of twenty five years.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի զամս ՟Ի՟Ե. կամ ըստ յն. եւ լտ. ՟Ի՟Ե ամաց. քսանըհինգ տարուան.


Քրիստոնէաբար

adv.

like a christian, christianly;
— կեալ, to live, to lead a life worthy of a christian.

· Calfa

NBHL (1)

Մի հեթանոսաբար անըուշներ ի պատուիրանաց աստուծոյ, այլ կատարեա՛ քրիստոնեաբար զհրամանսն տեառն։ Վարուք իւրովք (ըստ արտաքնոյն) կայր քիստոնէաբար Քրիտսոնէաբար թաղումն. (Մանդ. ՟Զ։ Եւս. պտմ. ՟Զ. 18։ Շ. թղթ.։)


Քրիստոսագործ

adj.

made by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Զերանելին շուկաս, որ իրագէտ եւ միջամուղ էր քրիստոսագործ իրացն կատարելոց. (Ագաթ.։)


Քրիստոսական, ի, աց

adj.

of J.-C, belonging to J.-C, Christ's;
— հաւատք, christianity.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսական պատարագին բաշխումն. (Խոսր.։)


Քրիստոսակոչ

adj.

called or invited by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա հասանէր գրիգորի քրիստոսակոչ կատարումն. (Արծր. ՟Գ. 5։)


Քրիստոսանուէր

adj.

offered, consecrated to J.-C, holy, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Այն ինչ՝ որով նուիրի կամ պատարագի քրիստոս. Քրիստոսանուէր սուրբ պատարագիս. (Անան. եկեղ։)


Քրիստոսապատում

adj.

narrated or taught by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսապատում վարդապետութեամբ։ Եւ ոչ քրիստոսապատում աւետարանին վարդապետութեամբ կամին համեստանալ. (Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Քրիստոսատուր

adj.

given by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսատուր փրկութեան հասելոյ։ Քրիստոսատուր ձեռնադրութեան։ Քրիստոսատուր աւետեաց աւետարանին։ Քրիստոսատուր խրատն. (Եգաթ։ Փարպ.։ ՃՃ.։ Խոսր.։)


Քրձազգած

adj.

clothed in hair-cloth;
— լինել, to put on, or to wear;
sack-cloth.

· Calfa

NBHL (1)

Քրձազգա՛ծ, պահացօղ, բոկագնաց։ Ընդ պայծառ պատմուճանին քրձազգած եղեալ։ Քրձազգած եւ մոխրատարած խշտեաւ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։ Նար. ՟Ի՟Թ։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)


Քրմաժողով

adj.

assembled by heathen or pagan priests.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ քրմաժողով դիւցակատար պաշտօնէիցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Քրտնեմ, եցի

vn.

cf. Քրտնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քրտան լինել. ի քրտունս համակիլ. տարժանիլ. աշխատիլ. խոնջիլ. քրտնիլ.


Օգնեմ, եցի

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

· Calfa

NBHL (1)

βοηθέω auxilior, adjuvo ἁντιλαμβάνομαι suscipio, assumo, apprendo. Յօդն՝ ի թիկունս հասանել. նպաստամատոյց՝ ձեռնկալու՝ սատար լինել. օժանդակել. որ ասի եւ Ընդունել. օգնել, օգնութիւն ընել.


Օգուտ, օգտի

s. adj.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
v. imp. — or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ մեք ոչ լիցուք զնա դատարկ ի օգտից. (Եփր. պհ.։)


Օգտիմ, եցայ

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

· Calfa

NBHL (2)

Խրատեցարու՛ք բանիւք իմովք եւ օգտեցարու՛ք։ Ուստի ոչ օգտիցին։ Ուստի ոչինչ օգտիցի։ Ոչ ինչ օգտիք։ Ոչ ինչ օգտիմ։ Զի՞նչ օգտիցի մարդ։ Պատարագ է զոր յինէն օգտիցիս։ Չէր ինչ օգտեալ (ի բժշկաց)։ Որովք ոչինչ օգտեցան.եւ այլն։

Եթէ մեռեալքն օգտեցան ի նմանէ (ի պատարագէ), եւ՛ս առաւել կենդանիքս օգտեսցուք ի նմանէ. (Եփր. աւետար.։)


Օդային

cf. Օդական.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդային նաւելութիւնս յերկրի տարածեցին։ Ի կերպասուց օդային անկուածովք. (Ածաբ. աղք.։)


Օդաչափութիւն, ութեան

s.

aerometry.

· Calfa

NBHL (1)

ἁερομετρία aeris mensio. Չափունմն տարածութեան օդոց. չափ վայրաց ըստ ուղիղ գծի օդային միջոցին.


Օդեղէն, ղինի, նաց

adj.

airy, aerial.

· Calfa

NBHL (1)

Ի չորեքշաբաթւոջ զլոյսն տարած եւ ցան ժողովէ յանօթս օդեղէնս. (Տօնակ.։)


Օդոց

s.

state of the weather.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ գայիւ ասես զ՝օդ, որ մի ի չորից տարերցս է՝ նշանակէ. եւ օդոց զբարեխառն կամ զդաժան օդոց ցուցանէ. Իսկ թոյիւ ասել օթ՝ զօթեւանելն ի տեղւոջ նշանակէ. եւ օթոց՝ զձորձոց նշանակէ. (Երզն. քեր.։)


Օժանդակ, աց

adj.

aiding, helping, assisting, auxiliary, subsidiary;
confer derate, allied;
— — բայ, auxiliary verb.

· Calfa

NBHL (2)

(լծ. Օգն. օճան) Օգնական. սատարիչ. նպաստամատոյց. ձեռնտու. այցելու. գործակից.

Օժանդակութիւն. սատար. նպաստ.


Օժանդակեմ, եցի

va.

to aid, to succour, to assist, to protect, to favour, to support, to sustain.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն վեհիդ սպասաւորութեան զտկարս օժանդակելով։ Օծ արքայութիւնս, օժանդակեաց թագաւորս։ Իբր առ նուազ՝ լաւ օժանդակեաց։ Հոգելի զօրութեամբդ օրհնեալ օժանդակեսցես կատարելապէս զայս պատճէն տառի։ Զորդւոյն գարշապարս օժանդակեաց. (Նար. Ե. ԼԴ. եւ մծբ։ Կոլ։)

συναντιλαμβάνομαι, adjuvo, opitulor, χειραγωγέω, manuduco. Օգնել, ձեռնտու՝ առաջնորդ եւ սատար լինել. նպաստել. եարտըմ՝ իմտատ եթմէք. ձեռք տալ. ել վերմէք.


Օժանդակութիւն, ութեան

s.

aid, succour, assistance, support, protection.

· Calfa

NBHL (3)

Օճան. օգն. օգնականութիւն. ձեռնատուութիւն. նհաստ. սատարութիւն. գրի եւ ՕԺԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ, եւ ՈՒԺԸՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ.

Օժանդակութեմբն աստուծոյ՝ մատչելի է ի սկիզբն աստուածաւանդն գործոյ։ Քոյով օժանդակութեամբ թեթեւ թռուցեալ վերաբերեր։ Լքելոյս օժանդակութիւն։ Ո՛չ է աւազան կատարեալ առանց օծման օժանդակութեան։ Ունիս այլովք լնուլ զպէտս այնոցիկ՝ օժանդակութեամբ այնմ, որ ունի բանալ եւ լնուլ զպէտս հայցողին. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Շ. բարձր.։ Նար. ՟Ձ՟Գ. ՟Ղ՟Գ։ Իգն.։)

Գլուխն միայն առանց բոլոր անձին անդամոց օժանդակութեան՝ ո՛չ է կարօղ ներգործութիւնս ինչ կատարել. (Շ. թղթ.։)


Օժիտ, ժտից, ժտաց

s.

marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.

· Calfa

NBHL (1)

Տրդատ ոչ սակաւ տայր օժիտս մերձակայից իւրոց սպասաւորաց։ Ընծայիւք եւ հաճոյակատար օժիւք. (Կանոն.։)


Օժտաբեր

adj.

bearing gifts;
— լինել, to bring a portion or dowry;
to make a present.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեքին օժտաբեր ընծայատար լիցին մեծի հարսանեացն։ Թէ սէր ունիս, եւ նովաւ շարժեցար օժտաբեր լինել աստուծոյ. (Ագաթ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Օձահար, աց

cf. Օձախած.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն օձահար, որ տեսցէ զնա, կեցցէ։ Ի վախճանի իբրեւ զօձահար տարածանիցիս. (Թուոց. ՟Ի՟Ա. 8։ Առակ. ՟Ի՟Գ. 32։)


Օղուն

s. adj.

cf. Ողուն;
delightful, charming, enchanting.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ երկդիմի. զի կամ է Բոլորեալ իբրեւ օղ ի կատարեալ. եւ կամ Արբեցուցիչ իբր օղի. զմայլեցուցիչ.


Օն

s. int.

cheer, shout of encouragement;
— առնում, to cheer up, to pluck up courage;
Օ՛ն առ, Օ՛ն առեալ, now! come! cheer up! courage! bravo! օ՛ն անդր, oh fie! for shame! pshaw! avaunt! back ! stand back ! off or away with you! օ՛ն անդր, իբաց կաց, be off! go away! begone! get you gone! օ՛ն արի, rise up! come! օ՜ն եկայք, come along ! օ՜ն եկայք եւ մեք, let us go too;
օ՜ն արիք, arise! get up! օ՜ն եւ օն, so, in this or that way, thus, such;
certainly, to be sure, assuredly;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ ոչ մահու մեռանիցիս, may God strike me if you die not ! օ՛ն եւ օն արասցեն դիք աստուածք եւ օ՛ն եւ օն յաւելցեն եթէ, the gods do so unto me, more also, if...;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ, may the gods load or afflict you withevery evil if ...;
օն իբաց թողցուք, oh too much! leave off ! have done !

· Calfa

NBHL (2)

Հպեալ մարդ առ աստուած ասի. մարմնով. ա՛ն անդր, ի բա՛ց տար։ Օ՛ն անդր, ի բաց կաց. ոտեր բնակել պանդխտութեամբ, մի՞ եւ դատաստան եւս դատել. (Փիլ. լին.։)

ՕՆ ԱՆԴՐ. մ. ἅπαγε, μὴ γένοιτο, ἁπόστα ἑκεῖ apage, apagesis, aufer, absit. Ի բա՛ց տար. քա՛ւ լիցի. քա՛ւ. Ի բաց կալ ի մի կողմն. հեռի ըլլայ, հեռու կեցիր, մեկդի՛.


Օրաբնակ լինիմ

sv.

to sojourn for a day.

· Calfa

NBHL (1)

տարի մի օրաբնակ եղեւ տապանն ի վերայ ջրոյն. (Վրդն. ծն.։)


Օրաթիւ, թուի

s.

days work;
day of the month.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ վաճառեցէ ոք տուն բնակութեան ... մինչեւ ի կատարել տարւոյն աւուրցն վաճառի նորա, օրաթուի լինիցին փրկանք նորա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 29։)

ἑφημερία functio per certas vices statutis diebus. որ եւ ՕՐԱՄՈՒՏՔ. Պաշտօն հանապազորդեան, զոր կատարեն պաշտօնեայք մի մի օր յեօթնեկի, կամ ի սահմանեալ աւուրս ամսոյ. օր ըստ օրէ պաշտամունք. դասակարգ աւուրց.

Եւ ἠμερόδεκτον . թիւ աւուրց տարւոյ.


Օրական, ի, աց

adj.

diurnal;
daily;
days or daily earnings or wages.

· Calfa

NBHL (1)

Օրական, շաբաթական, ամսական, տարեկան եղեւ. (Լմբ. սղ.։)


Օրապակաս

adj.

wanting some or a few days.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստնոյն ծնունդ (փոխմամբ յաստեաց՝) ո՛չ է ամսապակաս, եւ ո՛չ օրապակաս, այլ լիք եւ կատարեալք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 158։)


Օրաւորակ

s.

ephemereuta, hebdomadary.

· Calfa

NBHL (1)

Օրաւորակքն քահանայիցն զպատարագսն զենուն։ Նշան արարեալ նոցա օրաւորակին. (Փիլ. ել. ՟Ա. 10։ եւ Փիլ. տեսական.։)


Օրինադիր, դրաց

cf. Օրէնսդիր.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեցան զանձինս իւրեանց ունել օրինադիր վարդապետս։ Կայցեն դպիրք օրինադիրքն ժողովրդեանն. (Եփր. աւետար. եւ Եփր. թուոց.։)


Օրինադրեմ, եցի

va.

to establish, to give laws;
to ordain, to decree, to enact, to emanate, to prescribe.

· Calfa

NBHL (1)

Պարզաբար եւ առանց երկիւղի անհմուտարանց՝ օրինադրեմք. (անդ. ՟Զ։)


Օրինական, ի, աց

cf. Օրինաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէսի նմանութիւն օրինական, եւ տարրական խորան ցուցեալ։ Տիպք իմն օրինական. (Ագաթ.։ Շ. մտթ.։)


Օրինող

s.

aedile;
agrinomist

· Calfa

NBHL (1)

Ճանահպարհաց եւ շինութեանց եւ զարդուց (վերակացուս՝) օրինողս քաղաքի մականունելով։ Եգարակաց օրնօղք, եւ ազգապատք Օրինօղս ատարակացն ընտրել։ Զագարակաց օրինօղս զայս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Օրհաս, ի, աւ

s.

extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐՀԱՍ μόρος, μοῖρα mors, fatum. որ եւ ՕՐԱՀԱՍ. Օր վախճանի ի վերայ հասեալ. մահ. եւ ըստ հեթանոսաց՝ Վախճան ճակատագրեալ կամ ախտարական. պատահարք մահու. մահ տանջանօք կամ անկարծ.


Օրհնութիւն, ութեան

s. mus.

benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.

· Calfa

NBHL (2)

ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ. որպէս Նշանակ Օրհնութեան, պարգեւ, ընծայ, պատարագ. Տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Թ. 5։)

Թո՛ղ զի եւ մասն հացի օրհնեալ սոսկապէս՝ որ բաժանի ռամկին յարձակման պատարագի, ըստ յն. էւլօղի՛ա, այսինքն օրհնութիւն ասի։


Օփրանտ

s.

offering.

· Calfa

NBHL (2)

ՕՓՐԱՆՏ կամ ՕՖՐԱՆԹ, եւ կամ ՕՖՌԱՆԹ. Բառ ազդեական ի լատինէ օֆֆէ՛ռթում, օֆֆէ՛ռթա. այսինքն Ընծայ նուէր. տուրք. պատարագիք. ժամուց, յիշելիք.

Ասեն զհաւատամքն յետ աւետարանին, եւ ապա ՕՓՐԱՆՏ առնեն ժողովուրդն։ Զի՞նչ է օֆռանթ, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)


Ֆ (fé)

s.

the thirty eighth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
It was taken at the time of the Crusaders from the Greek, in order to facilitate the writing of foreign words. The ancients used in its stead the letter փ;
φνσιϰος as փիւսկեան;
It is consequently pertinent only to modern Armenian, and if found in some early writers, the words are of foreign derivation.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր այս նշանագիր՝ ձայնեալ ըստ այլ լեզուաց ֆէ, ֆի, էֆֆէ, չիք ի մեր բարբառ. այլ փոխանակ նորին վարիմք զտառդ փ, երբեմն եւ վ, ւ. որպէս եւ լատինք, թէպէտեւ ունին F, բայց զյունական բառս գրեալս տառիւն Φ , վերածեն ի փհ, ph հնչելով ֆ։ Իսկ եբրայեցիք եւ այլ արեւելայք՝ է՛ զի տարաբերեն ֆ, եւ է՛ զի փ։ Ի մեզ յետ ՟Ժ՟Ա. կամ ՟Ժ՟Բ. դարու ի լատինացւոց առին կիլիկեցիք՝ զայլոց բառս դրոշմել ֆ նշանագրով. զոր օրինակ.


Ազատիչ, չի, չաց

NBHL (1)

Ազատեցուցիչ. ազատարար. փրկիչ, փրկարար.


Ազդեցումն

NBHL (1)

Հոգւոյ ազդեցմամբն խօսեալ Յիսուսի։ Ստեղծիչն ասեմ ազդեցմամբ կոչեցաւ զգօն։ Զոգի կենդանի էին ազդեցման յինքեան ընկալեալ։ Հատո՛ զօտար ազդեցմունս ի մահ կրթողին. (Նար.։)


Ակն, ական, կունք, կանք

NBHL (3)

Գառն անմեղ ի մէջ գայլոց տարակուսեալ՝ ակն ածէ յայսկոյս եւ յայնկոյս, եւ ոչ գտանէ հովիւ։ Պաշարեալ կայ ի մէջ սպանողացն, ակն ածէ արտասուալից առ նոսա. (Մեսր. եր.։)

Այլում ումեք ակն դնելով կենցաղական տարփանաց։ Որում ակն եդեալ կորզէին զժառանգութիւնն։ Մի՛ ամենեւին յայլոց ինչ (իրս) ակն դնել. (Յհ. իմ. ատ.։ Մեկն. թագ.։ Բուզ. Դ. 14։)

Յամենայն ինչ տարրեղէն՝ որ առ ական դիպեցան. (Ագաթ.։)


Աղերսական, ի, աց

NBHL (1)

Աղերսական պաղատանօք. (Յհ. տար.։)


Աղուեսաքուն, քնոյ

NBHL (1)

Բազում երկիւղն Աստուծոյ չտայ ի խոր ի քուն ընկղմել մտացն, այլ ծանծաղագոյնս յաղուեսաքունս միայն զքաղցր ցանկութիւն քնոյն եւեթ կատարեն. յն. վեր ի վերոյ ննջելով. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Ամարանի, անւոյ

NBHL (1)

Ոչ ամարանից օրհնութիւնս ժամանակին ընծայեն զպտուղս, այլ ի տարաժամու. (Եփր. համաբ.։)


Ամբարապետ, ի, աց

NBHL (1)

ԱՄԲԱՐԱՊԵՏ որ եւ ԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. ՀԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. Վերակացու համբարոց եւ մթերից արքունեաց. եմպարտար. զախիրե էմինի. գափան նայիպի. քիլերճի պաշը. (որ է մեծ մատակարար).


Ամենագործ

NBHL (1)

πανουργικός, παντουργός. omnium opifex, omnipotens Ամենայնի ճարտարապետ. կարօղ գործել զամենայն, եւ արդեամբք արարող. ամենահնար.


Ամենալիր

NBHL (1)

Կատարեցեր զառեցեալն ընդ ամենալիր աստուածութեանդ. (Նար. ՟Ձ՟Ը։)