Definitions containing the research տար : 6174 results

Կառավարեմ, եցի

va.

to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛, որ չորեքերիվարեան որպէս կառաց դիր զտարերս դասելով, եւ կառավարելով զժամանակս եւ այլն. (Պիսիդ.։)

Կառավարէ զտարերս ի մեր պէտս, կամ զարարածս, կամ զբարձունս բարձամբք, կամ զաշխարհս ողորմութեամբ, եւ զերկինս ճշմարտութեամբ։ Նովաւ կառավարին արարածք։ Արարածոցս, կամ աշխարհի կառավարէ (այս ինքն առաջնորդէ). (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Կառափն, փին, փունք, փանց

s.

skull, cranium, head;
ընդ — հանել, to cut off the head, to behead, to decapitate.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեյաց զկառափն հարկանել զանօրէն մահապարտին. յն. տարաշխարհիկ առնել. (որպէս թէ կարճել յաշխարհէ։)


Կասի, սեայ

s.

cinnamon;
cf. Կակժիրակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍԻ ԿԱՍԻԱ. Նոյն եւ յն. լտ. κασία, κασσία casia, cassia. եբր. գէծիա, եւ ֆաննակ (իբր փիւնիկեան). իտ. canella. ռմկ. տարչին. որ եւ ԴԱՐԵՃԵՆԻԿ, ԿԱՍԻՄՈՆ. Բոյս եւ ներքին կեղեւ նորա բարակ՝ անուշահոտ, ի կարգի համեմից եւ խնկոց. լինի յեթէովպիա, եւ յարաբիա, ի դաշտին Կիննամայ. վասն որոյ եւ Կինամոմոն ասի.


Կասիա, այի

cf. Կասի.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍԻ ԿԱՍԻԱ. Նոյն եւ յն. լտ. κασία, κασσία casia, cassia. եբր. գէծիա, եւ ֆաննակ (իբր փիւնիկեան). իտ. canella. ռմկ. տարչին. որ եւ ԴԱՐԵՃԵՆԻԿ, ԿԱՍԻՄՈՆ. Բոյս եւ ներքին կեղեւ նորա բարակ՝ անուշահոտ, ի կարգի համեմից եւ խնկոց. լինի յեթէովպիա, եւ յարաբիա, ի դաշտին Կիննամայ. վասն որոյ եւ Կինամոմոն ասի.


Կասկած, ի, ոյ

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍԿԱԾ որ եւ ԿԱՍԿԱԾԱՆՔ. ὐποψία suspicio ἑλπίς spes. եւ ընդ բայի, ὐποπτεύω, ἁπορέω haesito, dubito. Կարծիք եւ երիկիւղ ապագայ վնասու. ակնկալութիւն չարի. խիթալն. զանդիտելն. տարակոյս. վարանք. ... տե՛ս (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 4։ Յոբ. ՟Դ. 6։ Ես. ՟Ի՟Ը. 19։)


Կասկածագին

adj.

suspicious, doubtful, mistrustful.

· Calfa

NBHL (1)

Երթայր եւ պետրոս զհետ կատարածի՝ կասկածագին ի կանխասաց ուրախութենէ. (Ճ. ՟Գ.։)


Կասկածանք

s.

cf. Կասկած;
— նօք, distrustfully;
տարապարտ կասկածանս ունել զումեքէ, to suspect wrongfully or without cause.

· Calfa


Կատակեմ, եցի

va.

to joke, to jest;
to rally, to mock, to laugh at.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք դատարկաբանեսցէ, եւ կատակեսցէ. (Բրս. կանոն.։)


Կատակերգեմ, եցի

va. fig.

to act comedy;
to jeer, to mock, to rally.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱԿԵՐԳԵՄ կամ կատակերգակեմ, կատակերգկեմ, կատակերգսարկեմ. κωμῳδέω comicum ago, mordeo, taxo. Կատակերգութեամբ ծաղրել. կծանել ճարտար բանիւք. հեգնել. այպանել. եպերել. ունչս առնել.


Կատաղիմ, եցայ

vn.

to become furious, to be enraged, to fly into a passion, to put oneself in a fury, to break into a fit of rage, to fall into a violent passion.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զշուն հուի կատաղիլ ընդդէմ օտարացն։ Է՞ր վասն այդչափ կատաղիք ի ցանկութիւն շահիցդ։ Ծերքն՝ որ ի շուշանն կատաղեցան. (Սարգ.։)


Կարակն, ից

cf. Կարակին.

· Calfa

NBHL (1)

Գունակ գունակ շողս կատարին, որ ի ժամանակս անձրեւին՝ կամարաձեւ կարակնին. (Տօմար.։)


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa

NBHL (1)

Թամբեաց զկարաձմեռն համատարած ծովն. (Ճ. ՟Ը.։)


Կարաս, ոյ

s.

large jar for wine, cask, barrel;
tun;
cf. Ծակ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարաս ծակ է տուն օտար. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 27։)


Կարգաբանութիւն, ութեան

s.

good order, method in oratory.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ համօրէն աւետարանական կարգաբանութեան գլխոցն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Կարգադրեմ, եցի

va.

to put in order, to order, to dispose, to arrange.

· Calfa

NBHL (1)

Աղօթս սուրբ պատարագին, եւ այլոց կարգադրեալ կանոնիցն. (Շ. ընդհանր.։)


Չորեքանկիւն

cf. Քառանկիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Զաշտարակ չորեքանկիւնի՝ բոլոր տեսանէ ի հեռուստ. (Նիւս. բն.։)

Չորեքանկիւնի ձեւդ ամենայն ուրեք եդեալ՝ հաստատութեամբ ունի ուղղանկիւնիս կատարելով. (Փիլ. լին. ՟Բ. 2։)


Չորեքանկիւնի

cf. Քառանկիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Զաշտարակ չորեքանկիւնի՝ բոլոր տեսանէ ի հեռուստ. (Նիւս. բն.։)

Չորեքանկիւնի ձեւդ ամենայն ուրեք եդեալ՝ հաստատութեամբ ունի ուղղանկիւնիս կատարելով. (Փիլ. լին. ՟Բ. 2։)


Չորեքեան

adj.

cf. Չորեքին.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքին բնութիւնքն». այս ինքն տարերք. (Եզնիկ.։)


Չորեքին, եցունց

adj.

all the four.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքին բնութիւնքն». այս ինքն տարերք. (Եզնիկ.։)


Չորեքերիվարեան

adj.

drawn by four horses;
— կառք, coach and four.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛ որ չորեքերիվարեան որպէս կառաց գիր՝ զտարերս դասեալ, եւ կառավարելով զժամանակս. (Պիսիդ.։)


Չորեքժամանակեան

adj.

having four seasons, four-seasoned (year).

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ բոլորման առ ի յարեգակնէ՝ չորեքժամանակեան ըստ մեզ լինելոյ տարւոյն. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Չորեքծագեան

adj.

having four sides, extremities or parts.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ չորեքծագեան ծայրս տիեզերաց սփռեալ։ Զաւետարանին հոսէ գնացս ընդ չորեքծագեան տիեզերս. (Անան. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Բաժանեաց եւ քրիստոս զերկոտասան առաքեալսն չորեքծագեան աւետարանին ընդ ոլորտս տիեզերաց։ Ետես զչորեքծագեան աւետարանն, զի յընդհանուր աշխարհս հոլովեալ անխափան ընթանայր։ Զքր. (կթ.։ Փոտ. առ զքր. կթ.։)


Չորեքկանգնեան

adj.

of four cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Սահմանեաց բնութիւն զկատարումն հասակի՝ զչափ ունել զչորեքկանգնեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)


Չորեքկին, կնաց

adj. adv. alg.

quadruple, fourfold;
հատուցից —, I will repay fourfold;
quadruply, four times as much;
թիւք —ք, biquadratic numbers.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ճշմարտեն աւետարանքն հաստատուն թուովն չորեքկին. (Արշ.։)


Չորեքկուսի

adj. s.

squared;
quadrate.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հեռաստանէ՝ աշտարակք չորեքկուսիք՝ բոլորք երեւին. (Շիր.։)


Չորեքնիւթեայ

adj.

composed of four elements.

· Calfa

NBHL (2)

Բաղադրեալ ի չորից նիւթոց կամ ի տարերաց.

Չորս յեղանակ՝ չորեքնիւթեայ բնութիւնս. (Վանակ. տարեմտ.։)


Չորեքտառեան

adj.

four-booked (Gospel).

· Calfa

NBHL (2)

Բաղկացեալ չորիւք տառիւք, այս ինքն մատենիւք. չորեքմատեան կամ քառամատեան. որպիսի են չորեքին աւետարանք կամ աւետարանիչք.

Մի՛ ստունգանէք չորեքտառեան աւետարանականաւանդ փողոցն։ Չորեքտառեան առատաբուղխ վարդապետութեան ճաշակ. (Թէոդոր. մայրագ. եւ Թէոդոր. կուս.։)


Չորեքտասան

adj.

fourteen;
four times ten;
forty.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքտասան ամ։ Գառինս տարեւորս չորեքտասան։ Քաղաքք չորեքտասանք։ Յետ ամաց չորեքտասանից. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 41։ Թուոց. ՟Ի՟Թ. 13։ Յես. ՟Ժ՟Ե. 36։ Գաղ. ՟Բ. 1։)


Չորեքտասանօրեայ

adj.

of fourteen days (full moon).

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուր արարչութեանն լուսինն չորեքտասանօրեայ էր։ Լուսին չորեքտասանօրեայ լիութեամբ լուսոյն կատարեալ. (Շիր. զատիկ.։)


Չորիր

adj.

fourth;
— մասն, the fourth part, a quarter, quadrant.

· Calfa

NBHL (1)

(Զլոյս) զեռական աւուրցն՝ ի չորիրն օր տարրացոյց (յարեգակն). (Սարկ. տոմ.։)


Չորրեակ

s. adj.

the number four;
four.

· Calfa

NBHL (2)

Մեծապատիւ էր առ պիւթագորեանսն չորրեակդ։ Չորրեակ՝ թուոց է ամենայարմարագոյնն, իբրու կատարելագոյն։ Զչորրեակն ոչ առնու, զի թէ առնու, հարկաւորի հատանել զմիակն. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։ Փիլ. լին.։ Քեր. քերթ.։)

Չորրեակ տարերցս կամ տարերցդ խառնուածոց. (Պիտ.։)


Չորրորդ, աց

adj. adv. s.

fourth;
fourthly;
four;
quarter;
— տասն, forty;
չորից —աց զինուորք, four quaternions of soldiers;
—ք, the marrying four times;
the fourth marriage, or the fourth time married.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կենդանեաց ծնունդս՝ նախ առաջին է սերման ցանումն ... եւ չորրորդ ի վերա ամենայնին, կատարելութիւն՝ ծնունդ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 12։)


Չորրորդութիւն, ութեան

s.

quaternity.

· Calfa

NBHL (2)

τετράς quaternio, quaternitas. Չորրեակ կամ քառաթիւ գոլն (տարերաց). եւ Հերետիկոսաց՝ ընծայելն քրիստոսի զանձն մարդկային. որով երրորդութիւնն երեքանձնեայ՝ լինի չորրորդութիւն չորեքանձնեայ.

Ոչ սահել յայլացեղ չորրորդութիւն։ Կարգ ցուցանելով անկարգ չորրորդութեանն (տարերաց). (Պիսիդ.։)


Չորք, րից

adj.

four;
— անգամ, four times;
ի չորս գնալ, to go upon all fours;
բարձեալ ի չորից, borne by four men;
որ օր — էին ամսոյն, on the fourth, on the fourth of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորոց կտակարանաց չորս աւետարանք միայն. (Կոչ. ՟Դ։)


Չուան, աց

s.

twine, string, cord, rope;
line, halter.

· Calfa

NBHL (1)

Հարուածովք խրատէ առ ի չուանացն, եւ վարոցովք խրատէ. (Եփր. աւետար.։)


Չուարարութիւն, ութեան

s.

departure, removing, removal, decampment.

· Calfa

NBHL (1)

Միահամուռ իւրովքն ըիդ հիւսիսային կողմանս դիմեաց տարեկան չուարարութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 84։ 2)


Չքանամ, ացայ

vn.

to come to nothing;
to be annihilated, to perish, to vanish, to disappear.

· Calfa


Չքմեղ

adj. s.

innocent, inculpable;
—ք, excuse, justification;
ի —ս առնել, to excuse;
ի չքմեղս լինել, ի չքմեղիկս լինել, to excuse or justify oneself, to dissemble;
to hide or conceal oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Լուծեալ զնա ի կենացս, իբրեւ զչքմեղս իմն տարեալ թաղէին զնա. (Յհ. կթ.։)


Չքնաղ, ից

adj.

rare, curious, admirable, charming, superb, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

παράδοξος, ξένος, ἅμεμπτος mirus, inexpectatus, venustus, rarus, irreparabilis եւ ἠλίκος quantus, quam magnus եւ այլն. Որպէս թէ՝ Չիք այլ որպէս զնա. աննման. անհամեմատ. Կատարեալ՝ անարատ գեղեցկութեամբ. անտխեղծ. վայելուչ եւ չնաշխարհիկ. նորահրաշ. գերապանծ. հոյակապ. սքանչելի. եւ Անակնունելի. աղուոր.


Չքութիւն, ութեան

s.

annihilation;
disappearance;
— խնդրոյ, the knotty point of a question.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπορία inopia (rerum, et consilii), anxietas. Չիք լինելն. եւ Չքաւորութիւն. պակասութիւն, եւ վարանք տարակուսանաց.


Պ (bé)

s.

the twenty sixth letter of the alphabet and the twentieth of the consonants;
eight hundred;
eight hundredth;
It is sometimes used instead of the letters բ and փ as : ամպ — ամբ, ոսպն — ոսբն, ամպարիշտ — ամբարիշտ, սեպհական — սեփական, կարապ — կարափ.

· Calfa

NBHL (1)

Պէն պատուիրէ պարկեշտ լինել, մի զորովայնըդ խըճողել. մի՛ զգինի բնաւ սիրել, մի տարաժամ զբերանդ յածել. Շ. այբուբ։


Պալատ, ի

cf. Պալատն.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն հաւատարիմ թագաւորին եւ ամենայն պաղատին (կամ պաղատան). (Ոսկ. պտրգ։)


Պալատն, տան, տանք

s.

palace, hall;
court;
hotel.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն հաւատարիմ թագաւորին եւ ամենայն պաղատին (կամ պաղատան). (Ոսկ. պտրգ։)


Պախարակեմ, եցի

va.

to blame, to reprove, to rebuke, to reproach, to find fault with, to reprobate, to disapprove, to condemn, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր բանիւ յայլս պախարակեցի, գործով զնոյն ես կատարեցի. (Խոսր.։)


Պակաս, ից

adj. adv.

defective, imperfect;
ի՞ւ իւիք — իցեմ, զի՞նչ եւս — իցեմ, what do I still want for ?
զի՞նչ — է քեզ, what do yon want for ?
— առնել, to do without, to dispense with;
to diminish;
to deprive of;
to destroy, to kill;
less;

· Calfa

NBHL (4)

ἑλάττων, ἑλάσσων, -ον minor, minus. եւ բայիւ ὐστερέω, στερέω deficio, indigeo λείπω linquo (որպէս թէ՝ Կասեալ իւիք, յետնեալ, ընդհատ) Թերի. անկատար. նուազ. սակաւ. էքսիք

Որ ինքն յինքեան պակաս է եւ թերակատար, զիա՞րդ կարէ տալ այնպիսին այլում զկատարելութեան խնդիրս. (Փարպ.։)

Ոչ ի պակասից, այսինքն յանկատարից, այլ ի կատարելոց գոլ կատարեալ. (Սարկ. հանգ.։)

Ոչինչ լինի պակաս կամաց նորա։ Յորմէ ոչինչ է պակաս, յաւելուածն լինի պակաս (այսինքն պակասութիւն). (Եփր. ծն. եւ Եփր. աւետար.։)


Պակասաւոր

adj.

cf. Պակաս ;
faulty;
պակասաւոր բայ, defective verb.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զպակասութիւն ինչ. պակաս. թերի. անկատար.


Պակասութիւն, ութեան

s. ast.

want, failure, diminution, decrease;
deficiency;
fault, imperfection;
blemish, defect;
dearth, penury;
— լուսնի, wane;
eclipse.

· Calfa

NBHL (1)

ἕκλειψις defectus, defectio ἑλάττωσις diminutio. մանաւանդ ὐστέρημα indigentia, penuria. եւ ըստ փիլիսոփայից՝ στέρησις privatio. Պակաս գոլն. թերութիւն. անկատարութիւն. նուազութիւն. չունելն. չքաւորութիւն. ստերջութիւն. յետնութիւն. պակսութիւն. էքսիքլիք, թագսիրաթ.


Պակասումն, ման

s.

wanting.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն տկարութեան բնութեանն պակասման։ Ինձ պակասումն իցէ, թէ ի ձէնջ դատեցայց. (Եփր. աւետար.։)


Պակումն, ման

s.

fright, start.

· Calfa


Պակուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to affright, to terrify, to strike with terror, amazement or stupor, to astound, to dismay;
to chill, to make one's blood run cold, to dispirit, to damp the courage;
— ահիւ, to chill with horror.

· Calfa

NBHL (2)

Ձայն ի միջոյ՝ որ յերկնուստ ծորեցաւ հրոյ, հիացուցեալ պակուցանէր։ Կնոջն ի սկզբանն պակուցող, իսկ ի կատարածի՝ առնն ահագին երեւեցաւ (հրեշտակն). (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. սամփս.։)

Ահս պակուցանողս տարազուք յարձակմանցն զմիմեամբք արկանէին. (Խոր. ՟Բ. 10։)