Definitions containing the research փարթամ : 79 results

Կենցաղօգուտ

adj.

useful to the world, to every one;
of public utility;
useful, interesting.

· Calfa

NBHL (1)

Վերացաւ ի գլխոյս փարթամացուցիչ պսակն գեղեցիկ եւ կենցաղօգուտ. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Ռամկութիւն, ութեան

s.

demagogy;
vulgarity.

· Calfa

NBHL (1)

Տնանկութեան եւ փարթամութեան, եւ ռամկութեան եւ թագաւորութեան. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Պռուգեմ, եցի

va.

to portion, to give a portion, to endow.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն եկեղեցի պռուդեաց եւ փարթամացոյց ստացուածովք։ Պռուգեալ կարգաւորեաց փարթամութեամբ զվանքն սրբոյն կոռնելիոսի. (Մարթին.։)


Վշտակցիմ, եցայ

vn.

cf. Վշտակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սոցա վշտակցելն ի բնական կարիքն՝ արդարութիւն է, եւ ոչ վշտակցելն՝ ամբարշտութիւն։ Յողորմելի տեսութենէն որպէս ի կրից վշտակցեալ։ Ողորմութեամբ ոչ ձանձրացաւ, փարթամ արիւք վշտակցեցաւ. (Լմբ. առակ. Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ի շնորհ.։)


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէպէտ սուղ է որդի, վասն զի սկիզբն (այսինքն է ի հօրէ), նոյն փարթամ, վասն զի պատճառ է հոգւոյ ելողութեան։ Հոգին սուրբ սուղ եւ հարուստ. զի թէպէտ սկզբունք՝ վասն ընդ պատճառաւ, այլ՝ եւ անսկզբունք, վասն ոչ ընդ ժամանակաւ։ Որպէս ի սկզբանցն եւ յասկզբանցն երեւեցուցաք։ Զսկզբունս եւ զանսկզբունս, զզգալիս եւ զիմանալիս. (Քեր. քերթ.։)


Դերեւումն, ման

s.

cf. Դերեւանք.

· Calfa

NBHL (1)

Որում հետեւի փարթամութեան ընչից տանն դերեւումն։ Զտանն ի բարեփառութենէն զդերեւումն. (Պիտ.։)


Ընչասէր

adj.

loving riches, avaricious, greedy, covetous;
— լինիմ, — սիրեմ, to hoard up, to save sordidly, to be niggardly.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք ընչասէր լինիցի ի սակս մանկանց, զի փարթամագոյն մնացուսցէ զսոսա. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Ընչաւէտ, ւետաց

adj.

rich, fortunate, mouicd, opulent;
loaded with riches;
— լինել, to be rich, to have one's nest well feathered;
անթիւ —, very wealthy, extravagantly rich;
ըստ երկրի մասանց —, well off, in easy circumstances.

· Calfa

NBHL (1)

εὕπορος, εὑπορώτερος, πολυκτήμων, πλοῦτος opulentus, opulentissimus, dives Ընչեղ. ընչաշատ. բազմաստացուած. հարուստ. փարթամ. մեծատուն. ճոխ. ըստկի տէր.


Ընչաւէտանամ, ացայ

vn.

to be enriched, to become wealthy.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆՉԱՒԷՏԱՆԱՄ կամ ԸՆՉԱՒԵՏԱՆԱՄ. πλουτέω ditesco, opibus abundo, locuples sum Մեծանալ ընչիւք. հարստանալ. փարթամանալ.


Ընչաւէտութիւն, ութեան

s.

riches, abundance of wealth.

· Calfa


Ընչեղագոյն

adj.

richer.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխագոյն. փարթամագոյն.


Խրախանամ, ացայ

vn.

to rejoice, to be joyful;
to feast, to make merry with.

· Calfa

NBHL (1)

Խրախանաս ի ձեռն փարթամութեան՝ որ իմաստութեանն է. (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Փանաք, ի

cf. Փանաքի.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փարթամէն եւ ի փանաքէն զնոյն կշիռ միապէս պահանջէին գանձս ոսկւոյ եւ արծաթոյ։ Մրգուզ փանաք ծրդեալ. (Յհ. կթ.։ Մագ. ՟Ի։)


Փանաքի, քւոյ, քեաց

adj.

weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Փանաքի այրն։ Ծառայն փանաքի ապտակեաց։ Հարկ արքունի ի յոլովից փանաքեաց եւ փարթամաց ի միոյ մեծութեան պատիւ հաւաքի։ Ի յոմանց ազգաց փանաքին մտախոյզ ախտարակայ խտրադիմայ հմայից. (ՃՃ.։ Սկեւռ. լմբ.։ Նար. մծբ.։)


Փառացի, ցւոյ

cf. Փառաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Հոյլք ի հանդիսի հզօրի, եւ փառացի, եւ փարթամք։ Ո՜ւր փառնակ փառացի գեղաշուք. (Մագ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ի՟Ը։)


Փքամ, ացի

vn.

to hiss;
cf. Փքանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ինձ մահկանացուիս զի՞նչ արժան է բարձրավիզ լինել փքանալ։ Ի յօդոյն փքանալով։ Ընդ փարթամութիւնդ փքանաս։ Փքացեալ ի ճոխութիւն իւրեանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. սղ.։ Մխ. առակ.։)


Փքանամ, ացայ

vn. fig.

to swell, to be swollen;
to be puffed up, elated, to grow proud, to be swollen with pride, to take a pride in one's successes, to be bloated with pride and presumption.

· Calfa

NBHL (1)

Ինձ մահկանացուիս զի՞նչ արժան է բարձրավիզ լինել փքանալ։ Ի յօդոյն փքանալով։ Ընդ փարթամութիւնդ փքանաս։ Փքացեալ ի ճոխութիւն իւրեանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. սղ.։ Մխ. առակ.։)


Փքացուցիչ, չի, չաց

adj.

windy, flatulent.

· Calfa

NBHL (1)

Հազարդ՝ ըստ պարթեւի՝ քակու, այսինքն փքացուցիչ եւ ուռուցիչ փոքացուցիչ որովայնի փարթամաց եւ աղքատաց. (Մագ. ՟Խ՟Դ։ Մխ. առակ.։)


Քահանայութիւն, ութեան

s.

priesthood;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայութիւն ըստ ասորւոց լեզուին հարստութիւն թարգմանի, որ է փարթամութիւն երկնաւոր եւ հոգեւոր բարեաց. իսկ ըստ հայոց լեզուիս՝ քաւիչ թարգմանի. (Միխ. ասոր.։)


Փարթար

conj.

at least.

· Calfa

NBHL (1)

Փարթար, գոնէ ասէ. (Հին լծ. եւագր.) (ուր յ Եւագր. գրի այժմ, փարթամ)։


Տառապելութիւն, ութեան

s.

misery;
poverty.

· Calfa

NBHL (1)

Յարգեցեր զտառապելութիւնս իմ չարչարանօք։ Ո՞չ տեսանէիր զտառապելութիւն իմ քաղցրիկ որդեա՛կ իմ։ Տառապելութիւն փարթամացելոյն բնութեամբ. (ՃՃ.։)


Տարտամ, աց

s.

unsteady, irresolute, perplexed, wavering, indeterminate, uncertain, cowardly, slothful, sluggish, idle;
— տագնապի տարակուսանաց, painful thoughts, mental anguish.

· Calfa

NBHL (1)

Մերժէ ի բաց զախտըս տարտամ, գործովք բարեաց առնէ փարթամ. (Շ. յիշ. առակ.։)


Րաբունաբար

adv.

masterly, doctorally, like a master.

· Calfa

NBHL (1)

Րաբունաբար վարդապետիմք, յօրինակէ տեառն խրատիմք։ Րաբունաբար վարդապետէ, քեզ զբարիս ուսուցանէ։ Րաբունաբար իմաստնանաս, եւ հանճարով փարթամանաս. (Ժմ.։ Շ. այբուբ.։ Շ. յիշ. առակ.։)


Ցականեմ

vn.

to be in want, in a miserable state, without resources, to be reduced to extremities.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատութեամբ ցականելոց փարթամութիւն փառաց. (Երզն. լս.։)


Քաջատոհմութիւն, ութեան

s.

high birth, nobility.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ անհասանելւոյ աստուածութեանն զքաջատոհմութիւնն ո՞բաւեսցէ պատմել ... Երկրաւորս այս քաջատոհմութիւն յայսցանէ ծանուցանի, ի փարթամութենէ, յիշխանութենէ, եւ այլն։ Աղաւաղեալ առաքինութեանցն քաջատոհմութիւն ... ի քաջատոհմութենէ զարմի, ի թագազարդ գահից. (Սկեւռ. եսայ. եւ Սկեւռ. ի լմբ.։)


Հակառակիմ, եցայ

NBHL (1)

Յիմար է, որ ընդ վեհս քան զինքն հակառակէ։ Ոչ հակառակել ընդ փարթամին. (Պիտ.։)


Ճոխ, աց, ից

adj. s.

wealthy, opulent, rich;
copious, rich, abundant, great, ample;
powerful, mighty, potent, grand, high;
master, lord, grand seigneur;
—ք քաղաքին, the first or most distinguished citizens of a town, the magnates, grandees, noblemen, nobility;
—ս ճեմել, to walk haughtily.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(յետնաբար ի, ի-ա, ո հլ.) «հա-րուստ, փարթամ, պերճ, փառաւոր, իշխա-նաւոր» ՍԳր. Մծբ. Ոսկ. մ. ա. 10. Սուտ-Սեբ. էջ 3, Բուզ. էջ 207. -որից ճոխութիւն Ես. իբ. 21. Եփր. ծն. Ոսկ. ես. և մտթ. Սեբեր. ճո-խանալ «հարստահարել, բռնանալ, պանծալ. նազիլ» Թուոց ժզ. 3, Սեբեր. Ոսկ. մ. ա. 17. «վայելել, փարթամանալ, զարդարուիլ» Ոսկ, հ. բ. 10. ճոխաբան Ա. տիմ. բ. 12. ճոխա-գոյն Բ. մակ. ժգ. 24. Ոսկ. ա. կոր. բ. կոր. ճոխաճանութիւն Ոսկ. ես. 17. ձմեռնաճոխ Թէոփ. խ. մկ. շքեղաճոխ Անան. եկեղ. պըտ-ղաճոխ Թէոփ. խ. մկ. ճոխախօս «ճարտա-րախօս, հռետոր» Ուխտ. բ. 91. ճոխափառ Հայել. 130 (վերջին երկուսը նորագիւտ բառ). նաև ճոխալ «ցնծալ, բերկրիլ» Տաշ. որից յառաջացել է գւռ. ճխալ Երև. Պլ. Տփ. հմմտ. Ադամ. էջ 9. «Դրախտիւն ուրախա-նէր, յետ և յառաջ հայեալ ճոխէր». ուր 5 ձեռ. ունին ճխէր, ինչպէս գիտէ նաև Բառ. երեմ. էջ 198՝ ճխալ «հրճուիլ»։


Մամոնայ, ից

s. fig.

Mammon, god of riches;
riches, wealth.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հներից Մեկն. ղկ. «Մամոնայ՝ ընչիցն մեծութիւնն ասի ըստ հեբրայական բա-ռին»։ Գիրք. առաք. 351 բ. մեկնում է «Մամօնայի, որ թարգմանի ասորերէն փարթամութիւն»։ Ուղիղ մեկնեցին ՀՀԲ և ՆՀԲ։


Փարթ, ի

s.

grease;
tripe.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«առաւոր», ունի միայն Բառ. երեմ. էջ 322. արդեօք շփոթած է փարթամ բառի հե՞տ։