ass, jackass, donkey;
machine of war, (battering-ram);
bridge of a violin, etc;
— մատակ, she-ass, donkey;
կաթ իշոյ, ass's milk;
հեծանել յ—, to ride on a donkey;
խանչէ, անըռկէ, զռնչէ —, the ass brays.
· Calfa
ԷՇ. Յենարան եւ նեցուկ վերամբարձ լարից քնարի՝ փայտեայ կամ փղոսկրեայ. էշէք.
pinaster, wild pine.
· Calfa
(ի կիւ, որ է սագըզ) ռմկ. կվենի, կուի կամ կվի. πίτυς , πεύκη picea, pinus, larix. Ազգ մայր փայտի՝ մանրատերեւ սրագոյն, որպէս անպտուղ փստղենի. Յորմէ ելանէ մարխ, եւ խիժ (այսինքն չըրա, եւ չամ սագըզի ). վասն որոյ կոչի ռմկ. եւ Մայրափայտ. մախի ծառ. չամ աղաճը, քէօքնար. cf. ԾՈՐԵՆԻ, եւ cf. ՀԵՐՁԻ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
harmonically, harmoniously.
· Calfa
Վերծանեսցուք զքնարական քերթողութիւն ներդաշնակապէս. (Թր. քեր.։)
Փողեալ քնարական ներդաշնակապէս. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)
golden trumpet.
· Calfa
Զօրինաւոր քնարն զոսկին՝ զոսկեփողն հարկանէ. (Ոսկ. ապաշխ. յն. ըստ իմաստից եւեթ։)
cast in gold;
of massive gold, golden.
· Calfa
Զոսկիաձոյլ փողն, զաստուածաշունչ քնարն (զյհ. ոսկեբերան). (Ժմ. յն.։)
cf. Որղէն.
· Calfa
Ջնարօք եւ քնարիւք եւ որղնաւ (կամ որգնաւ), եւ որ ի կարգին է. (Տօնակ.։)
musical instrument;
music-book or song-book;
— փչողական, բերանաւոր, լեզուակաւոր, wind, mouth, reed instruments.
· Calfa
Երգեն զսաղմոսս նուագարանօք երգոցն, քնարօք եւ սրնգօք եւ ծնծղայիւք. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ե. 16։ Տե՛ս եւ ՟Ժ՟Զ. 5։ ՟Ի՟Գ. 5։ ՟Բ. Մնաց. է. ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Թ. ՟Լ. ՟Լ՟Դ։ Դան. ՟Գ. 7. 10։ ՟Ա. Եզր. ՟Դ։ 63։ ՟Բ. 2. 59. եւ այլն։)
musical, harmonious, cadencer, melodious.
· Calfa
Որպէս երաժշտական ոք զթուլացելովք աղեօք քնարին բախեալ զկտընտոցն՝ ոչ ի ճահ նուագաւոր ածէ զմատնն. յն. ոչ ըստ թուոյ յառաջ ածէ զնուագն. (Նիւս. կազմ.։)
crown, diadem;
small spit.
· Calfa
Ոչ վայելէ անզգամի դիտուի, եւ քնար անարդ յոսի շամփրակի. (Եւագր. ՟Դ։)
cf. Որոց.
· Calfa
որ եւ ՈՐՐԱՆ, ՈՐՈՐՈՑ, ՈՐՈՑ, ՕՐՈՑ, ՕՐՈՐԱՆ. (որպէս թէ երերան, կամ օրօր երգով քնարան) Ննջարան նորածին տղայոց՝ շարժուն, որոյ երերմամբ ի քուն երթայ մանուկն.
to cradle, to rock, to lull to sleep.
· Calfa
որ եւ ՕՐՕՐԵԼ, ՕՐԵԼ. Երերել զորորանն. շարժել զշարժուն քնարանն.
beater;
plectrum.
· Calfa
ՀԱՐԻՉ. գ. πλῆκτρον plectrum. Գործի հարկանելոյ զքնար. կնտնտոց.
Զքնարն իսկ ձախովն վարելով, եւ զհարիչն աջովն ունելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
to beat, to strike, to give or deal a blow;
to strike or sweep the chords of the lyre, to vibrate, to touch, to play or perform on;
to ring;
to knock, to thump;
to prick, to bite;
to wound, to hurt, to harm;
to knock down, to beat to death, to kill;
to spoil, to taint, to gnaw, to eat away;
to ill-treat, to punish, to abuse;
to strike against, to shock;
to feel remorse;
to pay tribute;
to write down, to put into writing, to set down;
— զքաղց եւ զծառաւ, to stay hunger;
to quench, slake or allay thirst;
— այսոյն պղծոյ, to possess with a devil;
ի շամփուր —, to spit, to put on the spit;
— զոք ի ցից, to empale;
— ի մահ, — զոք յոգի, to give the death-blow, to despatch, to slay, to kill;
— ի գլուխն, to cause a headache;
— գինւոյ ի գլուխն, to mount to the head;
to intoxicate;
տաւիղ կամ ջութակ —, to harp, to play on the harp or violin;
խորան —, to set up a pavilion;
— զմիմեանս, to strike one another, to knock against each other;
to come in collision, to collide, to come into contact with;
— ընդ միմեանս, ընդ միմեանս — համեմատութեամբ, to compare, to confront with;
— զճանապարհս, to go, to be on a journey, to travel;
մարտ ընդ միմեանս —, to fight, to combat, to make war;
— զպատերազմ, to gain the battle, to conquer;
— զթշնամին, to beat the enemy, to discomfit, to defeat, to rout;
— հուր զտամբ, to set a house on fire;
— գաւազանաւ, to cudgel, to cane, to whip, to thrash, to belabour;
խրախոյս խընդութեան —, to shout with joy;
— զպէտս ուրուք, to supply the needs of, to provide or furnish the needful;
— զմիտս, to strike, to impress;
— զամանակ, to beat the measure;
զծայրս —, to dawn, to rise;
— զանձն, to be afflicted, grieved, mournful, desperate;
ընդ միտ —, to think, to reflect;
—նէ զդաւիթ սիրտն իւր, հարեալ գտանի ի խղճէ մտաց, David is struck by or eaten up by remorse;
ընդէ՞ր —նէ զքեզ սիրտ քո, why is your conscience afflicted and why is your heart heavy within you ?
արեւն ընդ ծայրս —նէր, the sun gilded the mountain tops;
ժանգն —նէ զերկաթ, rust consumes iron;
կօշիկ իմ —նէ զոտս, my shoe pinches.
· Calfa
ՀԱՐԿԱՆԵԼ. ἁνακρούω, κιθαρίζω pulso σαλπίζω tuba cano, buccino. Բախել զքնար, հնչեցուցանել զփող. չալել
Առնոյր դաւիթ քնար, հարկանէր. (Մծբ. ՟Զ։)
plectrum, ivory wand to play on a musical instrument with;
bow, fiddle-stick.
· Calfa
Քանզի քնար եւ տաւիղ ի ներքուստ՝ պղինձ հնչէ առ կնտնտոցն. (Բրս. մախ.։)
Որ յաղիսն կտնդոցին շարժումն որոշեալ երգեսցէ։ Որպես երաժշտական ոք զթուլացելովք աղեօք քնարին բախեալ զկտնտոցն (կամ զկտնգոցն)։ Որք զկտնդոց ածեն։ Գործարանք ձայնի բազումք, իսկ խօսիցն բերան, լեզուիցն եւ կոկորդիցն զկնանտւցի (կամ զկտնդոցի) օրինակ ունելով, եւ վերնատանն՝ հնչման. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. բն.։)
Դաւթական կնտկնտոցաւն. իբր քնարաւ։
cf. Կոխան;
լինել ի —, to be trodden under foot;
տալ ի —, to give to be trampled on.
· Calfa
Ի կոխմանէ մատանց ի լարս քնարին տպաւորի ելուստ ձայնին. (Երզն. քեր.։)
cf. Ճպռան.
· Calfa
Ո՞վ ետ ճպռան ի լանջս զմանեկաձեւութիւնն (քնարի). (Առ որս. ՟Է. ուր լիով նկարագրի. որպէս եւ Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Հրակիզեմ.
· Calfa
Այսօր աստուածաշունչ քնարն յովհաննէս ի գլուխ ահաւոր եւ հրակէզ մերձենայր. (Թէոդոր. կուս.։)
texture, tissue;
tress;
braid;
intertwining, interweaving, wreathing;
knit;
դեղձան —ք, golden tresses;
— ձեան, avalanche, snow-slip.
· Calfa
Յողաբ արար զերգս եւ զքնարս, եւ նոյեմի քոյր սորա զհիւսս եւ զսնգոյրս. (Մխ. այրիվ.։)
moved by the Holy Spirit;
soul-stirring, pathetic, moving, touching, affecting.
· Calfa
Հոգեշարժ քնարիւք զքեզ բարեհամբաւեմք. (Նար. կուս.։)
tractable, docile;
mild, complaisant, condescending.
· Calfa
Հեշտալուր քնար. (Արծր. ՟Ե. 3։)
to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.
· Calfa
Խնդրեաց ձայնող (երգիչ, կամ քնարահար). (Եփր. թագ.։)
to travel, to visit different places, to rove, to ramble, to roam, to wander;
to lounge;
to stray;
to circulate;
— ընդ ծով եւ ընդ ցամաք, to travel by sea and land;
cf. Ընդ վայր.
· Calfa
Ժամանակ ինչ արտաքոյ յածի։ Ա՛ռ քնար, յածեա՛ց կոծեա՛ց։ Յածիք ընդ ծով եւ ընդ ցամաք։ Շրջեալ ընդ երկիր, եւ յածեալ ի ներքոյ երկնից։ Յածել թեւոցն՝ յառաջադէմ սլանայ։ Ընդ գործս նորա յածեալ՝ քննեն.եւ այլն։
connexion, harmony.
· Calfa
Դինարքոս յօդումն կոչեաց զանձն (այսինքն զհոգի)։ Յօդումն ասէր գոլ զանձն, ասելով՝ թէ նման է յօդման աղեաց, իսկ մարմին՝ քնարի։ Յօդմամբ իմն յառաջ գայ իրն. (Նիւս. բն.։)
Յօդումն ասի դաշնակումն ձայնի, որպէս աղեաց քնարի յօդանալ ընդ միմեանց. (Լծ. նիւս.։)
example, model;
idea, design;
prototype;
paradigm.
· Calfa
Կենդանեացն են աննշանք եւ տարազարդք ձայնք. եւ յարացոյց քեզ փող եւ քնար. (Փիլ. լիւս.։)
cf. Յարմարումն.
· Calfa
Յարմարութիւն քնարի։ Յարմարումն քնարի. (Առ որս. ՟Է։ Սահմ. ՟Գ։)
cf. Յարմարումն.
· Calfa
Յարմարութիւն քնարի։ Յարմարումն քնարի. (Առ որս. ՟Է։ Սահմ. ՟Գ։)
fitness, suitableness, adaptability, conformity, analogy, congruity, concordance;
proportion, symmetry;
attitude, adaptation, application;
aptitude, disposition, capacity, ability, sufficiency;
accord, harmony, concord.
· Calfa
Յարմարութիւն քնարի։ Յարմարումն քնարի. (Առ որս. ՟Է։ Սահմ. ՟Գ։)
to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.
· Calfa
Արբին զհոգին սուրբ, եւ երգեցեցին ի մէջ ծովուն. որում մատռուակէր մարիամ քնարաւն։ Զի եւ ամպրք սպասաւորք հրամանացն մատռուակեն։ Ի մատռուակելն երկրի՝ յորժամ կամի՝ զշահեկանսն մատուցանէ։ Մատռուակեն յարբանեկել. (Ագաթ.։)
father;
papa, pa;
dad;
father, chief;
founder;
author, inventor;
— մեր, the Lord's prayer;
— երկնաւոր, գթութեան, heavenly Father, God of mercy;
հարք եկեղեցւոյ, the fathers of the church;
հարք միանձունք, old anchorites;
հարք մեր, our fathers, forefathers, ancestors;
— աշխարհի, Adam;
յարգոյ —, Reverend Father;
բարեյիշատակ —ն իսահակ, Father Isaac of blessed memory;
— սուրբ, holy father;
— խոստովանութեան, confessor;
հոգեւոր —, spiritual father;
— հայրենեաց, ժողովրդեան, աղքատաց, father of his country, of the people, of the poor;
քերթողաց —, father of Armenian literature, Moses of Khoren;
— պատմագրաց, father of history, Herodotus;
— եւ մայր, father and mother, parents;
որդի ի հօրէ, from father to son;
— իբրեւ զ—, like a fatherly, paternal;
ազնիւ, բարեգութ —, good, tender father;
— սիրտ, գութ, սէր հօր, the heart, tenderness, love of a father, paternal, fatherly affection;
սիրել, պատուել զ—, զօրավիգն լինել հօրին, to love, honour and succour one's father;
յաւելուլ առ հարս, to go the way of all flesh, to go to kingdom come, to die;
ննջեաց ընդ հարս իւր, he slept with his fathers;
— որդւովք բերկրեալ, a father happy in his children;
— մարդպետ, kislar-agasi, master of eunuchs.
· Calfa
Արար զիս հայր փարաւոնի։ Հա՛յր եղիսէէ։ Տե՛ս հա՛յր իմ, ահա տտուն լօդկի քո։ Լե՛ր ինձ ի հայր, եւ ի քահանայ։ Թէպէտեւ բիւր դաստիարակս ունիցիք ի քրիստոս, այլ ո՛չ եթէ բազում հարս։ Ըստ խնամոտ մտաց հայր կարդացեալ եբրայեցւոց։ Հայր քաղաքին։ Նա է հայր այնոցիկ՝ որ բնակեալ են ի վրանս խաշնարածաց։ Նա է հայր՝ որ եցոյց զերգս եւ զքնարս.եւ այլն։
repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.
· Calfa
ՀԱՆԳԻՍՏ. որպէս Գերեզման. որ եւ ԳԻՐ ՀԱՆԳՍՏԵԱՆ. հանգստարան. քնարան. շիրիմ. տապան. վկայարան ի տեղւոջ թաղման սրբոց.
place of rest;
temporary altar;
tomb, sepulchre.
· Calfa
ՀԱՆԳՍՏԱՐԱՆ. Գերեզման. քնարան. շիրիմ. տապան. որ եւ ՀԱՆԳԻՍՏ. Դիր հանգստեան. եւ Վկայարանն.
cf. Հաճարուկ.
· Calfa
Մուրան եւ ընկոյզն եւ նուշն, եւ քնարուկն, եւ հաճարուկն. (Ագաթ.։)
s. bot. sand-box tree.
· Calfa
Մուրան եւ ընկոյզն եւ նուշն, եւ քնարուկն, եւ հաճարուկն. (Ագաթ.։)
cf. Համագումար.
· Calfa
Զոր տարեալ համախումբ քահանայից եւ իշխանաց աշխարհին՝ եդին զնա ի քնարանի. (Յհ. կթ.։)
cf. Գորշախայտ.
· Calfa
Դաւիթ յորդորահնար քնար նուագարանաւն՝ համակի զէջն հոգւոյն ի քեզ տպաւորեալ ասէր. կա՛մ է համակ, եւ կամ համանմանակի, այսինքն յար եւ նման։
unanimity.
· Calfa
Քնարք են մտաւորական հոգւոյն ընդ զգալի ձայնին համաշնչութիւն։ Նոյն եւ քնարաց զքաղցրութիւն եւ զհամաշնչութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. յայտն.։)
dancing, dance;
ball;
ballet;
choir, chorus;
company, assembly, circle;
troop, band;
herd, drove, flock;
— աստեղաց, chorus of the stars;
cf. Ատամն, cf. Մեղու;
— առնուլ, to dance;
to surround, to encompass, to encircle;
— առնուլ, գալ, յօրինել, խմբել, —ս բոլորել, տալ or պարել, ի — անցանել, to dance, to leap, to hop, to jump;
to caracole;
— արկանել, to surround, to environ;
—ս տալ, to gather together.
· Calfa
Պար յօրինեցին զորութիւնքն երկնից քնարօք իւրեանց, եւ ասէին, փա՛ռք ի բարձունս աստուծոյ. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
guard, sentinel, sentry, vedette.
· Calfa
Յորժամ պահայոյզքն շրջիցին, եւ փողովք եւ քնարօք ի ժամանակս ձմերայնւոյ ի քնոյ զարթուցանեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
psaltery, harp, decachord, dulcimer, tympanum;
psalter, psalm-book.
· Calfa
ψαλτήριον psalterium. Գործարան կամ նուագարան սաղմոսելոյ. որ եւ ՍԱՂՄՈՍ. քնար տասնաղի՝ որ հարկանի ինուագել զերգս. եբր. ... Տես (Սղ. ՟Լ՟Բ. 2։ ՟Ղ՟Ա. 4։ Իմ. ՟Ժ՟Թ. 17։ Յոբ. ՟Ի՟Ա. 12։ Ես. ՟Լ՟Ը. 20։ Նար.։)
chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.
· Calfa
(որպէս թէ քնեակ, քնարան). κοιτών cubiculum παστοφόρον , ταμεῖον, ταμιεῖον, ζάκχων cella, promptuarium ἅντρον antrum γυναικωνίτις mulierum conclave. Օթարան առանձնութեան. խուց. ներքին բնակարան. սրսկապան. որ եւ ՍԵՆԵԱԿ ԱՆԿՈՂՆՈՑ. ԿԱՆԱՆՈՑ. եւ Շտեմարան. մթերք. գանձարան. Տես (Ել. ՟Ը. 3։ Դտ. ՟Գ. 24։ ՟Բ. ՟Թագ. ՟Ժ՟Գ. 10։ եւ Ծն. ՟Խ՟Գ. 3։ Երգ. ՟Ա. 3։ ՟Գ. 4։ Տոբ. ՟Է. 17։ Մտթ. ՟Ղ. 6. եւ այլն։)
violin, fiddle;
violoncello;
— հարկանել, to play the violin or fiddle.
· Calfa
Ազգ նուագարանի, կամ քնարի. (որպէս քեմանջէ)
course;
leap, jump, gambol, caper, antics, gallop;
palpitation;
neighing after;
ի —, — առ —, swiftly, at full speed;
by fits and starts;
—ս առնուլ, to run, to gallop, to gambol, to frisk about, to play antics.
· Calfa
Այծեման վազք, եւ աչացն անսխալութիւն։ Կամ վազիւք կամ երկայն անցիւք։ Եւ ոչ ընտիրք ինքնարշաւ վազիւքն։ Վազիւք առաքինութեանց դիմելով. (Նիւս. կազմ.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։ Նար. ՟Կ՟Զ։ եւ Նար. յովէդ.։)
sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.
· Calfa
Չորեքաղեանն քնար ի չորից լարից. զիլ՝ որ է սուր. եւ պամ՝ որ է ծանր. եւ այլն։ Սուրն համեմատի հրոյն, զի տաք է եւ չոր. (Երզն. քեր.։)
cf. Վանկ.
· Calfa
Գոչմունք փողոց, եւ հնչմունք եղջերաց, վանգիւք սրնգաց, եւ հեշտալուր քնարաց. (Արծր. ՟Է. 3։)
sound of the flute.
· Calfa
Հնչմունք եղջերաց, վանգիւք սրնգաց եւ հեշտլուր քնարաց. (Արծր. ՟Ե. 13. (ա՛յլ ձ. վանգիւք)։)