bud, germ, offset.
luxurious, lascivious, lewd, lecherous.
• Այս մեկնութիւնը տուել է նախ Աւետի-քեան, Քերակ. 1815, էջ 207. նոյնը ՆՀԲ, հտ. Ա. էջ 399 ա, որ իբրև օրինակ բ մասնիկի՝ յիշում է ոլոր-բոլոր, ողջ-ամ-բողջ, ուղխ-բուղխ, ողոք-բողոք, ուտ-բուտ, արի-բարի. բոլորն էլ կեղծ ու անճիշտ. իսկ բղջախոհ բառի տակ դը-նում է՝ «իբր ապողջախոհ, ոչ ողջախոհ կամ պղծախոհ»։ Ակինեան ՀԱ, 1930, 498 մեկնում է պղծախոհ>բղձախոհ ձևից՝ ձ վերածելով ջ. ինչպէս որ կայ գրականութիւն> քերականութիւն։ (Սխալ է. քերականութիւն կազմուած է քերել բայից և ո՛չ թէ այլափոխուած գրակա-նութիւն բառից)։
hair, head of hair, long hanging hair.
• , ո հլ. (յետնաբար կայ նաև ու, ի-ա հլ.) «երկայն մազ» ՍԳր., որից գիսակ Դատ. ժզ. 13=19. Ոսկ. մ. ա. 3. բ. 22, գիսա-բուղխ, գիսագերծ Ոսկ. հերոդ., գիսախռիւ նար., գիսարձակ Կաղնկտ., գիսատր «եր-ևար մազերով» Ա. Կոր. ժա. 14. Եղիշ., «ճըգ-նաւոր» Մշտ. ջհկ. Գնձ., «պոչով աստո» Ա-րիստ. աշխ. Ղևոնդ., եօթնագիսեան Եղիշ. ստ., թաւագէս Փիլ. տես., ոսկեգիսակ Շիր. վերագիսել «նահանջել, ետ դառնալ» Տիմոթ. կուզ. էջ 325 (նորագիւտ բառ. յարմարցուած յն. ἀναϰομιζω բառի վրայից. տե՛ս իմ Հայ. նոր բառեր Տիմոթ. Կուզի մէջ, էջ 100-101), գիսաստղ (նոր գրական լեզուի մէջ)։
that flows abundantly.
that causes good to come forth.
cf. Ժանգաբեր
copious, abundant.
that sheds light, luminous.
that produces oil, oily, unctuous.
that flows or takes its rise naturally;
self-produced;
spontaneous, natural.
that flows copiously, abundant.
produced by God.
that is produced, that springs from the earth.
that has its origin in Eden, horn or produced in Eden.
that flows agreeably.
cf. Գինեբեր.
that which makes the hair grow.
cf. Կենսաբեր.
cf. Ծաղկաբեր.
spiritual, divine.
flowing with milk, milky.
proceeded from the Father.
flowing continually.
springing, gushing or spouting out water, watery.
cf. Ջրբուղխ.
flowing abundantly, copious, abundant.
spring up or produced before.
growing straight.
cf. Մշտաբուղխ.
flowing, gushing out continually, never failing, perennial.
flowing with honey.
ignivomous, fire-breathing;
burst of flame, eruption, volcano.
producing gold.
cf. Շարաւածոր.
sacchariferous.
issued from a rock.
fountain;
water-spout;
basin.
rorifluent.
mountain;
— տեառն, — սուրբ, heaven, paradise;
լիրինք յաւիտենից, յաւիտենական or մշտնջենաւոր, the angels, the prophets, the apostles;
արտեւան, գագաթն, կատար լերանց, the summit, the ridge of the mountain;
կապան, կիրճ լերանց, strait, defile, pass;
գօտի, շղթայ, պար լերանց, chain, ridges of mountains;
հրաբուղխ լեառն, volcano, a burning mountain;
սառնատափ լերինք, glaciers;
լուղական լերինք, iceberg;
մոլորակային, լուսնային լերինք, the planetary, the lunar mountains;
զլեառն լեռնայն գնալ, to go from mountain to mountain, or by mountain paths;
լեառն Սինա, Մասիս, mount Sinai, Ararat;
իբրեւ զլերինս ելանէին բարձրանային փրփրադէզ ալիքն, the foaming waves ran mountains high;
եւ լեառն մուկն ծնաւ, the mountain brought forth a mouse.
cf. Առատաբուղխ.
cf. Եդեմաբուղխ.
cf. Հայրաբուղխ.
cf. Յորդաբուղխ.
cf. Յորդաբուղխ.
cf. Յորդաբուղխ;
—հոսանք or —հոսք, flood or overflow of waters, torrent.
cf. Յորդաբուղխ.
cf. Նախաբուղխ.
cf. Մշտաբուղխ.
blood-colour.
• , ա հլ. գործածուած է Ս. Գըրում իբրև յատուկ անուն. բայց յետոյ իբր «արե-նագոյն կարմիր» Կոչ. 253. Նար. կը. և մծբ. Լմբ. հմբ. Շնորհ. տաղ. որից բոսորաբուղիւ «արիւնաբուղխ» Նար. կուս. 418. բոսորած «կարմրած» Ճառընտ. բոսորակայլակ «կար-միր կաթիլներով» Նար. խչ. 392. մծբ. 449. բոսորային «կարմրագոյն» Նար. Շար. բոսո-րատիպ «արիւնագոյն» Լմբ. հմբ. բոսորե-րանգեան «կարմրագոյն» Նար. տաղ. Նոր գրականում (յատկապէս բանաստեղծական լեզուի մէջ) բոսորագոյն, բոսորագեղ ևն։
catarrh, cold;
ծանր՝ թեթեւ —, severe, slight cold;
— գլխոյ, cold in the head;
— լինել, to catch a cold.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ) «նէվազիլ, դումով, սալում, զուքամ» Մխ. ապար. (երկու ձևերից հնագոյնն է հար-բուխ, ուր նախաձայն հ՝ վերջաձայնի ազդե-ցութեամբ դարձել է խ. տե՛ս խրախ բառի տակ). արդի գրականի մէջ ընդունուած է հարբուխ. բայց ոմանք սխալ ստուգաբանու-թեամբ գրում են հարբուղխ. հմմտ. գւռ. հա-րինք, հարով-հազ «հարբուխ»։
• ՀՀԲ յար բղխօղ։ Այսպէս մտածելով է որ ԳԴ, էջ 74բ գրում է բառս յարբուղխ։
he;
she;
self;
ես —, myself;
դու —, thyself;
նա —, himself, herself;
ընդ — բարբառել, to say to one's self, to talk with one's self;
յ— գալ, գալ — առ —, to come to one's self, cf. Զգաստանամ;
յ— ամփոփիլ մտաց, to concentrate one's ideas, to collect one's thoughts;
յ— արկանել, to attract, to win, to allure, to draw on, to entice, to gain;
յ— հանել, to snatch away, to possess one's self of, to appropriate;
ինքեան զօրութեամբ, by one's own power or force;
ըստ ինքեան, of oneself.
• (ինքեան կամ ընքեան, ինքեամբ. ինքեանք, ինքեանց) «ինքը» ՍԳր. Եզն. Վեց-օր. զանազան դարձուածներով և ոճերով՝ ըստ ինքեան, այսինքն, ինքն ըստ ինքեան, ինքն առ-ինքն. ինքն յինքն, ինքն իսկ ևն. ո-րից ինքնին ՍԳր. Բուզ. Եւս. պտմ. Ագաթ. ինքնեակ Ղևտ. իե. 5, 11. դ. թագ. ժթ. 29, ինքնեկ Ա. մակ. ե. 19. ինքնանեռել «ոռնա դատել» Եփր. մատ. բ. 221. ինքնակալ Ա-գաթ. ինքնաբուղխ Վեցօր. ինքնակամ ՍԳր. Ոսկ. ինքնակաց Ոսկ. ես. Սեբեր. Եզն. ինք-նամատոյց Կոչ. ինքնատես Ագաթ. Կորիւն, ինքնիշխան Կոչ. յինքնաքարշումն Եփր. դտ. ևն. (ԱԲ ունի 231 ածանց՝ ինքն բառով)։ Յե-տին գրչութեամբ ինք ձևն ունին Խոսրովիկ, Արծր. Լմբ. Նչ. կան նաև ընքնագիր, ընքնի Եփր. համաբ. 115 ևն գրչութիւնները, նոր բառեր են ինքնաբերաբար, ինքնագոհ, ինք-նակամօրէն, ինքնակենսագրութիւն, ինքնա-պաշտպանութիւն, ինքնավարութիւն, ինքնա-վստահ, ինքնուսուցիչ, ինքնօգնութիւն ևն։
abundant, superabundant, copious;
rich, full, plentiful;
liberal, generous;
simple, plain, clear.
• , ի-ա հլ. «առատաձեռն, առատ ա-ռատ բաշխօղ, բարեգործ» ՍԳր. «անարատ, պայծառ (աչք)» ՍԳր. «լի, յորդ, շատ» Ա. թագ. իե. 3. Ագաթ. որից առատութիւն «շա-տութիւն» Տիտ. գ. 6. Ագաթ. «առատաձես-նութիւն, բարերարութիւն» ՍԳր. Ոսկ. մ. բ. 20. «պարզասրտութիւն» ՍԳր. առատարեր Վեցօր. առատաբուղխ Ագաթ. առատագոյն Եբր. ը. 6. Ոսկ. յհ. ա. 22. առատաձեռն ՍԳր. Ոսկ. բ. կոր. առատամիտ Ոսկ. ա. տիմ. և մ. ռ. 11. Եփր. բ. կոր. բազմառատ Եփր. պհ. 171. զուարթառատ Բ. կոր. թ. 7. կիսառատ Ոսկ. Եբր. առատանալ կամ առատանիլ «ա-ռատաձեռնութիւն անել. 2. սիրտը եռալ, ե-փուիլ (զայրոյթով, վրէժով, ցաւով)» ՍԳր. Ագաթ. Ոսկ. ևն։-Միջին հյ. ըռատ, որից ը-ռատակն «առատասիրտ» Սմբ. դատ. 15։-Նոր գրակ սնում առատ նշանակում է միայն «շատ»։
pitcher, water-vessel, jug, jar, water-pot, vessel, pot;
cup, mug, goblet, bowl;
the saveall of a candlestick.
• , ի-ա հլ. (յետին է գրծ. թակո։-կով Լմբ. մատ. էջ 71) «ջուրի կամ գինու մեծ աման» (արևմտեան զրականում համարւում t «ջրի կարաս հողէ, տճկ. քիւփ») ՍԳր. Ոսկ. մ. գ. 4. «աշտանակի վրայ թակոյկի ձևով զարդ» Փիլ. ել. սխալմամբ գրուած է նաև թակոյք Նար. երգ. 342 և վերջաձայնը իբրև յոգնակիի նշան առնելով՝ հոլովուած և թա-կոյս, թակոյից (ըստ ՆՀԲ), մինչև անգամ ածանռուած թակոյաբուղխ Եղիշ. չրչր. 271. (այսպէս ունին ՆՀԲ և ԱԲ, բայց տպագրում գտնում ենք թակոյկաբուղխ ձևով)։
earth, globe;
ground, land, territory, soil, district, department, jurisdiction;
land, country, province, region, climate;
the world;
the earth;
յ— անկանել, խոնարհիլ, to prostrate one's self;
— ծննդեան, birthplace;
յ— կործանել (դիաթաւալ), to strike dead on the spot;
յ— օտար, in a foreign land;
թնդայր — յընթացս մեր, the ground shook beneath our feet;
-! -! land! land! — աւետեաց, the Holy Land.
second;
secondly, in the second place.
• , ի-ա հլ. (կայ նաև գըծ. երկրիւ Կիւրղի ղկ.) «երկիր, ամբողջ աշխարհը. 2 երկրի մէկ մասը, գաւառ. 3. գետին, հող. 4. երկրի բնակիչները, մարդիկ» ՍԳր. Ոսկ. մտթ. ա. վերջին նշանակութիւնից յառաջա-ցած է «մարդիկ, օտար մարդիկ» Վրդն. պտմ. էջ 158 (չունի ՆՀԲ), որից՝ երկիր պագանել ՍԳր. կամ միացած՝ երկրպագել Նեեմ. ը. 6, բուբ. 25. Ագաթ., երկրպագիլ Եւս. պտմ. ե. իր. 409. Ա. գ. 25, Լաբուբ. 20. 23 ևն (տե՛ս Նորայր, Կոր. վրդ. 408), երկրպագելի Պրպմ. 260բ, երկրաւոր ՍԳը., երկրաբիր «հող փո-րող» Ոսկ. փիլիպ., երկրաբուղխ Ագաթ., երկրագործ Ա. մնաց. իէ. 26, երկրածին Ա-ռակ. բ. 18, թ. 18. Կորիւն. Եւս. քր.. երևրա-կալ Ագաթ., երկրական Եզն. Ոսկ. ա. տիմ., երկրակեաց Ագաթ., երկրաչափ Զքր. բ. 1. Վեզօր., երկրմայր «մի տեսակ սողուն կամ նաև բոյս» Բժշ., երկրեալ «գետնի վրայ պառ-կեցրած» Կղնկտ. հրտր. Էմ. էջ 40 (նորա-գիւտ բառ), ստորերկրեայ Նոնն., երկրատես «կէսօրուայ ժամը՝ երբ արևը հասնում է մի-ջօրէականի վրայ» (նորագիւտ բառ), մի-ջերկրեայ Խոր. Պիտ. նոր գրականում՝ երկ-րաբան, երկրաբանութիւն, երկրագունդ ևն։
Eden;
the terrestrial paradise.
• , ա հլ. (իբր յատուկ անուն համար. ուելով այսպէս հոլովուած) «Ադամի դրախ-տը» ՍԳր, որից՝ եդեմեան Փարպ. Նար., ե-դեմաբուղխ Յհ. իմ. եկեղ., եդեմային Թէսփ, խ. մկ., եդեմատունկ Գնձ., եդեմածին Զքր. կթ. ևն.
stick;
rod, switch, whip;
wand;
cudgel;
crook;
flail;
bar;
sprig, shoot;
twig;
stock, lineage;
— իշխանութեան, sceptre;
— եպիսկոպոսական, crosier.
• , ի-ա հլ. «անասուն քշելու փայտ. 2. մարդ ծեծելու փայտ. 3. ծեծ, հա-րուած. 4. խրատ. 5. իշխանի կամ թագաւորի մական, կրօնաւորի գաւազան. 6. եշևանո-թիւն». ՍԳր., «7. ծառի ճիւղ, ոստ» Վրք. հց. «8. ցեղ, զարմ, ցեղաբանական ցուցակ» Սե-բեր. Բրս. յուղիտ. Սամ. երէց., «9. եպիսկո-պոսի կառավարած թեմը» Օրբ. հրտր. Էմինի. էջ 101, «10. ծիածանի իւրաքանչիւր գոյնի շերտը» Վեցօր. 115 («Յորժամ աղեղն յամպս երևեսցի երփն երփն գունովք զգաւազանսն ձգելով.-ըստ գեղեցիկ դիտողութեան Ս. Վ Նազարէթեանի, Պատկեր, 1893, էջ 132)։ Նոյնը նաև Շիր. 45. որից գաւազանակիր Մ. Մաշտ. 184 ա, գաւազանաբուղխ, գաւազա-նահերձ, գաւազանահմայութիւն, գաւազանա-ձև, գաւազանասաստ, գաւազանաւոր, գաւա-զանել, գաւազաներգութիւն, գաւազանա-գիրք, բոլորն էլ յետին։
cf. Ադին.
• , ա հլ. «դրախտ, ե-դեմ» Եփր. Եղիշ. ը. էջ 116. Նար. որից ադե-նաբուղխ, ադինաբուխ Անան. եկեղ. Թէոդ. մայրագ. Երզն. լուս. ադինասարաս (չունի ԱԲ) Առաք. պտմ. 39. ադենային Գր. տղ. ադենական Շար. ևն։
Eden, paradise.
• , ա հլ. «դրախտ, ե-դեմ» Եփր. Եղիշ. ը. էջ 116. Նար. որից ադե-նաբուղխ, ադինաբուխ Անան. եկեղ. Թէոդ. մայրագ. Երզն. լուս. ադինասարաս (չունի ԱԲ) Առաք. պտմ. 39. ադենային Գր. տղ. ադենական Շար. ևն։
flower;
small-pox;
beauty, youth, bloom;
flower, choice, best;
— գինւոյ, mother or floating lees of wine;
— պղնձոյ, verdigris;
արանց —, cf. Լօշ;
— գունոց, splendour, vivacity of colour;
ցոյցք ծաղկանց, — show;
նկարիչ ծաղկանց, — painter;
աման ծաղկի, — pot;
— մանր, floweret;
գեղեցիկ՝ հոտաւէտ՝ քաղցրահոտ՝ անհոտ՝ դեռափթիթ՝ գեղափթիթ՝ գեղափայլ՝ թարշամ՝ սիրուն՝ երփներանգ՝ կարմրագեղ՝ —, beautiful, sweet, fragrant, inodorous, fresh-blown, splendid, faded or withered, lovely, variegated, scarlet -;
ծաղկէ ի —, from — to -;
քաղցրաբոյր հոտ ծաղկանց, the sweet perfume of flowers;
ծածկել զերկիր ծաղկօք, to cover the earth with flowers;
ծաղկունս ոփռել, to strew with flowers;
փթթին, թարշամին ծաղկունք, the flowers are blooming;
— fading;
ի — մանկութեանն, in his earliest years;
ի ծաղկի լինել, to be about to blossom;
to be in the bloom of youth;
ի ծաղկի or ի — հասակին, in the prime of life;
in the — of manhood;
cf. Թօթափեմ.
• , ն հլ. (-ղկան, կունք, կանց), ի-ա, ռ հլ. «ծադիկ» ՍԳր. Եփր. ել. Ոսկ. ես. 255 (սեռ. ծաղկաց1) Կոչ. «ծաղկախտ» Շիր. Յայսմ. յուլ. 6. Վրք. և վկ. Բ. 364. «գինիի քաթ» Վստկ. 116. «պղնձի ժանգառ» ԱԲ. որից ծաղկել ՍԳր. Եւս. պատմ. ծաղկաբեր Իմ. ժթ. 7. Վեցօր. Ագաթ. ծաղկաբուղխ. Ագաթ. ծաղկալից Ոսկ. մտթ. և փիլիպ. ծաղ-կաձև Ագաթ. ծաղկաքաղ Վեցօր. ծաղկեայ Նն. լե. 3, 23. ծաղկոց Եսթ. է. 7, 8. Ոսկ մ. բ. 12. ծաղկուտ Եւս. պտմ. թ. 7. անծա-ղիկ Վեցօր. ոսկեծաղիկ Կոչ. 321. բարեծա-կիկք Վանակ. յոբ. բազմածաղիկ Խոր. հռիփ. գեղեկցածաղիկ Պրպմ. Ասող. դեռա-ծաղիկ Պիտ. երկնածաղիկ Խոր. վրդվռ. զու-արթածաղիկ Բ. մկ. զ. 23. խնկածաղիկ Մեւ դտ. նոր բառեր են՝ աստղածաղիկ, ծաղկա-վաճառ, ցայգածաղիկ, ծաղկահասակ, ծաղ-կանման, ծաղկախտ, ծաղկադարման, ծաղ-կաման, ծաղկենկար, ծաղկաբոյր, ծաղկա-կաղամբ, ծաղկահար, ծաղկեփունջ ևն։
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
• , ո հլ. «երկու անգամ, երկրորդ անգամ, դարձեալ» ՍԳր. Եւս. քր. Ոսկ. յհ. որից կրկնել ՍԳր. Եւս. պտմ. Ոսկ. յհ. բ. 18. կրկնաբուղխ Եւագր. կրկնապարիսպ Եւագր. կրկնարօր Սեբեր. կրկնաւոր Կորիւն կրկնակի «կրկին անգամ, երկիցս» Յես. ե 2 Ոսկ. ես. «վերարկու» Կոչ. կրկնոց «վե-րարկու» ՍԳր. (հմմտ. յն. διτλοίς «man-teau qu'on met en double»). կրկնոցակ «խեղճ վերարկու» Կոչ. 258. կրկնուած Ոսկ. ես. կրկնամեռ Յուդ. 12. բազմակրկին Ա-սող. չորեքկրկին Լմբ. պտրգ. կրկնակօշիկ, կրկնամկրտութիւն, կրկնապակի, կրկնատա-տուաստ, կրկնատոմար, կրկներևոյթ (նոր բառեր)։
always, at all times, continually, at every turn, incessantly, for ever, for ever and ever, perpetually, eternally;
eternal;
որպէս —ն, as usual, as before, as formerly.
• «ամէն անգամ, շարունակ» ՍԳր. որից մշտաբուղխ Եզն. Ագաթ. մշտագնաց Վեցօր. մշտակաթ Եփր. կողոս. Ոսկ. տիտ. մշտակատար Բուզ. մշտակենագործակ (նո-րագիւտ բառ) Արիստիդ. 20. -նջեան մաս-նիկով (հմմտ. տունջեան)՝ մշտնջեան Գ. մակ. գ. 17. մշտնջենական Ագաթ. Ոսկ. ես. մշտնջենակաց Վեցօր. մշտնջենանալ Եփր. կողոս. 165. Եւս. պտմ. մշտնջենաւոր Ագաթ. Եզն. Եւս. պտմ. առանց սղման, յետնաբար՝ միշտերգելի Փիլ. միշտամեղ Պիտառ. նոր բառեր են՝ մշտադալար, մշտարծարծ, մշտա-ծիծաղ ևն։
always, at all times, continually, constantly, ever;
assiduously.
• «միշտ, շարունակ» ՍԳր. Եղն որից հանապազաբուղխ Ազաթ. հանապազա-խօս. Ագաթ. հանապազասուտ Տիտ. ա. 2. Ոսկ. տիտ. հանապազորդ ՍԳր. Եւս. պտմ. հանապազորդել «յաճախել» ՍԳր. Եւս. պտմ. Ոսկ. յհ. բ. 17. Ագաթ. հանապազօր ՍԳր. հանապազօրեայ Բ. մն. լա. 2. Ոսկ. յհ. ա. 5. զօրհանապազ ՍԳր.։
cf. Խարբուխ.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ) «նէվազիլ, դումով, սալում, զուքամ» Մխ. ապար. (երկու ձևերից հնագոյնն է հար-բուխ, ուր նախաձայն հ՝ վերջաձայնի ազդե-ցութեամբ դարձել է խ. տե՛ս խրախ բառի տակ). արդի գրականի մէջ ընդունուած է հարբուխ. բայց ոմանք սխալ ստուգաբանու-թեամբ գրում են հարբուղխ. հմմտ. գւռ. հա-րինք, հարով-հազ «հարբուխ»։
• ՀՀԲ յար բղխօղ։ Այսպէս մտածելով է որ ԳԴ, էջ 74բ գրում է բառս յարբուղխ։
tent, pavilion, marquee.
• = Պրս. [arabic word] sādravān կամ šādur-van ևն «շատրուան, ջրբուղխ՝ ուստի ջուրն բռնութեամբ ոստուցեալ ի վեր ցայտէ». սրա-նից են փոխառեալ նաև քրդ. šadirevan, ša-zirevan, šadruvan, վրաց. შმადრევანი շադ-րեվանի «ջրի շատրուան», արևել. թրք. [arabic word] šudreven «ցօղ, նուրբ անձրև», սերբ. šadrevan, sahdrvan, šedervan, ša-drman, բուլգար. šedravan, ռում. sader-vin, sadorvin «շատրուան»։-Հիւբշ. 212։
water-spout, fountain, jet.
• = Պրս. [arabic word] sādravān կամ šādur-van ևն «շատրուան, ջրբուղխ՝ ուստի ջուրն բռնութեամբ ոստուցեալ ի վեր ցայտէ». սրա-նից են փոխառեալ նաև քրդ. šadirevan, ša-zirevan, šadruvan, վրաց. შმადრევანი շադ-րեվանի «ջրի շատրուան», արևել. թրք. [arabic word] šudreven «ցօղ, նուրբ անձրև», սերբ. šadrevan, sahdrvan, šedervan, ša-drman, բուլգար. šedravan, ռում. sader-vin, sadorvin «շատրուան»։-Հիւբշ. 212։
sugar;
մաքուր, սպիտակ, refined or lump -;
խակ —, moist, brown or raw -;
— վանի —, candy;
գործատուն —ի, sugar-mill;
զտարան —ի, rugar-refinery;
համեմել —աւ, to —, to sweeten, to strew or sprinkle with -.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «շաքար» Խոր. աշխ. Ոսկիփ. Վրք. հց. Բժշ. Բրս. մրկ. 278. Գնձ. Շնորհ. առակ. որից շաքարաբուղխ Ոսկ. լս. շաքար-բերան «քաղցրախօս» Կոստ. երզն. 140. նոր բառեր են շաքարեղէն, շաքարաջուր, շաքար-աման, շաքարաւազ, շաքարային, շաքար-ախտ, շաքարակալել, շաքարել, շաքարեղէգ, օաքարավաճառ ևն։ Գրուած է նաև շառար.
leaf;
leaves;
— ծաղկանց, corolla, petal;
տատանիլ որպէս զ—, to quiver like an aspen leaf;
եւ — չանկանի թէ աստուած չկամի, no leaf falls but God's will drops it.
• , ո հլ. «տերև» ՍԳը. «աաստեռև մի թերթ» Դրնղ. 452. որից տերևաբեր Ա-գաթ. տերևաբուղխ Ոսկ. ես. տերևազարդ Վեցօր. տերևաթափ Ես. ա. 30. տերևալից Մրկ. ժա. 13. տերևախիա Ղևտ. իգ. 20. տերևիլ Ագաթ. Բուզ. անտերև Կոչ. ი6. նշա-տերև Ոսկ. մ բ. 24. դեղնատերև Ոսկ. լս մշտատերև Կլիմաք. հերձատերև Վրռն. ռան հտօտրmերևուն Բժշ. նաև տերեատ «մի տե-սակ բոյս, dapne alpina (ըստ Խ. Ուղուրի-կեան, Մասիս 1881 նոյ՛ 23) կամ chamaelea (ըստ ՀԲուս. § 2946)» Բժշ.։