Your research : 1 result for երեակ

Երեակ exact entry

cf. Երեկ.

· Calfa

NBHL (5)

Որպէս Երեկ. ուստի եւ Ցերեակն՝ է ցերեկ.

Մի՝ ի լուսանալ աւուրն, եւ մի ընդ երեակն. (Լաստ. ԺԶ։)

Եւ էր ընդ երեակս. (Ճ. Բ.։)

Ընդ երեակս ծագեաց արեգակն. (Ճ. Թ.։)

Երթեալ եղբօրն ընդ երեակս. (Վրք. հց. ձ։)


Entries' title containing երեակ : 12 results

Եօթներեակ

adj. s. septenary;
week.

· Calfa

NBHL (6)

Եօթներեակ գիսուց. (Եղիշ. դտ.։)

Եօթներեակ եւ յիսներեակ աւուրբք. (Յհ. իմ. ատ.։)

Եօթներեակն ոչ ծնանէ զոք զներսոյց տասնեկի թուոցն, եւ ոչ ծնանի յումեքէ։ Բարին ազգակից է եօթներեկին, իսկ չարն եղբայր է երկակին։ Զըստ եօթներեկիսն, եւ այլն. (Փիլ.։)

Կրկին եօթներեակն զնոսա (զչորեքտասանս) գործէ. (Սարգ. վերջ։)

Զեօթներեակն, զոր եբրայեցին շաբաթ կոչեն, հանգիստ անուանէ։ Զեօթներեակն օրհնեաց եւ սրբեաց աստուած։ Զտէրունեան եօթներեակն առնել աստուածավայելչաբար։ Պատուիրան վասն տէրունեան եօթներեկին։ Հանգչելով ի տէրունեան եօթներեակսն. (Փիլ.։)

Արա՛ եօթներեակ ... փոխել յեօթներրեկէն ի նոր ութերրեակն հոռոմի. (Արշ.։)


Իններեակ, եկի

cf. Իննեակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի յաւարտումն կատարման իններեակ յոբելինին, ի սկիզբն պսակելոյ մտի տասնեկին. (Նար. յիշատ. այսինքն ի թուին հայոց՝ ՟Ն՟Ծ՟Ա։)

Բարձրագոյն հոյլք անմահից՝ որ բոց հրացան, հրեշտակաց դասք իններեակ՝ հոգիացան. (Շ. միշտ էիդ.։)


Զցերեակ

cf. Ցերեակ.

· Calfa


Ութերեակ, եկաց

adj.

eight, octonary;
eighth;
the number eight;
eight days.

· Calfa

NBHL (3)

Խորհուրդքն ի նմա ութերեակք ... առ ութերեակն ճախրել զխորհուրդն առ քրիստոսի յարութեանն օր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յարութեանն հաղորդ լիցուք՝ փոխել յեօթներեկէն ի նոր ութերեակն. (Արշ.։)

Ութերեկին աւուր մեծին։ Ութերեակ աւուրքի։ Վասն ութերեկի աներեակ աւուրն. (Արիստակ. մկրտ.։ Կամրջ.։ Երզն. մտթ.։)


Հնգերեակ, եկաց

s. adj. five.

· Calfa


Յիսներեակ, եկաց

adj. s. fiftieth;
period of fifty days;
Pentecost;
jubilee.

· Calfa

NBHL (5)

Ըննսուն եւ ինն ամացն թիւ բաղկացեալ է ի յիսնեկէ եւ յեօթն յեօթնեկաց. քանզի յիսներեակն թողութիւն անուանի յօրինադրին՝ ամենեցուն ազատեցելոց, անշնչից եւ որ շունչն ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 39։)

Պատուեն եբրայեցիքն զյիսներեակ օր. եւ մեք խորհրդաբար զյիսներեակն պատուեմք, եւ զհոգւոյն գալուստ. (Ածաբ. պենտեկ.։)

Յիսներեակ աւուրբք եւ ամօք զաշխատութիւնն ի բնութենէս լուծանէ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Բազում շնորհել զյիսներեկին (ասելով, կա՛ զգիր քո, եւ գրեա՛ յիսուն), տըկար բնութեանն պատճառին։ Որ յիսներեակ յոբելինին, ի կատարման պենտեկոստին. (Յիսուս որդի.։)

Ունել զաւանդութիւն պահոց յիսներեկին. յարութիւնն է կատարումն պահոցն յիսներեկի աւուրց. եւ անտի սկսանին զատկի պենդէկոստէք յիսներեակ աւուրսն։ Առաքինիք եւ պարկեշտք (միանձունք) զերիս յիսներեակսն եւ զերիս երեսներեակսն ի տարւոջ, եւ զերիս աւուրս ի շաբաթու անսխալ պահեն. Խոսրովիկ. այսինքն միայնակեացք պահեն ի տարւոջն զաւուրս 291. եւ միայն ուտիք է նոցա 74 օր։


Վեցերեակ

s.

six;
sixth.

· Calfa

NBHL (2)

Սպառեալ լինի վեցերեակն եւ մահականցուքն։ Ի վեցերեկին ապականութիւն, եւ ի միակին փրկութիւն եղեւ։ Վեցերեակն համարեալ լնի թիւ ընդ միակին։ Ընդ վեցերեկին ընդ ընտանւոյն, եւ այլն. (Փիլ.։)

Վերագոյն քան զվեցերեակ աւուրցն փառաբանութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)


Տասներեակ, րեկի

s.

tenth part;
decade.

· Calfa

NBHL (1)

Տասներորդ մասն, որ է տասներեակ։ Տասներեակս եւ հարիւրեակու Երաքտասան երեք ամսոց, եւ կէս տասներեկի. (Փիլ. լին.։ Առ որս. ՟Ժ՟Դ։ Փարպ.։)


Ցերեակ

adv.

by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ երեկս մտանէր առ թագաւորն. եւ ցերեակ երթայր անդրէն առ ընկերս իւր. (Եսթ. ՟Բ. 14։)

Զցերեակն համբերեալ ոչ ճաշակել։ Որ զցերեակն ուսուցանէ զժողովուրդն ի տաճարին. (Բրս. պհ.։ Զքր. կթ.։)


Քառասներեակ, րեկի, կաց

NBHL (1)

Կոչի առաջաւորք, զի առաջաւոր է քառասներեկին ... ի պահս քառասներեկին։ Երկրորդ քառասներեակն սկիզբն առնու յերկրորդ շաբաթու երկշաբաթոյն. (Կամրջ.։ Ճ. ՟Բ.։)


Definitions containing the research երեակ : 48 results

Ութեակ

cf. Ութերեակ.

· Calfa

NBHL (3)

Խորհուրդքն ի նմա ութերեակք ... առ ութերեակն ճախրել զխորհուրդն առ քրիստոսի յարութեանն օր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յարութեանն հաղորդ լիցուք՝ փոխել յեօթներեկէն ի նոր ութերեակն. (Արշ.։)

Ութերեկին աւուր մեծին։ Ութերեակ աւուրքի։ Վասն ութերեկի աներեակ աւուրն. (Արիստակ. մկրտ.։ Կամրջ.։ Երզն. մտթ.։)


Վեցեակ

cf. Վեցերեակ.

· Calfa


Ցերեկ, զՑերեկ

cf. Ցերեակ.

· Calfa


Երեկ

s.

eve, even, evening, afternoon;
the evening star;
west;
ընդ —ս, առ —ս, about or towards evening, at the close of day;
յ—ս կոյս, towards evening;
to the west;
զօրն ց—, from morning till night;
դարձաւ օրն յերեկս, the daylight fades, the day wanes, the day is going down;
որպէս or իբրեւ յ—ն եւ յեռանդն, as heretofore;
ընդ —ս է, it grows late;
cf. Երէկ.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

«երեկոյ, իրիկուն» Յոբ. է. 4, «ա-րևմուտք» Փիլ. լին., «գիշերավար» Պիսիդ. (գրուած նաև երեակ Լաստ. Վրք. հց.), որից ընդ երեկս, յերեկս, առ երեկս ՍԳր., երեկա-նալ (գրուած նաև երիկանալ, երիկանիլ) «գի-շերը մի տեղ մնալ, գիշերել» Գ. մաև է. 12 Ոսկ. բ. կոր. «մինչև երեկոյ մնալ» Ես. ե. 11, երեկոյ, ի հլ. «իրիկուն» ՍԳր., Վեցօր. (գրուած նաև երիկուն Ղևտ. զ. 20. Ոսկ. մ. բ. 10, երեկուն Վեցօր. էջ 65. Ոսկ. ճառք 471. եղիշ. ը. էջ 115. Յհ.. իմ. Փիլ. Կղնկտ. հրտր. Էմ. էջ 55 (=հրտր. Շահն. էջ 168 յերեկոյն), երեկոյն Մաշկ.). երեկոյանալ Մրկ. ժա. 11, երեկոյի, երեկոյին ՍԳր., երեկոր Ոսկ. հռովմ. 165, երեկորեայ ՍԳր., երեկորի Երեմ. գ. 4. Եփր. ա. տիմ. Ոսկ. բ. տիմ. բ., երեկորին ՍԳր., երեկորնեայ «արևմտեան» Վեցօր., ե-րենօթք «գիշերը մնալը» Ագաթ., երեկօթոց «անկողին» Կոչ. 18 (ըստ Վարդանեան, ՀԱ, 1922, 578), երեկոյթ (նոր բառ), երեկօրի Վե-ցօր., ցերեկ (կամ ցերեակ) «առաւօտից մին-չև երեկոյ եղած մասը» (հմմտ. ցայգ «գիշեր, գիշերուանից մինչև առաւօտ եղած մասը») Սգր. Եզն., ցերեկութիւն Կոչ. 262. Ոսկ. մտթ. և ա. տիմ. (ռամկաձև գրուած է ցորեկ Սե-բեր.), ցերեկոյթ (նոր բառ) ևն։

Մառ, ЗВО, 5, 319 և 13, 0121 յոյն ձե-վը կցելով եբրայ. [hebrew word] 'ereb «երե-կոյ» բառին՝ իբրև սեմական մէկ կողմ է դնում և հայերէն բառի հին ձևը համա-րելով երեակ, արմատը դնում է րե (ե յաւելատառով և ակ մասնիկով), որ միացնում է պրս. [arabic word] dī «երէկ» բառին։ Karst, Յուշարձան, 402 սումեր. dirig.


Այդ, այդր, այդորիկ

pron.

that, this, the.

· Calfa

NBHL (1)

Այդիւ արասցես եօթներեակ. (Սարկ. տոմ.։)


Աւելագոյն

adj.

very abundant, much.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այսորիկ եւ աւելագոյն պատուեալ է եօթներեակն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աներեկ

adj.

that has no night, that always enjoys the light;
eternal, endless.

· Calfa


Աներեկոյ, ի

adj.

cf. Աներեկ.

· Calfa


Անջատումն, ման

s.

separation, disjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Ութերեակն ամենայն ուստեք զհանգստութիւնն զեկուցանէ։ Զանջատուածսն զամենեսին՝ զոյգս ցուցանելով. (Փիլ. լին.։)


Անմայր

adj.

motherless.

· Calfa

NBHL (1)

Է սա (եօթներեակն), որ ի թիւսն կոյս է, անմայրն բնութիւն։ Պիւթագորեանքն մշտնջենաւորակուսին եւ անմօրն միակի նմանեցուցանեն զեօթներեակն։ Ինքնուսումնակի մայր՝ անմայր իմաստութիւն է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ. եւ լին։)


Բոլոր, ի, ով, իւ, ից

adj. s. all total, entire;
garland, crown, circle;
bud, button;
environs;
— գիր, primer.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է գլուխ իննեւտասներեակ բոլորին. (Կամրջ.։)


Երրորդ

adj. s. adv. third;
third part;
thirdly.

· Calfa

NBHL (1)

Զերրորդն աստուած յերկնից յերկիր ածեր քեզ յօգնականութիւն». իմա՛ զերրորդութիւնն, կամ զերեակն եւ զմին։


Եօթնեակ, եկի

adj. s. septenary, seven;
week.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՕԹՆԵԱԿ. որպէս Եօթներեակ մի աւուրց. շաբաթ մի.


Իննսնեակ

adj. s. ninety (number).

· Calfa


Գերեկից

adj. s. enslaved with another, companion of a captive or slave.

· Calfa


Գէս, գիսոց, աց

s.

hair, head of hair, long hanging hair.

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛յլ շնորհք տեսանին ի սամփսոն ըստ թուոյ եօթներեակ գիսուց նորա. (Եղիշ. դտ.։)


Եաւթն

cf. Եօթն.

· Calfa

NBHL (1)

ԵԱՒԹՆ կամ ԵԱՒԹՆԵՐԵԱԿ. cf. Եօթն, եւ Եօթներեակ։


Երեսնեակ, եկի

adj.

thirty.

· Calfa

NBHL (1)

Երեսուն մի. եւ Երեսներեակ.


Զուգութիւն, ութեան

s.

conjunction, coupling;
equality, likeness;
union, concord, agreement;
coupling, pairing;
conjunction, union, wedlock;
communication, intercourse;
կշիռ զուգութեան բերել (ընդ ումեք), to be like, to resemble, to seem like.

· Calfa

NBHL (1)

Երրեակն առաջին հաստատ եցոյց զուգութիւն, սկիզբն կալեալ եւ միջութիւն եւ վախճան. զոյգ (այսինքն հաւասար) են ամենեքեան. եւ ութերեակն՝ առաջին քուեայ, զի յայլսն զուգութիւն դարձեալ նախ երեւեցոյց։ Բանիւքն զուգութիւնն, զայն՝ որ ի ձեռն գործոցն անզուգութիւնն ծնցի. իսկ անզոյգն աղբիւր է չարեաց։ Զուգութիւնն արդարութիւն ծնաւ. զի աստուածասէր ազգն զուգութեամբ եւ արդարութեամբ զարդարեալ է. (Փիլ.։)


Զցերեկ

cf. Ցերեակ.

· Calfa


Միակ, աց

s. adj.

unity, first number, one;
only one, alone, singular.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թիւս, միակք՝ տասնեկաց են առաջինք։ Զեօթներեակն պիթագորեանքն անմօրն միակի նմանեցուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Ներշրջանական, ի, աց

adj.

encyclopedical.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն՝ բազումուսմնութիւն սիրեցեալ։ Ներշրջանական խրատն բազում ինչ գեղապարիցէ։ Ազգս ծնանի զերկոտասան՝ ներշրջանացն պարօղ. քանզի ներշրջանական թիւ (է) երկոտասաներեակն աւուրց եւ տարեաց շրջագայութեանց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 19. 21. 59։)


Ուղղանկիւն

s.

orthogon, rectangle.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ եւրիպիդէս, եթէ ինձ պատուեալ լիցի ութերեակ. որ եւ քուեայ առաջին զսա անուանէ յաղագս ուղղանկեանցն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.) իմա՛ ուղիղ անկեանց, կամ նման գոլոյ ուղղանկիւն ձեւոց։


Ուղղանկիւնի, նւոյ

adj.

orthogonal, rightangled, rectangular.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ եւրիպիդէս, եթէ ինձ պատուեալ լիցի ութերեակ. որ եւ քուեայ առաջին զսա անուանէ յաղագս ուղղանկեանցն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.) իմա՛ ուղիղ անկեանց, կամ նման գոլոյ ուղղանկիւն ձեւոց։


Ունկնդիր, դրաց

s. adj.

auditor, listener, hearer;
listening, obedient, docile, submissive;
—ք, auditory, audience, the public.

· Calfa

NBHL (1)

Արիստիդէս փիղիսոփայ աթենացի՝ ընկեր կոդրատեայ՝ առաքելոցն ունկնդիր՝ արար զիննեւտասներեակն լուսնի հռովմայեցւոց. (Շիր. զատիկ.։)


Հարիւրեակ, եկի, կաց

s.

a hundred;
century.

· Calfa

NBHL (1)

Տասներեակս, հարիւրեակս, եւ բիւրեակս անուանեալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Ճախրեմ, եցի

vn.

cf. Ճախրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յետս լքանելով զեօթնօրեայ ժամանակս՝ առ ութերեակն ճախրել. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Հինգշաբաթեան

adj.

of thursday;
of five weeks.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցեն հինգ շաբաթք այսինքն եօթներեակք. եւ Որ տայի յօրն հինգշաբթի.


Յիշումն, ման

s.

mention, commemoration, memory, remembrance.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն Զաքարիայ՝ յիշումն Աստուծոյ (ի զիքր, եւ եա) ... Եղիսաբէթ, Աստուծոյ իմոյ եօթներեակ (ի էլի, եւ շաբաթ). (Մեկն. ղկ.։)


Յիսնակ, աց

s.

fifty;
period or number of fifty;
Advent.

· Calfa

NBHL (1)

Յիսնեակ թիւն. յիսներեակ մի աւուրց. եւ Յինունք պահոց ծննդեան կամ յայտնութեան, որ երբեմն անընդհատ պահիւր զաւուրս յիսուն, այլ այժմ ընդհատութեամբ եւ այլեւայլ օրինակաւ ի զանազան ազգս. ի հայս պահին երեք եօթնեակք՝ ի սկիզբն, ի մէջն, եւ ի կատարած յիսնեկին. ՟Ա. կոչի յիսնակաց պահք. ՟Բ. սուրբ Յակոբայ. ՟Գ. յայտնութեան։ (Տօնակ.։ Տօմար.։)


Յիսներորդ, աց

adj. s.

fiftieth;
the Advent;
ամն —, the fiftieth year, jubilee.

· Calfa

NBHL (1)

πεντηκοστός, -στή, -στόν quinquagesimus, -a, -um;
pentecoste. եբր. խամիզիմ. Վերջինն յիսուն թուոց. յիսնակ. յիսներեակ. պենտեկոստէ. յոբէլեան.


Յոբելեան, լինի

s. fig.

jubilee;
jubilee, festivity, rejoicing;
— ամ, year of jubilee.

· Calfa

NBHL (2)

Յեօթնիցս եօթներորդ յոբելինիցն (այսինքն ի լրման ՟Խ՟Թ. ամաց՝ ի յիսներորդ ամի)։ Ի յաւարտումն կատարման իններեակ յոբելինին, ի սկիզբն պսակելոյ մտի տասնեկին յաբեթական տոհմիս տումարի (այսինքն յետ իննեակ յիսնից՝ ի սկիզբն տասներորդ յիսնեկի. իմա՛ ի թուին հայոց ՟Ն՟Ծ). (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ յիշ։ (Իսկ առ մեօք Յոբելեան տարի ասի՝ կէսն յիսնից, այսինքն ՟Ի՟Ե-երորդ ամ։))

ՅՈԲԵԼԵԱՆ կամ ՅՈՎԲԵԼԵԱՆ. ἱωβέλ, ἅφεσις jobel, dimissio, remissio, annus jobeleus կամ jubileus. Յիսնամեայ ժամանակ, որ եւ եօթնիցս եօթնեակ, կամ յիսներորդ ամ. որպէս մեծ շաբաթ եւ հանգիստ. յիսներեակ մի ամաց. ամ թողութեան առ իսրայէլացիս. զի յեբր. էօպէլ ՝ է թողութիւն, արձակումն, ազատութիւն.


Նախատօն

cf. Նախատօնակ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախատօնակ մեծի տօնին յիսներեակն. (Փիլ. տեսական.։)


Նախատօնակ

s.

eve of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախատօնակ մեծի տօնին յիսներեակն. (Փիլ. տեսական.։)


Թիւ, Թուոց

s. gr.

number;
enumeration;
list, order, rank;
quantity;
era, epoch;
number of chapters (in a book);
—ք, arithmetic;
վերացեալ —, abstract number;
—ք or Գիրք Թուոց, Book of Numbers;
ոչ էր or ոչ գոյ նոցա —, բազում էին քան զ—, their multitude was innumerable;
թուով ամք, մարդիկ, few years;
few men, persons;
թուով են առաքինիք, virtuous people are rare;
ի թուոյ փախչել, to be innumerable, numberless;
անցուցանել ընդ —, ի — արկանել or — համարոյ առնել, to number, to count, to calculate;
to range, to set in order;
ի — արկանել զզօրս, — համարոյ առնել զօրաց, to review the troops;
ի — or ընդ — մտանել, ի — անկանել, to be of, or among the number;
կարգել ի — այլոց, to reckon or rank among;
կարգել զոք ի — սրբոց, to canonize, to number among the saints;
ի — ասել, to recite;
ի — գիտեմ, ուսեալ եմ, I know by heart, memory or rote;
— համարուց, — համարոյ ամենայնի, the detail;
the sum total;
cf. Ոսկեթիւ. number.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթներեակն ի թիւսն կոյս է. գոլով անկատար եւ կոյս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Լմբ. սղ.։)


Պատահ, ից

s. adv.

adventure, accident, contingency, casualty, occurrence, incident, chance, hazard, fortuitous or unforeseen event;
— ըստ —ի or —իցն, accidentally, by chance.

· Calfa

NBHL (1)

Յարակայ եւ եօթներեակ պատահք աւուր. (Վրդն. ել.։)


Պատկերանամ, ացայ

vn. fig.

to be reflected in, to be the picture of, to take the form, to be formed, printed, impressed, represented;
to make oneself conformable, like.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սուրբ յարութենէն (քրիստոսի) մինչեւ ցմեծագոյն փողոյն հնչումն, յեօթներեակ դար շաբաթուն պատկերանայ. (Տօնակ. այսինքն օրինակ լինի նմանութեամբ։)


Պարագայութիւն, ութեան

s.

turn, revolution, period.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ըստ որոշեցեալ եւ ըստ սահմանեալս ժամանակաց պարագայութիւնս կարծեսցես զաստուածութիւն առնել ինչ։ Ամենեցուն կատարելոց ըստ այնմ ժամանակաց եւ ամտնակաց որոշելով պարագայութեամբք։ Քսանեւ հինգերեակք ըստ լուսնոյ պարագայութիւնք են. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Չորեքկարգեան

adj.

formed of four courses, tiers or orders;
four-coursed;
s. mar. quadrireme.

· Calfa

NBHL (1)

Յերից կարգեալ չորեքկարգեան՝ առ ի ցոյցս կենդակին (այսինքն զոդիակոսի) տպաւորեալք։ Ութսներեակն՝ ըստ աղիւսաձեւոյ չորեքկարգեան. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)


Ցորեկ

cf. Ցերեակ.

· Calfa


Տասնեակ, եկի

adj. s.

ten, half-a-score;
decade.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յաւարտումն կատարման իններեակ յոբելինին, ի սկիզբն պսակելոյ մտի տասնեկին. (Նար. յիշ.։)


Տօթ, ոյ

s. adj. adv.

hot weather, great or ardent heat, burning atmosphere, solar heat, sunburning;
hot;
—ոյ, during the heat;
— ամարայնոյ, summer heat;
հարկանիլ ի —ոյ, to be corrupt, to rot, to putrefy.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուրտ եւ տօթ։ Զցերեակ այրեալ լինէի ի տօթոյ։ Եղիցի հովանի ի տօթոյ։ Զծանրութիւն աւուրն բարձաք, եւ զտօթ։ Թարշամեսցի իբրեւ զբանջար ի տօթի։ Դիակունք նոցա եղիցին անկեալ ի տուէ եւ ի տօթի.եւ այլն։


Տոմարագէտ

s.

skilled in almanac-making.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեփաննոսի երիցու տումարագիտի՝ որդւոյ յոհաննիսի քահանայի՝ ասացեալ յաղագս ընթացութեան արեգական իը ամաց, եւ շրջագայութեան լուսնին իննեւտասներեակ ամաց. որ լինի միահամուռ ընդ ամենայն ամք շլբ. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Տրամագիծ

cf. Տրամաչափ.

· Calfa

NBHL (1)

Ութսներեակն բաղկացեալ յերկուց առաքինի տրամագծաց, յայնմանէ որ յերկպատիկսն եւ յերեքկիսն ըստ աղիւսաձեւոյ չորեքկարգեան. (Փիլ. լին. ՟Գ. 38. (զոր օրինակ 6. 8. 9. 12. որ է 35։ եւ 6. 9. 12. 18, է 45. իսկ 35 եւ 45 են 80)։)


Քուեայ, էի, էից, եայց

s.

cube, die;
suffrage, vote, ball, ballot;
տուփ քուէից, urn, ballot-box;
տուփ քուէիւք, by an unanimous vote;
— արկանել, տալ ձգել, to vote, to ballot, to come to the vote, to poll.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս ասէ եւրիպիդէս, թէ ինձ պատուեալ լիցի ութերեակն. որ եւ քուեայ առաջին զսա անուանէ յաղագս ուղղանկեանցն քանզի յերկոց քառանկիւնից եւ չորից լծորդաց է բաղկացեալ ութեակն. (Երզն. քեր.։)

Ութերեակն՝ առաջին քուեայ։ Երեք ի իակէ մի ըստ միոջէ քուեայք, ՟Ա. (՟Ը. ՟Ի՟Է։ Ի միջի դիցի ՟Ա. ՟Բ. ՟Գ. ՟Դ. ի սոցանէն քուեայք, ՟Ա. ՟Ը. ՟Ի՟Է. ՟Կ՟Դ. լինին Ճ։ Երեւեցուանէ եւ քուէն զութն. Փիլ.։)


Ուղղանկիւն, կեանց

NBHL (1)

Ասէ եւրիպիդէս, եթէ ինձ պատուեալ լիցի ութերեակ. որ եւ քուեայ առաջին զսա անուանէ յաղագս ուղղանկեանցն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.) իմա՛ ուղիղ անկեանց, կամ նման գոլոյ ուղղանկիւն ձեւոց։


Յիսուն, սնից

adj.

fifty.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. (յետնաբար կայ նաև յի-սունց, յիսանց) «յիսուն» ՍԳր. Եփր. թգ. 442 (գրծ. յսնիւք). որից յիսնամեան ՍԳր. Եփր. ծն. յիսնապետ ՍԳր. յիսներորդ ՍԳր. յիսնակ նանայ. Տոմար. յիսնեակ Փիլ. Կանոն. յիս-ներեակ Փիլ. Յհ. իմ. ատ. յիսնաւոր Երգ. վջ, 5. (տպ. Պոլիս 1895 յսնաւորք. իմաստը ան-յայտ է. բնագրում և միւս թարգմանութեանց մէջ ամբողջ այս կտորը չկայ. տե՛ս ՀԱ 1924, 231 և 418. թերևս ա՛յս է վերի յիսկաւոլ բառը). նոր բառեր են յիսնամեայ, յիսն-ամեակ.-գրուած կայ նաև յսուն Եփր. թգ. 447, Եղիշ. ե, էջ 84, որից յսնապետ Եփր, թգ. 447 ևն, որոնց վրայ տե՛ս Meillet JAs. 19032, 498։


Պենտեկոստէ, ից

s.

Pentecost.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հներից մեկնում են Ոսկ. գծ. 44 «Պենտէկոստէն ըստ յունաց յիսներեակ ասի».-Տաթև. ձմ. ճխէ. «Ասորիք և յոյնք պենտէկոստ կոչեն, որ է հինդ ռասն»։ Աւելի ընդարձակ՝ անդ, էջ ճծե։ «Պենտակոստն ի յասորոց լեզուն հինղ-երորդ թարդմանի, որ նշանակէ զհինգ տօնն ազգին Իսրայէլի... և ոմանք զայն ասեն թէ պենտն հինգ լսի և կոստն դը-լուխ. իբր թէ հինգ գլխաւոր տօն էր նո-ցա զբոլոր ամն... այլ որ ստուգիր թարգմանեն ի հոռոմ լեզուն, պենտաւն յիսուն լսի և կոստն յիսներեակ»։ Նորե-րից ուղիղ մեկնեցին նախ ՀՀԲ և ՆՀԲ։