bent, crooked, twisted;
perverse, wicked, villanous, depraved.
· Calfa
Փայտ խեղաթիւր։ Խեղաթիւր ազգ. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 13։ Փիլիպ. ՟Բ. 15։)
Այլակերպս խեղաթիւրս, եւ օտարս ի կերպարանաց մարդոյ. (Մեսր. երէց.։)
obliquity, crookedness, contortion;
grimace, wry face, mouth;
perversity, depravity.
· Calfa
oblique, crooked;
deluded;
strayed, erroneous, wrong.
· Calfa
ՆՀԲ «խեղաթիւր կամ խոտելով ի մի կողմն վարեալ»։ Մորթման ZDMG 26, 547 բևեռ. khavadiri։ Հիւնք. խտրել
(որպէս խեղաթիւր. կամ խոտելով ի մի կողմն վարեալ, ի դուրս ելեալ ի հասարակ ուղւոյ) πλαγία, ληξός obliquus πλανήτης erroneus διάστροφος perversus. Թիւր. մոլոր. Ծուռ. զարտուղի.
disciple, student, pupil, scholar;
foster-child;
seetator, follower;
— արուեստի, apprentice.
· Calfa
Աշակերտ՝ որ ոչ է հլու, խեղաթիւր է եւ ատելի. (Նեղոս.։)
to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.
· Calfa
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
to sculpture, to make images.
· Calfa
Զփայտն խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ՝ առեալ դրօշեաց մտադրութեամբ գործոյն իւրոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 13։)
branch, bough;
knot, joint;
—ք մատանց ձեռին, the fingers;
—ովք վարակեալ, knotty, nodous, knobby, gnarly;
hill, height, hillock.
· Calfa
Առնուցուք ոստս ի տերեւախիտ ծառոց, եւ յուռեաց, եւ զոստս հագնեաց ի ձորոց։ Ձիթենի գեղեցիկ, անպիտանացան ոստք քո։ Վասն երկայնութեան ոստոց իւրոց։ Հանգչել յոստս նորա։ Զփայտն խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ ( պուտագլը )։ Թաւ ոստս.եւ այլն։
to do mischief, to work evil, to injure;
to frame plots or conspiracies, to conspire.
· Calfa
κακουργέω maleficus et fraudulentus sum, maligne ago, dolum struo. Չարիս գործել. մանաւանդ ըստ յն. ոճոյ՝ Չարիս նիւթել. չարաչար հնարիլ. խարդախել, դաւաճանել, եւ խեղաթիւրել.
disorder, confusion, disturbance;
waste, ruin, corruption;
perversion, depravation;
overthrow;
disordered, confused, spoiled;
— առնել, cf. Խանգարեմ.
· Calfa
Ոչ զայն գիր գտանեմ, որ ըստ իւրաքանչիւր կիրակէիցն գրեմք ի ձեզ, եւ արձակեմք. այլ՝ այլընդայլոց, խանգարս եւ կամակորս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11.) յն. աննշանս եւ խեղաթիւրեալս։
to disorder, to disturb, to confuse, to confound, to disconcert, to put out of countenance;
to spoil, to mar, to break, to destroy;
to corrupt, to ruin;
— զառողջութիւն, to ruin the health.
· Calfa
διαστρέφω perverto διαλύω dissolvo ἁναστατόω seditione conturbo σκύλλω vexo. Եղծանել, աւերել. քակել. ապականել. խեղաթիւրել. շփոթել. խառնակել. խռովել. աղաւաղել. վեր ի վայր առնել. խանկրել, աւրել, տակնուվրայ ընել.
causing disorder, spoiling, corrupting, disorganizing;
disturber, corrupter, destroyer;
perverter, seducer;
perturber.
· Calfa
διαστρέφων pervertor. Խանգարօղ. աւերիչ. եղծիչ. խռովիչ. խեղաթիւրիչ.
charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.
· Calfa
to overstrain a word or phrase, to pervert the meaning or sense of a passage.
· Calfa
curved, gibbous.
· Calfa
ՀԴՆԻ կամ ՀԸԴՆԻ. γυρός curvus, gibbus. որ եւ գրի ՀՆԴՐԻ. (լծ. արաբ. հէտէպ, էհտէպ ). Սահատողն. կոր թիկամբք. ծուռ. թիւր. ... լայնաբար՝ Թիւրեան ո՛ր եւ է օրինակաւ. խեղաթիւր.
tortuous, winding, anfractuous;
շաւիզ —, zigzag.
· Calfa
(լծ. եւ նոյն ընդ Կամաւոր, իբր կամարակոր) Ծուռ. կոր. թիւր. խեղաթիւր. ոլորեալ, գալարեալ իբրեւ զծամ. Ծուռումուռ.
to writhe, to twist, to twine, to wind round;
— զերեսս, to grin, to make grimaces at, to jibe.
· Calfa
ԾԱՄԱԾՌԵԼ. կամակորել. խեղաթիւրել. ծռել, ծռմռկել.
oblique, crooked, aslant, aslope, athwart, across, transverse;
out of the way, indirect;
ill-turned, ill-made;
bad, perverse, wicked, froward;
cross beam, traverse;
—, —ս, obliquely, crossly, transversely.
· Calfa
crooked, bent, curved, tortuous, sinuous;
indirect, crafty;
cf. Յամառ;
— շաւիղ, winding path, crooked way;
crookedly, against the grain.
· Calfa
διεστραμμένος, σκολιός, καμπύλος perversus, tortuosus, obliquus, inflexus, curvus, flexuosus. լծ. եւ նոյն ընդ Ծամածուռ. խեղաթիւր. ոլորեալ. որ եւ ԳԱՆԳՈՒՐ (ՆՄԱՆԱՁԱՅՆ). եւ Մոլորեալ. թիւրեալ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. (ի ձայնէս Կամ, ուստի եւ կամն, կամար կամուրջ, կարկամ. յորս կայ կորութիւն ինչ. որպէս եւ յն. գա՛մբի, գամբի՛լօս, է կոր. թիւր. պ. փէման, աղեղն. եւ թ. գամպուր, եամփուրի, քէմէր, եւն) զի եւ Կամակորն վարի ըստ նախնեաց որպէս ռմկ. ծուռումուռ. ծուռծռկած.
Օձ կամակոր։ Կամակոր շաւիղք, կամ Ճնապարհք։ Բերան կամակոր։ Կամակոր եւ խեղաթիւր ազգ։ Խորհի զկամակորս։ Կամակոր գտանիցիմ։ Ոչ միայն բարերարացն եւ հեզոցն, այլ եւ կամակորացն, եւ այլն։ Զոր կոչէ բերան կամակորաց, եւ շրթունս սուտ (զրպարտչաց). (Համամ առակ.։)
to wring, to twist;
to bend, to bow, to curve;
to distort, to overstrain a phrase, to strain, to misinterpret;
to pervert, to deprave;
— զարդարութիւն, to pervert justice.
· Calfa
crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.
· Calfa
στρεβλότης, σκολιότης perversitas, tortuositas, obliquitas. իսկ Կամակորութեամբ, σκολιῶς perverse. Ծամածռութիւն. խեղաթիւրութիւն. խոտորնակութիւն. (որ վրիպակաւ դրի եւ Կամակարութիւն)
unhealthy;
stupid, imbecile, idiot.
· Calfa
παράφορος insanus, delirans, errans, titubans. ապուշ. դանդաչեալ. խեղաթիւր.
to acquire, to gain, to obtain, to get;
to have, to possess, to hold;
to purchase, to buy;
to create;
վերստին —, to regain, to re-acquire, to recover;
փառս —, to achieve glory.
· Calfa
Տէր ստացաւ զիս ի սկիզբն ճանապարհաց իւրոց. իմա՛ հաստատեաց, որպէս դնի յայլ ձեռ. այսինքն մարդկութիւն քրիստոսի՝ որ ծնաւ ի ժամանակի, նախասահմանեցաւ յառաջ քան զամենայն եղականս. զոր արիանոսք խեղաթիւրէին ի վերայ աստուածութեան քրիստոսի՝ զի արարած կամ եղական համարէին զբանն։
to lead astray, to turn aside, to put out of the right way, to cause to err, to pervert;
to distort, to wrest, to misinterpret, to misconstrue.
· Calfa
seeking evil;
impudic.
· Calfa
որպէս յն. Աւելախնդիր, յաչաղկոտ, եւ պոռնիկ. περιττός καὶ βασκάνος , πόρνη . Որ ի խնդիր է վատութեան եւ վատթարութեան. չարասէր. խեղաթիւր. խենէշ. ուրիշի գէշ ուզօղ. եւ ան՝ որ գէշութենէ ետեւէ է.
cf. Վարակեցուցանեմ.
· Calfa
Վարակեսցին տոռամբք տնանկութեան։ Ցաւօք վարակեալ եմ։ Զփայտն խեղաթիւր, եւ ոստովք վարակեալ։ Որ ելանէ ի թիւր ճանապարհ, նովին վարակեսցի. (Յոբ. ՟Լ՟Զ. 8։ ՟Զ. 14։ Իմ. ՟Ժ՟Գ. 13։ Առակ. ՟Ժ՟Ը. 18։)
halting, hobbling, stumbling about.
· Calfa
Իբր խեղ եւ բեկեալ. խեղաթիւրս կամ կաղալով իմն.
froward, wilful, stubborn, perverse, rebellious, refractory;
currish, surly, bitter;
rancour, hatred, spite, envy;
— հայել, to look surlily;
—իւ լինել, to be enraged or furious with.
· Calfa
(Արմատ ձայնիցս Խըռով, Խռովութիւն. լծ. եւ գրգիռ, հեռ. ռմկ. խըռխըռ) ἁπειθών inobediens διάστροφος perversus. անսաստ. հեստ. Ըմբոստ. անսանձ. ստահակ. անհնազանդ. խեղաթիւր.
very barbarous, unpolished, very corrupt, very rude, very harsh.
· Calfa
Առաւել կամ յոյժ խեցեբեկ. կարի անհարթ եւ խժական կամ անախորժ. խեղաթիւր.
unequal, uneven, rugged, winding;
—ք, spot, stain;
inequality, unevenness, roughness, ruggedness, asperity.
· Calfa
Զփայտ խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ առեալ դրօշեաց, եւ նմանեցոյց զնա պատկերի մարդոյ, եւ զամենայն խնդբունդս (կամ խու՛նդ բու՛նդս, կամ խնդաբունս) նորա ծեփեաց հողով. (Իմ. ՟Ի՟Գ. 14.) յն. κηλίς macula. կեղտ. արատ. այլ ըստ հյ. երեւի լինել κοῖλον cavum, իբրու խոռոչ. անհարթութիւն։
bent, crooked.
· Calfa
«ծուռ, թիւր». արմատ առանձին ան-գործածական, որից ծեքել «ծռել, ծռմռկել, խօսքը խեղաթիւրել» Ոսկ. ես. և հռ. Կիւրղ. ել. «ցնդաբանել» Մագ. թղ. 237. «ծած-կել»? Մագ. գամագտ. (ըստ Մէնէվիշ. ՀԱ. 1911, 378, որին հակառակ է Աճառեան ՀԱ 1923, 250). ծեքաբանել «կատակաբանել» Մագ. թղ. 221. ծեքածուռ Ճառընտ. = Պտմ. սահ. 11. ծեքական Երզն. քեր. ծեքծեքել «խեղաթիւրել» ՓԲ. ծեքենայ կամ ծենքենայ «ծոմռած՝ ցիթի փիթի արտասանած բար կամ վանկ» (յունարէն արտասանութեան համար ասուած, անշուշտ հեգենայ բառի նմանութեամբ) Ճառընտ. = Պտմ. սահ. 8։
twisted;
crooked, oblique;
stunted;
erroneous, mistaken;
perverse, froward;
wrongfully;
awry, obliquely;
crookedly;
— մեկնել, խօսել, to interpret malignantly, to misconstrue, to put an ill construction on;
to preach a perverse doctrine;
— ճանապարհ, unfrequented, winding, tortuous road.
· Calfa
, ի-ա հլ. «ծուռ» ՍԳը. հնագոյն գրու-թիւնն է թեւր, նոր ձևն է թոյր. արդի գրակա-նում ընդունուած է միայն թիւր։ Այս արմա-տից են թիւրել, թիւրիլ «ծռել, ծռիլ, մոլորիլ» ՍԳր. Եզն. թիւրութիւն Առակ. ը. 8. թիւրա-շուրթն Առ որս. խեղաթիւր Իմ. ժգ. 13. Փի-լիպ. բ. 15. բազմաթիւր Առ որս. Սարկ. եղեռ-նաթիւր Բենիկ. թիւրահաւատ Յհ. իմ. երև. Սոկր. թիւրածնունդ «ապօրինի կենակցու-թեամբ ծնեալ» Մին. համդ. 85. նոր բառեր են թիւրատեսութիւն, թիւրիմացութիւն են։
crippled, maimed;
infirm, helpless;
bad, wicked;
ugly;
filthy;
— ձեռօք, crippled in the arm;
— ստիւք, lame, crippled in the feet;
handy-legged.
· Calfa
, ի-ա հլ. «հաշմ, պակասաւոր, մէկ ոտքով կաղ» ՍԳր. Ոսկ. յհ. ա. 21. «ցաւոտ (աչք)» Վանակ. յոբ. «պիղծ, գարշ, զազիր» Ոսև. կող. Փիլ. Պիտ. (այս նշանակութեամբ գրուած նաև խիղ Փիլ. էջ 197). որից խեղու-թիւն Ղևտ. իբ. 25. իդ. 20. Ագաթ. Ոսկ. խե-ղել Ղևտ. իդ. 19. Ոսկ. ես. և մ. խեղաթիւր Իմ. ժգ. 13 (փայտի կտորի համար ասուած՝ «ծուռումուռ»), Փիլիպ. բ. 15 (բարոյական իմաստով՝ «ծուռ բարքով»). խեղախեռ Ոսկ. յհ. ա. 38. Ճառք 674. խեղանդամ Մանդ. խեղանք Փարպ. խեղակատակ Ոսկ. եփես. ժև. կամ խեղկատակ Սարգ. խեղկատակել Ոսկ. խեղկատակութիւն Եփես. ե. 4. Կող. գ 8, Ոսկ. կողոս. խեղանցեալ «զառանցեալ» Բառ. երեմ. էջ 140. այստեղ է պատևանում նաև խեկբեկ «ծուռումուռ, կաղալով», կազ-մուած խեղ և բեկ բառերից, իբր *խեղբեկ. յետոյ դարձած խեկբեկ. մէկ անգամ ունի Փարպ. էջ 102 «Տեսեալ... զի երթայր խեկ, բեկս յընթացի». սրանից՝ կ աճականով՝ խեղկ-, որից խեղկիլ «չարաչար խեղիլ» Մագ. թղ. 133, 204. Պղատ. օրին. 17. խեղ-կութիւն Մագ. անխեղկեալ Մագ. թղ. 22, 136, 164։