very bright, very clear, very shining;
very splendid, very illustrious;
most honourable, right honourable.
παμφαής, περιφανής. ttotus lucens, splendidissimus, undique conspicuus Ամենայնիւ պայծառ. լուսապայծառ. ամենաճառագայթ. երեւելի ամենայն իրօք. չքնաղ. փառաւոր. վայելչապանծ. անարատ եւ յստակ. խիստ պայծառ՝ փայլուն. գայէթ նուրանի՝ րուշէն. շէօհրեթլի. միւքելլէֆ.
Ամենապայծառ լոյս, կամ հուր. (Դիոն.։)
Ամենապայծառ է քաղաքն։ Ի նմա կանգնեցաւ նշան խաչին Քրիստոսի՝ երեւելին եւ ամենապայծառ։ Նստո՛ ի կառս բարձունս եւ յամենապայծառս. (Ոսկ. մտթ.։)
Ամենապայծառ ծագմամբդ. (Շար.։)
Ամենապայծառ գանձուցդ. (Նար.։)
Յամենապայծառ անանց բարութեանց. (Մանդ.։)
Մտանել յամենապայծառ տեսարան։ Յարկեալք ամենապայծառն վայելչութեամբք. (Պիտ.։)
Յիւր մարմինն առ ընդ ամենապայծառ անմեղութեանն. (Լմբ.։)
Դրախտ ամենապայծառ եւ լուսագեղ։ Ո՛վ ամենապայծառ (յն. երանաւէտ) դրախտ. (Ոսկիփոր.։ Ոսկ. ծն.։)
very clear, brilliant, most illustrious.
λαμπρότατος, εὑφεγγής splendidissimus, lucidus Յոյժ պայծառ, լուսաւոր, մեծապայծառ. յստակ. մաքրափայլ. փայլուն՝ սիրուն.
Ցուցանելով զբազմապայծառ նմա պատրաստեալ պսակ։ Բազմապայծառ կուսութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)
Բազմապայծառ հանդերձ. (Ճ. ՟Ա.։)
Բազմապայծառ վայելչութեամբ. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)
Բազմապայծառ գնդիւք՝ վերին զօրականօք. (Ոսկ. ի նեռն.։)
Իբրեւ զարեգակն բազմապայծառ. (Վրդն. օրին.։)
Բազմապայծառ յարկ տանն Աստուծոյ, կամ քաւարան, տաճար. (Յհ. կթ.։)
Զբազմապայծառ կեանս աշխարհի սիրեցին. Գովել զկազմութիւն եւ զհացտուն՝ վասն բազմապայծառ պատրաստութեանն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. տեսական.։)
brilliant, bright, luminous, resplendent.
Լուսապայծառ թագիւ պճնելոցն. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
մարիամ լուսապայծառ։ Լուսապայծառ հրշտակիննստելով. (Շար.։)
Նշանակելով զլուսապայծառառ աստուածութեանն բարձրութիւն. (Երզն. մտթ.։)
Լուսապայծառ իմաստիւք լոյս եղելոց աշխարհի համածագօղ գոլով. (Շար.։)
Յորում մեկնին միտք բանիցն լուսապայծառ վերլուծութեամբ. (Երզն. մտթ.։)
in future, henceforth;
—ք, cf. Ապագայ.
pretty, charming;
splendid, shining.
most illustious;
splendid, brilliant;
*—, — տէր, my Lord, your Lordship.
Գերապայծառ լոյս աստուածութեան, կամ ճոխութիւն, կերպարանք, շինուածք, տօն, մայր քաղաքաց, երկինք. (Շար.։ ՃՃ.։ Խոր. ՟Բ. 85. եւ Խոր. հռիփս.։ Շ. եդես.։ Վրք. հց. ՟Ա։)
cassock, monk's gown.
• = Արաբ. [arabic word] qabā «պարեգօտ, առջևը ռաց զգեստ» բառից փոխառեալ (Կամուս, թրք. թրգմ. Գ. 900). փոխառութեամբ տա-րածուած է բազմաթիւ լեզուների մէջ. այս-պէս՝ պրս. qaba «պարեգօտ», qabanamad «թաղիքէ վերարկու, քափանակ», qabaca «փոքր կապայ»։ Պարսկերէնի միջոցով են վրաց. և մինգ. ❇აბა կաբա, սվան. կաբ. չէրքէզ. ակաբա «զգեստ, վերարկու», թրք. [arabic word] kebe «կապերտ», քրդ. kavā, kovā «կապայ», kebe «հասարակ չուխա». թուշ. կաբ «կապայ», բիւզանդական յն. ϰαβάδης, ϰαβαδιον «պարեգօտ» (Sophorles 609), նյն. ϰαβάδι։ Յունարէնի միջոցով են ռուս. սaნáть «աշխատանքիշապիկ, վերնաշապիկ», չեխ. kabát, լեհ. kabat, kabaǰ, kaba, բոզգ. kaváda «կանացի կամ զինտորական զգեստ» (Berneker 464)։ Սլաւականից են լիթ. kó-botas «կանացի բաճկոն», լեթթ. kabata «գրպան» (անդ)։ Miklosich և Marcel De-vic նոյն արաբ բառից են հանում նաև ֆրանս. caban, հֆրանս. gaban, սպան. ga-ban, պորտ. gabbāo, իտալ. gabbano, cap. pa, լատ. capa, cappa, նյն. ϰαππα, հբգ. chappa, մբգ. kappe, chappe, լեհ. սերբ. ռուս. kapa, բուլգար. kapն ևն (Berneker 483), որոնցից ոմանք «զգեստ», ոմանք էլ «գլխարկ» նշանակութիւնն ունին։ Հայերէ-նում հին տառադարձութեամբ պիտի ունե-նայինք կաբայ, ինչպէս գործածական է այժմ արևելեան գրականում, մինչ արևմը-տեանը ունի նոր տառադարձութեամբ կա-պայ։-Աճ.
• ՆՀԲ լծ. թրք. գապա «թանձր», գէպէ «կապերտ», գափուդ «վերարկու», ի-տալ. կապա՛նօ «կապայ», գաբօ՛դդი «վերարկու»։
• ԳՒՌ.-Ագլ. Ախց. Երև. Մկ. Ջղ. Սլմ. կա-պա, Տփ. կա՛բա, Ննխ. Սեբ. գաբա։ Նոր բա-ռեր են կապաթել, կապաթակելի, կապաշոր, կապացու, կապաւոր։ Նոր նշանակութեամբ ունինք կապայ Արբ. «խորխ, օձի շապիկ. 2. գրքի երեսը անցուած հաստ թուղթ», իսկ Ղրբ. գ'm՛բm «գորգ» նոր փոխառութիւն է արևել. թուրքերէնից։
• ՓՈԽ.-Մագ. քեր. 228 և Երզն. քեր. գրում են թէ «Ոչ ունելով նոցա (խօսքը յոյների մասին է) սովորութիւն զգենուլ կապայ, ի մէնջ առեալ՝ ոչ ուղղախօսեն, այլ անուա-նեն զնա կովա (այլ ձ. կովատին կաւա-տին)»։ Սրանով ակնարկում են Բիւզ. յն. καβάδιον «պարեգօտ» բառը, որ յոյները պարսկերէնից փոխառեալ են համարում.-Գազանճեան, Յուշարձ. 329բ մեզանից է ռնում գւռ. թրք. [arabic word] käbä «կապայ», որ. ուղղակի պարսկերէնից կամ արաբերէնից է։
Ոչ ունելով նոցա (յունաց) սովորութիւն զգենուլ կապայ, ի մէնջ առեալ՝ ոչ ուղղախօսեն, այլ անուանեն կաւատին (ա՛յլ ձ. կովայ) (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.
Լոյս կամ արեգակն կամ ջահ համապայծառ. (Ագաթ.։ Շար.։ Սկեւռ. ի լմբ.։)
Անդաստան հոգեւոր, համապայծառ ծաղիկ (սուրբ կոյս). (Շ. տաղ.։)
Համապայծառ ծաղկովք. (Արծր. ՟Ե. 11։)
Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
Զի մի օրն այն է աներեկ եւ անվախճան, համապայծառ եւ անստուեր արփիական։ Թագազարմից լուսերամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. առ մխիթ.։)
egregious, illustrious;
most serene.
Պերճապայծառ գործ արութեան ցուցեալ. (Յհ. կթ.։)
brilliantly adorned.
Ի զէնս ոսկիակուռս պճնապայծառս։ Շինէ ապա զպճնապայծառ եկեղեցին բագրանու. (Յհ. կթ.։)
magnificent, very splendid, brilliant, dazzling.
Սքանչելի պայծառութեամբ. մեծապայծառ. հրաշափառ.
Զարմանաւոր եւ սքանչելապայծառ (կամ սքանչելատեսիլ). (Նար. գանձ հոգ.։)
Որ սքանչելապայծառ՝ հրաշալի ձայնիւ ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ միշտ փառաբանիս. (Շար.։)
afterwards, next;
cf. Ապա.
Անուն քաջ առ ի յապայսն թողցեն անմոռաց յիշատակաց. (Պիտ.։)
permanently shining, clear or luminous.
Լոյս մի, աստուած, մշտապայծառ՝ երեքապայծառ. (Ածաբ. նոր կիր.։)
Դու լոյս իսկ բնութեամբ, եւ արեգակն մշտապայծառ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Մշտապայծառ փառաց գերակայութիւն. (Խոր. վրդվռ.։)
Մշտապայծառ լուսովդ լրանլ։ Ըստ արեգակնային մշտապայծառ վսամական զարդու. (Մագ. ՟Ի՟Թ. ՟Կ՟Զ։)
Լոյսք մշտապայծառք. (Նար. կուս.։)
chimera, werewolf.
satyrs.
very luminous, very bright, shining, brilliant;
sumptuous, imposing, pompous, most illustrious;
— յաղթանակ, most brilliant victory.
Լապտերք մեծապայծառք։ մեծապայծառ պսակ։ Մեծապայծառ ճառագայթք, եւ կամ լոյս. (Ոսկ. մտթ.։ Սեբեր.։ Շիր.։)
Ի մեծապայծառ գեղոյ. (Վեցօր.։ Մծբ.։)
Մեծապայծառ ապարանք, եկեղեցի, քաղաք. (ՃՃ.։ Փարպ.։)
Մեծապայծառ շինութիւն քաղաքաց, կամ շքեղութիւն, կամ փառաւորութիւն. (Պիտ.։)
Մեծապայծառ փառօք, կամ ծագմամբ. (Շար.։)
Մեծապայծառ վարդապետութեամբ. (Եղիշ. ՟Բ։)
Մեծապայծառ գործ, կամ փրկութիւն, կամ տօն. (Եւս. քր.։ Արշ.։ Եփր. թագ.։ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)
Հռիփսիմէ հռչաակգեղ՝ մեծապայծառ վայելչութեամբ. (Շ. տաղ.։)
very luminous, brilliant, resplendent.
Զերրորդութեանն հրաշապայծառ ճառագայթ. (Խոր. վրդվռ.։)
Հրաշապայծառ երանգաւ գունեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
night-sentry.
cf. Տապագին.
Զարեգակնակէզ եւ զտապայեղց խորշակագնաց վայրս. (Պիտ.։)
exorbitant, excessive, unbounded, inordinate, extravagant, immoderate, enormous.
Մի անարժան եւ աւելի տարապայման հարկօք նեղել. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
Պայծառ որպէս զջահ, լուսապայծառ.
Ջահապայծառ լապտէրօք առաջնորդեալ. (Թէոփիլ. պհ.։)
afterwards, then, immediately afterwards;
consequently, in consequence;
finally, at last;
secondly;
then, therefore;
առ յապա, one day, some day;
for the future;
յ—յս, առի յ—յս, henceforth, for the future;
առ ի յ—յսն յիշատակ, a monument for posterity, for the remembrance or memory;
առ յապայք, the future;
future things;
յիշեա, որդեակ, զառ յապայսն, remember, son, the future.
• «յետոյ, վերջը» ՍԳր. Ագաթ. Սեբեր. որից յապա առ յապա «վերջ ի վերջոյ» Բուզ. դ. 5. զառ յապայսն «յետինները» Սիր. խը. 6. Ոսկ. ես. մինչև յապայ Բուզ. դ. 23. յետ-նաբար ի հոլովմամբ ունինք զապային «լե-տինը, վերջինը» Կլիմաք. կարգ կամ տօնք ապայից «Տօնացոյցում շաբթէ շաբաթ չգը-րած, այլ իրար ետևից յիշատակած տօներ. ինչ. Տօն Յովհ. Կարապետի, Ապա Պետրոսի հայրապետի, Ապա Անտոնի անապատակա-նի ևն»։ Աւելի սովորական է իբրև շաղկապ՝ «ուրեմն, հետևաբար» նշանակութեամբ և աաա, ապա և, ապա ուրեմն, ապա թէ, ապա եթէ, ապա թէ ոչ ևն ձևերով։ Առաջին նշա-նակութիւնից ձևացած են ապագայ «յետոյ, գալիք» Խոր. պիտ. Յհ. կթ. ապաժաման «յետնեալ, անպիտան» Սիր. ժա. 12, ժգ. 5. Ոսկ. ապաժամանութիւն Ոսկ. մ. ա. 23. ա-պառնի Ոսկ. մ. ա. 11(1) Պիտ. Սահմ. Պղատ Լմբ. յապաղել «ուշացնել, երկարաձգել» ՍԳր. յապաղիլ «ուշանալ» ՍԳր. յապաղեցուցանել Եփր. Եւս. պտմ. յապաղութիւն Սեբեր. Բուզ. անյապաղ Փարպ. Պիտ. Փիլ. ևն (աղ մասնիկի համար հմմտ. կախաղան, յաչաղանք, կեն-ցաղ)։
ԱՊԱ կամ ԱՊԱՅ, ապայի, յապա, յապայս, զապայս, առ ի յապայս. μέλλων, -ον. futurus, -um. յետոյ լինել. հանդերձեալ. ապառնի. եւ Յետոյ. ետքի, ետքը, ետեւեէն գալիքը, ետեւ.
Որ զառաջին գործեալ մեղսն միայն բառնայ, եւ ոչ ինչ զապային. (Կլիմաք.։)
Յիշեա՛ զառ յապայսն, եւ դադարեա՛ ի թշնամութենէ. (Սիր. ՟Խ՟Ը. 6։)
Արար զառ յապայսն, այսինքն զհանդերձեալսն. (Ոսկ. ես.։)
Մինչեւ յապայ. (Լմբ. սղ.։)
Որ յապայս զգեցոյց. (Խոսր.։)
Զապայսն, եւ զներկայն։ Յապայն եւ ի հանդերձեալն. (Վրդն. սղ.։)
Յապայս յիշատակ։ Որ յապայսն յուսով յայտնեսցի. (Նար. ՟Խ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)
Անգիտացեալ զառ ի յապայսն որ գալոց էր ձաղանս. (Յհ. կթ.։)
Եղեւ խոչընդակն մինչեւ յապայ. (Բուզ. ՟Դ. 23։)
Եթէ զիս հալածեցին, ապա եւ զձեզ հալածեսցեն. եթէ զբանն իմ պահեցին, ապա եւ զձերն պահեսցեն։ Եթէ որդիք, ապա եւ ժառանգք. յորս ի յն. չիք շաղկապ, բայց միայն՝ եւ այլն. որպէս եւ ի մեզ ստէպ այնպէս վարի՝ ի բաց թողլով զապայն։
cf. Մշտապայծառ.
Միշտ փայլեալ՝ փայլուն՝ լուսափայլ. մշտապայծառ.
piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.
• ՆՀԲ «փերթ կապայի կամ քէպէի»։ Վ. Ա. Ա. (Ազգասէր Արարատեան, Կալ-կաթա 1848, էջ 96) հանում է կա, կայ. կաց, կայան «տեղ»+պերտ=փերթ «կտոր» բառերից. կափերթ է բնիկ հայ բառ, որ ցոյց է տալիս թէ այս աոհես-տը նախ ծաղկեցաւ Հայաստանում, ո-րից նիւթն ու անունը փոխ առին օտա-րազգիները։ Հիւնք. կապարճ բառից։ Հացունի, Պատմ. տարազի, էջ 7 կապ բառից։
ῤάκος, ῤῆγμα panniculus, pannus, vestis detrita, fragmentum, ruptura σάκκος saccus ἰμάτιον vestimentum. Իբրու փերթ կապայի, կամ քէպէի. Պատառ պաստառի, կոտորակ ձորձոյ. հանդերձ անարգ, մաշեալ, պատառատուն. ցնցոտի. գրգլեակ. կտաւ բրդեայ, ցփսեայ. քուրձ. ծուէն. լաթի կտոր, քուրջ, շոր, կարկտանք.
carter's smock, gabardine.
• «կապայ, պարեգօտ, վերար կու» Վրք. հց. Բ. 411. սր և կուբայ «վերար-կու» Միխ. աս. էջ 379։ Ուրիշ օրինակ չկայ։
• ՀՀԲ մեկնում է «բաժակ, ըմպանակ» (այլազգական բառ), որ վերինից բո-լորովին տարբեր է. հմմտ. գւռ. կուպ-պայ Զն. «ջուր խմելու յատուկ հողէ բաժակ»=իտալ. coppa։ ՆՀԲ «կապայ, արաբ. ճիւպպէ, իտալ. giubba»։
Բառ ռմկ. որպէս Կապայ, կամ ճիւպպէ. յորմէ իտ. giubba. Վերարկու կամ պարեգօտ. զի դնի ի տեղի յն. στιχάριον tunica, vestis undulata. որպէս թէ կիտուածեալ զգեստ.
grand-father, grand-sire, granddad;
pope, pontiff.
• (յետնաբար ի-ա, ու հլ.) «մեծ հայր» Փիլ. Մամիկ. Մխ. դտ. «հայրապետ, կաթուղիկոս (Աղէքսանդրիոյ, բայց յատկա-պէս Հռովմի)» Մխ. այրիվ. Վրք. հց. Գնձ. Սկևռ. պտ. 66. որից պապենի Յիշատ. երկ-պապ «պապի պապի հայրը, quadrisaieul» մհյ բառ (ըստ Նորայր, Բառ. ֆրանս.) նոր գրականի մէջ պապական, պապենական, պապադաւան ևն. գրուած է նաև պապայ Օր-բել. ողբ. էջ 62. պապիոս Ուռհ. 275 30ā առանձին տես ապոպապ և պապա։
Պապն Աղեքսանդրու, եւ ամենայն իշխանքն խնդրեցին զնա։ Սովորութիւն էր առաջնորդացն սկիտոյ ելանել առ պապայն ի տօն զատկին։ Մտեալ ծերն առ պապն՝ ագաւ առ նմա. (Վրք. հց. ՟Ը. եւ ՟Թ։)
he-goat, goat;
weedings;
— հանել, cf. Քաղահան առնեմ.
• (ի հլ. ըստ Ոսկ. մ. ա. 4 մարդա-պայքաղից. յետնաբար ի-ա հլ.) «արու այծ, նոխազ» ՍԳր. Մանդ. Անյ. պորփ. որից քաղակ «փոքրիկ նոխազ» Թր. քեր. եղջե-րուաքաո «կէսը եղջերու և կէսը այծ՝ մտա-ցածին մի կենդանի» Եղիշ. հրց. 52, Անյ. աորփ. Սահմ. Վահր. երրդ. էջ 165. փղա-քաղ, ուղտաքաղ Մագ. թղ. 232, քաղեան «նոխազներ» Մագ. այծքաղ Օր. ժդ. 5 կամ այծաքաղ Վեցօր. 192. մարդապայքաղ Ոսկ. մ. ա. 4. վիշապառիւծ քաղ Ոսկ. Կո-ղոս. 602-4. նաև Պայապիս Քաղեայ յա-տուկ անունը՝ որ տե՛ս Պայ բառի տակ։-Նոյն քաղ բառն է դարձեալ, որ «անասնոց խառնք» նշանակութեամբ գործածուած է Եփր. մատ. Բ. էջ 305. «Եկի հասի ի վերայ քոյ և տետի զքեզ զի հասեալ էր ժամանակ քո և ժամ քողաց քոց» (հմմտ. Եզեկ. ժզ. 8 Տեսի զքեզ, զի հատեալ էր ժամանակ քո և ժամանակ խախտողաց քոց, եբր. [hebrew word] dōdīm «սիրոյ, կրից, տռփանաց»), որից էլ յառաջացել է քաղոց ամտանունը, իբր «ա-նասնոց խառնից ամիսը» (Աճառ. Նոր բա-ռեր հ. մատ. Բ. 279)։ Վերջապէս նոյն բա-ռըն է աքաղ «ոչխարների զուգաւորութիւն, խառնք». նորագիւտ բառ, որ մէկ անգամ ունի Վստկ. 216. «Թէ զխոտն՝ զոր հովուի բիր կոչեն, խառնես և տաս, շատ աքաղ տայ առնել որձացն և իգացն. և քօշին և մաքւոյն միապէս է»։ Բառիս ստուգութիւնը կասկա-ծելի է սակայն, որովհետև հատուածի վեր-նագիրն է. «Վասն վազեցնելոյ և ի փաղ գալոյ (մերձաւորիլ)». փաղ և աքաղ կարող էին ձևով շփոթուիլ. այլուստ ստուգելու պէտք կայ։
Զգազանի կերպարանս, եւ զշնկնճթաց, եւ զվարդապայն քաղից. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
very luminous, extremely bright, brilliant, resplendent.
Հրաշալի որպէս զարփի. լուսաճաճանչ. մեծապայրառ.
cf. Արփիահրաշ.
Լուսաճաճանչ. լուսապայծառ.
portion of plunder.
Բազում աւարամասն պապայ հանէին. (Բուզ. ՟Ե. 2։)
supplication, petition, deprecation, entreaty;
— արկանել, — մատուցանել, յ— մատչել, to supplicate, to implore, to pray, to request.
Եւ պապայ յաղերս աղաչանաց անկեալ, զի մի՛ մեռցի. (Խոր. ՟Գ. 39։)
already, even now;
before.
Համար տալոյն ժամանակն ո՛չ է արդէն, այլ առ յապայ. (Լմբ. տնտես.։)
total, totality, sum, amount;
summary, abridgement, contents;
completion.
Նոյն առաջին՝ եւ նոյն առ յապայ, անպակաս բովանդակութեամբ թագաւորեալ։ Յառաւելութենէ կենդանարարիդ անպակաս բովանդակութեան. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
very shiny, bright, brilliant.
Յոյժ փայլուն, լուսապայծառ. փալփլուն, պայծառ.
vest;
waistcoat;
flannel waistcoat;
night waistcoat;
bodice;
cloak, mantle;
tunic.
ἰμάτιον, χιτών vestis, tunica Սովորաբար ի մեզ կարծի լինել ագանելի ներքին ի վերայ շապկի. բայց ի գիրս վարի որպէս Պատմուճան, պարեգօտ. հանդերձ որ ի ներքոյ վերարկուի. եւ Վերարկու. եւ որ եւ է ձորձ՝ մանաւանդ կտաւի եւ ազնիւ. հագուստ, լաթ, կապայ. (լծ. ընդ պրս. պէզէուն, պէզճամէ. հանդերձ ի բեհեզոյ այսինքն ի կտաւոյ)
insolent, pert, bold, audacious;
—ս, insolently, pertly.
Կամ իբր Անկարգ. տարապայման. սաստիկ.
tbat is adorned magnificently;
that has many ornaments.
Շինեցաւ նարեկ յըռշտունեաց գաւառին՝ նոյն կարգադրութեամբ, բազմազան, պաշտօնապայծառ երգեզողօք, եւ գրական գիտողօք. (Ասող. ՟Գ. 6։)
to give a robe of honour.
ԽԼԱՅԵՄ կամ ԽԻԼԱՅԵՄ. Խլայ տալով հատուասիրել, մեծարել. կապայ հանգցընել.
fiery, on fire, in flames, bright with heat, red hot.
Բորբոքեալ վառեալ լուսով. լուսափայլ. լուսապայծառ.
bright, lucid, splendid, shining, radiant.
Ունօղ զգոյնլուսոյ. լուսապայծառ.
full of light, very bright.
ԼՈՒՍԱԼԻ ԼՈՒՍԱԼԻՐ. որ եւ ԼՈՒՍԱԼԻՑ. Լի լուսով. առլցեալանթերի եւ կատարեալ պայծառութեամբ. լուսաւոր. լուսապայծառ.
cf. Լուսալի.
ԼՈՒՍԱԼԻ ԼՈՒՍԱԼԻՐ. որ եւ ԼՈՒՍԱԼԻՑ. Լի լուսով. առլցեալանթերի եւ կատարեալ պայծառութեամբ. լուսաւոր. լուսապայծառ.
resplendent, brilliant, sparkling, glittering, twinkling.
Որ ճաճանչէիբրեւ զլոյս. որոյ ճաճանչք են լուսապայծառ. լուսանշոյլ. ճառագայթարձակ.
shining with light, resplendent, glittering, refulgent, dazzling.
λαμπρός lucidus, fulgens, praeclarus σαφέστερος apertior, clarior. Լուսով կամ որպէս զլոյս փայլեալ. լուսապայծառ. շողշողեալ. պայծառ. մաքուր. յստակ. պարզ. յայտնի.
cf. Լուսաթոյր.
Ունօղ երանգ լուսոյ, զպայծառութիւն իմա՛. լուսապայծառ. լուսերփն. լուսանկար. լուսաներկ. լուսատեսակ. լուսափայլ. կարմիր եւ սպիտակափայլ.
to recommend.
Յառնելն՝ յաստուած ապսպարելն է զյապայն. (Վրդն. դան.։)
to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.
vanguard, van;
guard;
— նաւաց, pilot, steersman.
Առաջապահ անցանէր առաջի թագաւորին պապայ. (Բուզ. ՟Ե. 1։)
present;
near, close;
assistant;
— տարի, the current year;
— ամիս, present month;
յ— շաբաթու, in the next week;
— լինել, to be present, to interpose;
յերեսուն — ամսեան, the thirtieth inst.;
յ—սն for the future, henceforth.
ՅԱՌԱՋԻԿԱՅՍՆ, կամ ՅԱՌԱՋԻԿԱՅՆ. մ. Յառաջիկայ ժամանակս. առյապայ. այսուհետեւ. ասկից ետեւ, ետեւէն, ետքը.
assistant.
Փոխանակ առընթերակայիցս խոստանայ զառյապայսն։ Առընթերակայ կեանք. Իսիւք.։
recent, new;
presently, immediately;
soon, forthwith, directly, suddenly;
առժամայս, at present, now;
for the present.
(Հաւատքն) զառյապայսն առժամայն ցուցանէ։ (Մամբր.)
cf. Առժամանակեայ.
(Հաւատքն) զառյապայսն առժամա՛յն ցուցանէ. (Մամբր.։)
hence, thence;
here;
this, present;
գնասցուք —, come let us go hence;
— սկսանի թագաւորութիւնն Արշակայ, here begins the reign of Arsaces;
— առ յապայ, henceforward;
ի մարդոյ —, from this man;
ի տանէ —, from this house;
— կեանք, this life, the present life;
— եւ անտի, here and there, on each side.
cf. Թագաւորազն.
Դարձեալ զորդւոյ թագազարմին՝ բանիւ լուծեր զախտըս ջերմին։ Թագազարմից լոյս երամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Յս. որդի.։)
cf. Թագաւորազն.
Դարձեալ զորդւոյ թագազարմին՝ բանիւ լուծեր զախտըս ջերմին։ Թագազարմից լոյս երամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Յս. որդի.։)
cf. Աշխարհագրութիւն.
Պապայ աղեքսանդրացւոյն համառօտաբար երկրագրութիւն։ Պտղոմէական երկրագրութեանն. (Խոր. աշխարհ.։)
of seven branchs (chandelier).
Ունօղ զեօթն ջահս ճրագաց. եօթնաճրագեան. եւ Բազմապայծառ.
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
Կամ Տարապայման եւ անհաւաստի, եւ վտանգաւոր.
to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.
Մեծապայծառ լուսաւորութիւնն որ ծագէ ի նոսա, զեռայ եւ խաղայ ի նոցանէ յայլ տեղիս։ Ոչ ուրեք խոտորին զեռան (ջուրք) յետեղակալ իւրեանց կայենիցն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ։)
cf. Գունաւորեմ.
Զլուսինն երանգաւ արեանն գունեցեր։ Հրաշապայծառ երանգաւ գունեալ։ Թելոց գունելոց։ Գունեալն յարիւն խաղողոյ. (Նար.։)
embellishment.
Բարձրանալ ի փառս գերապայծառս պանծալի եւ վայելուչ գեղազարդութեան. (Անան. եկեղ։)
eminence, height, pre-eminence, superiority.
Մշտապայծառ փառաց գերակայութիւն. (Խոր. վրդվռ.։)
very luminous, splendid, brilliant.
ὐπεραιθέριος, ὐπερουράνιος եւ այլն. Գերագոյն քան զարփի, այսինքն քան զեթեր, զերկինս, եւ զարեգակն. գերերկնային. գերափայլ. գերապայծառ. լուսեղէն. երկնաւոր.
brilliant, splendid.
cf. Ակնախտիտ.
Բազմապաճոյճ զարդարանօք պճնեալ զինքն՝ ակնախըտիղ կազմեաց որոգայթ։ Փթթեալ յարաժամ ամառնային ակնախտիղ գեղապայծառութեամբքն. (Պիտ. ՟Դ. ՟Ե։)
dazzling.
Բազմապաճոյճ զարդարանօք պճնեալ զինքն՝ ակնախըտիղ կազմեաց որոգայթ։ Փթթեալ յարաժամ ամառնային ակնախտիղ գեղապայծառութեամբքն. (Պիտ. ՟Դ. ՟Ե։)
immense, infinite;
extreme, excessive, enormous, immoderate, superfluous, superabundant;
intemperate, disordinate;
dreadful, violent, grievous;
յանչափս, cf. Յանչափս.
Եւ որպէս Անչափաւոր, տարապայման. անկարգ. չափն անցած, ճամբէ դուրս. օրանսըզ.
immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.
ἁμετρία. excessus mensurae, imodicitas, intemperies. Ելանելն ըստ չափ օրինաւոր. տարապայման առաւելութիւն կամ նուազութիւն. չափ չպահելը.
unlimited, immense;
without condition.
Ոյր չիք պայման եւ չափ. անչափ. անբաւ. եւ Տարապայման. մէֆրէթ.
agreeing with, privy to, instrumental in;
accomplice, partaker in;
— լինել, to be a party to or instrumental in, to agree with, to approve of, to consent to.
Կամակից էին ընդ տէրութիւն պապայ. (Խոր. ՟Գ. 36։)
concerning to general assemblies, or to solemn festivals, solemn, festive, pompous;
demonstrative (style).
πανηγυρικός panegyricus, festus, pompaticus Կացրդի սեպհական. հանդիսական. տօնական. ամենաժողով. մեծապայծառ.