Definitions containing the research օր : 9873 results

Հոգենկար

adj.

formed by the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգէնկար եւ աստուածահրաման յօրինուածով։ Ի յայս օրինակ հոգենկար պատկերի բանի. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Հոգենորոգ

adj.

soul-refreshing, soul-reviving;
renewed by the Holy Ghost;
refreshing or reanimating the spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգենորոգ զուարթութեամբ։ Ի տեղի հանգստեան հոգենորոգ մարմնոյ հօրեղբօր. (Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Հոգեշարժ

adj.

moved by the Holy Spirit;
soul-stirring, pathetic, moving, touching, affecting.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնաբանութեամբք հոգեշարժ զօրութեան աստուածաբանիցն. (Դիոն. ածայ.։)


Հոգեշնորհ

adj.

granted by the Holy Spirit;
adorned with or full of the gift or grace of the Holy Spirit;
communicating the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեշնորհ վարդապետութեամբ, կամ յղացմամբ, կամ օրինօք աւետեաց, կամ երգովք. (Փարպ.։ Անան. եկեղ.։ Սիսիան.։ Դիոն. թղթ.։)


Հոգեշունչ

adj.

inspired by the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հոգեշունչ բանէ հօրն մերոյ. (Գր. տղ. թղթ.։)


Հոգեպատում

adj.

narrated by Divine Inspiration;
treating or narrating by Divine Inspiration.

· Calfa

NBHL (1)

Վերանայր յերկինս՝ ըստ հոգեպատում մարգարէութեանն, համբարձաւ աստուած օրհնութեամբ. (Մեկն. ղկ.։)


Հոգեպէս

adv.

spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս մօր եկեղեցւոյ արգանդն ծնանի հոգեպէս. (Լմբ. սղ.։)


Հոգեսէր

adj.

benign, soul-pitying, soul-saving;
spiritual, devout, pious.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն բարեգործ, հոգեսէր, հզօր, մարդասէր. (Նար. ՟Կ՟Զ։)


Հոգերգող, ի

s. adj.

psalmist;
singing by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգւով սրբով երգօղ. նուագօղ զսաղմոսս եւ զօրհնութիւնս. մակդիր դաւթի.


Հոգեւորական, ի, աց

adj.

spiritual.

· Calfa

NBHL (2)

Զօրութիւն հոգեւորական եւ աստսուածեղէն։

Հոգեւորական սուրբ մկրտութեամբ. ի մէջ բերեն եւ զզօրութիւն հոգւոյն սրբոյ։


Հոգեւորապէս

adv.

cf. Հոգեպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեւոր օրինակաւ. ըստ հոգւոյ. հոգեպէս. հոգեւորաբար.


Հոգեւորութիւն, ութեան

s.

spirituality.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ օրէնք հոգեւոր են, սակայն ընդ հոգեւորութեանն նոցա աւորութիւնն գրգանաց եւ փափկութեան հաղորդեալ էր. (Եփր. հռ.։)


Հոգիախաղաց

adj.

divine, inspired by God.

· Calfa

NBHL (1)

Այրն աստուծոյ մաշտոց, որ հոգիախաղաց զօրութեամբք ի տեսականի անդ զանտեսն տեսանէր։ Որ աստուածային ծաւալմամբ, եւ հոգիախաղաց զօրութեամբ գրգեալ զհոգւոյն շարժմունս. (Յհ. կթ.։)


Հոգիածութիւն, ութեան

s.

cf. Հոգեփոխութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն դիւաց բարեացն եւ չարեաց, զորս վասն աստուածութեանն մոլորութեանն (այսր եւ անդր), եւ հոգիածութեանն՝ աստեղացն զօրութեան հրաշագործեն. (Առ որս. ՟Ա։)


Հոլաթեւեան

adj.

open-winged.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլաթեւեան սերովբէն նստելով ի վերայ վիմին. (Շար.) այսպէս ընթեռնումք եւ իմանամք զգրեալն ի ձեռագիր օրինակս Հոյլաթեւեան. որ եթէ ճշդիւ պահեսցի, թերեւս ունէր նշանակել՝ կա՛մ բազմաթեւեան, այսինքն վեղթեւեան. կամ ամփոփեալ թեւովք։ Ստուգէ զբուն մեկնութիւն իրացս եւ յաջորդ բայդ։


Հոլամուկ

s.

bat, vampire.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլամուկք, եւ սարիկք, եւ տարմահաւք. ուր ի յն. է լոկ մի բառ, ψήρ . որ է սարեակ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Հոլանեմ, եցի

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հոլանեցաւ ... զոր օրինակ հոլանիցի հոլանելով մի ոք ի կաքաւչաց ... Հոլանեցայց սոյնպէս եւս քան զեւս. (՟Բ. Թագ. ՟Զ. 20=22։)


Հոլովեմ, եցի

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլովի սայլ լի օրանաւ։ Նկանակ գարեղէն հոլովեալ ի բանակս մադիամու։ Վիմաց հոլովելոց. (Ամովս. ՟Բ. 13։ Դտ. ՟Է. 13։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 18։)


Հոլովեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հոլովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլովեցուցանեմ ի ներքոյ ձեր, զոր օրինակ հոլովի սայլ օրանաւ. (Ամովս. ՟Բ. 13։)


Հոծիմ, եցայ

vn.

to be condensed, to grow thick;
to fill, to be filled.

· Calfa

NBHL (2)

Լնուն հոծին այնուհետեւ ամպք ձեամբք. (Վեցօր. ՟Գ։)

Արժանի է օրհնութեան եւ գոհութեան ոչ միայն ի մերս հոծեալ բերանոց, այլեւ յերկնաւորաց եւ յերկրաւորաց. (Լմբ. սղ.։)


Հողագործ, աց

s.

agriculturist, farmer, cultivator, husbandman, ploughman.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՛նչ օրէնք հողագործացն են, այն օրէնք վարդապետացն են. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)


Հողագործութիւն, ութեան

s.

husbandry, agriculture, tillage.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս հողագործութեան՝ սերմն եւ արօրն. (Գէ. ես.։)

Որ զերկիրս փոխանակ հողագործութեան արօրադրէք, եւ սերմանէք զբանն կենաց. (Մեկն. ղկ.։)


Հողադրամ

s.

burial-tax;
land-tax.

· Calfa

NBHL (1)

Դրամ տուեալ քահանայից վասն (օրհնութեան) հողոյ գերեզմանաց, որպէս եւ տէրութեան ի գն տեղւոյ շիրմաց.


Հողածնեալ

adj.

earth-born.

· Calfa

NBHL (1)

Անհիւթականն հողանիւթ գոլով, զի զհողածնեալքս հօրն ընծայեսցէ աստուածորդին. (Շար.։)


Հողամաղ, ի

s.

s. zool. diver, coot;
cormorant;
—ք, dust;
atom, corpuscle, mote.

· Calfa


Հողմամաղ

adj.

dispersed by the wind.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ հողմամաղ մոխրացան գետնոյ նկարագիրս դրոշմեալ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Հոմանուն

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.

· Calfa

NBHL (2)

Ոմանք զօրութիւնք հոմանունք (կամ հոմանուանք) են. (Պերիարմ.։)

Երկուց հաւասարութեանց գոլով՝ հոմանունք իսկ են ... Հոմանուամբ երբէք վարիլ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Հոյակապ

adj.

grand, magnificent, superb, splendid;
great, excellent, eminent;
— քաղաք, topping, most eminent city;
— այր, a great man;
— իշխան, illustrious prince;
— բժիշկ, celebrated doctor.

· Calfa

NBHL (2)

Զհրաշափառ հինգշաբթւոջ հոյակապ խորհրդածութեամբ օր տօնախմբել արժանաւորեցաք. (Զքր. կթ.։)

ἕκκλητος, περιβόητος, ἑπαινετός inclytus, celebris, laudatus. (ի բառէս Խոյ, խոյկ, կամ հոյ, կամ հոյն. նմանութեամբ զօրաւոր եւ ահաւոր յատկութեանց) իբր Հրաշակերտ եւ ահեղ, մեծամուր, հռչակաւոր. փառաւոր. երեւելի. ականաւոր. շքեղ. գովելի. մեծանուն. անուանի (շինուած, կամ գործ, կամ անձն)


Հաւասարատիպ

adj.

conformable, equal.

· Calfa

NBHL (1)

ἱσότυπος ejusdem formae. Զուգատիպ. նմանօրինակ. համանման. նման.


Հաւասարեմ, եցի

va. vn.

cf. Հաւասարեցուցանեմ;
cf. Հաւասարիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ հաւասարեսցէ նմա տպազիոնն։ Ո՞վ է յամպս, որ հաւասարէ քեզ։ Հաւասարեաց անասնոց անբանից։ Ո՞ հաւասարեսցէ ինձ ի վերայ այնոցիկ՝ որ գործեն զանօրէնութիւն.եւ այլն։

Ո՞վ են՝ որ հաւասարեն առ ամենայն կենդանիս։ Թէ ոք ուրեք ընդ օրէնս հաւասարէր. (Ժղ. ՟Թ. 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Ա. 60։)

Լոկ աղօթիցն հաւասարեն։ Հաւասարեսցի օրինացն. այսինքն սուրբ հաղորդութեան։ Չէ արժան ի տօնս հեթանոսաց հաւասարել. (Կանոն.։)


Հաւասարեցուցանեմ, ուցի

va.

to render equal, to equal;
to equalize, to level, to make even, level or smooth, to equal, to compare;
to counterbalance;
to communicate, to make a sharer or partaker.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ անմարմին զօրութեանցն հաւասարեցուցանէ. (Պիտ.։)


Հաւասարութիւն, ութեան

s.

equality, parity;
uniformity, conformity;
comparison, likening;
equalization;
participation, sharing;
union, concord, agreement;
գալ ի — ընդ, to equal;
cf. Հաւասարումն.

· Calfa

NBHL (3)

Իսկութեամբ ընդ հօր, եւ ընդ հոգւոյդ հաւասարութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Հաւասարութիւն զսիրելութիւն գործէ։ Երկուց հաւասարութեանց գոլով՝ հոմանունք իսկ են. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Խառնեսցին ի հաւասարութիւն օրինաց (սուրբ հաղորդութեան). (Կանոն.։)


Հաւաստեաւ

adv.

certainly, truly, doubtlessly, assuredly, positively, upon good grounds.

· Calfa


Հաւաստի

adj. adv.

certain, true, indubitable, sure, convincing, conclusive, incontestable, positive;
demonstrative, justificative;
cf. Հաւաստեաւ;
— կորուստ, certain loss;
— գիտել, to know for certain;
— առնել, to assure, to convince, to prove;
— իմն է զի, it is certain that.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւաստիք օրինացն վասն շաբաթուն։ Կարգէ զբանն հաւաստեօք։ Ընտրեն ի մարգարէից անտի զհաւաստիսն. (Իգն.։)

Զի եթէ յօրինակին եւ ի ստուերին այսպիսի հաւաստիք պահանջէին, ո՛րպիսի ինչ հաւաստիք ապա ի նորս պահանջին. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Հաւատամ, ացայ, ացի

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.

· Calfa

NBHL (3)

Միածին որդին զայնպիսին ինքնին առաջի հօր իւրոյ հաւատատայ (յն. վերաքարոզէ)։ Դու յերկրի հաւատաս (յն. խոստովանիս) զնա, եւ նա յերկինս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)

Մազապուր ի դրաց մահուանէ չհաւատալի (կամ չաւատալի) զերծեալք. իմա՛ անկարծելի օրինակաւ։

Վերակացութեամբն՝ յոր հաւատացար, ուսուցանել զճանապարհս օրինացն. (Ճ. ՟Ը.։)


Հաւատարիմ, մի, մաց

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զօրութեանցն (սքանչելեաց) հաւատարիմ առնէ՝ գիտել թէ նա իցէ. (Իգն.։)


Հաւատարմաբար

adv.

faithfully, loyally, truly, accurately.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՀԱՒԱՏԱՐՄԱՊԷՍ. Զօրհնութիւնս ասեմք եւ գոհացողութիւնս յոյժ հաւատարմաբար. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Հաւատարմագոյն

adj. adv.

more faithful;
more faithfully.

· Calfa

NBHL (1)

Կամի դարձեալ դօրինակաց ե՛ւս առաւել հաւատարմագոյն զիսն ցուցանել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Հաւատացեալ

adj. s.

faithful, believing;
faithful, loyal;
trusted;
believer;
ճշմարիտ —քն, the true believers.

· Calfa

NBHL (2)

Գտեր զսիրտ նորա (աբրահամու) հաւատացեալ առաջի քո։ Զօրաժողով է յուդա, եւ բազում հաւատացեալք ընդ նմա։ Աչք ի հաւատացեալս երկրի։ Եթէ ոք հաւատացեալ այրիս ունիցի.եւ այլն։

πιστεύων, πιστεύσας, πεπιστευκώς credens, fidelis, Christi fidelis. Որ հաւատայ յաստուած ճշմարիտ, եւ յուսայ ի նա. եւ ի նոր օրէնս՝ քրիստոնեայ.


Հաւատացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to believe, to persuade, to convince;
to impose upon.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատացո՛ զյովսէփ (վասն կուսութեան մօրս), որպէս զի նա զբազումս հաւատացուսցէ. (Եփր. ծն.։)


Հաւատաւոր, աց

s.

nun.

· Calfa

NBHL (1)

μοναχή, μονάστρια monacha. Կուսան. օրիորդ կամ կին հաւատով եւ հաւատարմութեամբ ուխտադիր աստուծոյ. միանձնուհի. հաւատւոր, հաւտաւոր, մարապետ.


Հաւեղ, աց

adj. gr. palimbacchus.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրեղ ի հաւն կամ ի հաւելն, այսինքն ի սկզբնաւորութեան. որպիսի է բառն եռավանկ, ոյր երկոքին նախընթաց վանկքն են երկար.


Հդնի

adj.

curved, gibbous.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԴՆԻ կամ ՀԸԴՆԻ. γυρός curvus, gibbus. որ եւ գրի ՀՆԴՐԻ. (լծ. արաբ. հէտէպ, էհտէպ ). Սահատողն. կոր թիկամբք. ծուռ. թիւր. ... լայնաբար՝ Թիւրեան ո՛ր եւ է օրինակաւ. խեղաթիւր.


Հեգ, ից

s.

spelling;
syllable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հեգէ գրոյն։ Զօրութիւն հեգոյն։ Յո՛ր եւ իցէ ձայնաւորս եւ ի հեգս։ Հեգ կիսակատար, որ ասի վանգ եւ փաղառութիւն. եւ յայսպիսի հեգիցս ընդ միմեանս զուգեալ՝ ասի բառ։ Անունն կամ բայն կամ այլքն բազում հեգիւք բաղկանան։ (Երկու հեգով. եւ այլն. Երզն. քեր.։)


Հեզագնաց

adj. adv.

soft, gentle, slow;
softly, gently.

· Calfa


Հեզացուցանեմ, ուցի

va.

to render mild, affable, pleasing, agreeable, to soften, to appease, to pacify, to calm, to quiet.

· Calfa

NBHL (1)

Խափանելով զցասումն՝ հեզացուցանել. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Հեթանոսական, ի, աց

adj.

heathenish, pagan, gentile.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հեթանոսական օրէնս. (Նախ. ՟բ. մակ.։)


Հեթանոսութիւն, ութեան

s.

heathenism, paganism, gentilism.

· Calfa

NBHL (1)

Այլազգութեան եւ հեթանոսութեան (յն. մի բառ)։ Զանօրէն հեթանոսութեան փառս եւ այլն։ (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 10. 13. 15։ ՟Ժ՟Ա. 24։)


Հեծան, աց

s.

beam, rafter, joist.

· Calfa

NBHL (1)

δόκος trabs, lignum եւ hasta. պ. եւ թ. հիյզան, հիյզէն, հասսա, ասաս . (հյ. լծ. ծեծ. եւ հեծանել. յեցուկ. նեցուկ) Գերան. մարդակ. փայտ առաստաղաց. եւ Բու ծառոյ կամ ոստ մեծ. հաստ բիր. գաւազան. (ուստի Միահեծան. որպէս եւ ասէս, հասաս. թ. է բրաւոր) ... (եբր. գօրա. լծ. գերան. յն. տօգօ՛ս. լծ. թ. տէօկիւզ, տէկէնէկ ).


Հեծանիմ, հեծայ

vn.

to mount, to ride;
— ի կառս, ի ձի, to mount or enter a carriage or vehicle;
to ride, to mount on horseback;
— ի նաւ, to go on shipboard, to embark;
անհամետ —, to ride bare-back;
յորս —, to go a hunting or shooting;
զհետ —, to chase, to give chase to, to persecute, to set off in pursuit of, to pursue;
յաւար —, to plunder, to pillage, to sack;
ապրեցաւ հեծեալ ձիով, he fled on horseback;
cf. Կառք.

· Calfa

NBHL (2)

Կազմեա՛ ինձ էշ, եւ հեծայց ի նա։ Հեծաւ յէու, եւ գնաց։ Հեծան իւրաքանչիւր ի ջորւոջ իւրում։ Զերիվարն՝ յորում արքայ հեծանէր։ Հեծեալք յերիվարս։ Հեծանէին յերեսուն եւ երկու յովանակս։ Զփարաւոն՝ որ զհետ հեծանէր ժողովրդեան քո բազում զօրօք՝ կառօք եւ երիվարօք. յն. զհետ մտանէր կամ պնդէր. (եւ այլն։)

Ստացեալ երիվարս երագեն նոցա հեծանելովն։ Եւ թագաւորքն հեծեալ (իբր յեցեալ) ի զօրութիւն իշխանութեանն՝ չարչարէին զնոսա. (Լմբ. ժղ.։) cf. ՀԵԾԵԱՄ։