Definitions containing the research վ : 10000 results

Անժառանգեմ, եցի

va.

to deprive of heirs;
to disinherit.

· Calfa

NBHL (1)

Անժառանգ՝ անորդի կացուցանել. ազգովին ջնջել.


Անժոյժ, ժուժի, ից

adj.

intolerant, impatient;
incontinent, intemperate, immoderate;
violent.

· Calfa

NBHL (3)

Անժոյժք, վէսք, անբարեսէրք. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ. 3։)

Քան զորկորայսն անժոյժ եւ վատթար գտանէի. (Սարգ.։)

Անժոյժ որովայնիւ. (Մանդ.։)


Անժուժաբար

adv.

impatiently;
intemperately.

· Calfa

NBHL (1)

Անժուժաբար եւ աւելորդօք վարեալ ամս երիս. (Խոր. ՟Գ. 64։)


Անժուժկալ

adj.

impatient;
incontinent, intemperate.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմնով փոքրահասակ, եւ անժուժկալ լեզուաւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։) եւ (Կլիմաք.։)

Ի վերայ ժուժկալին եւ անժուժկալին։ Յաղթեալ ժուժկալիւքն, եւ պարտեալ անժուժկալիւքն. (Նիւս. բն.։)


Անժուժկալութիւն, ութեան

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

· Calfa

NBHL (4)

Առաջին անհնազանդութիւն վասն անժուժկալութեան եմուտ ի մարդ։ Եսաւ ընդ մեծամեծ չարեացն զանժուժկալութիւնն ամբաստանեալ եղեւ. (Բրս. հց.։)

Եդան պահք խափանիչ անժուժկալութեանն ամենայն վնասուց։ Անժուժկալութեամբն մթերեալ ի հոգի եւ ի մարմին զվնաս. (Յճխ. ՟Թ։)

Ի կիրակէի զայլ ինչ կերէ՛ք յաղագս անժուժկալութեան ձերոյ։ Եւ թէ ոք անժուժկալութեամբ սխալէ, բեռն ապաշխարութեան ի վերայ դնեմք. (Շ. թղթ.։)

Յետ ընդարձակութեանն՝ վիշտք եւ ցաւք անժուժկալութեան (այս ինքն անժուժելիք). (Ոսկ. ղկ.։)


Անժուժութիւն, ութեան

s.

cf. Անժուժկալութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս անժուժութիւնն Ադամայ եւ Եւայի անէծս ի վերայ էած եւ մահ, նոյնպէս եւ ծնելոցս ի նոցանէ՝ որ զնոյն անժուժութիւնն ունին. (Յճխ. ՟Թ։)

Ըստ սովորական անժուժութեան մերոյ ազգիս՝ ցրուեցան ի տունս իւրաքանչիւր. (Խոր. ՟Գ. 15։)


Անիծ, ոյ

s.

nit.

· Calfa

NBHL (1)

Չարչարեալ լուով, ոջլով անծով, կծով։ Փոքր տարր զանիծն ասէ։ Անիծք ծնանին անկերպք, զի ոչ ճանաչի վերջք կամ առաջք, գլուխ կամ ոտք. (Լծ. նար.։)


Անիծաբեր

adj.

that bears a curse;
that curses.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վնասակար եւ յանիծաբեր անձին ախտիցս. (Շ. թղթ.։)


Անիծակուր

cf. Անիծակուռ.

· Calfa


Անիծանեմ, ծի

va.

to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկրէ՝ զոր անէծ Տէր Աստուած։ Ոչ եւս յաւելից անիծանել զերկիր։ Ե՛կ եւ անէ՛ծ ինձ զժողովուրդս զայս։ Անիծանելով անիծէ՛ք զբնակիչս նորա (կոտորմամբ)։ Անէծ զօրն իւր։ Անիծից զօրհնութիւնս ձեր։ Անիծեալ լիցի, կամ լիջիք։ Անիծեա՛լ Քանան։ Անիծեա՛ք սրտմտութիւն նորա. եւ այլն։

Տրական խնդրով.


Անիծեմ, եցի

va.

cf. Անիծանեմ.

· Calfa


Անիծապարտ

adj.

worthy to be cursed;
cf. Անիծակուռ.

· Calfa


Անիմայ, ից

cf. Անիմաստ.

· Calfa

NBHL (2)

Ասեն, թէ անիմայիցն վայրապար աւանդեն զսրբազանսն աւանդութիւնս. (Դիոն. եկեղ.։)

Ո՛վ կոյրք եւ անիմայք. (Հ=Յ.։)


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (2)

ἁνόητος. qui intelligi non potest, intelligibilis, ἁπερινόητος, qui mente comprehendi nequit, incomprehensibilis. ԶԱստուծոյ ասի որպէս անպարիմանալի, անբովանդակելի. անհասանելի. ֆէհմ օլունմազ, լաեուֆհէմ.

Զայլոց իմանալեաց փոքր ի շատէ, այլ ոչ տիրապէս ծանուցելոց. անգիտելի. դժուարիմաց. խորին. խելք չհասնելու, խելքէ վեր. անզլաշըլմազ, ագըլ էրմէզ.


Անիմաստ, ից

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

· Calfa

NBHL (2)

Անիմաստիցն այրիչ վտակքն. (Ագաթ.։)

իբր անիմանալի. ի վեր քան զմիտս.


Անիմաստութիւն, ութեան

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ անիմաստութիւն վարկցուք. (Փիլ.։)

Յորոց անիմաստութենէ գրեանք աշխարհիս ի պարսից այրեցան ... Մեզ մեղադրանքն վասն անիմաստութեանն։ Եւ մեք վասն անիմաստութեանս հաւանիմք եւ կորնչեմք. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)


Անիմաց

adj.

incomprehensible;
insensible.

· Calfa

NBHL (1)

Անիմանալի. որ ի վեր է քան զմիտս.


Անինչ, ընչի, ից

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

· Calfa

NBHL (2)

Անինչ վասն այն պարտ է լինել, որպէս զի փափաքս ազատեսցի յաշխարհէ, եւ ի վեր յառեսցի. ապա թէ ոք անինչ է, եւ անդր ոչ փափաքէ, նանիր աշխատի. (Լմբ. սղ.։)

Սովոր ես զանինչսն յինչ ածել, եւ յոչնչէ ի լինելութեան արարածոցս. (Ագաթ.։)


Անյաջողութիւն, ութեան

s.

unfavourableness, unfortunateness, disadvantage.

· Calfa

NBHL (2)

Չյաջողելն. անյարմարութիւն. վրիպականութիւն. տկարութիւն.

Մահկանացու անյաջողութեան վրիպակ, այսինքն է մտաց քուն. (Փիլ. ել.։)


Անյաջորդ

adj.

without successour, — succession;
unchangeable.

· Calfa

NBHL (1)

Յանյաջորդն ծերութեան զուարճանալով ի մանկութիւն։ Զանյաջորդն նուազութեան սեղանաւորէ լիութեան սեղան. (Սկեւռ. ի լմբ.) իմա՛. անյաջորդելի ի ծերութենէ, ի նուազութենէ։


Անյատակ

adj.

bottom-less;
very deep.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր յատակ չիք կամ չերեւի առ խորութեան. եւ Այն՝ որոյ ներքոյք կամ նստոյք այսինքն երաստանք վնասեալ եւ պակասեալ են. տիպսիզ.


Անյարդար

adj.

unpolished, unfurnished, unprovided, unprepared, out of order;
hard, cold, raw;
կին —, slut.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջացուցանէ, զանյարդարն ի մեզ յարդարմամբ ըմբերանելով. (Փիլ. բագն.։)


Անյարիր

adj.

that cannot rise.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ գարշապարաւ ոտին վարեցաւ, զի անյարիր էր։ Անյարիր առն. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Ծ՟Ը։ Իսկ Ոսկ. եփես. ՟Ի.)

Մի՛ ասասցէ կինն ցայրն, անյարիր, ապաժաման եւ վատ եւ քնած, չես այր, չես մարդ. յն. լոկ, անայր կամ անմարդ։


Անյարկ

adj.

shelterless, without roof, houseless.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ յարկեալ. անծածկոյթ. ուր չկայցէ յարկ. բացօթեայ. ծածք չունեցօղ, վրան բաց.

Ի ստորուստ զօրէն անհիմն տան, եւ ի վերուստ բռնութեամբ օդոյն իբրեւ զանյարկս վտանգէ. (Պիտ.։)

Առանց յարկի. ի բացի կալով.


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (2)

Անյարմար է վասն զօրութեան մարմնոյն՝ կերակրոյ բաղձալ, եւ նովիմբ դարձեալ կերակրովքն պատերազմել ընդ մարմնոյ. (Բրս. հց.։)

Զանյարմարսն յարմարէ պէսպէս յօրինուածովք. (Յճխ. ՟Զ։)


Անյարմարագիր

adj.

that writes in an unbecoming manner;
indecently written.

· Calfa

NBHL (1)

Անյար ի վնասակար ցանկութիւնս. (Յճխ. ՟Ժ։)


Անյարմարութիւն, ութեան

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

· Calfa

NBHL (1)

Անյարմարութեամբ եւ վրիպանօք լցեալ է բանս. (Պիտ.։)


Անյաւ

adj.

infinite, interminable.

· Calfa

NBHL (1)

ἅπειρος. infinitus. Անաւարտ. անվախճան. անբաւ. անեզրական.


Անյեղ

adj.

immutable, unchangeable, constant.

· Calfa

NBHL (1)

Այլքն ամենայն յեղուն, բայց միայն ինքն (աստուած) անյեղ եւ անփոփոխ է ... Ամենայն ինչ եղանելին հարկաւոր է յեղումն ընդունել, որպէս աստուծոյ անյեղն գոլ։ Անյեղ եւ անմէտ խորհրդով. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղյեղուկ

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակք՝ լերինք կոչին եւ ի դաւթէ վասն մշտնջենաւոր եւ անյեղյեղուկ բնութեանն. (Լմբ. առակ.։)


Անյեղապէս

adv.

cf. Անյեղաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Միացար մարմնով յարգանդի կուսին՝ անյեղապէս գոլով։ Նկարագիր անյեղապէս ի ծառայական խոնարհի պատկեր. (Շար.։)


Անյերկուանալի

adj.

indubitable.

· Calfa

NBHL (2)

Անյերկուանալի էր վկայութիւնն։ Այսպէս եւ զնորայն ասէ զվկայութիւնն։ Ի մահուանէն՝ անյերկուանալի զյարութիւնն եցոյց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29. 35։ ՟Բ. 14։)

Հարկաւոր է՝ առ վերակացուս մեր հաւատս ամենեւին աներկուանալիս ունել. (Կլիմաք.։)


Անյիշաչարութիւն, ութեան

s.

forgiveness, amnesty, pardon.

· Calfa


Անյիշատակ

adj.

forgotten;
immemorial.

· Calfa

NBHL (2)

Յաւելուն, ողորմեա՛ ամենայն անյիշատակաց. ո՞վ է անյիշատակն, զոր դու յիշատակես. (Լմբ. պտրգ.։)

Անյիշատակ եղեալ մոռանայ զկենդանական կրիցն սովորութիւն. (Պիտ.։)


Անյիշատակութիւն, ութեան

s.

forgetfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Անյիշատակութիւն ակամայ յանցանաց տանն շնորհելով. (Փիլ. լին.։)


Անյիշելի, լւոյ, լեաց

adj.

immemorable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց լքանել անյիշելի մոռացմամբ զչարեացն գործելոց զվնասս. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Անյիշողութիւն, ութեան

s.

amnesty.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգայութիւն իրացն, եւ անյիշութիւն վերնոցն. (Կլիմաք.։)


Անյիշութիւն, ութեան

s.

cf. Անյիշողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգայութիւն իրացն, եւ անյիշութիւն վերնոցն. (Կլիմաք.։)


Անյողդողդ

adj.

unshakeable, firm, immovable.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆՅՈՂԴՈՂԴ ԱՆՅՈՂԴՈՂԴԵԼԻ. Որ ոչն յողդողդի. անսասան. հաստատուն. անշարժ. դէփրէնմէզ, գավի, մամուր.

Գլխոյ առաքելոցն, անշարժ վիմանն, անյողդողդելի վիմին. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)

Անյողդողդելի հաւատով զնորայն հիմնացուցին զեկեղեցի. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Անյոյս, յուսից, աց

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

· Calfa

NBHL (8)

Որ զանյոյսսն յուսով նորոգէ ի յոյս կենացն յաւիտենից. (Յճխ. ՟Է։)

Ազատեցեր յանյոյս վայրին. (Յիսուս որդի.։)

Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս որպէս զպօղոս. (Ոսկ. ես.։)

Որոց ուսուցանելն զնոյն անյոյս էր։ Տիրեաց մարմնովն, որ անյոյս էր։ Անյոյսքն լիցին հնարաւորք։ Զերծուցանէ յանյոյսն նեղութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Անյոյս սովորութեամբ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Որ յուսով մեղանչէ, անյոյս կորնչի. (Սարգ.։)

Զբարեգործսն վարուք սգան անյոյս. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)

Որ անյոյսն յուսով հաւատաց. (Հռ. ՟Դ. 18։)


Անյուշ

adj.

forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի, այլ եւ ո՛չ բնաւ գտեալ անյուշք՝ յապաղեալ մոռացաք ինչ. (Փարպ.։)

Անյուշ առնէր ի մտաց զայրւոյն եւ զորբոցն սուգ։ Յանյուշ մոռացումն երթայ։ Անյուշ եւ մոռացեալ են ի վերջնոցս մարդկան ազգէ. (Պիտ.։)


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

· Calfa

NBHL (3)

Պարիսպ մեղաց երիքովին, դըրամբք փակեալ անյուսալին, աղաղակաւ տապալեսցին. (Յիսուս որդի.։)

Աստ եւ իմ անյուսալի եղեալ։ Անյուսալիս առնելով զմեզ. (Մագ. ՟Ի՟Ը. ՟Լ՟Գ։)

Տկար եւ անյուսալի խորհրդով. (Սկեւռ. յար.։)


Անյուսանամ, ացայ

vn.

to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Նորա անյուսացեալ յինէն, առաւել եւս ի հերովդէէ անյուսացաւ. (Խոր. ՟Բ. 23։)


Անյուսութիւն, ութեան

s.

despair.

· Calfa

NBHL (2)

Յանդիմանէ եկեղեցի զայսպիսի սատանայական անյուսութեան վարդապետութիւն. (Արշ.։)

Եհատ ասէ իբրեւ զծառ, զմահուն անյուսութիւն ցուցանելով. (Արշ.) իմա՛ զանյուսալի գոլն յաստիս առ կենդանութիւն։


Անյօդ

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

· Calfa


Աննախանձ

adj. adv.

not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.

· Calfa

NBHL (3)

cf. ԱՆՆԱԽԱՆՁԱԲԱՐ ԱՆՆԱԽԱՆՁԱՊԷՍ. ἁφθόνως. absque invidia եւ copiose, largiter. Առանց նախանձելոյ կամ խնայելոյ. առատապէս. լիով. անաչառապէս.

Հոգի անամբարտաւան՝ աննախանձ գոլով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։)

Աննախանձաբար հաղորդ առնել, կամ հաղորդեցուցանել, մատակարարել, ցուցանել, վայելել. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Վրդն. երգ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Աննենգ

adj. adv.

artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.

· Calfa

NBHL (1)

Աննենգ եւ մաքուր բարեպաշտութեան վերակացու է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աններելի, լւոյ, լեաց

adj.

unpardonable;
intolerable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνήκεστος. implacabilis, insanabiis, intolerabilis. Որում չէ՛ արժան ներել. անթողլի. անհրաժեշտ. եւ ըստ յն. ոճոյ, Անբուժելի, անդարմանելի, անհնարին. եւ Անտանելի, անտոկալի. (զի ներելն նշանակէ եւ տոկալ). աֆվ օլունմայաճագ.


Աննիազ

adj.

not indigent;
opulent

· Calfa

NBHL (1)

Առատ եւ աննիազ հոսումն բաշխելով նոցա։ Զաղբիւրեղէնն եւ զաննիազն պատճառ. Զհրոյ զօրութիւնս՝ անշէջս առնէ, եւ զջրոյ հոսանս՝ աննիազս. (Դիոն. երկն. եւե աստուածայ։)


Աննիւթ, ից

adj.

immaterial.

· Calfa

NBHL (2)

Հիւթ՝ աննիւթից վեհագոյն. (Նար. խչ.։)

ՅԱՆՆԻՒԹՍ. Առանց գտանելոյ զնիւթ. առանց պատճառի. վայրապար.