cf. Անճար.
Պա՛րտ է բժշկին անճարակ՝ որ գիտենայ զչորս ժամանակսն ... Զի անճարակ՝ բժշկին կարիք ունի նոցա գիտութիւն. (Մխ. բժիշկ.։)
discordant, different, dissonant, diverse, divided, not agreed, at variance, contrary;
irreconcilable;
— լինել, to differ, to disagree.
Յայլ թիւս անմիաբան հանդիպին ժամանակագրութիւնք. (Տօմար.։)
discord, dissension, disagreement, difference, misunderstanding;
— ձայնի, discordance, dissonance.
indomitable, unbroken.
Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)
forgiveness, amnesty, pardon.
Գնեա՛ դու զժամանակն զայն անյիշաչարութեամբ եւ հեզութեամբ։ Գոյ ճշմարտութեամբ անյիշաչարութիւն ի կրօնաւորսն. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)
amnesty.
Անյիշութեան արժանի եղեալ։ Ի կենացս ժամանակի դիւրաւ ընդունիցիմք քաւութիւն եւ անյիշութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։ Սարկ. քհ.։)
cf. Անյիշողութիւն.
Անյիշութեան արժանի եղեալ։ Ի կենացս ժամանակի դիւրաւ ընդունիցիմք քաւութիւն եւ անյիշութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։ Սարկ. քհ.։)
inseparable, indivisible.
ԱՆՈՐԻՇ ԲԱՅ. ἁόριστον ῤήμα. indefinitum verbum. ըստ հայումս, ἁπαρέμφατος. infinitivus. Աներեւոյթն անդէմ, եւ անամանակ. այլ առ յոյնս է եւ յայտարար անցեալ ժամանակի անորոշակի՝ դիմաւոր կամ անդէմ.
Անորիշդ որպէս անունն իսկ յայտ առնէ, անորոշաբար զամենայն ժամանակս նշանակէ. (Մագ. եւ Երզն. քեր.։)
in the shape of a wheel.
Անուաձեւ ծննդեամբ ի մտացն հոլովի, եւ ի լեզուն անկանի։ Յանուաձեւ ժամանակս. (Սարգ. յկ. ՟Ը. Սարգ. ՟ա. պճետ. ՟Ժ։)
to name, to call, to denominate, to term.
Ի ժամանակի յորժամ անուանէր համբաւն որիգինէսի ընդ ամենայն աշխարհ։ Աբգար արքայ հեթանոսաց որ յերեւելից կողմանէ եւփրատու՝ անուանէր քաջութեամբ. (Եւս. պտմ.։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
Ասի անունդ անըմբռնելի, վասն զի արդարեւ իսկ անտեղի եւ անժամանակ է. (Մագ.։ Երզն. եւ այլն։) Այլ ի զուր, զի յայլ լեզուս եւս է բառ նմանաձայն (պ. նամ. յն. օնօմա. լտ. նօմէն. եւ այլն. որ եւ թ. ատ, իսմ.)
Ընդ այս անուն ճանապարհ գնացէք։ Տեսեր յայս անուն ժամանակ, եւ յայն անուն. (Լմբ. սղ.։)
not vicious, harmless, void of malice.
Էր ժամանակ անչար. (Եւագր. ՟Ի՟Ը։)
Սովոր եմք կոչել ժամանակս չարս եւ անչարս. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
to dishonour.
Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)
busy, not at leisure;
not engaged in business
ἅσχολος. cui otium non est, occupatus. Որ չունի ժամանակ պարապորդ. զբաղեալ յոյժ.
want of leisure, business.
ἁσχολία. occupatio. Անպարապն լինել ի յաճախութենէ գործոց. պատաղումն. զբաղանք. չունելն զժամանակ. այնպէս պարապելն յիրս ինչ՝ մինչեւ չկարել պարապել յայլ ինչ.
Տկարութիւն, տարակուսանք, ժամանակի անպարապութիւնք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.
Անորոշելի եւ անպարոյր ժամանակ։ Անպարոյր եւ անպարագիր մեծութեամբ։ Բազմութիւն անպարոյր։ Ազգի ազգի խնկոց բազմութիւնք, անպարոյր զանազանութիւնք. (Փիլ.։)
Աստուած ոչ ժամանակի կարօտանայ, այլ՝ ամենայն անժամանակ եւ անպարոյր ի գիտութեան նորա կային անմարմնապէս. (Նախերգ. փիլ.։)
useless, vain, frivolous, insignificant;
vile, abject, miserable, despicable, worthless;
— առնել, to render useless, to spoil;
յանպէտ, յանպէտս, vainly.
Մի՛ յանպէտս զժամանակս մեր ծախել. (Խոր. ՟Ա. 4։)
space, interval;
separation, partition.
Սա արկ լիր անջրպետութեան, որ ընդ քաղաքն եւ ընդ մեհեանն։ Սակաւաւոր ժամանակի անջրպետութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
Ամփոփեցար անսահման։ Որքանութիւն անսահման։ Թէպէտեւ ոչ անժամանակք ըստ անսահմանին։ Անսահման թագաւորութիւն։ Անսահման՝ ներքնային խորոց։ Անսահմանդ քո հրամանի. (Նար.։)
Անսահման ժամանակաւ աղօթել միշտ. (Շար.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
Որոց եւ ոչ ա ժամանակ մի անսացաք հնազանդութեանն. (Գաղ. ՟Բ. 5։)
Անսային դիպող ժամանակի. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։)
Անսային գտանել ժամանակ դիպող. (Հ. կիլիկ.։)
without love, — affection;
cold, unfeeling.
Յիշատակէ զանանձուկ եւ զանսէր ժամանակն (գեհենին). (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)
without beginning.
ἁνάρχως. absque principio. Յանսկիզբն յաւիտենից. անժամանակաբար.
without beginning, that has existed from all eternity.
ἅναρχος. principio carens. Անսկիզբն. անժամանակ. նախայաւիտեան.
uncreatedness, eternal existence.
ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԿԶԲՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՍԿԶԲՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. τὸ ἅναρχον. principio carere. Չունելն զսկիզբն ժամանակի, որ հասարակ է երից անձանց. եւ Չունելն նա եւ զսկիզբն ծագման յայլմէ անձնէ. եւ այս սեպհական է հօր աստուծոյ.
Որ պատմէ զանսկզբնութիւն (այսինքն զանժամանակ ծնունդ) առ ի հօրէ. (Արշ. ՟Ժ՟Ա։)
without beginning, eternal;
baseless.
ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.
Մի երրորդութիւն, անսկիզբն եւ անժամանակ. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
Սկսանիքն ասի յանսկզբնէ ումեմնէ։ Ամենայն մարդ ժամանակօք արարեալ է, եւ անսկիզբն ինչ ոչ գոյ ի նոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
Որդին որդի, եւ ոչ անսկիզբն, քանզի ի հօրէ. ապա եթէ ի ժամանակէ առցես զսկիզբն, ե՛ւ անսկիզբն. վասն զի արարիչ ժամանակաց. (Ածաբ. մկրտ.։)
Ոչ երեք անսկզբունք, քանզի հայր միայն է անսկիզբն՝ ոչ յումեքէ ծնեալ ... բայց ըստ ժամանակի անսկզբունք իբրեւ զհայր. (Սարկ. հանգ.։)
anarchy.
Զկնի մահուն Խոսրովու ի ժամանակս անիշխանութեանն։ Յանիշխանութեան մնացեալք՝ յարեան ազգ յազգի վերայ. (Խոր. ՟Բ. 72։ ՟Գ. 2։)
wheel;
— մեքենայի, — of a machine;
— յեսանի, grindstone;
— խորտկաց, jack;
— տղայոց, gig;
— առաջակողման նաւին, capstern, capstan.
Անկցուք յանիւս ժուժկալութեան՝ յանուաձեւ ժամանակս իբր յանիւս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)
sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.
Զի անվնաս զիւրեանցն եւ անխարդախ փորձեսցին անցուցանել ժամանակ. (Պիտ.։)
intrepid, calm.
Գիշերն՝ անխուճապ աղօթից է ժամանակ. (Տօնակ.։)
dumb;
irrational.
Կացեալ ժամանակս ինչ անխօս. (Փարպ.։)
cf. Անծախ.
Ոչ ժամանակ մաշեն, ոչ հող փտէ, այլ կայ մնայ միշտ անծախական. (Ոսկ. ես.։)
that is not mocked;
free from shame.
Անծանակն յաղագս մեր տղայաբար բարձեալ գրկօք. (Տօնակ.) թուի գրելի գոլ՝ անժամանակն, կամ իմանալի՝ անծանն։
unbegotten, unborn;
barren, steril.
իբր անեղ եւ անսկիզբն կամ անժամանակ, հասարակ երեցունց աստուածային անձանց. մանաւանդ ըստ հոմաձայնութեան յունին. ἁγένητος. nonfactus, increatus որ գրի նաեւ ἁγέννητος. non natus.
unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.
Զկարճն եւ զանկայ ժամանակն ողբայր (Դաւիթ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Թէ ոչ այս պահի, անկանիմք ի ժամանակէն՝ յորում կրեացն Քրիստոս. այս ինքն խոտորիմք. (Պրպմ. ՟Ի՟Թ։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.
Անկատար ժամանակօք տունկք մրգաբերք. (Իմ. ՟Ժ. 7։)
without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ
Ամուլ էր Սառա, եւ ծնաւ որդի յանկարգ ժամանակի։ Արդ ամլոյն ծնանել (որպէս եւ պառաւոյ՝) անկարգ էր. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Անկարծ.
Անկարծելի ժամանակ, տեղի. (Վրք. հց.։)
unable, feeble, incapable.
Սահման ժամանակին առաւել քան զանկարողացն լիցի. (Մխ. դտ.։)
without a point;
without pause, eternal.
Որոյ չիք կէտ աւարտման կամ սահման. անեզր. անվախճան. եւ անսկիզբն. անժամանակ. կամ անչափ. անբաւելի. վերջ չունեցօղ, յաւիտենական. նիհայեթսիզ. էպէտի.
insipidity, ill flavour;
nauseousness.
Զորոյ անհամութիւն ի դէպ ժամանակի յանդիմանեսցուք. (Եզնիկ.։)
unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance
Անհարթութեան սուղ ժամանակին զանանցական կեանս հատուցանէր փոխարէնս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
impossible;
յանհնարս մտանել, to get embarrassed, to be entangled, to want resources, to be reduced to extremities, not to know what to do;
յանհնարիցն է, it is impossible.
Յանհնարիցն է այսմ ժամանակի եւ տեղւոյ՝ անձամբ մերով զայս առնել. (Շ. ընդհ.։)
elsewhere, in another place, in some other place.
ἁλλαχῆ, ἁλλαχοῦ, ἅλλο. alias, alio Յայլում վայրի, կամ ժամանակի. եւս եւ յայլ վայր. ուրիշ տեղ կամ ատեն. զայրի եէրտէ, պաշգա եէրէ.
that, it, the.
Մարդն այն. արքն այնոքիկ. արքն այն։ Յաւուր յայնմիկ. յաւուրսն յայնոսիկ։ Ընդ այն ճանապարհ։ Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։ Յայնմ օրէ կամ յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Այնր ժամու։ Ծառային այնորիկ։ Մշակացն այնոցիկ։ Յայնց ժամանակաց։ Այն՝ որ ինչ վասն նիկանովրայ իրացն խօսք են, այսչափ։ Այս ա՛յն այր է։ Ո՞չ այս ա՛յն մեծ Բաբիլոն է. եւ այլն։
Եւ այս սակաւ ժամանակօք, եւ այն յաւէտ անթիւ ամօք. (Շ. այբուբ.։)
ever, since, from that time, thenceforward, thenceforth.
Ոչ իժիք ազդիցէ այնուհետեւ։ Այնուհետեւ ոչ եւս պիտոյ է վասն մեղաց պատարագ։ Հայեցաւ ի մարմին իւր այնուհետեւ իբրեւ ի մեռեալ։ Գիտաց՝ եթէ բազում ժամանակք են այնուհետեւ։ Փախստեայ գնացին այնուհետեւ բնակիչք յԵրուսաղեմէ. եւ այլն։
Այնուհետեւ եկեալ մտեալ էին։ Անդ այնուհետեւ ի նմին ժամանակի լցեալ կատարի ասացեալն բան. (Ագաթ.։)
so great;
such;
so, so much, in such a manner.
Յայնչափ քաջութենէ սրտի։ Զայնչափ տարապարտուց բռնութիւն։ Այնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այնչափ նշանս արարեալ էր առաջի նոցա։ Այնչափ ինչ կայր, եւ ոչ պատառեցաւ գործին։ Ա՞յնչափ գնոց զգեօղն վաճառեցէք. եւ նա ասէ, այո՛ ա՛յնչափ։ Այնչափ ազգ ձայնից են յաշխարհի։ Այնչափ անցք անցին։ Յետ այնչափ ժամանակաց։ Այնչափ լաւագոյն ուխտի. եւ այլն։
Եւ ցայնչափ ժամանակս. ցայն վայր.
cf. Այնչափ.
Գիշեր ոչ այնքան զժամանակն որքան թէ զհրէական զանհաւատութիւնն անուանելով. (Յհ. իմ. ատ։)
cf. ԱՅՆՔԱՆ. եւս եւ՝ մինչեւ ցայնչափ ժամանակ.
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
Ուստի եւ ծնաք ի նոցանէ, այս ընդերկար ժամանակ, զոխակալութիւն առ եղբարս։ Չար վկայէք լինել ի բարւոյ Արարչէն. եւ այս ոչ զնիւթ միայն, այլ զմարդ. (Լմբ. ատ.։)
ՅԱՅՍ. իբր յայս վայր. ցայս ժամանակ.
Յայնմ ժամանակի ասէ, այս իսկ է՝ թէ յամս Կղօդեայ. (Եւս. պտմ. Բ. 9։ Իսկ Յայտ. ԺԴ. 12.)
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
Յայսմ հետէ եւ առ յապա. հետեւաբար յայժմու ժամանակէ կամ յայսմ օրէ եւ անդր. ասկից էտեւ, ա՛լ. պունտան սօնրա. պունտան պէօյլէ. շիմտէն կէրի. արթըգ. մնաց՝ որ. գալտը քի. ἁπὸ τοῦ νῦν, λοιπόν. a nunc, իբր ab hoc tempore, dehinc, deinceps, in posterum, de caetero