Definitions containing the research հին : 2367 results

Գաղթական, ի, աց

adj. s. fugitive, refugee, settler;
colony.

· Calfa

NBHL (2)

Գաղթականք աշխարհին սպառեցին զհամբարս մթերեալս. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 53։)

Ի պատառուածս նոյն ամբարտակի գետոյն՝ այժմ, որպէս լսեմք, մարդիկ աշխարհին ի հէն եւ ի գաղթականս՝ փախստեամբ ամրանան. (Խոր. ՟Ա. 15։)


Գաղթեմ, եցի

va. vn.

to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղթեն բնակիչս աշխարհին յամրոցս, եւ ի քաղաքս ամուրս յերեսաց իսրայէլի։ Ելանէ հրաման ի կայսերէն՝ գաղթել զբնակիչս աշխարհին ի քաղաքս ամուրս, եւ ամուր աշտարակս. (Ղեւոնդ.։)


Գաղտիկուր

s. bot. borage.

· Calfa


Գանգատիմ, եցայ

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

· Calfa


Գանձ, ուց, ից

s.

treasure;
heap;
hymn;
— արքունի, exchequer, finances;
տուն —ու, treasure, treasury;
— արքայի, privy purse of the king.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձեալ զգանձս իւրեանց։ Մարդ բարի ի բարի գանձուց սրտի իւրոյ հանէ զբարիս։ Հանէ ի գանձէ իւրմէ զնոր եւ զհին։ Ի գանձ տեառն մտցէ։ Ի վերայ գանձուց արքային։ Ի գանձս արքունի։ Տուն գանձին, կամ գանձուն։ Զգանձի տամբ։ Գանձ բանայր, պարգեւս բաշխէր. եւ այլն։ Նմանութեամբ. Բացցէ քեզ տէր զգանձսն բարութեամբ իւրոյ զերկինս. (Օր. իը. 12։)


Երկաբնակ

adj.

believing in two natures in Jesus Christ;
having two dwelling-places.

· Calfa


Երկաթագիր

adj. s. written with a style or large needle, capital;
capital letter.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեալ գրչաւ երկաթեաւ. (մատեան հին, եւ գլխագիր տառ)


Երկակիսակ

s.

twice two and a half, (five).

· Calfa


Երկակողմանի

adj.

having two sides;
two sided, reciprocal.

· Calfa

NBHL (1)

Երկակողմանի, եւ յերկուս ակնարկէ։ Զերկակողմանի մարդոյս զգայութիւնս։ Երկակողմանի հինգ զգայութեամբք. (Փիլ.։)


Երկակողմ

cf. Երկակողմանի.

· Calfa

NBHL (1)

Երկակողմանի, եւ յերկուս ակնարկէ։ Զերկակողմանի մարդոյս զգայութիւնս։ Երկակողմանի հինգ զգայութեամբք. (Փիլ.։)


Երկայնեմ, եցի, եա՜

va.

to lengthen, to extend, to stretch, to draw, to draw out;
to prolong;
— զոտս or զսրունս, to stride, to straddle.

· Calfa

NBHL (1)

Երկայնէր հակառակութիւնն մինչեւ յամիսս հինգ. (Խոր. ՟Ա. 28։)


Երկբան, ից

adj.

amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.

· Calfa

NBHL (1)

Երկբա՛ն է յեօթանասնիցն թարգմանութենէ ամօք հինգ հարիւր ութսուն եւ վեցիւք։ Երկբան են առ հրէից եբրայականն՝ ամօք վեց հարիւր յիսունիւք։ Երկբանի՛ ի հրէական եբրայեցւոցն ամօք երեք հարիւր քառասուն եւ իննուք. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկեակ

adj.

binary.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռութեան սկիզբն է երկեակ։ Զերկեակն բաժանեաց ի միակ։ Զերկեակն եբարձ եթող անբաժանելի։ Քանզի բաժանեալ լինի ի հինգ երկեակս. (Փիլ.։)


Դաս, ուց

s.

order, rank, division, body, class;
choir;
place;
lesson, precept, dictate, instruction;
— ասել ումեք, to lecture, to read, to teach.

· Calfa

NBHL (1)

Է՛ ինչ որ վեհին, եւ է՛ ինչ որ վատթար դասուն է։ Որ զօրութեամբ եւ դասիւ երկրորդն է. եւ այլն. (Փիլ.։)


Գալար, ից

s.

turn, rotation;
tenderness of heart, bowel.

· Calfa

NBHL (2)

Օձն հինգ գալար առնու ի գնացսն, եւ տտամբն եւ գլխովն եօթն լինին. (Ոսկիփոր.։)

Օձաձեւ է բնութիւնս մեր՝ հինգ զգայարանօք զհինգ գալար օձին նշանակելով. (Վրդն. ի յհ.։)


Բանդիռն

cf. Բամբիռն;
cf. Փանդիռն.

· Calfa


Ժամադրութիւն, ութեան

s.

appointment, time, place of meeting, rendez-vous;
fixed time, term, appointed time, assignation.

· Calfa

NBHL (1)

ԺԱՄԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս Սահմանեալ ժամանակ կենաց կամ կենցաղոյս. կատարած. օրհաս. կեանքին ու մահին միջոցը, մահուան կետը.


Ժամահամբոյր

adj.

transitory, temporal.

· Calfa


Ժամանակագիր

s. adj.

chrnicler, chronologist;
chronological;
cf. Ժամանակագիրք.

· Calfa

NBHL (1)

Զկայնան չորրորդ ի նոյէ ամենայնք ի ժամանակագրաց գրեն։ Ի հինգերորդ գրոցն ափրիկանոսի ժամանակագրի. (Խոր. ՟Ա. 4. ՟Բ. 9։)


Ժամանակաւորութիւն, ութեան

s.

temporariness, transitoriness, perishableness.

· Calfa

NBHL (1)

ի մարդանալն՝ ճշմարիտ Աստուած, եւ ի տկարութեանն՝ հզօր եւ իշխան, եւ ի ժամանակաւորութեան աստեացս՝ հայր հանդերձելոյ աշխարհին. (Կամրջ.։ եւ Տօնակ.։)


Ժլատ, ից

adj.

niggardly, stingy, mean, avaricious, sordid, covetous, tenacious, parsimonious.

· Calfa

NBHL (1)

Յանշնորհն եւ ի ժլատն ընթանալ ծառայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7.) ըստ յն. անշնորհին եւ ժլատին. կամանշնորհ եւ ժլատ բռնաւորի ծառայել։


Ժլատութիւն, ութեան

s.

niggardliness, stinginess, sordidness, tenacity, avarice, parsimony.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ի բռնաւորութեան հինին, որ եկեալ ժլատութեամբ կոտորէ զաշխարհ, եւ մեկանայ յընչից եւ յստացուածոց. (Եզնիկ.։)


Ժխտեմ, եցի

vn.

to deny, to gainsay, to disown, to disavow;
to falsify, to contradict, to oppose;
to be unmindful of favours received, to be ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ր ազգ զլացաւ զերախտիս տեառն իւրոյ մարդկութեան, կամ ժխտեաց փառաց նորին եւ աստուածութեանն։ Ժխտեցաք պատուիրանին։ Ժխտեցին շնորհին. (Լմբ. ատ. եւ այլն։)


Ժխտիմ, եցայ

vn.

to simulate;
cf. Ժտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ նայել ընդ նա համարձակ իշխեն, եւ ոչ ժխտին եւ ժպրհին երբէք. (Վեցօր.։)


Ժողով, ոց

s. adj.

assemblage, collection;
heap;
assembly, levy;
company, convention, college;
chapter, congregation;
council, synod, consistory;
session, sitting;
meeting, assembly, conference, club;
crowd, multitude, people;
solemnity;
synagogue;
assembled, reunited;
պատկառելի —, honorable assembly;
— հաւատացելոց, assembly of the faithful, church, solemnity;
— վանական, chapter, congregation;
— եղբարց, convent, monastery;
— հայրապետաց, council, synod;
— տիեզերական or ընդհանրական, oecumenical council;
— քահանայապետական, consistory;
— դեսպանաց, congress;
— ծերակուտի, աւադանւոյ or պաշտօնէից տէրութեան, Parliament;
diet;
գումարումն —ոյ ծերակուտին, meeting of Parliament;
— յանձնարարական, committee;
— հերետիկոսաց, հերձուածողաց, conventicle;
—, ակումբ երեկոյին or գիշերական, evening party;
— ջուրց, mass of water;
— առնել, ի — գումարել, to unite in council, in sitting, to hold an assembly, to convoke;
արձակել զ—, to dismiss an assembly;
— լինել, to be convoked, or convened in council;
—ս ժողովել, to excite to rebellion;
—ս ժողովել ի վերայ տան ուրուք, to bring down a tempest of misfortune on one's family;
—ս կուտել ի վերայ ուրուք, to revolt against;
ի —ս մեծամեծաց յաճախել, to frequent fashionable society, or high life.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Խորհին ի ժողովս իւրեանց։ Յօրինաւոր ժողովսն վճարեսցեն։ Խնդրեաց ի նոցանէ թուղթս ի դամասկոս առ ժողովս (կամ առ ժողովուրդսն։ Ասէին զինքեանս հրէայս գոլ, եւ չէին ինչ, այլ՝ ժողով սատանայի.եւ այլն։

ԺՈՂՈՎ ՀԱՒԱՏԱՑԵԼՈՑ՝ ի հին եւ ի նոր օրէնս. որ եւ ԵԿԵՂԵՑԻ ասի. մանաւանդ Հաւաքումն յեկեղեցի՝ յաղօթս, եւ ի պատարագ եւ ի հաղորդութիւն, եւ ի քարոզ. ἑκκλησία ecclesia σύαξις synaxis, conventus, concio, coetus եւ այլն.


Ժողովարան, աց

s.

council-hall;
committee-room;
club, club-house;
paradise;
church;
synagogue;
mosque;
Ecolesiastes.

· Calfa

NBHL (1)

ԺՈՂՈՎԱՐԱՆ. Սեպհական ժողովուրդ Աստուծոյ. հին եւ նոր եկեղեցի.


Ժողովուրդ, վրդեան, վրդոց

s.

people, the multitude, the vulgar;
the mob;
assembly;
synagogue.

· Calfa

NBHL (1)

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ ՏԵԱՌՆ. որ եւ ԵԿԵՂԵՑԻ. հին եւ նոր իմրայէլ.


Ժպիրհ, պրհաց

adj.

bold, audacious, insolent, rash, presumptuous, impudent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարէր տիրել ի վերայ այնր բնութան գաւազան ժպրհին (սատանայի՝ մահ). (Եփր. ղեւտ.։)


Ժպրհիմ, եցայ

vn.

to be bold, to have the audacity, to dare.

· Calfa

NBHL (4)

Զիա՞րդ ժպրհին ի ձեւ հողեղենի եւ ի կերպարանս իջուցանել. (Շ. թղթ.։)

Որ ժրհին աւելի քան զայսն եւ զոչն երդնուլ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Ոչ երբէք ժպրհին (ձկունք) ելանել երթալ յայլոյ սահման. (Վեցօր. ՟Դ։)

Եւ ո նոքինհրեշտակացն պաք որպէս պարտն է՝ պատուել ժպրհին. (Նար. կուս.։)


Ժպրհութիւն, ութեան

s.

boldness, audacity, presumptuousness, insolence, effrontery.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց ոխս ի մտի ունելոյ վասն բազմապատիկ յանդգնութեան եւ ժըպրհութեան ինձ մի՛ պատրաստեր. (Սիր. նոր. ՟Ի՟Գ. 6.) որ հինն.


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

· Calfa

NBHL (2)

Դատարկութիւն է, եւ անդր ի բաց անշահութիւն գրել (զամենայն)։ Կեփաղիոն մատենագիր այր քաջ ի բաց հին։ Ջրհեղեղին զրոյցք քաջ ի բաց յառաջագոյն քան զովգիգեայ ժամանակսն. (Եւս. քր. Ա։)

Եդ ի վերայ իսահակայ, կամ սեղանոյ. կամ վիմի, աւազոյ։ Ի վերայ հնացեալ ձորձոյ։ Ի վերայ երեսաց երկրի թագաւորել ի վերայ իսրայէլի, կամ յուդայ։ Ածել անձրեւ, կամ ծագել զարեւ ի վերա արդարոց եւ մեղաւորաց, կամ ի վերայ երկրի։ Գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Ետես թզենի մի ի վերայ ճանապարհին։ Ի վերայ իմ հասին։ Իբրեւ ի վերայ աւազակի ելիք։ Յարիցէ ի վերայ նորա։ Հեղից ի վերայ ամենայն մարմնոյ, եւ այլն։


Իբրեւ

prep. adv. conj.

as;
in quality of;
nearly, rather like;
when;
—, — այն թէ, — զի՝ եթէ, as if, as though;
because, seeing that;
— ոչ եթէ, not as if, uot only, as if it were not;
— զմիոյ միոյ լերանց, like the mountains;
— զարմանալով իմն, as if surprised;
ամաց — երեսնից, about thirty years of age;
— զի ! how! how much! how many! — գեղեցիկ է առաքինութիւնն ! how beautiful is virtue !

· Calfa

NBHL (1)

հասցէ նմա յանկարծակի կորուստ ապականութեան, իբրեւ զի հանդերձեալ պահին չարեաց նորա պատիժք պատուհասից. (Վեցօր. ՟Ե։)


Իբրու

prep. adv. conj. as, so that, like;
when;
almost, nearly;
—, — այն թէ, — եթէ՝ թէ, as if, in some way;
— զի, as, because;
— ոչ եթէ cf. Իբրեւ ոչ եթէ.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկագոյն ասացեր. արասցո՛ւք իսկ, իբրու ասեսդ։ Աղաչեմ զձեզ, իրաւապէս՝ իբրու ինձ իսկ թուի, թոյլ տալ նմա։ Նախկին (հին) բանն ճշմարիտ գոլով, իբրու՝ հաւասարութիւն զսիրելութիւն գործէ. (Պղատ. ստէպ։)


Իմաստախորհուրդ

cf. Իմաստախոհ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ զայս ամենայն բան ապստամբութեան զինքենէ իմաստախորհին վահանայ. (Փարպ.։)


Իմաստապէս

adv.

wisely, learnedly.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ եթէ ընդէր, լուիցես իմաստապէս. (Վրք. հց. ՟Բ. հին ձ. ուր նորն եւ տպ. իմաստապէս։)


Իմաստուհի, հւոյ

s.

wise, sage, learned woman.

· Calfa

NBHL (1)

տէրն զիմաստուհին զայն պոռնիկն ո՛չ ասաց թէ երկաւ, այլ թէ յոյժ սիրեաց. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Իմացումն, ման

s.

cf. Իմացութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհեալ չարաչար իմացմունս առնն ի միտս իւր։ Զայս ամենայն չար իմացմունսիմացեալ սինոյ սեպհին. (Փարպ.։)


Իննամսեայ, էի

adj. adv.

of nine months;
during nine months.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ իննամսէին (միջոցի՝) հինգ օր աւելնի, որ ըստ անդրանկին. (Գանձ.։)


Իննամսեան, սենի

cf. Իննամսեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ իննամսէին (միջոցի՝) հինգ օր աւելնի, որ ըստ անդրանկին. (Գանձ.։)


Ինքնաստեղծութիւն, ութեան

s.

fiction;
invention.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ հին չարութեանցն նորոգ ինքնաստեղծութիւնս գտի։ յերկաքնչիւրոց բնութեանցս մերոց վերերեւին ինքնաստեղծութիւն. (Նար. ՟Ի. ՟Ղ՟Բ։)


Ինքնատես, աց

cf. Ականատես.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին աշակերտեալք շնորհին՝ ինքնատեսք եւ սպասաւորք բանն լեալք. (Նիւս. երգ.։)


Գթեմ, եցի

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)


Գթեցուցանեմ, ուցի

va.

to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)


Գի, ոյ

s.

juniper-tree.

· Calfa


Գինենամ, եցայ

vn.

to get drunk, tipsy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք յանմտացն առ ի հինգ աւուրս պահոց գինենան. (Ճ. ՟Գ.։)


Գիշերագնաց, ից

adj.

that walks, goes by night.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերագնաց եղեալ հինգ արանցն, կամ զօրն պարսից. (Ճ. ՟Բ.։)


Գիշերաղուէս

s.

great mole.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ մտանել լուսնին գիշերաղուէսք յաւազուն ի վեր վազէին հինգկանգնեայք, եւ այլք ութկանգնեայք. (Պտմ. աղեքս.։)


Գիրութիւն, ութեան

s.

plumpness, corpulence.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ո՛չ զհին վայելչութեան կալցիս զգիրութիւն. իբր զառատութիւն, եւ այլն. (Լմբ. յայտն.։)


Գիւղ, ից

s.

village;
country;
գնալ՝ բնակել ի —, to go or live in the country.

· Calfa

NBHL (1)

Երթա՛յք ասէ ի գեօղդ. գիւղ զբովանդակ տիեզերս կոչէ, վասն գեղեցկագիր կարգաց աշխարհիս ... կամ զսուրբ եկեղեցի՝ որ գեղեցկացաւ ի հին տգեղութենէն. (Երզն. մտթ.։)


Գլխաւոր, աց

s. adj. prince, master, superior, deacon;
capital, principal, fundamental, essential, first.

· Calfa