Definitions containing the research սիւք : 659 results

Ջատագովեմ, եցի

va.

to defend, to sustain, to plead, to excuse, to justify;
— զանձն, to defend, justify or excuse oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գիտելով՝ եթէ ջատագովէ, որում էր ամբաստան։ Որ աստծոյ ջատագովէ, եւ արվարոյն ջատագովէ։ Աստծոյ ջատագովել կարծեն. (Իսիւք.։)


Ջատագովութիւն, ութեան

s.

apology, defence, protection, justification, excuse, pleading.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ չմիաբանցի արդիւնքն բանիցն, ապա ի զուր է ջատագովութիւնս։ Բարի են մեզ ջատագովութիւնքն՝ որոց աստ արարք ողորմութիւն։ Զարմանալի ջատագովութիւն ջատագովութիւն տացէ ի վերայ ճշմարտին ... Զջատագովութիւնդ կեղծաւորելով՝ կարծիս արդարութեան զանձամբ կամիք արկանել. (Սեբեր. ՟Ը։ Ոսկ. ննջ.։ Իսիւք.։)


Ջեռուցանեմ, ուցի

va.

to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.

· Calfa

NBHL (1)

Խնամելով մատոյց աստուած զյոբ ի փորձութիւն, ոչ այնպէս ջեռոյց զարդարն, իբրեւ թէ ջեռուցեալ յանդիմանեսցի ... ջեռուցանելով զթագաւորական ոսկին, եւ սրբելով զդահեկանս նորա. (Իսիւք.։)


Ստուգութիւն, ութեան

s.

certainty, verity, assurance, verification.

· Calfa

NBHL (2)

Պատմէ ստուգութիւնն աստուծոյ. (Իսիւք.։)

Ստուգութեամբ տեղեկանալ, կամ գիտել, գրել եւ ցուցանել, ըստ կարգի դել. (Շար.։ Իսիւք.։ Եղիշ. ՟Է։ Իգն.։ 1)


Ստուեր, աց

s. fig.

shadow;
shadow, figure, sign;
—ք, shade, manes, ghost, spectre, spirit;
սին —, vain shadow;
—ք մահու, shades of death;
the dark grave;
—ք գիշերոյ, the shades of night;
— երեկորին, the evening shades;
— եւ լոյս ի նկարս (լուսաստուեր), light and shade in painting, chiaro-oscuro;
— արկանել ի նկարս, to shade a drawing;
իբրեւ զ— անցանել, to pass away like a shadow;
իբրեւ զ— են կեանք մարդոյ, life is but a fleeting shadow.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուերն երեւեցուցանէ զմարմինն, ոյր ստուերն իցէ. (Իսիւք.։)


Ստուերացուցանեմ, ուցի

va.

to cover with shadow, to shadow, to shade, to darken, to obscure;
to hide, to veil, to overshadow;
to give shade.

· Calfa

NBHL (1)

Զպատկերն աստուծոյ ստուերացուցեալ փոխեցին ըստ բազում մասանց. (Իսիւք.։)


Սրբապէս

adv.

holily, without stain, chastely.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքուր եւ սրբապէս։ Սրբապէս եւ առանց նենգութեան։ Սրբապէս եւ համակրօնաբար ուտել։ Ուսուցանէ սրբապէս՝ համանգամայն եւ վայելչապէս։ Սրբապէս կեալ ... Պահել սրբապէս յամենայն ցանկալի կերակրոց ... Սրբապէս լինել աստուծոյ զօրական. (Փիլ.։ Դիոն.։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. կոչ.։ Իսիւք.։)


Սրեմ, եցի

va. fig.

to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց բարկութեան խօսեսցի, զոր եւ սրել հարկաւոր էր։ Սրէին զսրտմտութիւնս իւրեանց ի վերայ նորա։ Ի հասարակաց թշնամւոյն սրեալք նախատէին զյոր. (Իսիւք.։)


Սրտմտիմ, եցայ

vn.

to lose one's temper, to be angry, out of all patience, indignant, in a passion, provoked, irritated, exasperated, enraged;
սրտմտեցաւ բարկութիւն նորա յոյժ, he was seized with rage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կնոջէն գրգռի, ի բարեկամացն սրտմտի. (Իսիւք.։ 3)


Սփարիմ, եցայ

vn.

cf. Փարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ մեռեալ գործոց անկանիս, եւ զնովիմբք սփարիս։ Ոչ դարմանս վիրացն մատուցանեն, եւ ոչ զցաւովքն սփարին։ ժողովուրդ երկրիս զհրէականն պարտ է իմանալ, վասն զի զերկրաւս սփարի. (Իսիւք.։)


Սքանչելագործութիւն, ութեան

s.

doing wonders, working miracles;
prodigy, miracle, portent.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաչէին զնա՝ բազում յոյժ սքանչելագործութիւնս առնել։ Սքանչելագործութիւն առնել վասն մեր։ Արդ առ իս սքանչելագործութեան չիցե՞ս կարօղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։ Իսիւք.։)


Սքանչելապէս

adv.

admirably, delightfully, astonishingly, marvelously, wonderfully, divinely, excellently, pre-eminently, to admiration;
by a miracle, miraculously, prodigiously.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելապէս զբարեպաշտութիւնն ասաց։ Աստուածաբանէ սքանչելապէս յաղագս քրիստոսի։ Բարւոք եւ սքանչելապէս եդեալ սահման խրատուն։ Սքանչելապէս մղեաց զպատերազմունսն։ Սքանչելապէս ընկրկեաց զնա։ Սքանչելապէս համարձակեցար։ Պօղիկարպոս սքանչելապէս վկայեաց։ Սքանչելապէս նշանաւորք եղեն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 53։ Մաքս. ի դիոն.։ Սեբեր. ՟Թ։ Խոր. ՟Բ. 84։ Իսիւք.։ Նար. կուս.։ Ճ. ՟Գ.։ Եւս. պտմ. ՟Ա. 1։)


Սքանչումն

s.

admiration, wonder;
ի — չումն կրթիլ, to be amazed, astonished, surprised.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն սքանչմանց արժանիք։ Ընդ սքանչմանցն տանել ճանապարհ։ Ի սքանչումն տեսողացն։ Ընդ որ ի սքանչումն կրթեալ։ Ի սքանչման ջլաձիգ լինել բնաւորեցաւ. իսիւք։ (Պարապմ. ՇԹ։ Իգն։ Սկեւռ. ի լմբ։)


Վախճանիմ, եցայ

vn. adj.

to pass from life to death, to expire, to breathe one's last, to die;
to be finished, consumed, to be drawing to a close, to terminate, to end;
— լցեալ աւուրբք, to die full of years, to die very old;
—նեալ, dead, deceased, departed, defunct.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր քո երդմնեցոյց զմեզ, մինչչեւ վախճանեալ էր նորա։ Հասեալ յերուսաղէմ՝ վախճանեցաւ։ Վախճանեցաւ Յովսէփ, եւ ամենայն եղբարք նորա։ Վախճանեցաւ արքայն եգիպտացւոց։ Եւ եղեւ ի վախճանելն հերովդի։ Ասա՛ բան ինչ ի տէր. եւ վախճանեա՛ց (կամ վախճանեցի՛ր. ըստ Իսիւք)։ Սրով վախճանեսցին։ Սովով եւ մահուամբ վախճանեսցին. եւ այլն։


Վիրաւորեմ, եցի

va.

to wound, to ulcerate.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցանել պարտ է, եւ ոչ վիրաւորել զտգէտն։ Վիրաւորեցելումն ի վերայ բերելով զողջութիւն։ Առ որ եւ հասարակաց թշնամին վիրաւորիւք. (Դիոն. թղթ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Իսիւք.։)


Վհատեմ, եցի

va. vn.

to discourage, to dishearten, to cast down, to dispirit, to deject, to unnerve. cf. Վհատիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն որոյ վհատեցի, ոչ ի զուր վհատեցի. (Իսիւք.։)

Մի՛ վհատիր, զի որ մխիթարէն՝ մօտ է։ Դու այժմ վասն ախտիցդ ես վհատեալ. (Իսիւք.։)


Վհատութիւն, ութեան

s.

discouragement, faint-heartedness, dejection, despondency, grief, languor, despair.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սկզբան մարտիցն էարկ վհատութիւն։ Եւ ոչ ընդ վհատութեամբ անկանել. (Իսիւք.։)


Վշտագին

adj.

afflicted, sorrowful, deeply grieved, in pain, in affliction;
doleful, grievous, sad, vexatious, hard, mournful, painful.

· Calfa

NBHL (1)

Վշտագին պատուհաս։ Աշխատութիւնքս վշտագինք։ Վշտագին նեղութիւնք կամ հարուածք, կամ սպառնալիք։ Կեանս վշտագին։ Տեղի վշտագին. (Բրս. պհ. ՟Բ։ Իսիւք.։ Յճխ.։ Արծր. ՟Ա. 1։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Վշտակից

adj.

sympathizing, sensible to another's woe, compassionate, condoling with;
— լինել ումեք, to grieve or condole with, to sympathize in suffering, to partake one's grief, to share in one's affliction, to take pity on, to pity, to commiserate, to compassionate.

· Calfa

NBHL (1)

Վշտակից դատաւոր. (Իսիւք.։)


Վշտակցիմ, եցայ

vn.

cf. Վշտակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վշտակցել վշտացելումն։ Վշտակցելով նմոյ ճգնութեանս։ Վշտակցեցաք այդմ. (Բրս. հց. Իսիւք.։ Շ. թղթ.։)


Վշտակցութիւն, ութեան

s.

sympathy, compassion, commiseration, condolence.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնց ասէր, որովք ածիցէ զնոսա ի վշտակցութիւն։ Կամի զարթուցանել զնա ի վշտակցութիւն իւր. (Իսիւք.։)


Վշտանամ, ացայ

vn.

to suffer, to endure, to bear;
to be sad, afflicted, to sorrow, to mourn, to be deeply grieved, to have one's heart full of affliction, to fret for;
to be offended, vexed, irritated.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբք եւ արրդարք՝ որք ճշմարիտ հանդիսիւքն վշտացան. (Յճխ. ՟Ժ։)


Վստահ

adj.

confiding, trusty, unsuspicious;
— լինել, to be sure, reassured;
to trust;
— առնել, to strengthen, to reassure, to remove one's fears, to give one's word for;
— եմ զի, I am sure, I am convinced that, I do not doubt that;
— լերուք յիս, rely, reckon on me;
ոչ էր — յերեւելիսս, he had not placed his hopes in wordily things.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իսկ էր վստահ յերեւելիսս. (Իսիւք.։)


Վստահանամ, ացայ

va.

to be assured, to trust to, to confide in, to rely on, to have confidence in, to put one's trust in, to place confidence in, to rely or reckon on;
to hope;
to trust with, to confide to, to commit to, to put into the hands of, to deposit;
չ-, to distrust, to mistrust, to suspect, to be mistrustful;
յինքն or յանձն —, to rely on oneself, to presume, to have a great conceit of oneself, to assume too much.

· Calfa

NBHL (1)

Յինքն վստահանայցէ։ Յանձն վստահանայ։ Բարի է վստահանալ ի տէր՝ քան վստահանալ ի մարդիկ։ Վստահացեալք էին ի բարիս աշխարհականս. (Ածաբ.։ Ոսկ.։ Կիւրղ. ի կոյսն.։ Իսիւք.։)


Վտանգաւոր, աց

adj.

perilous, dangerous, hazardous;
in danger, exposed in jeopardy;
sad, fatal, disastrous;
— ժամանակ, critical moment;
— վայրկեան, crisis.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է զոր խրատէ վտանգաւոր պատուհասիւք. (Յճխ. ՟Ժ։)


Վրէժխնդիր, դրաց

adj.

revengeful, vindicative, avenging;
— լինել, to call for vengeance, to be revenged.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեալ ի չար հրեշտակաց, եւ ի վրէժխնդիր գործոց. (Իսիւք.։)


Վրիպեմ, եցի

va. vn.

cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարծէին, թէ՝ եւ ի մտացն վրիպեալ իցէ. (Իսիւք.։)


Սեւեռակապ

cf. Սեւեռապինդ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօդեալ հեղուսիւք, երկաթագամ. պնդակապ.


Սեւեռեմ, եցի

va.

to nail, to stud, to fasten with a nail, to fix well;
to attach, to stick.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղուքն հաւաքեալ վարսիւքն սեւեռեն ի կրկնուած ոտիցն փոշե տեսակն ի ծաղկաց. (Ճ. ՟Ե.։)


Սթափեմ, եցի

va.

cf. Սթափեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մակ յերկինն հայելով (մանկանց յըմպելն՝) ստորիջեալ ջուրն սթափի յէլիսնն։ Յորդեն յիշատակ տանջանացն. վասն զի ոչ յոք սթափին խորհուրդք անձիս։ բանն մինչ մարմնացաւ, ոչ սթափեցաւ ի բնական իւրն մեծութենէ. (Մագ. լ։ Իսիւք.։ Դամասկ.։)


Սիգ

cf. Սիւք.

· Calfa


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

Բուռն հարցուք զգրոց զսկզբանէ. (Իսիւք.։)


Սնունդ, սննդեան

s. mech. fig.

nutrition, nourishment, alimentation;
nutriment, aliment, food, maintenance, subsistence;
feeding;
nurture, instruction, education;
տեղի սննդեան որբոց, orphan-house.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր դիպեցայ մանկութեան սննդին՝ կաթամբ ստեանցն սնանելով. (Իսիւք.։)


Սողիմ, եցայ

vn.

to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր դիպեցայ ծնդաց սողելոյ. (Իսիւք.։)


Սուրբ, սրբոց

adj. s. adv.

holy, sacred;
pure, clean, exempt, spotless, stainless, immaculate;
divine, godly, innocent;
saint;
*patron;
holily;
—ն սրբոց, the Holy of Holies;
— առնել, to sanctify, to purify;
— առնել զաստուած, to glorify God;
— առնել զանձն, to offer, consecrate or devote oneself.

· Calfa

NBHL (1)

աղօթք իմ սուրբ էին (ասէր յոբ). վասն զի սուրբ էր ի սրամտութենէ եւ ի բարկութենէ. (Իսիւք.։)


Սուրհանդակ, աց

s.

courier, express, messenger, estafet;
cf. Երթամ.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրհանդակն չափաւոր ինչ ընթացս ընթանայ կամ համառօտս. (Իսիւք.։)


Սպանողութիւն, ութեան

s.

murder, assassination.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զառիւծ՝ թշնամին, ոչ թէ վասն քաջութեան անուանեցաւ, այլ վասն սպանողութեանն. (Իսիւք.։)


Սպառազինութիւն, ութեան

s.

complete armour, arms, accoutrements, harness, fitting out;
—ք մարտի, preparatives for war.

· Calfa

NBHL (1)

Զհամբերութեան զսպառազինութիւնս զգեցուցանես. (Իսիւք.։)


Սպիտակագոյն

adj.

white, white-coloured, whitish.

· Calfa

NBHL (1)

Արտասուքն սպիտակագոյն քան զձիւն ցուցանէ զարտասուողն. (Իսիւք.։)


Սպիտակազգեաց, եցից

cf. Սպիտակազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ սպիտակազգեցաց միայն ինքն զգեցեալ աղտեղիս մտանէր. (Իսիւք.։)


Սպիտակազգեստ, ից

adj.

dressed in white;
— քորք, Nuns consecrated to the Holy Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ սպիտակազգեցաց միայն ինքն զգեցեալ աղտեղիս մտանէր. (Իսիւք.։)


Սպիտակավարսք, սից

s.

white hairs.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ես մետ զուարճանայի սպիտակավարսիւքն ծաղկեալ. (Պիտ.։)


Սպունգ, պնգի, պնգոյ, պունգի

s.

sponge;
սուտ —, bastard —, alcyonium;
— լսնոսկւոյ, spongy platina;
սրբել, ջնջել սպնգաւ, to sponge, to clean or wipe off with a sponge;
ընդ սպնգով ծածկել զերկաթ, զնետ, to admonish kindly, to warn gently.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք սպունկ վիրացն մատուցանէր (առ ի սրբել զչարաւն). (Իսիւք.։)


Ստամբակ, աց

adj.

indocile, morose, disobedient, reluctant, untractable, froward, restive;
austere, rude, harsh, rigorous, severe.

· Calfa

NBHL (1)

Ստամբակք, հպարտք, եւ ամբարտաւանք. (Իսիւք.։)


Ստեղծանեմ, ծի

va.

to create, to produce from nothing, to form, to figure;
to find out, to invent, to contrive, to forge.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ի բարիս եստեղծ (կամ էստեղծ) զիս. (Իսիւք.։)


Ստեղծիչ, չի, չաց

cf. Ստեղծող.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ ստեղծայ՝ հասանեմ առ ստեղծիչն. (Իսիւք.։)


Ստեղծուածոյ

adj.

invented, devised, fictitious, false.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն խղխայթեալ եւ ստեղծուածոց (կամ ստեղծուածոյց) բանից նոցա բարկութեամբ գրգռեալ. (Իսիւք.։)


Ստեմ, եցի

vn.

to lie, to fib, to tell untruths, stories, to impose upon;
to give the lie to, to belie;
— ուխտին, to break one's promise, word or vow.

· Calfa

NBHL (1)

Մի եթէ ստիցե՞ն գոհացողութեանն արմտիք. (Իսիւք.։)


Ստէպ, սպիպոյ, ով, աւ

s. adj. adv.

speed, haste, alacrity, diligence;
frequent, instant;
frequently, often, instantly;
— —, quickly, hastily;
very often, continually, incessantly;
ստիպաւ or —պով, in haste, in a hurry, quick, fast, with great speed or alacrity;
eagerly, hotly;
— կալ, to persevere in, to be assiduous, steadfast in, constant in, to apply or addict oneself to, cf. Հանապազորդեմ

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ ստէպ ստէպ հողմք յուղեսցին. (Իսիւք.։)


Վաճառ, աց, ուց

s.

business, trade, commerce, dealings, merchandise, goods, wares, commodities;
market, sale, purchase;
market-place, hall, mart, fair;
—ք, provisions;
cf. Մեծաքանակ;
փոքրաքանակ —, retail trade;
ի — արկանել, to sell, to put up or offer for sale;
— լինել, to be sold, to be on sale;
cf. Հատանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գին եւ ծախ, որպէս եւ կերպն է վաճառոյն եւ գործն։ Ամի ամի առնուին վաճառու։ Վաճառս բացցուք, շահս շահեսցուք։ Ի վաճառէ ստացեալ է։ Անցանէին ընդ այն ճանապարհ իբրեւ ի վաճառի աւուր։ Խաղացեալ գնային ի վաճառէ անտի. (Մխ. դտ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 19։ Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)