Definitions containing the research րամ : 2963 results

Ախմար, ի, աց

adj.

cf. Տխմար.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՏԽՄԱՐ. ἱδιώτης, σκαιός, εὑήθης. idiota, rudis, imperitus Տգէտ. ռամիկ. գռեհիկ. անուսումն. թանձրամիտ. պարզամիտ. տղայամիտ. ահմագ. գապա. պէօն. արաբ. եզ. ղումր, յոքն. աղմար.


Ախորժելի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, pleasing, agreeable.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր յօժարամիտ. պատրաստական.


Ած, ածք

s.

shooting, slip, cutting.

· Calfa

NBHL (2)

հրամայականն բայիս Ածել. որ եւ բեր, աղէ. յն. աղէ, ֆէռէ. Ἄγε, ἒια, φέρε. Age, agedum, eja. հայտէ, տէյինտի.

Մատ հրամանոյն (մակբայ). աղէ՛, թո՛ղ, ա՛ծ, ե՛կ, բե՛ր։ (Թր. քեր։)


Ականակապ

adj.

ornamented or inlaid with precious stones, worked in jewels.

· Calfa

NBHL (3)

λιθοκόλητος, λιθόστρωτος gemmis distinctus, lapidibus stratus Կապեալ ակամբք. յեռեալ պատուական քարամբք. ականակուռ. գոհարով բանած. միւճէվհէր.

Հրամայեաց զականակապս մերկացուցանել ի նոցանէ. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Է.։)

Հրամայեաց մերկացուցանել ի պատուոյն, եւ զականակապ ոսկի մանեակն հանին ի պարանոցէ նոցա։ (Ուր Տէր Իսրայէլ. եւ Կիր. դնեն)


Ականջ, ի, աց

s.

ear;
— ծովու, cove, creek;
— ձկան, mussel;
ձգել զականջ ուրուք, to pinch the ear of some one;
to rub his ears;
խնուլ զականջս, to stop one's ears;
ասել՝ խօսել յականջս, to speak in one's ear;
ցաւ ականջաց, ear-ache;
գէջ ականջաց, ear-wax.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն եւ լուսինն առանց ականջաց լուան։ Հրամայեաց զերկոցունց ականջսն մօտ կտրել։ Անպիտանս առնէր յաչաց եւ յընչաց եւ յականջաց։ Խլացեալ ականջօք։ Թէ զականջացս դրունս խցցես. (Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։ Յհ. կթ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Ականջալուր

adj. adv.

auricular;
that has heard;
that is heard;
— վկայ auricular witness;
յականջալուրս, auricularly;
յականջալուրս լսել, to hear with one's own ears;
յականջալուր գալ, to be heard.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել ունկնդիր ամենայն հրամանաց նորա, եւ ականջալուր լինել ամենայն լուսաւոր վարդապետութեան նորա. (Ուռհ.։)


Ակնակառոյց

adj.

cf. Ակնկառոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Յոր ակնակառոյց լեալ քաջացն հայոց, եւ յարձակեալ՝ ոչ կարէին վնասել։ Աստ իմն ակնակառոյց լեալ այրասիրտն եւ կաթոտն Շամիրամ. (Խոր. ՟Գ. 9։ ՟Ա. 15։)


Ակնարկութիւն, ութեան

s.

sign, mark;
meaning, signification;
permission given with a sign.

· Calfa

NBHL (1)

νεύμα nutus Ակնարկելն ըստ ՟Ա. նշ։ Նշան կամաց. ազդումն. հրաման անձայն. իմա, իշարէթ.


Ակնկալութիւն, ութեան

s.

expectation, hope.

· Calfa

NBHL (1)

Դիտումն. նպատակ. որպէս σκοπός scopus նիյէթ. մերամ.


Ահագին, գնի, ից

adj.

terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամանօք եւ սաստիւք ահագին կայր ի վերայ դիւացն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Ահագնալուր

adj.

frightful, terrible to hear.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն ահագնալուր, ոչ գիտեմ զձեզ։ Ահագնալուր սպառնալիք, կամ հրաման. (Ոսկիփոր.։ Շ. ընդհ.։ Ոսկ. լս.։)


Ահարկու, ի, աց

adj.

frightful, horrible, awful, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Ահարկու դիւաց եւ ամենայն չար պատահարաց։ Ահարկու ախոյեանք, կամ դէմք, հրաման, վկայ։ Ահարկու նուիրեալ փայտիւս։ Ահարկու սրտաբեկութիւնք. (Նար.։)


Ահաւադիկ

adv.

behold here, there or yonder.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաւասիկ ե՛ս. (այս ինքն ահա ես պատրաստ կամ)։ Ահաւասիկ կամ. որ եւ ասի, Աւասիկ եմ. եւ այլն. հրամէ՛, ի՛նչ կհրամես. պույուր. իյնէկեմ.


Ահաւանիկ

cf. Ահաւադիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաւասիկ ե՛ս. (այս ինքն ահա ես պատրաստ կամ)։ Ահաւասիկ կամ. որ եւ ասի, Աւասիկ եմ. եւ այլն. հրամէ՛, ի՛նչ կհրամես. պույուր. իյնէկեմ.


Ահաւասիկ

cf. Ահաւադիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ահաւասիկ ե՛ս. (այս ինքն ահա ես պատրաստ կամ)։ Ահաւասիկ կամ. որ եւ ասի, Աւասիկ եմ. եւ այլն. հրամէ՛, ի՛նչ կհրամես. պույուր. իյնէկեմ.


Ահեղ, ի, ից

adj.

formidable, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Զահեղ հրամանն։ Յահեղ մրրկէ։ Զանունն ահեղ ... Ճառագայթիւք ահեղ բարձրութեան. (Եղիշ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։)


Աղածրի

adj.

tender, delicate, young.

· Calfa

NBHL (1)

Անկեալ աղաչեն աւասիկ ամենայն աղածրի երամ երամ բազմութիւն տղայոց. յն. ամենայն կամ համօրէն բազմութիւն տղայոց. (Գ. Մակ. ՟Զ. 12։)


Բանտապահ, ի, աց

s.

gaoler, keeper of a prison.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն հրաման առեալ ի մոգպետէն բանդապահացն. (Ճ. ՟Ա.։)


Բանտարգել

adj.

prisoned;
— առնել, to imprison, cf. Զնդանեմ, cf. Բանդեմ, cf. Կալանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առնէր զնա խաւարամուտ իբրեւ զբանդարգել. (Արշ.։)


Բաջաղանք, նաց

s. pl. story, idle talk, stories, nonsense, prattle, quackery.

· Calfa

NBHL (1)

Զսրտին բաջաղանս (յերեսաց յայրատ տեսութեան) հրամայէ խափանել Քրիստոս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Բառ, ից

s.

word, term, speech, expression;
air, song;
— առ —, word for word;
ըստ բառին, literally.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմինն ունի (սուրբ գիրն) զճառական հրամանսն, եւ հոգի՝ որ կայ ի բառսն անտեսանելի միտքն. (Փիլ. տեսական.։)


Բարեգործ, աց

adj.

beneficent, virtuous, pious, that does good.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեգործ առ ամենեսին։ Վնասակար եմ բարեգործիդ։ Առանց բարեգործիդ հրամանաց։ Բարեգործ աջովդ, եւ այլն. (Նար. ստէպ։)


Բարեխօս, աց, ից

adj. s. intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ասի եւ Բարեխօս ունել զԱստուած առ սուրբս, յորժամ աղաչեմք զի հրամայեսցէ նոցա.


Բարեկենդան, ի

s.

carnival, holy day time;
բուն —, the day before lent, shrovetuesday, shrovetide.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուր բարեկենդանին։ Զերկու շաբաթսն (կամ զերկու շաբաթին) բարեկենդանին։ Հրամայեաց ի բարեկենդան շաբաթսն (կամ ի բարեկենդանաշաբաթսն) զամէն միս ի զոհից դիւացն վաճառել. (Ասող.։ Արշ.։ Տօնակ.։)


Բարեկիր

adj.

good, honest, virtuous;
բարեկիր առնել, cf. Հաճեմ, cf. Բերկրեցուցանեմ, cf. Հեշտացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

εὑπαθῶν, εὑημέρων bene affectus, laetus որ եւ ԲԱՐԵԿՐԵԱԼ. Կրօղ յինքեան զբարութիւն՝ յո՛ր եւ է կարգի. բարեօք ճոխացեալ. բարեկեցիկ. եւ Զուարթ, բերկրամիտ.


Բարեձեւութիւն, ութեան

s.

fine figure, gracefulness, decorum.

· Calfa

NBHL (1)

Անբարի բարեձեւութեանն, եւ խորամանկ խաբէութեանն. (Մագ. ՟Ա։)


Բարեմտաբար

adv.

ingenuously, frankly, naively.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ յասելն ի գործսն (բռնաւորին) խորամանկէր. յն. բարեմտեալ. իմա՛ կուսակից կամ անձնատուր լեալ։


Բարեյօժար

adj.

well inclined, very willing, benevolent.

· Calfa

NBHL (1)

Բարւոք կամ քաջ յօժարեալ. յօժարամիտ առ բարին. բարեսէր.


Բարեփառ, աց

adj.

glorious, illustrious, splendid, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

Զանթուելիսն ամբարձեալ բարեբախտութիւնս ... զբարեփառսն կացրդեալ մարդիկ։ Բարեփառ երջանկութիւն, կամ շինութիւն, գրդանք, կամ հրամանք. (Պիտ.։)


Բարեփառութիւն, ութեան

s.

splendour, grandeur, magnificence, majesty.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի բազում քաղաքաց եւ հրամանքս այս, զի նախապատուիցեն զառ ի բազմաց բարեփառութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Բարի, րւոյ, րեաց

adj. adv. s.

good, nice, kind, indulgent;
fit;
fine, handsome;
well, right;
good, benefit, favour, goods;
— է, it is good;
— առնել, to do well;
— or բարեաւ եկիք, be welcome ! համբաւ բարեաց, good reputation;
գիտել զ— կամ զչար, to ignore the difference between good and evil;
զինչ — գործեցից, what shall I do well ? հատուցեր ինձ —ս, you have done me good;
ընկալար անդէն զ—ս քո, you have received good in your life;
յորժամ — լինիցի քեզ, when will you be happy;
բարեօք, cf. Բարւոք;
բարով իմն, cf. Սիրելապէս, cf. Մարդասիրապէս;
cf. Բարեաւ.

· Calfa

NBHL (2)

Բարի լիցի ինձ կամ մեզ։ Բարի լինիցի քեզ եւ որդւոց քոզ յետ քո։ Բարի արարից կամ արասցուք քեզ։ Աբրամու բարիս առնէին վասն նորա։ Մի յապաղեր բարի առնել կարօտելոց։ Բարի արարէք, չար արարէք, եւ այլն։

Հրամայեաց, զի նովին կապանօքն երթիցէ ի բանտն, մինչեւ եղեցի տեղի լսել նմա բարեօք. (Ճ.Ա.) Որ եւ գրոի Բարեւք. (Պղատ. ստէպ.)


Բարձ, ից

s.

cushion;
bolster, pillow;
squab, mattress, divan;
bench, sofa;
hip, thigh;
dignity, degree, throne;
floor or board of a ship;
փետրալից —, downy pillow;
— երեսաց, pillow;
առաջին —, first place, place of honour;
— տալ ումեք, to confer a dignity of some one.

· Calfa

NBHL (1)

Սպաս առնել տաճարին բարձիցն պատրաստութեան, զայր այր յիւաքանչիւր գահ հրամայէր մատուցանել. (Գ. Մակ. Է. 8։)


Բարձակից, կցի, կցաց

adj. s. that sits on the same mattress, that is partaker of the same banquet or dignity;
colleague.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն երդմանցն եւ բարձակցացն՝ հրամայեաց տալ նմա. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 9։)


Բարձակռիւ

s.

competitor.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձակռիւ լինէին, որ կրկին ախտի էր գուշակ, հպարտութեան՝ միանգամայն եւ որկրամոլութեան. (Երզն. մտթ.։)


Բարձրագագաթն

adj.

whose summit is very high, lofty.

· Calfa

NBHL (1)

Պարսպեալ իմն է բարձրագագաթն սպիտակափառ լերամբք. (Յհ. կթ.։)


Բարձրակոհակ

adj.

subject to large waves, stormy.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձր կոհակօք, բարձրադէզ. վերամբարձ.


Բարձրայօնութիւն, ութեան

s.

haughtiness, pride, arrogance.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարհաւաճութիւն, բարձրամտութիւն, փքացումն. հպարտութիւն.


Բարձրանամ, ացայ

vn.

to rise, to ascend, to re-ascend, to surmount, to exceed, to surpass;
to increase, to grow;
to be proud, to pride one's self;
բարձրացեալ, cf. Բարձր, cf. Բարձրաբերձ, cf. Փառաւոր, cf. Յաղթական.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՐՁՐԱՆԱԼ. որպէս Բարձրամտիլ, ամբարտաւանիլ, գառազանալ, մեծամտիլ.


Բարձրեալ, ելոյ

adj. s. very high;
the Most

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայ էր Աստուծոյ բարձրելոյ։ Օրհնեալ է աբրամ յԱստուծոյ բարձրելոյ, որ արար զերկինս եւ զերկիր։ Օրհնեալ է Աստուած բարձրեալ։ Սաղմոս ասացից անուան տէրն բարձրելոյ.եւ այլն։


Բարձրութիւն, ութեան

s.

height, eminence, zlevation, act of raising up, summit, sublimity, grandeur, highness.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՐՁՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս Բարձրամտութիւն, մեծամտութիւն.


Բարոյական, ի, աց

adj. s.

moral, belonging to morals;
moralist;
moral;
— իմաստասիրութիւն, ethics;
— գիտութիւն, morality, ethics;
— իմաստ, morality;
առնել — խորհրդածութիւնս, to moralize, to make moral reflections.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ բարոյական օրինակաւ, հարիւրամեան՝ զկատարեալ առաքինութիւն յայտնէ. (Գէ. ես.։)


Բարոյք, ոյից

cf. Բարք.

· Calfa

NBHL (1)

Առ այնպիսի խորամարնգ բարոյիւք նոցա. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 16։)


Բարունակ, ի, աց

s.

vine-branch;
branch, bough, shoot.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստաւոր իմն երկրագործութեամբ երկայնաձիգ ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայր ծառոցն շարամանեալք. (Պիտ.։)


Բացառութիւն, ութեան

s.

exception, abstraction.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπόληψις exceptio, interclusio, separatio Ի բաց առումն, զատումն, որոշումն. որ ըստ տրամաբանից հակադրի առադրութեան, այսինքն մերձադրութեան.


Բացասական, ի, աց

adj.

negative.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՑԱՍԱԿԱՆ. ἁποφαντικός negativus, negans Ըստ տրամաբանից, Հակադրեալն ստորասականի. ժխտողական, ուրացական, ո՛չ.


Բացատրեմ, եցի

va.

to explain, to set forth, to declare, to specify, to express;
to comment;
to remove, to scatter.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի յարութեան հասարակաց) իւրաքանչիւր տարր՝ զոր էառն, բացատրեն հրամանաւն Աստուծոյ (այսինքն աւանդեն տերանցն). (Տօնակ.։)


Բացուստ, ի Բացուստ

adv.

far, very far;
— ի բաց cf. Բաց.

· Calfa

NBHL (1)

Բժշկէ բանիւ եւ հրամանաւ ի բացուստ. (Իգն.։)


Բաւականանամ, ացայ

vn.

cf. Բաւական լինել.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց ի յերկրէս միայն հրամայեաց նմա բաւականանալ. (Նիւս. բն.։)


Բաւիղ, աւղի, ղաց

s.

maze, labyrinth.

· Calfa

NBHL (1)

λαβύρινθος labyrinthus գրի եւ ԲԱՒԻԼ, ԲԱՒԵՂ, իբր ղաբիւրինթոս. ռմկ. լապիրինթոս. եանղըլթմաճ, տօլապ. Տեղի ոլորտաշաւիղ, դիւրամուտ, եւ իբր անել.


Բեմ, աց

s.

step;
sanctuary;
seat, bench, bar;
tribunal.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանելով միայն առ ի քահանայսն եւ ի պաշտօնեայս բացավիճակեալ տեղի, զոր կոչեմքն բեմ. (Մաքս. եկեղ.։) յն. սրբարան, կամ երիցարան. որ ըստ յունաց անջրպետեալ է յեկեղեցւոյ որմով եւ դրամբք. իսկ ըստ հայոց՝ վարագուրաւ։