Definitions containing the research լի : 10000 Results

Լամբիւրինթոս

s.

labyrinth;
— կրետացի, the — of Crete;
cf. Բաւիղ.

· Calfa

NBHL (2)

Լամբիւրինթոս կրետացի՝ դժուարաւ արտաքս ելանելի եւ դժուարին պատուածովք. (Առ որս. ՟Լ՟Դ։)

ԼԱՄԲԻՒՐԻՆԹՈՍ ԼԱՄԲՐԻՆԹ գրի եւ ԼԱԲԻՒՐԻՆԹՈՍ, ՂԱՄԲԻՒՐԻՆԹՈՍ. Բառ յն. λαβύρινθος labyrinthus. տեղի բազմաշաւիղ ոլորտացեալ. դիւրամուտ, այլդժուարելանելի. որ ի մեզ ասի Բաւիղ բաւղակաձեւ.


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխագոյնս. լիով. πλατυτέρως, -ρον latius.


Լայնանիստ

adj.

spacious, extensive, vast.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)


Լայնեմ, եցի

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լայնիր շրթամբք քով. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 28.) այսինքն մի ընդարձակեր զբանս շատախօսութեամբ, կամ մի՛ լինիր անդուռն բերան։


Լայնշի

adj.

rather large, wide;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչուն ջրասէր.. . ունի ոտս լայնշիս մշկեղէնս, զի լիցի նմա ի ջուրն ի նմանութիւն ղեկաց. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լաստափայտ, ից

s.

float or raft of timber;
ship.

· Calfa

NBHL (1)

յոյսաշխարհի ի լաստափայտն ապաւինեալ՝ եթող աշխարհի զաւակ լինելոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 6։)


Լատին, ի

adj.

latin;
— բարբառ, the latin language;
— եկեղեցի, the latin church.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԱՏԻՆ λατίνος, -η, -ον latinus, -a, -um. որ եւ ԼԱՏԻՆԱՑԻ. Ազգ հռովմայեցւոց յիտալիա. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։

Գտաք ի լատին բարբառ եզական լինել զբառս զայս. (Երզն. մտթ.։)


Լատինացի

adj. s. latin, roman.

· Calfa

NBHL (2)

Գտաք ի լատին բարբառ եզական լինել զբառս զայս. (Երզն. մտթ.։)

ԼԱՏԻՆ որ եւ ԼԱՏԻՆԱՑԻ. λατίνος, -η, -ον latinus, -a, -um. Ազգ հռովմայեցւոց յիտալիա. Տե՛ս բռ. յտկ. ան։


Լար, ից

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

· Calfa

NBHL (3)

Յանխըղելի լարս պարանաց երկարագունից. (Նար. յիշ.։)

ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. բ. 24։)

ԼԱՐ 2 ԼԱՐՔ. Ջիլք կամ մսանք պարանոցի, եւ ողնայար. Ի լանջաց ի վեր կոյս յետս կոյս յողնեալք՝ զօրէն այնոցիկ, որոց լարք ցաւեն եւ շիշք. (Փիլ. լին. Բ. 24։)


Լարաձիգ չուանք

s. mar. braces, brails;
tackle, cordage.

· Calfa

NBHL (1)

լար ձգեալ, կամ ձգելի.


Լարեմ, եցի

va.

to stretch, to draw, to spread;
to set, to fix;
— որոգայթս, to lay snares, to stretch out nets;
— զոք ի պատրանս, to spread a snare, to deceive;
— զքիլ, to stretch forth the hand;
խոզի — զբաշն, to bristle up.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միումն անգործ լինել որոգայթի՝ զմիւս այլ ի պատրանս լարէ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Դ։)


Լացուցանեմ, ուցի

va.

to make to weep.

· Calfa

NBHL (1)

Լացուցից իբրեւ զլալիւնն յտղերայ զայգիս սեբիմայ. յայլ ձձ. եւ յն. լացից։


Լաւ, աց

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !

· Calfa

NBHL (3)

Ո՞չ լաւ եմ քան տասն որդի։ Ոչ գոյր յորդիսն իսրայէլի այր լաւ քան զնա։ Ո՞րչափ եւս նոցա տէրն առաւել լաւ է։ նուազն ի լաւէ անտի օրհնիցի։ զտիկնութիւն նորա տացէ կնոջ, որ լաւ եւս իցէ քան զնա։ Լաւ է մանուկ աղքատ եւ իմաստուն՝ քան զթագաւոր ծեր եւ անմիտ։ Տաց քեզ այլ այգի լաւ զնա։ Մի՛ փոխանակեսցէ զլաւն ընդ յոռւոյն, եւ մի՛ զյոռին ընդ լաւին.եւ այլն։

դիմազ. ԼԱՒ Է. դիմազ. Բարիո՛ք է. ընտրելի է առաւել. հաճոյ է. օգտէ.

Ի սոյն միտս եւս լինի իմանալ զասելն,


Լաւագոյն

adj.

better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ գոյր ասէ լաւագոյն քան զշաւուղ յիսրայէլի։ Լաւագոյն աստ ոչ զբարւոյ նչ ասէ, այլթէ ուժգին էր զօրութեամբ, եւ առողջ մարմնով. (Կիւրղ. թագ.։)

Զչարն միշտ պարտ է տանջել, զի լաւագոյն լինիցի, եւ ոչ թշուառական. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Լաւանամ, ացայ

vn.

to grow better, to be ameliorated, to improve.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւ ինել (ամենայն առման). բարի լինել. հաճոյ գտնիլ. քաջ գտանիլ.


Լաւութիւն, ութեան

s.

goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.

· Calfa

NBHL (2)

լսելի լինէր առ լաւութեանն. (Եբր. ՟Ե. 7։)

Զի յայտնի լիցի արդարոցն լաւութիւն. (Շ. մտթ.։)


Լափլէզ

adj.

devouring, voracious, consuming.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԱՓԼԷԶ ԼԱՓԼԻԶՈՂ. Որ լեզու եւ լափէ. զամենայն կլանօղ, եւ կլանելով. Զմեստրեմեան սանն (լի երէովք) առժամայն լափլեզ մաքրէր շունն. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)

Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)


Լեալ

cf. Լինիմ.

· Calfa


Լեառնական, ի, աց

cf. Լեռնական.

· Calfa

NBHL (1)

Արս միանձունս լեառնականս։ Մենակեաց անապատակեաց լեառնական սքանչելի. (Բուզ. ՟Է. 27։ ՟Զ. 6։)


Լեարդ, լերդի

s.

liver;
— որթու, calf's -;
ցաւ լերդի, — complaint;
տապ, բորբոքումն լերդի, hepatite, inflammation of the liver.

· Calfa

NBHL (1)

ἦπαρ hepar, jecur. երեւելի մասն փորոտեաց կրկին. մն բաց կարմիր իբրու սպիտակ, որ կոչի թոք. եւ միւսն ընդ նովաւ խտագոյն եւ կարմիր սեւորակ. որ պարզապէս Լեարդ ասի. լերդ.


Լեզու, զուաց

s.

tongue;
language, speech, idiom;
nation, people;
— լեզու ապխտեալ, smoke-dried tongue;
լեզու աղտեղի, foul tongue;
լեզու կօշկի, toe of a boot or shoe;
լեզու զանգակի, clapper, tongue of a bell;
լեզու երկրի, neck of land;
հայ լեզու, the Armenian language;
գաւառական լեզու, dialect, idiom;
մայրենի լեզու, mother-tongue, vernacular idiom, native language;
կենդանի լեզու, living, dead language;
ուսուցիչ լեզուաց, language-master;
վարժապետ գաղղիական լեզուի, teacher, professor of french;
լեզու չար, սուտ, նենգաւոր, a malicious, slanderous tongue;
լեզու անուշակ, մեղրակաթ, honey-tongued;
լեզու քաջ, վսեմ, eloquent;
խօսել այլ եւ այլ լեզուս, to speak many languages;
to have the gift of tongues;
լեզուի տալ, to speake inconsiderately, cf. Շաղակրատեմ;
to be full of talk;
ի լեզու գալ, արձակել լեզու, to be able to talk, to receive the faculty of speech;
արձակել, ձգել առ ոք զլեզու, to speak openly against, to contradict;
լեզուոյ դրունս դնել, ունել զլեզուն, կարճել՝ սանձել զլեզուն, to hold one's tongue;
to bridle one's tongue;
մերձ ի ծայր լեզուին ունել, to have at one's tongues end;
լեզուն ի քիմս կցիլ, to lose the use of speech, to be tongue-tied, speechless or dumb, to be struck dumb;
անոսկր է լեզու, այլ զոսկերս լեսու, the tongue has no bones and yet it breaks bones;
որպիսի՜ լեզու շաղակրատ, what a chatter-box ! կարի քաջ փոխեաց զլեզու իւր, he has much changed his language, he now sings quite an other tune.

· Calfa

NBHL (4)

γλῶσσα lingua. (լծորդ գտանին ընդ հյ. եւ եբր. լազօն. քաղդ. լիզան. ար. լիսան, լուղէթ. յն. ղլօ՛սսա. լտ. լինկուա). Անդամ փափուկ ի բերանի գործի ճաշակման եւ խոսելոյ.

Նախ զլեզուն կտրեցին։ Զլեզուն խնդրէին, եւ նա վաղվաղակի մատուցանէր։ Լեզու՝ փոքր ինչ անդամ է, եւ մեծամեծս բարբառի։ Խօսեցսի լեզու իմ զբանս քո։ Խօսեցան զինէն լեզուաւ նենգաւորաւ։ Երեւեցան նոց բաժանեալ լեզուք լիբրեւ ի հրոյ.եւ այլն։

ԼԵԶՈՒ. որպէս բարբառ. լիսան.

Ի վեր է քան զմիտս եւ զլեզու մարդկան։ Ունկն դնէին յեղյեղուկ լեզուի նորա։ Կշտամբեալ ի լեզուէ իւրմէ։ Ի լեզուէ ձերմէ ծանոթացաւ։ Առ աստուած ձգեաց զլեզուն։ Հակառակ լինէին լեզուոյ մարգարէիցն. (Եզնիկ.։ Եղիշ.։ Նար.։ Մագ.։ Մխ. երեմ.։)


Լեզուային, այնոյ

adj.

eloquent, fluent;
cf. Լեզուագար;
— լինիմ.

· Calfa


Լեզում, լեզի, լեզ

va.

to lick;
to lap.

· Calfa


Լեղամ, ացայ

vn.

cf. Լողիմ;
cf. Լուղամ.

· Calfa

NBHL (3)

Նաւավար մինչձանձրանայ, լեղայի ծովու. (Կլիմաք.։)

Ո՞ լեղայր (կամ լիւղայր) ի խորս կայծականցն իբրիւ զհրեղէնն. (ՃՃ.։)

Լողականն յիւրն լեղացեալ լինի ապարանս. (Արիստ. աշխ.։)


Լեմոն

cf. Լիմոն.

· Calfa


Լեշկիմ, եցայ

vn.

to lose the hair;
to lose the nap, to wear out.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կօշիկքն մաշեցան, եւ ոչ հանդերձքն լեշկացան. յն. մի բայ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։)


Լեռնադաշտ

s.

mounplain table-land.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրուեալք լինէին ի լեռնադաշտս (կամ ի լեռնադաշտս) ամուր ձորոցն. (Եղիշ. ՟Զ։)


Լեռնադաշտակ, աց

cf. Լեռնադաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրուեալք լինէին ի լեռնադաշտս (կամ ի լեռնադաշտս) ամուր ձորոցն. (Եղիշ. ՟Զ։)


Լեռնակեաց

adj. s. mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.

· Calfa


Լեռնակեցութիւն, ութեան

s.

sojourn, retired life among the mountains;
զանձն լեռնակեցութեան տալ, to withdraw to the mountains;
to live a hermit's life.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռնակեացն լինել. միայնակեցութիւն.


Լեռնակուտակ

cf. Լեռնակոյտ;
լեռնակուտակ ալիք, a heavy sea, mountainous billows.

· Calfa


Լեռնաձեւ

adj.

mountain like, very high;
— կուտակիլ, to be heaped up;
— կոհակք, waves like mountains, enormous billows.

· Calfa

NBHL (1)

Բարկացայտ ալիքն լեռնաձեւ կուտակին. (Ագաթ։)


Լեռնանամ, ացայ

vn.

to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.

· Calfa

NBHL (2)

Լեառն լինել, կամ իբրեւ զլեառն. լեռնանման բարձրանալ, կուտակիլ, մեծանալ.

Վէմ լեռնացեալ՝ ելից զտիեզերս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Լերդահմայութիւն, ութեան

s.

soothsaying, (divination by the entrails of victims);
augury, omen.

· Calfa

NBHL (1)

հարցումն հարցանել ի դրօշելոյ, լերդահմայ լինել. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 21։)


Լերդացաւ

s. adj.

consumption, phthisis, decline;
consumptive.

· Calfa

NBHL (1)

Երանելին պորփիւրիոս էր լերդացաւ. (Հ=Յ. մարտ. ՟Զ.։)


Լերկ, ից

adj. gr.

hairless, bald;
soft.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սուրբ եւ ի լերկ սիրտսն որպէս ի տախտակհոգեւոր գրեսցուք. (Կլիմաք.։)


Լերկանամ, ացայ

vn.

to become bald, to peel off, to come off.

· Calfa

NBHL (1)

Լերկ լինել. մերկիլ


Մերկոտն

adj.

bare-footed.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ միով պատմուճանաւ, եւ մերկոտն եւս լինել. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)

ՄԵՐԿՈՏՆ ԼԻՆԵԼ. γυμνοποδέω nudis pedibus sum, vel iter facio. Մերկ ոտիւք լինել. բոկոտն կամ բոկ գնալ.


Մերձակայ, ից

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ է պատիւ մարգրէիս այսորիկ՝ այսպէս մերձակայ լինել տեառն իւրոյ. (Իգն.։)


Մերձաւոր, աց

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

· Calfa

NBHL (2)

Անմատչելի հեռաւոր, եւ անընդմիջելի մերձաւոր. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

Կերա՛յք մերձաւորք իմ։ Այն է եղբօրորդին իմ, եւ ա՛յն է մերձաւոր իմ։ Մի՛ լինիցի կին մեռելոյն արտաքոյ առն ումեք, որ մերձաւոր չիցէ նորա. Բարեկամք իմ, եւ մերձաւորք իմ։ Մերձաւոր արեան. եւ այլն. ստէպ ի սուրբ գիրս։


Մերձաւորեմ, եցի

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)


Մերձաւորիմ, եցայ

vn.

to approach, to go or come near, or towards, to go closer to;
to be allied, related by marriage, to intermarry with, to marry into.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ἁγχιστεύω propinquus fio. Մերձաւոր ազգական լինել.


Մերձենամ, եցայ

vn.

to approach, to accost, to draw near;
to touch;
to keep company with, to join, to be united;
to know, to have carnal connection with.

· Calfa

NBHL (2)

ἑγγίζω, προσεγγίζω propinquo, appropinquo προσέρχομαι, προσπορεύομαι advenio, accedo ἄπτω, ἄπτομαι tango, attingo, haereo եւ այլն. որ եւ ՄԵՐՁԻԼ, ՄԵՐՁԵՆԱԼ, ՄԵՐՁԱՒՈՐԻԼ. Մերձ լինել. հպիլ. մօտ երթալ. մատչել. շօշափել. յարիլ. կցիլ. մօտենալ, մօտիկնալ, դպչիլ, փակչիլ.

Ոչ կարէաք տեսանել զատեսանելին, եւ մերձենալ յանմերձենալին. (Եղիշ. ՟Բ։)


Մերձեցումն, ման

s.

approaching, approachment.

· Calfa

NBHL (1)

Թողութիւն մեղաց լիցի մեզ մերձեցումն ի սա. (Խոսր. պտրգ.։)


Մեցամէս

cf. Մեցոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ստէպ թօթափեն զհանդերձսն, զի մի՛ ցեցակեր մեցամէս լինիցին։ Է՞ր վասն բազում հանդերձս ժողովեալ՝ ցեցակեր մեցամէցս առնես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22. եւ Ոսկ. եփես. ՟Բ. (յն. լոկ, ցեցակեր։))


Մեցոտիմ, եցայ

vn.

to become worm-eaten, rotten, to rot, to putrefy, to be corrupted, spoilt.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու Ցեցոտիլ. իսպառ ճճեկեր լինել. փտիլ. մաշիլ. ապականիլ.


Մեքենաւորութիւն, ութեան

s.

contrivance, invention, machination, artifice, cunning, wile, piece of cunning.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտ ընդ գաղտնի դուռն ուրեն մեքենաւորութեամբ ի բերդն մտանէին։ Ոչ ոք կարէ զդէմ քաջութեան նորա ունել, բայց հնարիւք մեքենաւորութեամբ ինչ լինիցի հնար. (Բուզ. ՟Դ. 55։ ՟Ե. 35։)


Մզեմ, եցի

va.

to press, to extract by pressing or squeezing, to squeeze out, to express;
to filter, to distil.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր սուրբ՝ ձիթենի պտղալից, մզելով զձէթ ի լուսաւորութիւն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Մէգ, միգի, գաւ, գով

s.

mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ խաւար, եւ մէգ, եւ մութ։ Մովսէս եմուտ ի մէգն, ուր էր աստուած։ Եդ զամպն եւ զմէգ ի մէջ մեր եւ ի մէջ եգիպտացւոցն. Տէր ասաց հովանի լինել միգով։ Եւ ոչ միգով սատակեսցէ զիս։ Կամ թէ ի միգի դատիցի։ Եդի նմա զմէգ ի հանդերձ, եւ զմառախուղ նմա ի խանձարուրս։ Եւ զմէգ որպէս փոշի ցանեաց.եւ այլն։