Definitions containing the research վ : 10000 results

Անմեռուկ

s. bot. purslain.

· Calfa

NBHL (2)

Անմեռկի ջուր. Անմեռկի ջրովն. (Վստկ. ճ. ՟Մ՟Ի՟Ա։)

ἁνδράχνη. portulaca. Բանջար պարարտ եւ զով, դժուարին ի մեռուցանել՝ այսինքն ի մարսել. որ եւ ՓՐՓՐԵՄ, ՓԵՐՓԵՐԱՆ. կոճկորակ. սէմիզ օթու. ֆէրֆէհէն. պագլէթ իւլ համգա.


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտամանց անօթս, որք յոլովից անմերձանալիք էին. (Առ որս. ՟Ը։)


Անմիջնորդ

adj. adv. without mediator.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ վասն է՞ր անմիջնորդաբար որդի աստուծոյ շարադասի՝ ոչ ուրուք ընդմիջեցելոյ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Ի հօրէ առանց միջնորդի (այսինքն անմայր) ... Ի մօրէ՝ անմիջնորդաբար (այսինքն անհայր). (Խոսրովիկ.։)

Յեղելոցս ոչ ինչ է՝ զոր կամելն աստուծոյ ոչ միջնորդեաց. ո՛չ ուրեմն վասն անմիջնորդաբար լինելոյն՝ վասն այսորիկ միածին, այլ վասն միայն գոլոյն նորա պտուղ հայրական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

· Calfa

NBHL (5)

(Ապողինար) մարդ անմիտ ընդունելով զտէրունականն։ Եթէ յանմիտ մարդ յուսացաւ, առանց մտաց արդարեւ է. զի եւ ո՛չ անմիտ կենդանի մարդն է. (Առ որս. ՟Թ։)

Անմիտ գոլով (ասէր ապողինար) զմիաւորեալն ընդ բանին մարմին։ Մարմին անանձն (անհոգի) եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Ոչ զանանձն եւ անմիտ մարմին առեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)

Մտաց մասն թուելով ոչ ունել ամենեւին՝ անմիտ թուիս ինձ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 28։)

Ո՛վ անմիտդ ի մտաւորաց. (Նար. ՟Ը։)

Զանմտացն վկայութիւն։ Անմիտ են մտօք։ (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2. եւ 3։)


Անմխիթար

adj. adv.

disconsolate, inconsolable;
disconsolately.

· Calfa

NBHL (1)

Անմխիթար տեղի կամ վայր. (Վրք. հց. ՟Ը։) (Կլիմաք.։)


Անմշակելի, լւոյ, լեաց

adj.

incapable of cultivation.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէ մշակեալ. չվարած. չբանած.


Անմոլար, ի, ից, աց

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

· Calfa

NBHL (6)

Անմոլար վկայ. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)

Անմոլար շաւիղ, կամ գնացք վարուց. (Նար. առաք.։) (Պիտ.։)

ԱՆՄՈԼԱՐ ԳՈՒՆԴ, կամ ՇՐՋԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Անշարժ պարունակն վերնագոյն երկնի. եւ միօրինակ անվրէպ շրջան հաստատութեան.

Ի վերայ անմոլար գնդին միակն։ Ի վերջին տիեզերս ի բուն սպառուածինի ամենայնի (այսինքն աշխարհի՝) անմոլար գունդ. (Փիլ.։)

Ի վայր է լուսինն քան զայլ լուսաւորսն՝ սկսեալ յանմոլար գնդիցն. (Շ. բարձր.։)

ԱՆՄՈԼԱՐԱԲԱՐ, ԱՆՄՈԼՈՐԱՊԷՍ, ԱՆՄՈԼԱՐԱՊԷՍ. Առանց մոլորելոյ, կամ խոտորելոյ. անվրէպ. անսխալ.


Անմոլոր, ի, ից, աց

cf. Անմոլար.

· Calfa

NBHL (1)

Առատացեալ անմոլոր (կամ անմոլար) հանճարով. (Պիտ.։)


Անմոլորութիւն, ութեան

s.

infallibility.

· Calfa

NBHL (2)

Անսխալութիւն. անվրիպութիւն.

Անդրէն դառնայ, յօտար բոյն ոչ հպի, բայց ի վար արկանէ զանմոլորութիւնն. (Փիլ. լիւս.։)


Անմոլորապէս

adv.

infallibly.

· Calfa

NBHL (2)

Անմոլորապէսներգործելով ի լուսաւորութիւնն քրիստոսի. (Նեղոս.։)

Որովք զիմաստիցն տեսութիւն անմոլորապէս ապագայիցն թողցեն յիշատակ։ Զորս պարտ է մեզ ի կարգիս անմոլորապէս դնել. (Սարգ. յռջբ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անմոռանալի

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

· Calfa

NBHL (1)

Անմոռանալի՝ ի բարեպաշտից մարդկանէ խոստովանեսցի երիցս երանելի։ Յիշատակելն սմին նորոգի անոմռանալի. (Պիտ.։)


Անմոռաց

cf. Անմոռանալի.

· Calfa

NBHL (1)

Անմոռաց յիշատակ, կամ անուն, գովութիւն. (Պիտ.։)


Անմոռացութիւն, ութեան

s.

eternal remembrance.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն է առաքինութիւն ըստ անմոռացութեան. վասն զի արժանի է յիշատակի առաքինութիւն. (Փիլ. լին.։)


Անմուղ, մղից

adj.

indomitable, unbroken.

· Calfa

NBHL (4)

Յաւանակ՝ անմուղ եւ անվարժ է. (Զքր. կթ.։)

Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Եդին ի վերայ սայլի՝ լծեալ անմուղ զուարակս. (Մարթին.։)

ἁδάμαστος. indomitus. Չեւ եւս մղեալ ի գործ. տրմուղ. անվարժ. անկիրթ. անսանձ. կինճ. եավաշլանմամըշ (հայվան).


Անմուտ

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

· Calfa


Անմտաբար

adv.

foolishly, stupidly, inconsiderately, ignorantly, rashly, madly.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ անմիտ. անմտութեամբ. անխելքի պէս, անխելքութեամբ, չմտմտալով.

Անմտաբար սահիլ, կամ ասել, թշնամանել, ի վերայ միմեանց յառնել, թողուլ զպատուիրանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։ Խոսր. պտրգ.։ Սարգ. յռջբ. ՟Դ։)


Անմտանամ, ացայ

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

· Calfa

NBHL (1)

Հովիւքն անմտացան. (Երեմ. ՟Ժ. 21։)


Անմտութիւն, ութեան

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկենու յանմտութիւն, եւ յայլ երիս մասունս վատթարութեան. (Պիտ.։)


Անյագ, աց

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

· Calfa

NBHL (4)

Անյագ եղեալ սիրովն. (Ոսկ. յհ. ՟Է. 27։)

Անյագ ցասումն կամ թշնամութիւն, կամ պատերազմ։ Անյագ բերկրումն, խնդութիւն, կամ վայելչութիւն. (Եզնիկ.։ Լմբ. անառակ. եւ սղ։ Փարպ.։ Վեցօր. ՟Ա։)

Յանյագ ժողովեսցէ զարարս այլոց. (Վեցօր. ՟Է։)

ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.


Անյագութիւն, ութեան

s.

insatiableness, greediness, gluttony.

· Calfa

NBHL (3)

Անյագութիւն որովայնի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)

Որք անյագութեամբն համակեալք ոսկւով. (Փարպ.։)

ἁπληστία, τὸ ἁκόρεστον. insatiabilitas, aviditas inexplebilis. Չյագելն. որկորստութիւն. եւ անյագ լինելն. անգահութիւն. եւ Սաստիկ տենչ. անչափ կարօտ. գաթը հավէս.


Անյաղթ, ից

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

· Calfa

NBHL (2)

Դատաւոր անյաղթ ունելով զիւրն խղճմտութիւն. (Նոյնն։)

ԱՆՅԱՂԹ որ եւ ԱՆՅԱՂԹԱԿԱՆ ԱՆՅԱՂԹԵԼԻ. ἁνήττιτος. invictus, invincibilis. Որ ոչն յաղթի յո՛ր եւ է կարգի. անպարտելի. վերագոյն հանդիսացեալ. հզօր. աննուաճելի. անվանելի. որ չյաղթիւր, տակ չի մնար. եէնիլմէզ, տայմա մուզաֆֆէր օլան.


Անյայտ, ից

adj.

not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.

· Calfa

NBHL (5)

Զանյայտ իրս վիշապաց. (Խոր.։)

Ի քոյն յուսալով բարիս, որ անյայտ է թէ առից. (Խոր.։)

Անյայտ է օր վախճանին, աներեւոյթ են ելք յաշխարհէս. (Եփր. խոստով.։)

Անջրպետելով ի միմեանց զբանակեալսն, եւ անյայտ յիրերաց առնելով. (Պիտ.։)

Անյայտս լողամք ընդ ծով կենցաղոյս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)


Անյայտեմ, եցի

vn.

to annihilate;
to hide.

· Calfa

NBHL (1)

Անյայտացուցանէ զվայելչութիւն աստուածատունկ դրախտի. (Պիտ.։)


Անյայտնութիւն, ութեան

s.

obscureness, occultness, secretness.

· Calfa

NBHL (2)

Հայելով ի յառաջիկայ իրացն անյայտութիւն՝ կասկածեալ զգուշացաւ. (Փարպ.։)

Մարդկան տկար են բարքն եւ անհաստատք, որպէս իրքն բազում անյայտութեամբք լի են։ Եւ ոչ հաւատ ի վերայ անյայտութեան բերեալ՝ հաւատ ասասցի. (Աթ. ՟Դ։)


Անյայտութիւն, ութեան

s.

cf. Անյայտնութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Հայելով ի յառաջիկայ իրացն անյայտութիւն՝ կասկածեալ զգուշացաւ. (Փարպ.։)

Մարդկան տկար են բարքն եւ անհաստատք, որպէս իրքն բազում անյայտութեամբք լի են։ Եւ ոչ հաւատ ի վերայ անյայտութեան բերեալ՝ հաւատ ասասցի. (Աթ. ՟Դ։)


Անյապաղ

adj. adv.

prompt, diligent;
promptly, diligently, without delay.

· Calfa

NBHL (3)

Անյապաղ երագութեամբ. Անյապաղ փութով. (Պիտ.։)

Անյապաղ վճարել, կամ թողուլ, յառնել ածել. (Փարպ.։)

ἁνυπερθέτως. sine mrrora, incunctanter. Առանց յապաղանաց. արագ արագ. փութով.


Անիշխան

adj.

without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած իշխէ ի վերայ բնաւից, ինքն անիշխան գոլով. (Գր. հր.։)

Մի՛ անիշխան առնել զմեզ ի մերում վիճակիս. (Խոր. ՟Գ. 57։)


Անիշխանութիւն, ութեան

s.

anarchy.

· Calfa

NBHL (2)

Զկնի մահուն Խոսրովու ի ժամանակս անիշխանութեանն։ Յանիշխանութեան մնացեալք՝ յարեան ազգ յազգի վերայ. (Խոր. ՟Բ. 72։ ՟Գ. 2։)

Չա՛ր է անիշխանութիւն, եւ բազում վշտաց պատճառք. (Ոսկ. եբր.։ Իսկ ՃՃ.)


Անիրան

adj.

bodiless, difformed.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր ոչ գոյ իրան՝ վասն անմարմին գոլոյն. անձեւ, անկերպարան.


Անիրաւ, աց

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։

Ստացուածոց ի բաց բառնալով, կամ անիրաւից մահուց ի վերայ եկելոց. (Փիլ.։)

Թէ բարւոք ինչ մտօք տանիցի ոք վշտաց յանիրաւի։ Մի՛ զոք դատեսցուք յանիրաւի. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 19։ Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Անիրաւեմ, եցի

va.

to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.

· Calfa

NBHL (3)

Անիրաւել զվարդապետն. (Դիոն.։)

Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)

ἁδικέω. injuriis afficio. Յանիրաւի զրկել, վնասել. յանցանել կամ մեղանչել ումեք. չարաչար եւ վնասակար լինել. զրկանք՝ յանցանք ընել, վնաս տալ. զարար՝ քէտէր վերմէք. զուլմ էթմէք.


Անիրաւիմ, եցայ

vn.

to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.

· Calfa

NBHL (2)

Զրկիլ, վնասիլ. կրել զանիրաւս. զրկանք քաշել. զարար՝ զուլում չէքմէք.

Մեղաք, անօրինեցաք, անիրաւեցաք. (Դան. ՟Բ. 5.) (որպէս վնասել այլոց։)


Անիրաւութիւն, ութեան

s.

injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.

· Calfa

NBHL (3)

ἁδικία, ἁδίκημα. injstitia, iniquitas, injuria. Պակասութիւն իրաւանց եւ արդարութեան. անիրաւ գոլն. եւ անիրաւ ինչ, զրկանք. չարիք. անօրէնութիւն. ատալէթսիզլիք. զուլմ. ճէվր.

Ամենայն չարեաց ե՛ւ բանիւ եւ գործով՝ անիրաւութիւն է անուն. (Շ. մտթ.։)

Եւ ոչ անիրաւութեամբ արդարանալ՝ որպէս վիճաբան. (Շ. թղթ.։)


Անլիութիւն, ութեան

s.

imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.

· Calfa

NBHL (1)

Յանլիութիւն աւուրց հայելով պատանւոյն. (Խոր. ՟Գ. 3։)


Անլիր

adj.

incomplete, imperfect.

· Calfa

NBHL (2)

Անլիր է ծով. (Նախ. ժող.։)

Անլիր եւ անյագ ցանկութեանն (առ Աստուած)։ Անլիր եւ անյագ առ առաքինութիւնսն վարին յարձակմամբք. (Փիլ. լին.։)


Անլծորդ

cf. Անլծակից.

· Calfa

NBHL (1)

Զուգաթուեսցի եւ աթենայ իւրով անլծորդ եօթնեկիւն. (Անան. եկեղ։)


Անլոյծ, լուծի, ից

adj.

indissoluble;
insoluble.

· Calfa

NBHL (2)

Հոգւոյն անլոյծ ունելով զկերպարանն՝ որոշեալ ի մարմնոյն. (Աթ. ՟Դ։)

Կրկին քառասուն՝ անլոյծ բերանով պահեաց. (Խոսրովիկ.։)


Անլոյս, լուսի, ից

adj.

dark, obscure.

· Calfa

NBHL (1)

Անլոյս անկումն. (վիժածն). (Դիոն.։)


Անլու, ի, աց

adj.

disobedient.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեւին անլուն՝ եւ ո՛չ ունկն է. եւ որ բոլորովին ոչ տեսանէ՝ եւ ո՛չ ակն է. (Դիոն. ածայ. ՟Ը։)


Անլուայ

adj.

unwashed, impure.

· Calfa

NBHL (3)

Թէ տեսանեն զմեզ անլուայ ուտելով. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)

Զսփածանելին ընդ ջուր ոչ ետու անցանել, զի մի՛ կարծիցի հին լեալ եւ լուացեալ. զի սովոր են մարդիկ զնորն անլուայ ասել. (Մխ. երեմ.։)


Անլուաց

cf. Անլուայ.

· Calfa

NBHL (1)

Համբակս անլուաց (ի ծննդեան). (Նար. ՟Ծ՟Դ։ (Ա՛յլ է եւ ԱՆԼՈՒ, ի, ուաց. տե՛ս ի վեր)։)


Անլուծական, ի, աց

adj.

indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered

· Calfa

NBHL (2)

Ի վախճան հասանել մեղացն, եւ անլուծականի կենդանութեանն լինել սկիզբն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Որով ունիս յանլուծական հաստատութեան։ Որ ստուգագոյնն է եւ անլուծական, նմա հետեւիլ. (Սկեւռ. աղ. եւ Լմբ.։)


Անլուծանելի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անլուծական.

· Calfa

NBHL (5)

Որդի է բնութեամբ եւ ճշմարտապէս, անլուծն, եւ ի վեր քան զարարածս. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Անլուծանելի ունելով զխրացս կօշկաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)

ἅζυγος, πέρα ζυγοῦ. extra jugum. Որ չէ՛ ընդ լծով. ազատ.

Անլուծանելի ունիցին զվրէժս. (Իգն.։)

Զուրբաթ եւ զչորեքշաբաթ անլուծանելի՝ չոր հացիւ եւ աղիւ եւ ջրով ընդ երեկոյս զպէտսն վճարէր. (Սոկր.։)


Անլուսին

adj.

moonless, dark.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշեր իմն անլուսին առ ձեռն պատրաստ ունելով. (Պիտ.։)


Անլուր

adj.

unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.

· Calfa


Անլռաբար

adj. adv.

that never ceases to speak;
incessant;
incessantly.

· Calfa

NBHL (1)

Անլռաբար աղաղակել, կամ վերօրհնել. (Դիոն. եկեղ.։ Մաքս. նշ. եկեղ.։)


Անլռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անլռաբար.

· Calfa

NBHL (2)

Անլռելեօք բերանովք գոչել. (Դիոն. եկեղ.։)

Քեզ բարեբանութիւն անլռելի։ Գովեստս անճառս եւ անլռելիս. (Նար. ՟Ի. ՟Ծ՟Ա։)


Անլսող

adj.

deaf;
disobedient.

· Calfa


Անլսողութիւն, ութեան

s.

disobedience.

· Calfa


Անխաբ

adj.

infallible;
sure.

· Calfa

NBHL (4)

Անխաբ մնալովն՝ անմեղ ցուցաւ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ուր չիք խաբէութիւն եւ նենգութիւն. ոչ խաբօղ եւ ոչ խաբելի. պարզ. անպատրուակ. անվրէպ. անաչառ.

Որք առ վարդապետս յուսումն եկեսցեն, անխաբ միամտութեամբ տան զանձինս իւրեանց. (Կլիմաք.։)

Ոչ երկնչելով յանխաբ դատաստանացն։ Յանխաբ ատենին. (Սարգ. յկ. ՟Է. եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)